https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AEЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-08-27T17:56:06ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=83125&oldid=prevvol5_>KadyrM, 17:50, 27 Август (Баш оона) 2026 карата2026-08-27T17:50:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:50, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=82745&oldid=prevvol5_>KadyrM, 17:33, 27 Август (Баш оона) 2026 карата2026-08-27T17:33:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:33, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=83126&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-08-27T17:16:35Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:16, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=82746&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-08-27T17:02:41Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:02, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:5-том,_2-50_бб]] </ins></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=82370&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-08-27T17:00:10Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:00, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=81941&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-08-27T16:53:19Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:53, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:5-том,_2-50_бб]] </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p></div></td></tr>
</table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=82369&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:33, 27 Август (Баш оона) 2026 карата2026-08-27T16:33:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:33, 27 Август (Баш оона) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:5-том,_2-50_бб]] </ins></div></td></tr>
</table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%A0%D0%81%D0%9D%D0%A2%D0%98%D0%99_%D0%94%D3%A8%D2%A2%D0%A1%D3%A8%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=81940&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:33, 27 Август (Баш оона) 2026 карата2026-08-27T16:33:08Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛАВРЁНТИЙ ДӨҢСӨӨСҮ </strong>Түн. Американын түн.-чыгышында; негизинен Канаданын, бир аз бөлүгү АКШнын аймагында. Түш.-чыгышынан Аппалачи дөңсөөлөрү, түштүгүнөн Борб. түздүктөр, түш.-батышынан Улуу түздүктөр, батышынан Маккензи өрөөнү, түндүгүнөн Гудзон булуңунун ойдуңу м-н чектешет. Түндүгүндө ж-а түн.- чыгышында Түн. Муз., Атлантика океандарына чыгат.</p><p>Тектон. жактан Канада калканынын негизги бөлүгү; пенеплендешүүгө дуушарланган. Аянты 5 млн <em>км<sup>г</sup></em> чамасында. Жеринин бети жантайыңкы, кудүрлүү, басымдуу бийикт. 200-400 <em>м; </em>чыгыш бөлүгү (Лабрадор ж. а.) кыйла көтөрүңкү, жээкке жакын тоолуу рельеф мүнөздүү; мында Л. д-нүн эң бийик жери - Торнгат тоосу жайгашкан, анын бийикт. 1595 <em>мге</em> чейин. Плейстоценде аймакты муз текши каптаган, муздун калыңцыгы 3000 <em>мге</em> чейин жеткен. Муз каптоону деңиз трансгрессиясы коштогон. Муз каптоодон дөбө-дөңсөөлуү, морена туздүктөрү, <em>друмлиндер,</em> жалдар, океан трансгрессиясынан көлдөр пайда болгон. Бут аймагы өтө саздашкан, көлдүү. Кендерге (темир ж-а жез кенташтарына, никель, алтын, уран ж. б.) бай.</p><p>Л. д. мелүүн жана субарктикалык климат алкактарында жайгашкан. Кышы узакка созулуп, кар арбын жаайт. Жай мезгили кыска, муз м-н капталган. Гудзон булуңунун ж-а Лабрадор муздак агымынын таасиринен серүүн. Бардык жеринде көп жылдык тоң кездешет. Дарыялары жыш, босоголуу, шар агат, көбү көлдөрду туташтырып турган салаалар болуп саналат. Тундра, токойлуу тундра ж-а тайга зоналары мүнөздүү. Тундра зонасы региондун <sup>2</sup>/<sub>(</sub> бөлүгүн ээлеп, анда мамык чөп-эңилчектүү ж-а буудайыктуу өсүмдүктөр, бадалдар (жапалак кайың, багульник ж. б.) өсөт. Токойлуу тундра ж-а түн. тайга сейрек токоюнда негизинен кара карагай, бальзам көк карагайы (чыгышында), ак карагай (батышында) ж-а бальзам тереги (дарыя өрөөндөрүндө) басымдуу. Л. д-нүн түш. бөлүгү тайга тибиндеги ийне жалбырактуу токой м-н жыш капталган; чыгыш бөлүгунун токою өтө ар турдүу, анда ак банкс ж-а кызыл карагайлар, канада гемлогу басымдуу; аларга аралаш ак чечек, кайың, байтеректин турлөрү өсөт. Экол. абалы негизинен канааттандырарлык; айрым бузулуулар кен казып алынган аймактарда байкалат. Түш. бөлүктөрүндө АКШнын чектеш аймактарынан келген <em>кислоталуу жаанчачындын</em> таасиринен атм-нын булганышы байкалат. Коргоого алынган эң ири аймактары: ЮНЕСКОнун Маникуаган - Уабишка биосфера</p><p>резерваты, Телон резерваты (кой бука популяциясын коргоо).</p><p>Ад.: <em>Витвицкий Г. Н.</em> Климаты Северной Америки. М., 1953; <em>Игнатъев Г. М.</em> Северная Америка. Физическая география. М., 1965; Физическая география материков и океанов/Под ред. А <em>М. Рябчикова.</em> М., 1988; <em>Кулышев Ю. А.</em> Канада. М., 1989.</p></div>vol5_>KadyrM