https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%97%D0%90ЛИНЗА - Түзөтүүлөр тарыхы2026-10-15T14:48:57ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%97%D0%90&diff=84035&oldid=prevvol5_>KadyrM, 10:45, 15 октябрь 2026 карата2026-10-15T10:45:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%97%D0%90&diff=84036&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-15T10:17:25Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:17 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%97%D0%90&diff=83742&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-15T10:09:36Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%97%D0%90&diff=83741&oldid=prevvol5_>KadyrM, 09:45, 15 октябрь 2026 карата2026-10-15T09:45:57Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛИНЗА </strong>(<abbr data-short="нем." data-full="немисче" data-extended="true">немисче</abbr> Ыпзе, <abbr data-short="лат." data-full="латынча" data-extended="true">латынча</abbr> 1епз - жасмык дегенден) оптикада - томпок же иймек (кээде бир жак бети тегиз) беттер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чектелген, жарык нурунун формасын өзгөртүүчү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оптикалык сүрөттөлүштү алууга жөндөмдүү болгон тунук нерсе. Оптикалык касиети <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> Л. жарык нурун чогултуучу (оң) <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> чачыратуучу (терс) түрдө болот. Л. көбүнчө оптикалык <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> <abbr data-short="орг." data-full="органикалык" data-extended="true">органикалык</abbr> айнектен даярдалат. <em>Улътракызгылт көк нурлар </em>үчүн - кварцтан, флюориттен ж. б., <em>инфракызыл нурлар</em> үчүн - айнектин өзгөчө түрүнөн, сапфирден, кремнийден, германийден ж. б. </p><p>материалдардан жасашат. Л-лар жука <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> калың, жөнөкөй <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> татаал болуп бөлүнөт. Жука Л-лар жөнөкөй болот, ал эми калың Л-лар бир же андан көп Л-лардын системасынан турат да, калыңдыгы сфералык беттин радиусунан бир аз айырмаланат. <abbr data-short="Мис." data-full="Мисалы" data-extended="true">Мисалы</abbr>, берилген шартта Л. жука деп эсептелсе, башка шартта ал Л. калың деп эсептелиши мүмкүн. Л-ны мүнөздөөчү чоңдуктар <abbr data-short="геом." data-full="геометриялык" data-extended="true">геометриялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> оптикалык параметрлерге бөлүнөт. <abbr data-short="Геом." data-full="Геометриялык" data-extended="true">Геометриялык</abbr> параметрлери: сфералык беттеринин радиустары, негизги оптикалык огу, негизги тегиздиги, оптикалык борбору, фокустук аралыктары; оптикалык параметрлери: Л-нын сырткы чөйрөгө салыштырмалуу сындыруу көрсөткүчү <em>п,</em> оптикалык күчү <em>Ф.</em> Сфералык беттердин борборлорун бириктирип турган түз сызык Л-нын негизги оптикалык огу деп аталат. Жука Л. аркылуу өтүүчү нурларды «сындыруучу» тегиздик негизги тегиздик, Л-нын негизги оптикалык огу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> негизги тегиздик кесилишкен чекит линзанын борбору деп аталат. Л-ны мүнөздөөчү чоңдуктардын арасындагы байланышты чагылдыруучу катышты табуу үчүн параксиалдык нурлар пайдаланылат. Л-нын оптикалык огуна параллель же кичине бурч түзүп, негизги</p><div class="imageCaption">[[File:ЛИНЗА_1.jpg|thumb|а - томпок линза; б - иймек линза.]]</div><p></p><p>огунан алыс эмес өткөн параллель нурлардын шооласы параксиалдык нурлар деп аталат. Параксиалдык нурлар Л-дан өткөндө негизги фокус деп аталган чекитте. Л-нын борборунан анын фокусуна чейинки аралык Л-нын фокустук аралыгы деп аталат. Л-лар үчүн анын параметрлерин байланыштырган формула:</p><p>Ф = —= (га-1)- — + — I<br>/ 1^1</p><p>Л-нын оптикалык күчүнүн бирдиги - диоптрия (дптр). Диоптрия - фокустук аралыгы 1 <em>м </em>болгон чогултуучу линзанын оптикалык күчү. Мында <em>п&gt;1</em> шарты үчүн чогултуучу болот, ал эми <em>п</em> &lt; 1 болгондо чачыратуучу болот.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_50-100_бб]]</div>vol5_>KadyrM