https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9B%D0%81%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%A2%D0%9E%D0%92ЛЁРМОНТОВ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-10-15T15:43:50ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%81%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%A2%D0%9E%D0%92&diff=83895&oldid=prevvol5_>KadyrM, 10:45, 15 октябрь 2026 карата2026-10-15T10:45:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%81%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%A2%D0%9E%D0%92&diff=83896&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-15T10:17:23Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:17 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%81%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%A2%D0%9E%D0%92&diff=83602&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-10-15T10:09:34Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">15 октябрь 2026, саат 10:09 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9B%D0%81%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%A2%D0%9E%D0%92&diff=83601&oldid=prevvol5_>KadyrM, 09:45, 15 октябрь 2026 карата2026-10-15T09:45:57Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><strong data-text-type="type_1_article_title">ЛЁРМОНТОВ </strong>Михаил Юрьевич [3(15). 10. 1814, Москва - 15(27). 7. 1841, Пятигорск, сөөгү Пенза губерниясындагы Тархан кыш-на коюлган] - орус акыны. 1828-30-ж. Москвадагы ак сөөктөр пансионунда, 1830-32-ж. Москва <abbr data-short="ун-т" data-full="университет" data-extended="true">университет</abbr>инде окуган. Петербургдагы гвардиялык подпрапорщиктердин мектебин бүткөн (1834). Пансиондо «Черкестер» (1829), «Кавказ туткуну» (1829) аттуу туңгуч поэмаларын жазган. <abbr data-short="Ун-т" data-full="Университет" data-extended="true">Университет</abbr>те окуган жылдары В. Г. Велинский, <abbr data-short="А. И." data-full="Анын Ичинде" data-extended="true">Анын Ичинде</abbr> Герцен, Н. П. Огарёвдор <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> ымалада болушу анын коомдук көз карашына таасир тийгизген. Бул кезде «Испандар» (1830), «Кызыктай киши» (1831), «Маскарад» (1835) драмаларын, «Монолог», «Күн келет...» ж. б. ли-[[File:ЛЁРМОНТОВ_1.jpg|thumb]]</p><p>рикалык ырларын жараткан. 1837-ж. «Акындын өлүмү» (А. С. Пушкиндин өлүмү <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>) аттуу ыры үчүн камакка алынып, Грузияга сүргүнгө айдалган. Л-дун <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ындагы реалисттик чеберчилик, коомдук-психол. мазмундунтереңдиги «Биздинзамандынкишиси» (1940) романында айкын чагылдырылган. Бул роман - Л-дун реализминин туу чокусу. 1840-ж. Николай 1нин буйругу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> Л. экинчи жолу Кавказга айдалган. Кавказда (Пятигорск ш.) жүргөндө душмандары уюштурган Н. С. Мартынов <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> эрөөлдө каза болгон. Л-дун <abbr data-short="чыг-лыг" data-full="чыгармачылыг" data-extended="true">чыгармачылыг</abbr>ы декабристтердин көтөрүлүшү басылгандан кийин өнүккөн. Турмуштан көнүл калгандык, эркин, тынчы жок адам <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr>гү идеал анын алгачкы романтикалык ырларында <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> лирикаларында («Ой», «Көңүлсүзда, капалуу да», «Пайгамбар» ырлары; «Мцыри» поэмасы, 1839; «Маскарад» драмасы, 1835) жеткилең баяндалган. Л-дун көп чыгармаларына жарандык пафос, патриоттук сезим таандык (бүтпөй калган социалдык-тарыхый романы «Вадим», 1832-34; «Бородино», «Акын», «Мекен» ырлары). 1839-ж. жазып бүткөн «Демон» поэмасында турмуштун дүйнөлүк түзүлүшүнүн адилетсиздигине каршы турган инсандын идеяларын, жалгыздык трагедиясын ачып берген. Акындын лирикасында коомдукжарандык, <abbr data-short="филос." data-full="философиялык" data-extended="true">философиялык</abbr> <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> адамдын керт башына таандык мотивдер жуурулушкан. Өмүрүнүн акыркы айларында «Мекен», «Аска», «Талаш», «Баракча» сыяктуу бийик пафостогу ырларды жазган. Л-дун чыгар-ларына Н. А. Некрасов, И. С. Тургенев, Л. Н. Толстой, Ф. М. Достоевский таасирленген, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> совет поэзиясына (<abbr data-short="А. А." data-full="Атап Айтканда" data-extended="true">Атап Айтканда</abbr> Блок, В. В. Маяковский) да таасири тий<abbr data-short="ген." data-full="генетикалык" data-extended="true">генетикалык</abbr> Кыргыз акын-жазуучулары да Л-дун чыгларына кайрылышкан. 1925-ж. К. Баялинов которгон «Үч курмасы» - кыргыз совет көркөм котормосундагы туңгуч тажрыйба. Кийин анын дагы бир нече чыгармасы кыргызчаланды. Л-го арнап кыргыз акындарынын бир тобу ырлар жазган. Ал ырлар «Арноо» деген ат <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> 1964-ж. өзүнчө китеп болуп чыккан. Пенза обл-ндагы Лермонтов кыш-нда <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> Пятигорск ш-нда акындын эстелик үйү бар.</p><p>Чыг.: Полн. собр. соч.: В 10 т. М., 1999-2002.</p><p>АцЛермонтовская энциклопедия. М., 1999; <em>Захаров В. А.</em> Летопись жизни и творчества М. Ю. Лермонтова в оценке русских мыслителей и исследователей. СПб., 2002; <em>Висковатый П. А.</em> М. Ю. Лермонтов: биография. М., 2004; Библиографический указатель. СПб., 2007.</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_50-100_бб]]</div>vol5_>KadyrM