https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0 2026-04-18T22:54:05Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=44152&oldid=prev 2026-02-06T04:16:26Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:16, 6 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. Кулактар мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери боюнча башка дыйкандардан байыраак болгон. [[Россия]]да кулактар [[крепостнойлук укук]] жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, [[Капитализм|капита&amp;shy;лизм]]дин өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. [[Кыргызстан]]дагы кулактардын катмарын 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында Борбордук Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (кара: [[Кыргызстандын Россияга кошулушу|Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу]], [[Келгиндер башкармалыгы|Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы]], [[Столыпиндик агрардык реформа]]). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап айыл чарба капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында өнөр-жай, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлигинин аныктамасы боюнча «кулак» термини жалданма эмгектен пайдаланган оокаттуу дыйкандарды түшүндүрүп, большевиктик (пролетардык) идеологияга ылайык бул социалдык катмар эзүүчү тап катары таанылган. Натыйжада оокаттуу дыйкандар Совет бийлиги ишке ашыра баштаган социалдык–экономикалык кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август [[Талас]], 1919-ж. июль [[Түп]], 1920-ж. ноябрь [[Нарын]]дагы козголоңдор) уюштурушкан. 1920-жылдардын аяк ченинде алар үчүн атайын саясий, экономикалык чектөөлөр киргизилип, кулактарды тап катары жоюу саясаты коллективдүү чарбага өтүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген. Ошондуктан бул саясатты ишке ашырууда көптөгөн мыйзам жана адамдардын укугунун бузууларга жол берилген. 1927-жылы 29-январда Бүткүл союздук большевиктер партиясынын Борбордук комитетинин [[Орто Азия]] бюросунун чечимине ылайык ири бай манаптардын мал-мүлкүн конфискациялоо жана аларды күч менен алыс жактарга көчүрүүнү уюштуруу үчүн атайын комиссия түзүлгөн. Ошол эле жылы 12-мартта Кыргыз АССР Советтеринин I Уюштуруу съезди бай-манаптар жана кулактар менен күрөшүү тууралуу атайын токтом кабыл алган. Анын негизинде 1927-жылдан 1932-жылга чейин миңден ашык кулак чарбасы республикадан тышка ([[Россия]], [[Украина]]) көчүрүлгөн. Натыйжада колунда бар оокаттуу орто чарбалар эле эмес, айрым учурларда кедей турмушта жашагандар да запкы тарткан. Туташ коллективтештирүү учурунда кулактардын жери, мал-мүлкү тартылып алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (кара: [[Кулакка тартуу]])&lt;i&gt;.&lt;/i&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. Кулактар мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери боюнча башка дыйкандардан байыраак болгон. [[Россия]]да кулактар [[крепостнойлук укук]] жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, [[Капитализм|капита&amp;shy;лизм]]дин өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. [[Кыргызстан]]дагы кулактардын катмарын 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында Борбордук Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (кара: [[Кыргызстандын Россияга кошулушу|Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу]], [[Келгиндер башкармалыгы|Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы]], [[Столыпиндик агрардык реформа]]). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап айыл чарба капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында өнөр-жай, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлигинин аныктамасы боюнча «кулак» термини жалданма эмгектен пайдаланган оокаттуу дыйкандарды түшүндүрүп, большевиктик (пролетардык) идеологияга ылайык бул социалдык катмар эзүүчү тап катары таанылган. Натыйжада оокаттуу дыйкандар Совет бийлиги ишке ашыра баштаган социалдык–экономикалык кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август [[Талас]], 1919-ж. июль [[Түп]], 1920-ж. ноябрь [[Нарын]]дагы козголоңдор) уюштурушкан. 1920-жылдардын аяк ченинде алар үчүн атайын саясий, экономикалык чектөөлөр киргизилип, кулактарды тап катары жоюу саясаты коллективдүү чарбага өтүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген. Ошондуктан бул саясатты ишке ашырууда көптөгөн мыйзам жана адамдардын укугунун бузууларга жол берилген. 1927-жылы 29-январда Бүткүл союздук большевиктер партиясынын Борбордук комитетинин [[Орто Азия]] бюросунун чечимине ылайык ири бай манаптардын мал-мүлкүн конфискациялоо жана аларды күч менен алыс жактарга көчүрүүнү уюштуруу үчүн атайын комиссия түзүлгөн. Ошол эле жылы 12-мартта Кыргыз АССР Советтеринин I Уюштуруу съезди бай-манаптар жана кулактар менен күрөшүү тууралуу атайын токтом кабыл алган. Анын негизинде 1927-жылдан 1932-жылга чейин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5 </ins>миңден ашык кулак чарбасы республикадан тышка (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кавказ]], </ins>[[Россия]], [[Украина]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Түндүк [[Казакстан]] ж.б.</ins>) көчүрүлгөн. Натыйжада колунда бар оокаттуу орто чарбалар эле эмес, айрым учурларда кедей турмушта жашагандар да запкы тарткан. Туташ коллективтештирүү учурунда кулактардын жери, мал-мүлкү тартылып алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (кара: [[Кулакка тартуу]])&lt;i&gt;.&lt;/i&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар). Б., 2024.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар). Б., 2024.</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=44137&oldid=prev 2026-02-06T02:52:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:52, 6 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. Кулактар мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери боюнча башка дыйкандардан байыраак болгон. [[Россия]]да кулактар [[крепостнойлук укук]] жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, [[Капитализм|капита&amp;shy;лизм]]дин өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. [[Кыргызстан]]дагы кулактардын катмарын 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында Борбордук Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (кара: [[Кыргызстандын Россияга кошулушу|Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу]], [[Келгиндер башкармалыгы|Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы]], [[Столыпиндик агрардык реформа]]). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап айыл чарба капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында өнөр-жай, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлигинин аныктамасы боюнча «кулак» термини жалданма эмгектен пайдаланган оокаттуу дыйкандарды түшүндүрүп, большевиктик (пролетардык) идеологияга ылайык бул социалдык катмар эзүүчү тап катары таанылган. Натыйжада оокаттуу дыйкандар Совет бийлиги ишке ашыра баштаган социалдык–экономикалык кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август [[Талас]], 1919-ж. июль [[Түп]], 1920-ж. ноябрь [[Нарын]]дагы козголоңдор) уюштурушкан. 1920-жылдардын аяк ченинде алар үчүн атайын саясий, экономикалык чектөөлөр киргизилип, кулактарды тап катары жоюу саясаты коллективдүү чарбага өтүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген. Ошондуктан бул саясатты ишке ашырууда көптөгөн мыйзам жана адамдардын укугунун бузууларга жол берилген. 1927-жылы 29-январда Бүткүл союздук большевиктер партиясынын Борбордук комитетинин Орто Азия бюросунун чечимине ылайык ири бай манаптардын мал-мүлкүн конфискациялоо жана аларды күч менен алыс жактарга көчүрүүнү уюштуруу үчүн атайын комиссия түзүлгөн. Ошол эле жылы 12-мартта Кыргыз АССР Советтеринин I Уюштуруу съезди бай-манаптар жана кулактар менен күрөшүү тууралуу атайын токтом кабыл алган. Анын негизинде 1927-жылдан 1932-жылга чейин миңден ашык кулак чарбасы республикадан тышка (Россия, Украина) көчүрүлгөн. Натыйжада колунда бар оокаттуу орто чарбалар эле эмес, айрым учурларда кедей турмушта жашагандар да запкы тарткан. Туташ коллективтештирүү учурунда кулактардын жери, мал-мүлкү тартылып алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (кара: [[Кулакка тартуу]])&lt;i&gt;.&lt;/i&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. Кулактар мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери боюнча башка дыйкандардан байыраак болгон. [[Россия]]да кулактар [[крепостнойлук укук]] жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, [[Капитализм|капита&amp;shy;лизм]]дин өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. [[Кыргызстан]]дагы кулактардын катмарын 19-кылымдын аягы – 20-кылымдын башында Борбордук Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (кара: [[Кыргызстандын Россияга кошулушу|Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу]], [[Келгиндер башкармалыгы|Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы]], [[Столыпиндик агрардык реформа]]). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап айыл чарба капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында өнөр-жай, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлигинин аныктамасы боюнча «кулак» термини жалданма эмгектен пайдаланган оокаттуу дыйкандарды түшүндүрүп, большевиктик (пролетардык) идеологияга ылайык бул социалдык катмар эзүүчү тап катары таанылган. Натыйжада оокаттуу дыйкандар Совет бийлиги ишке ашыра баштаган социалдык–экономикалык кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август [[Талас]], 1919-ж. июль [[Түп]], 1920-ж. ноябрь [[Нарын]]дагы козголоңдор) уюштурушкан. 1920-жылдардын аяк ченинде алар үчүн атайын саясий, экономикалык чектөөлөр киргизилип, кулактарды тап катары жоюу саясаты коллективдүү чарбага өтүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген. Ошондуктан бул саясатты ишке ашырууда көптөгөн мыйзам жана адамдардын укугунун бузууларга жол берилген. 1927-жылы 29-январда Бүткүл союздук большевиктер партиясынын Борбордук комитетинин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Орто Азия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>бюросунун чечимине ылайык ири бай манаптардын мал-мүлкүн конфискациялоо жана аларды күч менен алыс жактарга көчүрүүнү уюштуруу үчүн атайын комиссия түзүлгөн. Ошол эле жылы 12-мартта Кыргыз АССР Советтеринин I Уюштуруу съезди бай-манаптар жана кулактар менен күрөшүү тууралуу атайын токтом кабыл алган. Анын негизинде 1927-жылдан 1932-жылга чейин миңден ашык кулак чарбасы республикадан тышка (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Россия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Украина<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) көчүрүлгөн. Натыйжада колунда бар оокаттуу орто чарбалар эле эмес, айрым учурларда кедей турмушта жашагандар да запкы тарткан. Туташ коллективтештирүү учурунда кулактардын жери, мал-мүлкү тартылып алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (кара: [[Кулакка тартуу]])&lt;i&gt;.&lt;/i&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар). Б., 2024.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар). Б., 2024.</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=44136&oldid=prev 2026-02-06T02:50:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:50, 6 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. </del>мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>башка дыйкандардан байыраак болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Россияда К. </del>крепостнойлук укук жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, капита&amp;shy;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">лизмдин </del>өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-ндагы</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кулактар </ins>мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>башка дыйкандардан байыраак болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Россия]]да кулактар [[</ins>крепостнойлук укук<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Капитализм|</ins>капита&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">лизм]]дин </ins>өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кыргызстан]]дагы кулактардын </ins>катмарын 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>аягы – 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук </ins>Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[Кыргызстандын Россияга кошулушу|</ins>Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Келгиндер башкармалыгы|</ins>Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Столыпиндик агрардык реформа<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарба </ins>капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жай</ins>, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Совет бийлигинин аныктамасы боюнча «кулак» термини жалданма эмгектен пайдаланган оокаттуу дыйкандарды түшүндүрүп, большевиктик (пролетардык) идеологияга ылайык бул социалдык катмар эзүүчү тап катары таанылган. Натыйжада оокаттуу дыйкандар </ins>Совет бийлиги ишке <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ашыра </ins>баштаган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">социалдык–экономикалык </ins>кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Талас<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, 1919-ж. июль <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Түп<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, 1920-ж. ноябрь <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Нарын]]дагы </ins>козголоңдор) уюштурушкан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. 1920-жылдардын аяк ченинде алар үчүн атайын саясий, экономикалык чектөөлөр киргизилип, кулактарды тап катары жоюу саясаты коллективдүү чарбага өтүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп эсептелген. Ошондуктан бул саясатты ишке ашырууда көптөгөн мыйзам жана адамдардын укугунун бузууларга жол берилген. 1927-жылы 29-январда Бүткүл союздук большевиктер партиясынын Борбордук комитетинин Орто Азия бюросунун чечимине ылайык ири бай манаптардын мал-мүлкүн конфискациялоо жана аларды күч менен алыс жактарга көчүрүүнү уюштуруу үчүн атайын комиссия түзүлгөн. Ошол эле жылы 12-мартта Кыргыз АССР Советтеринин I Уюштуруу съезди бай-манаптар жана кулактар менен күрөшүү тууралуу атайын токтом кабыл алган. Анын негизинде 1927-жылдан 1932-жылга чейин миңден ашык кулак чарбасы республикадан тышка (Россия, Украина) көчүрүлгөн. Натыйжада колунда бар оокаттуу орто чарбалар эле эмес, айрым учурларда кедей турмушта жашагандар да запкы тарткан</ins>. Туташ коллективтештирүү учурунда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кулактардын жери</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мал-мүлкү тартылып </ins>алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[Кулакка тартуу]])</ins>&lt;i&gt;.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/i&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К-дын </del>катмарын 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>аягы – 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. &lt;i&gt;</del>Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу, Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы, Столыпиндик агрардык реформа<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/i&gt;</del>). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч. </del>капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ө.</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.</del>, соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлиги <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орногондон кийин </del>ишке <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аша </del>баштаган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">социал.–экон. </del>кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август Талас, 1919-ж. июль Түп, 1920-ж. ноябрь <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Нарындагы </del>козголоңдор) уюштурушкан. Туташ коллективтештирүү учурунда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. тап катары эсептелинип</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жери тартып </del>алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к</del>&lt;i&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кулакка тартуу</del>). Б. Сатаров.&lt;/i&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ад.: Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б., 2024.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;i&gt;</ins>Б. Сатаров.&lt;/i&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 597-656 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 597-656 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=40005&oldid=prev 2025-12-28T10:37:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:37, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol4>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=40006&oldid=prev 2025-12-28T04:42:20Z

<p>1 версия</p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;КУЛАКТАР&lt;/b&gt; – социалдык жикке бөлүнүшүнөн улам пайда болгон айыл-кыштактагы оокаттуу дыйкандар. К. мал-мүлкү, үй-тиричилиги, ээле&amp;shy;ген жери б-ча башка дыйкандардан байыраак болгон. Россияда К. крепостнойлук укук жо&amp;shy;юлгандан (1861) кийин калыптанып, капита&amp;shy;лизмдин өнүгүшүнө зор роль ойногон. Бирок, маданий, турмуш-тиричилиги жагынан башка дыйкандардан айырмаланган эмес. Кырг-ндагы<br /> К-дын катмарын 19-к-дын аягы – 20-к-дын башында Борб. Россиядан көчүп келишкен орус, украин, беларус дыйкандары түзгөн (к. &lt;i&gt;Кыргыз&amp;shy;стандын Россияга кошулушу, Келгиндер баш&amp;shy;кармалыгы, Столыпиндик агрардык реформа&lt;/i&gt;). Түшүмдүү, ири жерлерге ээ болуп, акырындап а. ч. капиталисттерине айланышкан. Алып-са&amp;shy;тарлыктын аркасында ө.-ж., соода, курулуш ж. б. капиталы менен кызматташып, кедей-дыйкандарды жалдап иштетишкен. Совет бийлиги орногондон кийин ишке аша баштаган социал.–экон. кайра курууларга каршы чыгып, жер-жерлерде куралдуу көтөрүлүш (мис., 1918-ж. август Талас, 1919-ж. июль Түп, 1920-ж. ноябрь Нарындагы козголоңдор) уюштурушкан. Туташ коллективтештирүү учурунда К. тап катары эсептелинип, жери тартып алынып, өзүлөрү камалып, сүргүнгө айдалып, биротоло жоюлган (к&lt;i&gt;. Кулакка тартуу). Б. Сатаров.&lt;/i&gt;<br /> [[Категория:4-том, 597-656 бб]]<br /> </div>

Kadyrm