https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9A%D0%9E%D0%A2%D0%9E%D0%9D_%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%90 2026-06-19T20:50:56Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%A2%D0%9E%D0%9D_%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%90&diff=81167&oldid=prev 2026-06-08T08:09:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:09, 8 Июнь (Кулжа) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КОТОН ЖАРА&lt;/b&gt; – организмдин бардык орган</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;КОТОН ЖАРА&lt;/b&gt; – организмдин бардык орган ж-а системасын жабыркатуучу эң оор жугуш&amp;shy;туу оору, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                    </ins>с и ф л и с и. Венера ооруларына кирет. Аны трепонема микробу пайда кылат. Теринин же былжыр челдин кичине эле жабыр&amp;shy;каган жери аркылуу жугуп, ал теридеги майда кан тамырлар м-н бүт денеге тарайт. Инфекция оорулуу кишиден негизинен жыныстык катна&amp;shy;шууда жугат. Кээде тиричилик буюмдары (тиш жуугуч щетка, сүлгү, идиш-аяк ж. б.) аркылуу да жугушу ыктымал. Микроб жуккандан 3–4 жума өткөндөн кийин (жашыруун мезгили) козгогуч кирген жерде (жыныс органы, эринде, тилде) алгачкы белгиси – катуу ш а н к р пай&amp;shy;да болот. Катуу шанкр – анча чоң эмес, тегерек же сүйрү берч сымал түбү катуу жара. Ал, адат&amp;shy;та, кычышпайт, оорубайт, дене <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">температурасы </ins>көтөрүлбөйт. Эгер жыныстык катнашуудан жукса, катуу шанкр жыныс мүчөлөрүнө чыгат. Жыныс мүчөсү шишимик тартат. Аялдын жа&amp;shy;тын моюнчасына катуу шанкрдын чыкканы билинбей жүрө берип, башкаларга жугуза бе&amp;shy;рет. Катуу шанкр пайда болгондон бир нече күндөн кийин ага жакын лимфа түйүндөрү чоңоё баштайт. Бир канча жумадан кийин катуу шанкр жакшы боло баштайт. Бирок боз трепо&amp;shy;нема микробу көбөйүп, лимфа ж-а кан тамыр&amp;shy;лар аркылуу бүт организмге тарайт. Эгер дары&amp;shy;лабаса оорунун 1-мезгили 2-мезгилине өтө баш&amp;shy;тайт. Анда адамдын бүткөн бою салмактанып, сөөк сыздайт, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">температура </ins>көтөрүлөт. Денеге, кол, бутка түрдүү кызгылт бүдүрлөр (розеола) ж-а сары-кызыл түстөгү түйүнчөлөр (папула) пайда болот. Папула эриндин ич жагында, тилде, та&amp;shy;макта ж. б. болуп, дени соо адамдарга корку&amp;shy;нуч туудурат. Чач, каш, сакал-мурут түшө баш&amp;shy;тайт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Котон жаранын </ins>бул мезгили бир нече жыл созу&amp;shy;луп, бирде айыгып, кайра кайталанып турат. Андан кийин үчүнчү мезгил башталат. Мында ички органдар, нерв ж-а сөөк системалары жа&amp;shy;быркайт. Оорулуунун терисинде чоң тоголок түйүн – гумма пайда болот. Гумма жарасы муун, тамак, мурун, боор, жүрөк, өпкө, мээ ж. б. мүчө&amp;shy;лөрдү жабыркатып, өмүргө коркунуч туудурат. Эгер гумма мурун сөөгүнө чыкса, мурун кебете&amp;shy;си бузулат. Нерв системасы жабыркаганда, жүлүндүн нерв ткандары бузулуп, омуртка бы&amp;shy;чак м-н сайгандай ооруйт, заара ушатуу, заң&amp;shy;доо бузулат, көрүү нерви атрофияга учурап, со&amp;shy;кур болот. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Котон жара дарыланбаган </ins>же туура эмес дарыланган ата-энеден түйүлдүккө жугат, бала жакшы өспөй 5–6 айында бойдон түшөт же ара төрөлөт, же оорулуу төрөлөт. Тубаса оорулуу баланын сөөктөрү өсүп жетилбей, нерв система&amp;shy;сы, көрүүсү, угуусу начар болуп, баланын буту, колунда, жыныс мүчөлөрүндө жара байкалат. Көбү 1 жумада же 1 айда өлүп калат. Алар на&amp;shy;чар, жай өсөт, соо балдарга караганда акыл-эси кемирээк келет. Дарылоону врач жүргүзөт. Өз убагында үзгүлтүксүз, туура дарылоодон оору&amp;shy;луу айыгып кетет. Алар тери-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">венерологиялык </ins>оорука&amp;shy;нада дарыланат. Тубаса <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">котон жаранын </ins>алдын алуу үчүн кош бойлуулардын каны текшерилет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошондой </ins>эле аялдар баш аламан жыныстык катнашууга барбашы керек (к. &lt;i&gt;Венера оорулары&lt;/i&gt;).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-а системасын жабыркатуучу эң оор жугуш&amp;shy;туу оору, с и ф л и с и. Венера ооруларына кирет. Аны трепонема микробу пайда кылат. Теринин же былжыр челдин кичине эле жабыр&amp;shy;каган жери аркылуу жугуп, ал теридеги майда кан тамырлар м-н бүт денеге тарайт. Инфекция оорулуу кишиден негизинен жыныстык катна&amp;shy;шууда жугат. Кээде тиричилик буюмдары (тиш жуугуч щетка, сүлгү, идиш-аяк ж. б.) аркылуу</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>да жугушу ыктымал. Микроб жуккандан 3–4</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жума өткөндөн кийин (жашыруун мезгили) козгогуч кирген жерде (жыныс органы, эринде,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>тилде) алгачкы белгиси – катуу ш а н к р пай&amp;shy;да болот. Катуу шанкр – анча чоң эмес, тегерек</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>же сүйрү берч сымал түбү катуу жара. Ал, адат&amp;shy;та, кычышпайт, оорубайт, дене <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">темп-расы </del>көтөрүлбөйт. Эгер жыныстык катнашуудан жукса, катуу шанкр жыныс мүчөлөрүнө чыгат. Жыныс мүчөсү шишимик тартат. Аялдын жа&amp;shy;тын моюнчасына катуу шанкрдын чыкканы билинбей жүрө берип, башкаларга жугуза бе&amp;shy;рет. Катуу шанкр пайда болгондон бир нече күндөн кийин ага жакын лимфа түйүндөрү чоңоё баштайт. Бир канча жумадан кийин катуу шанкр жакшы боло баштайт. Бирок боз трепо&amp;shy;нема микробу көбөйүп, лимфа ж-а кан тамыр&amp;shy;лар аркылуу бүт организмге тарайт. Эгер дары&amp;shy;лабаса оорунун 1-мезгили 2-мезгилине өтө баш&amp;shy;тайт. Анда адамдын бүткөн бою салмактанып, сөөк сыздайт, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">темп-ра </del>көтөрүлөт. Денеге, кол, бутка түрдүү кызгылт бүдүрлөр (розеола) ж-а сары-кызыл түстөгү түйүнчөлөр (папула) пайда болот. Папула эриндин ич жагында, тилде, та&amp;shy;макта ж. б. болуп, дени соо адамдарга корку&amp;shy;нуч туудурат. Чач, каш, сакал-мурут түшө баш&amp;shy;тайт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. ж-нын </del>бул мезгили бир нече жыл созу&amp;shy;луп, бирде айыгып, кайра кайталанып турат. Андан кийин үчүнчү мезгил башталат. Мында ички органдар, нерв ж-а сөөк системалары жа&amp;shy;быркайт. Оорулуунун терисинде чоң тоголок</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>түйүн – гумма пайда болот. Гумма жарасы муун,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>тамак, мурун, боор, жүрөк, өпкө, мээ ж. б. мүчө&amp;shy;лөрдү жабыркатып, өмүргө коркунуч туудурат. Эгер гумма мурун сөөгүнө чыкса, мурун кебете&amp;shy;си бузулат. Нерв системасы жабыркаганда, жүлүндүн нерв ткандары бузулуп, омуртка бы&amp;shy;чак м-н сайгандай ооруйт, заара ушатуу, заң&amp;shy;доо бузулат, көрүү нерви атрофияга учурап, со&amp;shy;кур болот. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. ж-ны дарылабаган </del>же туура эмес дарыланган ата-энеден түйүлдүккө жугат, бала</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жакшы өспөй 5–6 айында бойдон түшөт же ара</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>төрөлөт, же оорулуу төрөлөт. Тубаса оорулуу баланын сөөктөрү өсүп жетилбей, нерв система&amp;shy;сы, көрүүсү, угуусу начар болуп, баланын буту, колунда, жыныс мүчөлөрүндө жара байкалат. Көбү 1 жумада же 1 айда өлүп калат. Алар на&amp;shy;чар, жай өсөт, соо балдарга караганда акыл-эси</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>кемирээк келет. Дарылоону врач жүргүзөт. Өз убагында үзгүлтүксүз, туура дарылоодон оору&amp;shy;луу айыгып кетет. Алар тери-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">венерол. </del>оорука&amp;shy;нада дарыланат. Тубаса <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К. ж-нын </del>алдын алуу</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>үчүн кош бойлуулардын каны текшерилет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>эле аялдар баш аламан жыныстык катнашууга барбашы керек (к. &lt;i&gt;Венера оорулары&lt;/i&gt;).</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том,_453-496_бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:4-том,_453-496_бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%A2%D0%9E%D0%9D_%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%90&diff=41357&oldid=prev 2025-12-29T07:02:32Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:02, 29 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%A2%D0%9E%D0%9D_%D0%96%D0%90%D0%A0%D0%90&diff=41356&oldid=prev 2025-12-29T01:00:24Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;КОТОН ЖАРА&lt;/b&gt; – организмдин бардык орган<br /> ж-а системасын жабыркатуучу эң оор жугуш&amp;shy;туу оору, с и ф л и с и. Венера ооруларына кирет. Аны трепонема микробу пайда кылат. Теринин же былжыр челдин кичине эле жабыр&amp;shy;каган жери аркылуу жугуп, ал теридеги майда кан тамырлар м-н бүт денеге тарайт. Инфекция оорулуу кишиден негизинен жыныстык катна&amp;shy;шууда жугат. Кээде тиричилик буюмдары (тиш жуугуч щетка, сүлгү, идиш-аяк ж. б.) аркылуу<br /> да жугушу ыктымал. Микроб жуккандан 3–4<br /> жума өткөндөн кийин (жашыруун мезгили) козгогуч кирген жерде (жыныс органы, эринде,<br /> тилде) алгачкы белгиси – катуу ш а н к р пай&amp;shy;да болот. Катуу шанкр – анча чоң эмес, тегерек<br /> же сүйрү берч сымал түбү катуу жара. Ал, адат&amp;shy;та, кычышпайт, оорубайт, дене темп-расы көтөрүлбөйт. Эгер жыныстык катнашуудан жукса, катуу шанкр жыныс мүчөлөрүнө чыгат. Жыныс мүчөсү шишимик тартат. Аялдын жа&amp;shy;тын моюнчасына катуу шанкрдын чыкканы билинбей жүрө берип, башкаларга жугуза бе&amp;shy;рет. Катуу шанкр пайда болгондон бир нече күндөн кийин ага жакын лимфа түйүндөрү чоңоё баштайт. Бир канча жумадан кийин катуу шанкр жакшы боло баштайт. Бирок боз трепо&amp;shy;нема микробу көбөйүп, лимфа ж-а кан тамыр&amp;shy;лар аркылуу бүт организмге тарайт. Эгер дары&amp;shy;лабаса оорунун 1-мезгили 2-мезгилине өтө баш&amp;shy;тайт. Анда адамдын бүткөн бою салмактанып, сөөк сыздайт, темп-ра көтөрүлөт. Денеге, кол, бутка түрдүү кызгылт бүдүрлөр (розеола) ж-а сары-кызыл түстөгү түйүнчөлөр (папула) пайда болот. Папула эриндин ич жагында, тилде, та&amp;shy;макта ж. б. болуп, дени соо адамдарга корку&amp;shy;нуч туудурат. Чач, каш, сакал-мурут түшө баш&amp;shy;тайт. К. ж-нын бул мезгили бир нече жыл созу&amp;shy;луп, бирде айыгып, кайра кайталанып турат. Андан кийин үчүнчү мезгил башталат. Мында ички органдар, нерв ж-а сөөк системалары жа&amp;shy;быркайт. Оорулуунун терисинде чоң тоголок<br /> түйүн – гумма пайда болот. Гумма жарасы муун,<br /> тамак, мурун, боор, жүрөк, өпкө, мээ ж. б. мүчө&amp;shy;лөрдү жабыркатып, өмүргө коркунуч туудурат. Эгер гумма мурун сөөгүнө чыкса, мурун кебете&amp;shy;си бузулат. Нерв системасы жабыркаганда, жүлүндүн нерв ткандары бузулуп, омуртка бы&amp;shy;чак м-н сайгандай ооруйт, заара ушатуу, заң&amp;shy;доо бузулат, көрүү нерви атрофияга учурап, со&amp;shy;кур болот. К. ж-ны дарылабаган же туура эмес дарыланган ата-энеден түйүлдүккө жугат, бала<br /> жакшы өспөй 5–6 айында бойдон түшөт же ара<br /> <br /> төрөлөт, же оорулуу төрөлөт. Тубаса оорулуу баланын сөөктөрү өсүп жетилбей, нерв система&amp;shy;сы, көрүүсү, угуусу начар болуп, баланын буту, колунда, жыныс мүчөлөрүндө жара байкалат. Көбү 1 жумада же 1 айда өлүп калат. Алар на&amp;shy;чар, жай өсөт, соо балдарга караганда акыл-эси<br /> кемирээк келет. Дарылоону врач жүргүзөт. Өз убагында үзгүлтүксүз, туура дарылоодон оору&amp;shy;луу айыгып кетет. Алар тери-венерол. оорука&amp;shy;нада дарыланат. Тубаса К. ж-нын алдын алуу<br /> үчүн кош бойлуулардын каны текшерилет. О. эле аялдар баш аламан жыныстык катнашууга барбашы керек (к. &lt;i&gt;Венера оорулары&lt;/i&gt;).<br /> [[Категория:4-том,_453-496_бб]]<br /> </div>

vol4>KadyrM