Турганбаев Элебай, 10:58, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-05T10:58:49Z

← Мурунку нускасы		10:58, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КУДАЯР ХАН</b> (1829, Талас өрөөнү – 1879, Афганстан) – Кокон ~~хандыгынын~~ ханы, ~~<i>~~Шераалы~~</i>~~		<b type='title'>КУДАЯР ХАН</b> (1829, [[Талас өрөөнү]] – 1879, [[Афганстан\|Афганстан]]) – [[Кокон хандыгы]]нын ханы, [[Шераалы]] хандын (1842–1845 ) тун уулу. Энеси кыргыздын [[саруу]] уруусунан чыккан Токтоназардын кызы [[Жаркынайым\|Жаркынайым]] болгон. Кокондун тагына үч жолу отурган (1844–1858; 1862–1863; 1865–1875).[[File:КУДАЯР ХАН69.png \| thumb \| none]]
	хандын тун уулу. Энеси кыргыздын саруу уруусунан чыккан Токтоназардын кызы ~~<i>~~Жаркынайым~~</i>~~ болгон. Кокондун тагына үч жолу отурган		Шераалы хан өлтүрүлгөн соң (1844/45), [[Мусулманкул\|Мусулманкул]]дун кызын алып, анын жардамы менен хандыкка жеткен. Бирок 1852-жылы Мусулманкулду өлтүртүп, ага жан тарткан кыпчактарды аёосуз кырдырган (кара: [[Кыпчак кыргыны]]). Өз алдынча бийликке ээ болгондон кийин [[Бухара]] эмирлиги менен согушуп, 2 жолу (1862, 1863) Коконду таштай качкан. Айрым изилдөөчүлөрдүн пикиринде алгачкы жолу Кудаяр ханды бийликтен кулатууга басынып жүргөн кыпчактардын феодалдык төбөлдөрү жана хандыктын ичинде саясий жактан күч алган кыргыз бийлеринин биригип кетиши себеп болгон. Мындан тышкары шаардык «сартиййа» өкүлдөрүнө таянып, кыргыз бийлерин катуу кысымга алган. Натыйжада, 1857- жана 1873-жылы [[Фергана өрөөнү]]ндө ага каршы [[кыргыздар]] башында турган элдик кыймылдар болуп өткөн (кара: <i>[[Кокон көтөрүлүштөрү]]</i>). Орустардын жардамына ишенген Кудаяр хан акыркы жолу 1875-жылы 22-июлда тактысын калтырып, [[Ташкент]]ке келип, генерал К. П. Кауфмандан жардам сураган. Орус бийлиги анын 140000 рублден турган күмүшүн Мамлекеттик банктын Ташкент шаарындагы бөлүмүнө тапшыртып, аны үй-бүлөсү, жакындары менен 12-августта Оренбург шаарына жер оодарткан. Казак бийлеринин жардамы менен 1877-жылы Оренбургдан Афганстанга качып, андан [[Меке]]ге барып, зыярат кылган. 1879-жылдын аягында Афганстандагы Мазари-Шариф шаарына жакын жерде өлүп, сөөгү ошол жердеги Каррух көрүстөнүнө коюлган.

	~~(1844–58; 1862–63; 1865–75)~~.		Ад.: Набиев Р. Н. Из истории Кокандского ханства.Таш.,1973; <i>Кененсариев Т.</i> Кыргызстандын Орусиягакаратылышы. Б., 1997<i>; ошонуку эле.</i> Кокон хандыгы жана кыргыздар. Ош, 1997; <i>Зиявуддин Максым (Магзуми).</i> Фергана хандарынын тарыхы. Б., 2007.
	~~[[File~~:~~КУДАЯР ХАН69.png \| thumb \| none]]~~
	Шераалы хан өлтүрүлгөн соң (1844/45), <i>Мусулманкулдун</i> кызын алып, анын жардамы м -н хандык к а жеткен (к. <i>Кокон хандыгы</i>). Бирок 1852-ж. Мусулманкулду өлтүртүп, ага жан тарткан кыпчактарды аёосуз кырдырган (к. <i>Кыпчак кыргыны</i>). Өз алдынча бийликке ээ болгондон кийин
	~~Бухар эмирлиги менен согушуп, 2 жолу (1862, 1863)~~
	~~Коконду таштай качкан~~. ~~Мындан тышкары шаардык «сартиййа» өкүлдөрүнө таянып, кыргыз бийлерин катуу кысымга алган~~. ~~Натыйжада, 1857- жана 1873-ж~~. ~~Фергана өрөөнүндө ага каршы кыргыздар башында турган элдик кыймылдар болуп өткөн (к~~. ~~<i>Кокон көтөрүлүштөрү</i>). Орустардын жардамына ишенген К. х. акыркы жолу 1875-ж. 22-июлда тактысын калтырып~~, ~~Ташкентке келип, генерал К. П. Кауфмандан жардам сураган. Орус бийлиги анын 140000 рубл&shy~~;ден турган күмүшүн Мамл. банктын Ташкент ш-ндагы бөлүмүнө тапшыртып, аны үй-бүлөсү, жакындары менен 12-августта Оренбург ш-на жер оодарткан. Казак бийлеринин жардамы менен 1877-ж. Оренбургдан Афганстанга качып, андан Мекеге барып, зыярат кылган. 1879-жылдын аягында Афганстандагы Мазари-Шариф ш-на жакын жерде өлүп, сөөгү ошол жердеги Каррух көрүстөнүнө коюлган.


	~~Ад.:~~ <i>Кененсариев Т.</i> Кыргызстандын ~~Орусияга~~
	~~каратылышы~~. Б., 1997<i>; ошонуку эле.</i> Кокон хандыгы жана кыргыздар. Ош, 1997; <i>Зиявуддин Максым (Магзуми).</i> Фергана хандарынын тарыхы. Б., 2007.
	[[Категория:4-том, 547-596 бб]]		[[Категория:4-том, 547-596 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2026-01-29T10:05:31Z

1 версия

← Мурунку нускасы	10:05, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 03:59, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-29T03:59:51Z

Жаңы барак

КУДАЯР ХАН (1829, Талас өрөөнү – 1879, Афганстан) – Кокон хандыгынын ханы, Шераалы
хандын тун уулу. Энеси кыргыздын саруу уруусунан чыккан Токтоназардын кызы Жаркынайым болгон. Кокондун тагына үч жолу отурган

(1844–58; 1862–63; 1865–75).
[[File:КУДАЯР ХАН69.png | thumb | none]]
Шераалы хан өлтүрүлгөн соң (1844/45), Мусулманкулдун кызын алып, анын жардамы м -н хандык к а жеткен (к. Кокон хандыгы). Бирок 1852-ж. Мусулманкулду өлтүртүп, ага жан тарткан кыпчактарды аёосуз кырдырган (к. Кыпчак кыргыны). Өз алдынча бийликке ээ болгондон кийин
Бухар эмирлиги менен согушуп, 2 жолу (1862, 1863)
Коконду таштай качкан. Мындан тышкары шаардык «сартиййа» өкүлдөрүнө таянып, кыргыз бийлерин катуу кысымга алган. Натыйжада, 1857- жана 1873-ж. Фергана өрөөнүндө ага каршы кыргыздар башында турган элдик кыймылдар болуп өткөн (к. Кокон көтөрүлүштөрү). Орустардын жардамына ишенген К. х. акыркы жолу 1875-ж. 22-июлда тактысын калтырып, Ташкентке келип, генерал К. П. Кауфмандан жардам сураган. Орус бийлиги анын 140000 рублден турган күмүшүн Мамл. банктын Ташкент ш-ндагы бөлүмүнө тапшыртып, аны үй-бүлөсү, жакындары менен 12-августта Оренбург ш-на жер оодарткан. Казак бийлеринин жардамы менен 1877-ж. Оренбургдан Афганстанга качып, андан Мекеге барып, зыярат кылган. 1879-жылдын аягында Афганстандагы Мазари-Шариф ш-на жакын жерде өлүп, сөөгү ошол жердеги Каррух көрүстөнүнө коюлган.

Ад.: Кененсариев Т. Кыргызстандын Орусияга
каратылышы. Б., 1997; ошонуку эле. Кокон хандыгы жана кыргыздар. Ош, 1997; Зиявуддин Максым (Магзуми). Фергана хандарынын тарыхы. Б., 2007.
[[Категория:4-том, 547-596 бб]]

КУДАЯР ХАН - Түзөтүүлөр тарыхы

Турганбаев Элебай, 10:58, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

Kadyrm: 1 версия

vol4>KadyrM, 03:59, 29 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата