https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3КУЛАККА ТАРТУУ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-18T21:32:41ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3&diff=44153&oldid=prevТурганбаев Элебай, 04:17, 6 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата2026-02-06T04:17:41Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:17, 6 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КУЛАККА ТАРТУУ – </b>Совет бийлиги орногондон кийин бай дыйкандарга каршы колдонулган чара. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">т</del>. И. В. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><i>Сталиндин</i> </del>жетекчилиги менен 1929-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. РКП</del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">нин Ноябрь </del>пленумунун чечимине ылайык ишке ашырыла баштаган. Анын максаты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. ч-нда </del>социализмди куруу болгону менен кийин терең ойлонуштурулбаган саясат экени айкындалган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ВКП(б) БКнын (1930, 30-январь), БАК </del>менен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ЭКСтин </del>(1930, 1–4-февраль) токтомдору ж. б. көрсөтмөлөрү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>өлкөдө туташ коллективдештирүү башталып, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><i></del>кулактардын<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></i> </del>мал&shy;мүлкү, жери тартып алынып, өздөрү сүргүнгө айдалууга тийиш болгон. Бул саясат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-нда </del>да ишке ашкан (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. <i></del>Кыргызстанда тап күрөшүнүн жүрүшү<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></i></del>). Башка жерге салыштырмалуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-нда </del>кулактардын өтө аз болгонуна кара&shy;бастан (мис., Союз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>900 миңден ашык чарба болсо, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-нда </del>ал 1,8%ти гана түзгөн), борбордон келген көрсөтмө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>дыйкан чарбасынын 3–5%ин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. т. </del>керек болгон. Бирок аткаруу бийлигинде калыптанган «планды ашыгы» менен аткаруу аракетинен улам орто дыйкан, ал эмес кедей-дыйкандар да кулакка тартылып кеткен. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1930–32-ж</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">га </del>карата <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-нда</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><b type='title'>КУЛАККА ТАРТУУ – </b>Совет бийлиги орногондон кийин бай дыйкандарга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(кара: [[Кулактар]]) </ins>каршы колдонулган чара. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Кулактарды тап катары жоюу» жоюу маселеси СССРде айыл чарбасын коллективдештирүүгө байланыштуу пайда болгон</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1920-жылдардын аяк ченинде Совет бийлиги тарабынан айыл чарбасын коллективдештирүү (кара: [[Жаңы экономикалык саясат]]) жүрө баштаганда, мындай чарага жеке менчик оокаттуу дыйкандар караманча каршы болушкан. Кулактарды ашкерелеген материал алгач 15. 02. 1928-жылы «Правда» гезитинин бетине жарыяланып, анда бай дыйкандардын кедейлерди эзген оор абал айыл жерлеринде гана эмес, партиянын өзүндө да, бир катар коммунисттик ячейкалардын жетекчилери тарабынан да жүрүп жатканы айтылган</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Негизинен бул иш-чара </ins>И. В. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Сталин]]дин </ins>жетекчилиги менен 1929-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы апрель айында өткөн Бүткүл Союздук Коммунисттик </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">большевиктер</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">партиясынын Борбордук Комитетинин </ins>пленумунун чечимине ылайык ишке ашырыла баштаган<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Анда И. В. Сталин бир катар түшүмдүү жылдардан кийин кулактар «өз алдынча» болуп, байып, бийликке баш ийбей, мамлекетке дан төгүүнү токтотконун сындаган. Ушундай маселелердин натыйжасында Бүткүл Союздук Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитетинин Саясий бюросу 1930-жылы 30-январда «Толук коллективдештирүү аймактарындагы кулак чарбаларын жоюу чаралары жөнүндө» атайын токтомун кабыл алган</ins>. Анын максаты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">айыл чарбасында </ins>социализмди куруу болгону менен кийин терең ойлонуштурулбаган саясат экени айкындалган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Андан кийин Борбордук Аткаруу комитети </ins>менен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Эл Комиссарлар советинин </ins>(1930, 1–4-февраль) токтомдору ж. б. көрсөтмөлөрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>өлкөдө туташ коллективдештирүү башталып, кулактардын мал<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>&shy;мүлкү, жери тартып алынып, өздөрү сүргүнгө айдалууга тийиш болгон. Бул саясат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстанда </ins>да ишке ашкан (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: [[</ins>Кыргызстанда тап күрөшүнүн жүрүшү<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>). Башка жерге салыштырмалуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстанда </ins>кулактардын өтө аз болгонуна кара&shy;бастан (мис., Союз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>900 миңден ашык чарба болсо, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстанда </ins>ал 1,8%ти гана түзгөн), борбордон келген көрсөтмө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>дыйкан чарбасынын 3–5%ин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кулакка тартуу </ins>керек болгон. Бирок аткаруу бийлигинде калыптанган «планды ашыгы» менен аткаруу аракетинен улам орто дыйкан, ал эмес кедей-дыйкандар да кулакка тартылып кеткен. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1930–1932</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдарга </ins>карата <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстанда </ins>5086 киши кулак деп табылып, жеринен ажыратылып, көпчүлүгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Украина<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кавказ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Батыш Сибирь<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк [[Казакстан]]га </ins>көчүрүлгөн. Алардын айрымдары ошол жактарда калып калган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5086 киши кулак деп табылып, жеринен ажыратылып, көпчүлүгү Украина, Кавказ, Батыш Сибирь, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. Казакстанга </del>көчүрүлгөн. Алардын айрымдары ошол жактарда калып калган.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>Джуманалиев А.</i> Политическая история Кыргызстана. (Становление политической системы Кыргызского общества). Б., 2005<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">; Алтымышова З. А. Совет бийлигинин Кыргызстандагы кулактарды тап катары жоюу саясатынын ишке ашырылышы (1920–1930-жылдар). Б., 2024</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <i>Джуманалиев А.</i> Политическая история Кыргызстана. (Становление политической системы Кыргызского общества). Б., 2005.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Б. Сатаров.</i></p></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><p align='right'><i type='author'>Б. Сатаров.</i></p></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 597-656 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том, 597-656 бб]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3&diff=40001&oldid=prevvol4>KadyrM, 10:37, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата2025-12-28T10:37:46Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:37, 28 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol4>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%9B%D0%90%D0%9A%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%A2%D0%A3%D0%A3&diff=40002&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-12-28T04:42:20Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><b type='title'>КУЛАККА ТАРТУУ – </b>Совет бийлиги орногондон кийин бай дыйкандарга каршы колдонулган чара. К. т. И. В. <i>Сталиндин</i> жетекчилиги менен 1929-ж. РКП(б)нин Ноябрь пленумунун чечимине ылайык ишке ашырыла баштаган. Анын максаты а. ч-нда социализмди куруу болгону менен кийин терең ойлонуштурулбаган саясат экени айкындалган. ВКП(б) БКнын (1930, 30-январь), БАК менен ЭКСтин (1930, 1–4-февраль) токтомдору ж. б. көрсөтмөлөрү б-ча өлкөдө туташ коллективдештирүү башталып, <i>кулактардын</i> мал&shy;мүлкү, жери тартып алынып, өздөрү сүргүнгө айдалууга тийиш болгон. Бул саясат Кырг-нда да ишке ашкан (к. <i>Кыргызстанда тап күрөшүнүн жүрүшү</i>). Башка жерге салыштырмалуу Кырг-нда кулактардын өтө аз болгонуна кара&shy;бастан (мис., Союз б-ча 900 миңден ашык чарба болсо, Кырг-нда ал 1,8%ти гана түзгөн), борбордон келген көрсөтмө б-ча дыйкан чарбасынын 3–5%ин К. т. керек болгон. Бирок аткаруу бийлигинде калыптанган «планды ашыгы» менен аткаруу аракетинен улам орто дыйкан, ал эмес кедей-дыйкандар да кулакка тартылып кеткен. 1930–32-ж-га карата Кырг-нда<br />
5086 киши кулак деп табылып, жеринен ажыратылып, көпчүлүгү Украина, Кавказ, Батыш Сибирь, Түн. Казакстанга көчүрүлгөн. Алардын айрымдары ошол жактарда калып калган.<br />
<br />
<br />
Ад.: <i>Джуманалиев А.</i> Политическая история Кыргызстана. (Становление политической системы Кыргызского общества). Б., 2005.<br />
<br />
<p align='right'><i type='author'>Б. Сатаров.</i></p><br />
[[Категория:4-том, 597-656 бб]]<br />
</div>Kadyrm