https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99МАВРИКИЙ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-10-31T02:51:31ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=90248&oldid=prevvol5_>KadyrM, 08:00, 31 октябрь 2026 карата2026-10-31T08:00:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">31 октябрь 2026, саат 08:00 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=90249&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-31T01:00:03Z<p>1 версия</p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=90249&oldid=89350">Өзгөрүүлөрдү көрүү</a>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=89350&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-30T08:48:45Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">30 октябрь 2026, саат 08:48 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9C%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%98%D0%99&diff=89349&oldid=prevvol5_>KadyrM, 08:00, 30 октябрь 2026 карата2026-10-30T08:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">МАВРИКИЙ </strong>(англ. Mauritius, фр. Maurice), Маврикий Республикасы (Republic of Mauritius; République de Maurice) - Инди океанынын батыш бөлүгүндөгү мамлекет; Африканын <abbr data-short="түш." data-full="түштүк" data-extended="true">түштүк</abbr>-чыгышында. Маврикий, Родригес (Маскарен а-нын бир бөлүгү), Агалега, Карга-</p>[[File:МАВРИКИЙ_1.jpg|thumb]][[File:МАВРИКИЙ_2.jpg|thumb]]<p>дос-Карахос (же Сент-Брандон) ж. б. чакан аралдарда жайгашкан. Аянты 2,04 миң <em>км<sup>2</sup>.</em> Калкы 1,3 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> (2011). Борбору - Порт-Луи. <abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> жактан 9 округга (Маврикий а-нда), автономия аймагына (Родригес а.) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> М-ге баш ийген 2 аймакка (Агалега <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Каргадос-Карахос) бөлүнөт. Акча бирдиги - маврикий рупийи.</p><br />
<table><br />
<tr><br />
<td colspan="4"><br />
<p>Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2010)</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p><br />
<abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> бирдиктери</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Аянты, <em>км<sup>2</sup><br />
</em><br />
</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Калкы, мин</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p><br />
<abbr data-short="Адм." data-full="Администрациялык" data-extended="true">Администрациялык</abbr> борборлору</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td colspan="4"><br />
<p>Округдары (Маврикий а.)</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Блэк-Ривер</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>259,0</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>75,2</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Бамбу</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Гран-Порт</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>260,3</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>115,1</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Роз-Бель</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Мока</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>230,5</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>81,0</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Картье-Милитер</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Памплемус</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>178,7</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>137,2</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Триоле</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Плен-Вилем</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>203,3</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>383,6</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Бо-Бассен - РозХилл</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Порт-Луи</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>42,7</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>129,1</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Порт-Луи</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Ривьер-дюРампар</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>147,6</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>108,7</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Мапу</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Саван</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>244,8</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>70,3</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Суйак</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Флак</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>297,9</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>139,5</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Сантр-де-Флак</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td colspan="4"><br />
<p>Аймактары</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Родригес а.</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>104,0</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>37,8</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Порт-Матюрен</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Агалега а.</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>71,2</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>0,3</p><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Вен-Сенк</p><br />
</td><br />
</tr><br />
<tr><br />
<td><br />
<p>Каргадос-Карахос а.</p><br />
</td><br />
<td><br />
</td><br />
<td><br />
</td><br />
<td><br />
<p>Рафаэль</p><br />
</td><br />
</tr><br />
</table><br />
<p>М. - БУУга (1968), Ынтымакташтыкка (1968), ЭВФке (1968), Эл аралык реконструкциялоо <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> өнүктүрүү банкына (1868), Африка союзуна (2002-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> чейин Африка Виримдиги уюму; 1958), Бүткүл дүйнөлүк соода уюмуна (1995) мүчө.</p><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">Мамлекеттик түзүлүшү.</strong> М. - унитардык мамлекет. Конституциясы 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> кабыл алынган. Башкаруу формасы - парламенттик республика. Мамлекет башчысы - президент, 5 жылга шайланат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - бир палаталуу парламент (Улуттук Ассамблея). Аткаруу </p><br />
<p>бийлигин өкмөт - Министрлер кабинети ишке ашырат. М-да көп партиялуу саясий система орун алган. Башкаруучу саясий партиялары: Лейбористтик партия, Маврикий Дювалдар партиясы, М. респ. кыймылы, М. <abbr data-short="соц." data-full="социалисттик" data-extended="true">социалисттик</abbr> кыймылы, М. күжүрмөн кыймылы, М. социал-демокр. кыймылы, Улуттук союз, Родригес элинин уюму.</p><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">Табияты.</strong> М. жайгашкан аралдар суу астындагы Маскарен кырка тоосунун чоку бөлүгү болуп саналат; жанартоодон пайда болгон. Аралдардын жээктери барууга кыйынчылык туудурган коралл (шуру) рифтери <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчалган. Эң ири Маврикий а-нын басымдуу бөлүгүн <abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 200-600 <em>м</em> келген базальттуу плато ээлейт; <abbr data-short="түш." data-full="түштүк" data-extended="true">түштүк</abbr>-батышында өлкөнүн эң бийик жери Питон-де-ла-Птит-Ривьер-Нуар чокусу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 828 <em>м)</em> жайгашкан. Плато ар тараптан аккумуляциялык жээк түздүктөрү <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> курчалып жатат. Родригес а-нын рельефинде дөбө-дөңсөөлүү түздүктөр басымдуу (<abbr data-short="бийикт." data-full="бийиктиги" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">бийиктиги</abbr> 396 <em>мге</em> чейин). Тропиктик деңиз климаты үстөмдүк кылат. Жайкы сезон декабрдан майга чейин созулат, эң жылуу февраль айынын орт. <abbr data-short="темп-ра" data-full="температура" data-extended="true">температура</abbr>сы 26°С (кээде 32°Сден жогору). Кышкы эң суук айы - августтун <abbr data-short="темп-ра" data-full="температура" data-extended="true">температура</abbr>сы ички аймактарында 14°Сден жээктеринде 20°Сге чейин. Жаан-чачындын жылдык орт. өлчөмү жээк түздүктөрүндө 1500-2500 лмеден, <abbr data-short="Борб." data-full="Борбордук" data-extended="true">Борбордук</abbr> платодо 3500-5000 лгжге чейин. Январь - март айларындагы катуу шамал (тайфун) - нөшөрлөгөн жамгырды <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> алаамат ташкынды пайда кылат. Өлкөнүн аймагынын 70% ке жакын аянтын базальт лавасынын үбөлөнүүсүнөн түзүлгөн күрдүү кызыл латерит топурактары ээлейт. Маврикий а-нын <sup>г</sup>/ бөлүгүн токой (тоолордун чыгыш капталдарында - дайыма-жашыл, батыш капталдарында - кургакчыл тропиктик) ээлейт. Флорасында татаал түзүлүштөгү өсүмдүктөрдүн 750 түрү бар, алардын көбү - эндемиктер (кофе дарагы, бөтөлкө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> желпүүр пальмасы, орхидея, лиана, папоротниктер), 87 түрү жоголуу алдында турат. М. фаунага да бай, эндемиктери да арбын. Коргоого алынган 15 аймак өлкөнүн аянтынын 3,4% ин ээлейт Анын негизин Маккаби-Бель-Омбр биосфера резерваты <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Блек-Ри-</p><br />
<div class="imageCaption">[[File:МАВРИКИЙ_3.jpg|thumb|Маврикий аралынын батышы.]][[File:МАВРИКИЙ_4.png|thumb|Image]]</div><br />
<p>вер (Блек-Ривер-Жорж) капчыгайы улуттук паркы түзөт. Экол. проблемалары: бал камыш плантацияларын отоо чөптөн сактоо үчүн гербициддерди <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> минералдык жер семирткичтерди көп пайдалануудан а. ч-га жарактуу жерлеринин булганышы; чай, бал камыш <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> ийне жалбырактуу токойлордун аянтын кеңейтүү үчүн табигый токойду кыюу; сырттан алынып келинген өсүмдүктөр жергиликтүү флораны сүрүп чыгышынан биол. ар түрдүүлүктүн кескин төмөндөшү ж. б.</p><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">К а л к ы. </strong>М-дин калкынын басымдуу бөлүгү (43,4%и, 2000-жылкы эл каттоо <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr>) <abbr data-short="Түш." data-full="Түштүк" data-extended="true">Түштүк</abbr> Азиядан келгендер (индимаврикийлер), <abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> бихарлыктар 30,6%, креол-маврикийлер 38,6%, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кытайлар 1,9%. 2000-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> калктын табигый өсүүсүнүн жылдык орт. темпи 0,8% (2010-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 0,5%) болгон. Расмий тил - англис <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> француз (парламентте англис тилиндей эле пайдаланылат) тилдери. Маврикий, креол тилдери да кеңири таралган. М-дин калкынын 40% и индуисттер, 32,2%и христиандар (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> 23,6%и католиктер), 16,6% и мусулмандар (негизинен сүннөттөр) ж. б. Орт. жыштыгы: 1 адм<sup>2</sup>жерге 628 киши (2010). Калкынын жашынын орт. узактыгы 72,1 жаш (эркектериники - 60,5, аялдарыныкы - 76,7 жаш). Төрөлүү (1000 адамга 12,0</p><br />
<p><br />
</p><br />
<div class="imageCaption">[[File:МАВРИКИЙ_5.jpg|thumb|Порт-Луи порт комплекси.]]</div><br />
<p>бала; 2010) өлүм-житимден (1000 адамдан 7,0) 1,7 эсе жогору. Шаар калкы 42% (2010). Ири шаарлары: Порт-Луи, Во-Бассен - Роз-Хилл, Вакоа - Финикс, Кюрпип, Катр-Бори.</p><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">Т а р ы х ы. </strong>М. аралы 8-10-к-да араб саякатчыларына белгилүү болгон. 16-га чейин мында адам жашаган эмес. 1528-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Д. Родригес аралдын координатын аныктаган соң, арал анын атынан аталган. 1598-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> аралды нидерланддар ээлеп, Маврикий деген наам беришсе, 1715-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Франция басып алып, Иль-деФранс деп атаган. 1810-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> М. а-н англистер басып алган. Англия <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> болгон согушта Франция жеңилип, 1814-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> <em>Париж тынчтык келишими</em> <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> арал Улуу Британиянын ээлигине өткөн. 1820-жылдардын аягында а. ч. иштери үчүн Индиядан <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Кытайдан М-ге жумушчулар алынып кел<abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> Натыйжада тамеки, чай <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кант өндүрүшү тез өскөн. 1869-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Суэц каналы ачылган соң, М. аралы Европадан Индияга <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="Түш." data-full="Түштүк" data-extended="true">Түштүк</abbr>-Чыгыш Азияга кетчү жолдогу маанилүү токтоочу жайга айланган. 1-дүйнөлүк согуш аяктагандан кийин М-де улуттук-боштондук кыймыл күч алган. 1936-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 1-саясий партия - Лейбористтик партия (ЛП), 1938-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> профсоюз уюмдары пайда болгон. 1957-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> М-дин Мыйзам чыгаруучу кеңешинин укугу кеңейтилип, 1958-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> жалпы шайлоо укугу киргизилген. 1964-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> М-дин 1-конституциясы кабыл алынып, С. Рамгулам жетектеген өкмөт түзүлгөн. 1965-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Лондондогу конституциялык <abbr data-short="конф-я" data-full="конференция" data-extended="true">конференция</abbr>да М-дин көз карандысыздыгы <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> чечим кабыл алынып, 1968-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 12-мартта Британия кызматташтыгынын чегинде көз каранды эмес мамлекет деп жарыяланган. 1970-жылдан М. - Индия океанындагы алгачкы эркин <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> зона. 1980-жылдардын башталышына чейин бийликте ЛП (1969- 73, 1976-81) консерваторлордун Маврикий социал-демокр. партиясы (МСДП) <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> коалицияда турган. 1983-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> башкаруучу коалиция тараган соң, А. Жагнот жетектеген Күжүрмөн <abbr data-short="соц." data-full="социалисттик" data-extended="true">социалисттик</abbr> кыймыл партиясынан куралган жаңы өкмөт түзүлгөн. 1992-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> Мыйзам чыгаруу ассамблеясы өлкөнүн Конституциясына түзөтүүлөрдү киргизип, президент (В. Рингаду, Лейбористтик партиядан) башында турган М. республикасы жарыяланган. 2003-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> президенттикке А. Жагнот шайланган.</p>[[File:МАВРИКИЙ_6.jpg|thumb]][[File:МАВРИКИЙ_7.jpg|thumb]]<div class="imageCaption"><br />
<p>Маврикий акчасы - маврикий рупийи.</p><br />
</div><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">Экономикасынын</strong> негизин чет элдик туризм түзөт. 1970-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> чейин кант өндүрүү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> аны экспорттоо М-дин экономикасынын негизги булагы болгон. 1970-жылдардан баштап <abbr data-short="мамл." data-full="мамлекеттик" data-extended="true">мамлекеттик</abbr> <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> саясат - кайрадан иштеп чыгаруучу тармактарды түзүүгө <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тейлөө секторун (<abbr data-short="а. и." data-full="анын ичинде" data-extended="true">анын ичинде</abbr> чет элдик туризмди) өнүктүрүүгө багытталган. Өлкөнүн экономикасынын тез өнүгүшүнө Порт-Луи деңиз портуна жакын эркин <abbr data-short="экон." data-full="экономикалык" data-extended="true">экономикалык</abbr> аймактын (зонанын) түзүлүшү зор түрткү берген. 21-к-дын башында 250гө жакын ар кандай (ө. ж., транспорт ж. б.) ишкана, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> чет өлкөлүк банктардын филиалдары <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> финансы уюмдары иштеген. ИДПнин көлөмү 17,5 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> доллар (АКШ, 2010), аны киши башына бөлүштүргөндө 13,5 миң доллардан туура келет. ИДПнин реалдуу өсүшү 3,6% (2010). ИДПдеги тейлөө чөйрөсүнүн үлүшу (% <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr>) 69,1%, ө. ж. <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> курулуштуку 26,6, а. ч-ныкы 4,3. М-де минералдык сырьёлордун <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> углеводороддун запасы жок. 2009-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 2,58 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> <em>кВт-с</em> электр энергиясы өндүрүлгөн. Төрт ЖЭС (жалпы кубаттуулугу </p><br />
<p>284 <em>МВт),</em> 8 ЖЭБ (39 <em>МВт)</em> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> 8 ГЭС (53 <em>МВт) </em>иштейт. Ө. ж-нын башкы тармактары - текстиль <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кант өндүрүшү (продукциясы негизинен экспортко багытталган). Текстиль <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> тигүү ө. ж. негизинен импорттук сырьё <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иштейт; ишканалары дээрлик Порт-Луи портунда, бардык заводдору Маврикий а-нда жайгашкан. 2009-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 467 миң <em>т</em> кант өндүрүлгөн. Кант өндүрүшүнүн калдыктары отун катары пайдаланы-</p><br />
<p><br />
</p><br />
<div class="imageCaption">[[File:МАВРИКИЙ_8.jpg|thumb|Бал камыш плантациясы.]]</div><br />
<p><br />
<abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> Канттын 90% ке жакыны экспорттолот (негизинен Европа союзуна кирген өлкөлөргө). Аз санда электрондук приборлор, металл буюмдары, тиричилик химия товарлары ж. б. чыгарылат.</p><br />
<p>А. ч-га жарактуу жери 110 миң <em>га</em> чамасында. Негизги а. ч. өсүмдүгү - бал камыш (жылына 5 <abbr data-short="млн" data-full="миллион" data-extended="true">миллион</abbr> <em>т</em> даярдалат) өлкөнүн бардык жеринде өстүрүлөт. 0. эле жашылча, чай (экспорт үчүн да), мөмө-жемиш, тамеки айдалат. Гүл өстүрүүчүлүк өнүккөн. Эчки, бодо мал, чочко, кой асыралат. Калктын этке <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> сүткө болгон муктаждыгынын 80-95% и импорт аркылуу канааттандырылат. М. балыкка <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> деңиз продуктуларына бай; 2009-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> 9 миң <em>т</em> балык кармалган.</p><br />
<p>Тейлөө чөйрөсүнүн негизги тармагы - чет өлкөлүк туризм, анын өнүгүүсүнө өлкөнүн табигый-климаттык шарты түрткү болгон. 2009-<abbr data-short="ж." data-full="жылы" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">жылы</abbr> М-ге 871,4 миң турист (негизинен Франциядан, Улуу Британиядан, Европанын башка өлкөлөрүнөн, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> Реюньон а-нан, ТАРдан, Индиядан) келген. Туристтик бизнестен түшкөн киреше 1,75 млрдга жакын долларды түзгөн. Автомобиль жолунун <abbr data-short="уз." data-full="узундугу" data-extended="true" data-static="false" data-review="true">узундугу</abbr> 2 миң кжден ашык (2009). Негизги деңиз порту - Порт-Луи. Үч кемеден турган деңиз-соода флоту бар. Эл аралык Рамгулам аэропорту Маврикий а-нын <abbr data-short="түш." data-full="түштүк" data-extended="true">түштүк</abbr>-чыгыш бөлүгүндө жайгашкан.</p><br />
<p>Товардык экспорттун наркы 2,04 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> доллар, импорттуку 3,94 <abbr data-short="млрд" data-full="миллиард" data-extended="true">миллиард</abbr> (2010). Экспортко (Улуу Британия, Франция, АКШ, Мадагаскар, Италияга) кийим, кездеме, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> кант, балык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> деңиз продуктуларын чыгарат. Сырттан </p><br />
<p>ө. ж. жабдууларын, нефть продуктуларын, автомобиль, азык-түлүк алат. Негизги импорттоочулары: Индия, Кытай, Франция, ТАР.</p><br />
<p><br />
<strong data-text-type="type_2_section_header">Маданияты. </strong>Билим берүү системасы мектепке чейинки тарбиялоону, башталгыч, орто, кесиптик-<abbr data-short="тех." data-full="техникалык" data-extended="true">техникалык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> жогорку билим берүүнү камтыйт. 15 жаштан жогору калктын сабаттуулугу 87,4% ти түзөт (2008). Ири ЖОЖдору, Улуттук архиви (1815) Бо-Бассенде, ш-дык китепкана (1851) Порт-Луиде жайгашкан. Порт-Луи музейи (1880), Тарых музейи (1950), <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> бир нече ири <abbr data-short="ил." data-full="илимий" data-extended="true">илимий</abbr> мекемелери бар. Англис <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> француз тилдеринде «ПЕхргезз», «ДУеек-Епй», «МапгЛиз Т1тез», «Ье Маиг1с1еп» <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> кытай тилиндеги «СЫпа Т1тев», «Сйтеве ПаПу Меуув» ж. б. гезит-журналдары чыгат. Радиоуктуруусу 1944- жылдан, телекөрсөтүүсү 1965-жылдан иштейт.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_50-100_бб]]</div>vol5_>KadyrM