https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E 2026-10-15T15:42:56Z Бул барактын викидеги өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.4 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E&diff=83901&oldid=prev 2026-10-15T10:45:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:45 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol5_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E&diff=83902&oldid=prev 2026-10-15T10:17:23Z

<p>1 версия</p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E&amp;diff=83902&amp;oldid=83608">Өзгөрүүлөрдү көрүү</a>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E&diff=83608&oldid=prev 2026-10-15T10:09:34Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:09 учурдагы нуска</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%95%D0%A1%D0%9E%D0%A2%D0%9E&diff=83607&oldid=prev 2026-10-15T09:45:57Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_1_article_title&quot;&gt;ЛЕСОТО, &lt;/strong&gt;Лесото Королдугу - &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Африкадагы мамлекет. ТАРдын аймагы &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; толук курчалган. Аянты 30,4 миң &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;/em&gt; Калкы 2,0 &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt; (2009). Борбору - Масеру. Расмий тил­дери - сесото (сото) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; англис тилдери. Акча&lt;/p&gt;&lt;p&gt;[[File:ЛЕСОТО_1.jpg|thumb]]&lt;/p&gt;&lt;p&gt;бирдиги - лоти (&lt;abbr data-short=&quot;о. эле&quot; data-full=&quot;ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;ошондой эле&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;түш.&quot; data-full=&quot;түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;түштүк&lt;/abbr&gt; африкалык ранд да пайдаланылат). &lt;abbr data-short=&quot;Адм.-айм.&quot; data-full=&quot;Администрациялык-аймактык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Администрациялык-аймактык&lt;/abbr&gt; жактан 10 округга бөлүнөт (к. таблицаны).&lt;/p&gt;&lt;table&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;4&quot;&gt;&lt;p&gt;Администрациялык-аймактык бөлүнүшү (2009)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Округ&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Аянты, &lt;em&gt;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Калкы, миң&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;&lt;abbr data-short=&quot;Адм.&quot; data-full=&quot;Администрациялык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Администрациялык&lt;/abbr&gt; борборлору&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Береа&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2222&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;251,9&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Теятеяненг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бутха-Бутхе&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;1767&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;109,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Бутха-Бутхе&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;(Ботха-Ботхе)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;(Ботха-Ботхе)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Лерибе&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2828&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;297,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Хлоце&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Масеру&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4279&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;452,5&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Масеру&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мафетенг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2119&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;188,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мафетенг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мокхотлог&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4075&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;98,2&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мокхотлонг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мохалес-Хук&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;3530&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;171,8&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Мохалес-Хук&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Тхаба-Цека&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;4270&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;130,3&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Тхаба-Цека&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Цгачаснек&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2349&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;72,0&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Цгачаснек&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Цгутхинг&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;2916&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;118,7&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;p&gt;Цгутхинг (Моени)&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;Л. - БУУнун (1966), Африка союзунун (1966; 2002-ж. чейин Африка Биримдиги уюму), ЭВФ­тин (1968), Эл аралык реконструкциялоо &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; өнүктүрүү банкынын (1968), Бүткүл дүйнөлүк соо­да уюмунун (1995), Африканын түштүгүн &lt;/p&gt;&lt;p&gt;өнүк­түрүү жамааттыгынын, &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Африка бажы сою­зунун, Кызматташтыктын ж. б. мүчөсү.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Мамлекеттик түзүлүшү. Л. &lt;/strong&gt;- унитардык мам­лекет. Конституциясы 1993-ж. 2-апрелде кабыл алынган. Башкаруу формасы - конституциялык монархия. Мамлекет башчысы - король. Мый­зам чыгаруу бийлигинин жогорку органы - эки палаталуу (сенат &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; улуттук ассамблея) пар­ламент. Сенат 22 уруу башчысынан &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; «өк­мөттүн кенеши &lt;abbr data-short=&quot;б-ча&quot; data-full=&quot;боюнча&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;боюнча&lt;/abbr&gt;» король дайындаган 11 се­натордон, Улуттук ассамблея 5 жылга шайлан­ган 120 депутаттан турат. Ал мыйзамдарды ка­был алат &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; иштеп чыгат, премьер-министрди тандайт &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; министрлер кабинетинин курамын бекитет, &lt;abbr data-short=&quot;о. эле&quot; data-full=&quot;ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;ошондой эле&lt;/abbr&gt; аткаруу бийлигинин ишин көзө­мөлдөйт. Аткаруу бийлигин премьер-министр жетектеген өкмөт ишке ашырат. Л-до көп пар­тиялуу саясий система орун алган. Негизги саясий партиялары: Лесото демокр. конгресси, Улуттук көз каранды эмес партия, Басуто би­риккен конвенциясы, Васуто улуттук партия­сы, Лесото жумушчу партиясы.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Табияты. &lt;/strong&gt;Л. - жери &lt;abbr data-short=&quot;деңиз деңг.&quot; data-full=&quot;деңиз деңгээлинен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;деңиз деңгээлинен&lt;/abbr&gt; 1400 &lt;em&gt;м&lt;/em&gt; бийик жайгашкан тоолуу өлкө. Өлкөнүн батыш чек арасы &lt;abbr data-short=&quot;б-ча&quot; data-full=&quot;боюнча&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;боюнча&lt;/abbr&gt; кууш тилкени түзүп, денудациялык түздүктөр &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; платолор (Бийик Велддин бир бөлүгү; бийикт. 1400-1800 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; созулуп жатат. Алар чыгышта Малути (бийикт. 3262 лгге че­йин) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; жанартоолуу Лесото тайпак тоосунун батыш бөлүгүн түзгөн Тхаба-Пуцоа кырка тоо­лоруна (3096 &lt;em&gt;м)&lt;/em&gt; такалат. Платолор Сенцгу (Оранж) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Макхаленг д-нын өрөөндөрү &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; терең тилмеленген. Өлкөнүн чыгышында &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; түштүгүндө Дракон тоолору созулуп жатат; ан­дан өлкөнүн эң бийик жери (3482 &lt;em&gt;м) -&lt;/em&gt; Тхабана­Нтленьяна чокусу орун алган. Өлкөнүн аймагы байыркы платформанын терең синеклизасында жайгашкан. Эн маанилүү &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; дүйнөдөгү эң кым­бат кен байлыгы - алмаз; &lt;abbr data-short=&quot;о. эле&quot; data-full=&quot;ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;ошондой эле&lt;/abbr&gt; уран, отко чы­дамдуу чопо, курулуш материалдары (таш, кум, шагыл), көмүр, сланец кендери бар.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Л. субтропиктик климаттык алкакта жайгаш­кан, бирок жеринин бетинин бийиктигине бай­ланыштуу &lt;abbr data-short=&quot;темп-ра&quot; data-full=&quot;температура&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;температура&lt;/abbr&gt;лык көрсөткүчтөрү &lt;abbr data-short=&quot;б-ча&quot; data-full=&quot;боюнча&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;боюнча&lt;/abbr&gt; мелүүн континенттик климаттуу аймакка киргизүүгө болот. Январдын орт. &lt;abbr data-short=&quot;темп-ра&quot; data-full=&quot;температура&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;температура&lt;/abbr&gt;сы 25-26°С (кээде 30°Стан ашат), тоолордо 15°С; июлдуку 15°С, үшүк да болот, тоолордо -20°Ска чейин төмөн­дөшү мүмкүн, бурганак да байкалат, бийик тоо­лордун кыр бөлүктөрүнө кар катмары пайда болот. Түздүктөрүндө 300 лглгден тоолорунда 1600 &lt;em&gt;ммге&lt;/em&gt; чейин жаан-чачын жаайт. Жаанчыл мезгили (85%тен ашыгы) октябрдан майга че­йин созулат. Чыгышында алаамат нөшөр жүрүп, дарыялары ташкындайт. Дарыя тармагы жыш, суусу &lt;abbr data-short=&quot;мол.&quot; data-full=&quot;молекулалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;молекулалык&lt;/abbr&gt; Бардыгы Атлантика океанынын ала­бына кирет, эң ирилери: Сенцгу (Оранж) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; анын куймалары - Макхаленг, Каледон (Мо-&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:ЛЕСОТО_2.jpg|thumb|ЛЕСОТО]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;хокаре). Дарыялары босоголуу, гидроэнергия­га бай.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Өлкөнүн батыш бөлүгүнө кумдуу, жука кат­марлуу, чыгышына күрдүү, жанартоо топурак­тары мүнөздүү. Эрозия - өлкөнүн эң негизги экол. проблемаларынын бири. Аянтынын дээр­лик &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; бөлүгүн бадалдар &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; кылкан өсүмдүктүү талаа ээлейт. Батышында Бийик Вельддин кыл­кандуу-дүйүм чөптүү талаа өсүмдүктөрү тарал­ган. Токойдун чакан массивдери дарыя өрөөн­дөрүндө &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; терең капчыгайларында кездешет. Коргоого алынган аймак өлкөнүн аянтынын 0,2%ин ээлейт. Дракон тоолорунда, ТАР &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; чек арасында Сехлабатхебе улуттук паркы жайгаш­кан, ал трансчекара резерватынын курамына кирет. Ал - антилопа, көк жору, балта жутар ж. б. сейрек кездешүүчү жаныбарлардын мекени.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Калкы. &lt;/strong&gt;Л-нун калкынын басымдуу бөлугү - &lt;em&gt;бантулар.&lt;/em&gt; Калктын табигый өсүүсү 0,12% (2009). Төрөлүү (1000 адамга 24,1 бала) өлүм-житимден (1000 тургунга 22,2 адам) бир аз ашат. Калктын 90% ке жакыны - христиандар, анын 50% и - католиктер, 40% тейи протестант деноминация­сынын өкүлдөрү (негизинен лютеран, англикан­дар), 9%тейи &lt;abbr data-short=&quot;жерг.&quot; data-full=&quot;жергиликтүү&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жергиликтүү&lt;/abbr&gt; диндерди туткандар. Адам өмүрүнүн күтүлгөн орт. узактыгы 40,4 жыл (эр­кектики 41,2, аялдыкы 39,5 жыл). Миграция­лык сальдо терс мааниде (1000 тургунга -0,78); эмгекке жарамдуу калктын ^/^и ТАРга иштөөгө кетет. Калктын орт. жыштыгы: 1 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;жерде 62&lt;/p&gt;&lt;p&gt;адам. Шаар калкы 25% (2010). Эң ири шаары - Масеру; башка шаарлары: Хлоце, Мафатенг, Тея­теяненг.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Тарыхы. &lt;/strong&gt;Сан (бушмендер) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; кой-коин (гот­тентоттор) уруулары Л-нун &lt;abbr data-short=&quot;жерг.&quot; data-full=&quot;жергиликтүү&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жергиликтүү&lt;/abbr&gt; калкы болуп эсептелет. Аларды 17-к-да түндүктөн келген көчмөн суто (басуто) уруулары сүрүп чыгып, алардын бир жамаатын башкарган Мошеш I 1820-30-ж. ар кыл уруудан бирикме түзгөн. 1830- жылдары суто &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; бурлардын ортосунда кагы­лышуулар башталган. 1856-68-ж. бурлар &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; болгон согушта сутолор маанилүү аймактары­нан ажыраган. 1884-ж. Л. Улуу Британиянын Басутоленд протектораты деп расмий түрдө жа­рыяланган. Британ бийлиги протекторатка баш­каруу системасын киргизген, натыйжада комис­сар-резидентке баш ийген уруу башчылар кеңе­ши &lt;abbr data-short=&quot;ин-т&quot; data-full=&quot;институт&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;институт&lt;/abbr&gt;у сакталган. 1910-ж. Басутолендде ал­гачкы саясий &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; коомдук уюмдар (Басутоленд­дин прогрессчил ассоциациясы, Жардылар ли­гасы ж. б.) пайда болуп, коомдук реформалар­дын жүргүзүлүшүнө жетишкен, коом турмушун демократташтыруу, колониялык бийликти жоюуну, чет элдик компаниялардын иштерин чектөөнү талап кылган. 2-дүйнөлүк согуштан кийин африкалык саясий партиялар: Басуто­ленддйн африкалык конгресси (1952-ж.), 1959- жылдан Басуто конгрессинин партиясы (БКП), Басуто улуттук партиясы (БУП) түзүлүп, өлкөдө улуттук-боштондук кыймыл күчөгөн. Басуто­ленд 1965-ж. ички иштерин өзү башкаруу уку­гун алган. 1965-ж. парламенттик шайлоодо жеңген Басуто улуттук партиянын (БУП) лиде­ри Ж. Л. Жонатан премьер-министрликке да­йындалган. 1966-ж. 4-октябрда улуттардын Бри­тан шериктештигинин курамындагы көз каран­дысыз Л. королдугу түзүлгөн. Ошол эле жылы Л-нун конституциясы кабыл алынып, БУУга &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; Африка биримдиги уюмуна мүчө болгон. 1970-80-ж. ТАР &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; Лесотонун ортосунда ма­милелер начарлап, 1986-ж. 20-январда өлкөдө &lt;abbr data-short=&quot;мамл.&quot; data-full=&quot;мамлекеттик&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;мамлекеттик&lt;/abbr&gt; төңкөрүш болгон. Бийликти Аскердик кеңеш басып алып, бардык саясий партия­лардын &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; коомдук уюмдардын ишине тыюу салган. 1993-ж. Л-до жүргүзүлгөн парламенттик шайлоодо БКП жеңишке жетип, Н. Мохехле башында турган өкмөт түзүлгөн. Апрелде өлкө­нүн жаңы Конституциясы кабыл алынган.&lt;/p&gt;[[File:ЛЕСОТО_3.jpg|thumb]][[File:ЛЕСОТО_4.jpg|thumb]]&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;&lt;p&gt;Лесото акчасы лоти.&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;&lt;p&gt;1998-ж. майда өткөн парламенттик шайлоо­до Лесото демокр. конгресси (ЛДК) партиясы жеңишке жеткен. Декабрда конституциялык тартипти калыбына келтирүү үчүн партиянын лидери Б. П. Мосисили жетектеген 12 партия­нын өкүлдөрүнөн турган Убактылуу саясий орган түзүлгөн. Бул орган Конституцияга өзгөр­түүлөрдү киргизип, жаңы парламенттик шай­лоолорду өткөрүүнү даярдаган. Натыйжада 2002- &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; 2007-ж-да өткөрүлгөн шайлоолор ЛДК парти­ясынын жеңиши &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; аяктаган.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Чарбасы. &lt;/strong&gt;Л-нун чарбасы ТАРдын экономика­сы &lt;abbr data-short=&quot;м-н&quot; data-full=&quot;менен&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;менен&lt;/abbr&gt; айкалышкан. Кирешенин басымдуу бөлүгү Йоханнесбург шаар агломерациясына (ТАР) сууну (ө. ж., тиричилик &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; а. ч. үчүн) экспорттоодон түшөт. ТАРда иштеген эмгек мигранттарынан &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; &lt;abbr data-short=&quot;Түш.&quot; data-full=&quot;Түштүк&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Түштүк&lt;/abbr&gt; Африка бажы сою­зунун бажы алымынан түшкөн акчанын маа­ниси да зор. &lt;abbr data-short=&quot;О. эле&quot; data-full=&quot;Ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Ошондой эле&lt;/abbr&gt; Л-го АКШ, Европа союзу өлкөлөрү (Улуу Британия, Германия ж. б.), ТҮРДҮҮ уюмдар (Бүткүл дүйнөлүк банк, Африка өнүктүрүү банкы ж. б.) &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; фондулар кыйла жар­дам берет.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;ИДПнин көлөмү 3,3 &lt;abbr data-short=&quot;млрд&quot; data-full=&quot;миллиард&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллиард&lt;/abbr&gt; доллар (2008), аны киши башына бөлүштүргөндө 1,8 миң доллардан туура келет. ИДПнин структурасында ө. ж-нын үлүшү 46% , тейлөө чөйрөсүнүкү 39%, а. ч-ныкы 15% (2008). ИДПнин реалдуу өсүүсү 6,8% (2008). Сенцгу (Оранж) д-нда эл аралык долбоордун чегинде бир нече суу сактагыч &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; гидроэлектр станция курулууда. Өндүрүлгөн электр энергия (2007-08-ж. 514 &lt;abbr data-short=&quot;млн&quot; data-full=&quot;миллион&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;миллион&lt;/abbr&gt; &lt;em&gt;кВт-с)&lt;/em&gt; ички муктаждык­тын 90% ин канааттандырат, калган бөлүгүн ТАРдан алат. 2007-ж. 114 миң &lt;em&gt;кар&lt;/em&gt; алмаз өндү­рүлгөн. Иштеп чыгаруучу ө. ж-нын башкы тар­мактары - текстиль &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; тигүү ишканалары. Жинси, спорттук кийим тигүүчү &lt;abbr data-short=&quot;ф-ка&quot; data-full=&quot;фабрика&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;фабрика&lt;/abbr&gt;лар иш­тейт. Айрым ишканалары бут кийим ултарып, азык-түлүк чыгарат.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;abbr data-short=&quot;Агр.&quot; data-full=&quot;Агрардык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;Агрардык&lt;/abbr&gt; өндүрүшү - өлкөнүн калкынын жары­мына жакынынын кирешесинин негизги була­гы болуп саналат. А. ч-нын негизги тармагы - мал чарбачылыгы (продукциясынын жарымы экспорттолот). Өлкө аймагынын 11% аянты иш­тетилет, күрдүүжери 1%кечейин; кургакчылык кайталанып турат. Негизги а. ч. өсүмдүгү - жү­гөрү (айдоо аянтыңын &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;син ээлейт); &lt;abbr data-short=&quot;о. эле&quot; data-full=&quot;ошондой эле&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;ошондой эле&lt;/abbr&gt; ак жүгөрү, буудай, төө буурчак, нокот өстүрүлөт.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;/p&gt;&lt;div class=&quot;imageCaption&quot;&gt;[[File:ЛЕСОТО_5.jpg|thumb|Летсенг алмаз кени.]]&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Автомобиль жолунун уз. 2370 &lt;em&gt;км;&lt;/em&gt; эл аралык аэропорту Масеру ш-на жакын жайгашкан. Экс­портко суу, кийим, бут кийим, жүн, тыбыт, азык-түлүк, тирүү мал чыгарып, сырттан азык­түлүк, курулуш материалдарын, машина &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; жабдууларды, дары-дармек, нефть продуктула­рын алат.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong data-text-type=&quot;type_2_section_header&quot;&gt;Маданияты. &lt;/strong&gt;Вилим берүүсү мектепке чейинки тарбиялоону; милдеттүү акысыз башталгыч &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; кесиптик-&lt;abbr data-short=&quot;тех.&quot; data-full=&quot;техникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;техникалык&lt;/abbr&gt; даярдоону; орто &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; кесип­тик-&lt;abbr data-short=&quot;тех.&quot; data-full=&quot;техникалык&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;техникалык&lt;/abbr&gt; билим берүүнү камтыйт. 15 жаштан жо­гору калктын сабаттуулугу 84,8%ти түзөт (2012). 20 &lt;abbr data-short=&quot;мамл.&quot; data-full=&quot;мамлекеттик&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;мамлекеттик&lt;/abbr&gt;, 15 &lt;abbr data-short=&quot;мамл.&quot; data-full=&quot;мамлекеттик&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;мамлекеттик&lt;/abbr&gt; эмес ЖОЖ бар, &lt;abbr data-short=&quot;а. и.&quot; data-full=&quot;анын ичинде&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;анын ичинде&lt;/abbr&gt; Лесото улуттук &lt;abbr data-short=&quot;ун-т&quot; data-full=&quot;университет&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;университет&lt;/abbr&gt;и (1945) Рома ш-нда, Политех. &lt;abbr data-short=&quot;ин-т&quot; data-full=&quot;институт&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;институт&lt;/abbr&gt;у (1906), Айыл чарба коллежи (1955), Л. улуттук архиви (1958), Л. улуттук китепкана­сы (1976), музейлери Масеру ш-нда жайгашкан. Англис &lt;abbr data-short=&quot;ж-а&quot; data-full=&quot;жана&quot; data-extended=&quot;true&quot;&gt;жана&lt;/abbr&gt; сесуто тилдеринде гезит-журналда­ры чыгат.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ад.. &lt;em&gt;Богомолов В.А.&lt;/em&gt; Лесото - прошлое и настоящее. М„ 1990; Лесото // Большая Российская энциклопе­дия. Т. 17. М„ 2010.&lt;/p&gt;<br /> <br /> [[Category:5-том,_50-100_бб]]</div>

vol5_>KadyrM