<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="ky">
	<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99</id>
	<title>КАҢГҮЙ - Түзөтүүлөр тарыхы</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-19T00:18:43Z</updated>
	<subtitle>Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.40.0</generator>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44050&amp;oldid=prev</id>
		<title>Турганбаев Элебай, 04:14, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44050&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-03T04:14:45Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;04:14, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l3&quot;&gt;3 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;3 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: Бичурин Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: Бичурин Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Ходжаев А. Сведения древнекитайских источников по этнической истории Центральной Азии. Ташкент, 2017.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Ходжаев А. Сведения древнекитайских источников по этнической истории Центральной Азии. Ташкент, 2017.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Э. Турганбаев&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Турганбаев Элебай</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44049&amp;oldid=prev</id>
		<title>Турганбаев Элебай, 04:13, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44049&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-03T04:13:56Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;04:13, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; (кыт. 康居, Канцзюй), Кангха, Кангдиз – [[Орто Азия]]дагы байыркы мамлекеттик бирикме. «Канцзюй» топоним катары алгач [[Сыма Цян]]дын б. з. ч. 203–201-жылдары жазылган «[[Тарыхый жазмалар]]» («Ши цзи») деген эмгегинде эскерилет. Ал б. з. ч. 138-жылдары Орто Азияга келген [[Чжан Цян]]дын көрсөтмөлөрүнө таянган. Н. Я. [[Бичурин]]дин (Иакинф) тушунда [[орус тили]]нде жумшак «ж» («j»), ошондой эле түрк тилиндеги мурунчул «ң» тыбыштары болбогондуктан, ал аны «г» же «нг» тамгасы катары колдонуп, «кангуй» же «кангиюй» деп окуган. Кытай сөздүгү боюнча «kang» тыбышы байыркы заманда кандайдыр аймактын же хан сарайдын көлөмүн сүрөттөөдө «кең» («чоң», «эбегейсиз зор»), ошондой эле «бакыт», «жыргал», «кубаныч», «тынчтык» деген мааниде колдонулса, «цзюй» (байыркы окулушу «kiya», «kia») [[иероглиф]]и «жашаган жер», «ээлеген орун» («конуш») сыяктуу сөздү билдирген. Байыркы доордо («канг + цзюй») иероглифи толук «канг + киа» деп айтылып, уңгусу болгон «канг» эч өзгөрүлбөй, ал эми убакыт өткөн сайын «киа» («kia») мүчөсү «цзи» (ji), «цзю», «цзюй» (ju, jü) болуп алмашылганын белгилешет. Ошондуктан кийинки учурдагы айрым окумуштуулар (мис., А. Ходжаев) байыркы заманда «Канцзюй», «Кангкия» («Кеңкия») «Кеңири өлкө» деген мааниде колдонулушу мүмкүн деген ойду сунушташат. Ал өлкө [[Арал деңизи]], [[Аму-Дарыя]] жана [[Сыр-Дарыя]], [[Хорезм]], [[Ташкент]], [[Талас|Та&amp;amp;shy;лас]] суусуна чейинки аймактарды ээлеген. Каңгүй мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. Каңгүй мамлекети б. з. ч. 2-кылымда усун уруулары жана [[Даван мамлекети]] менен элчилик, соода жана маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- кылымдын орто ченинде [[Хань]] императору (б.з.ч. 141–87-жылдар) У-диге каршы алар [[гунндар]] менен союз түзүшкөн. Чжан Цянь байыркы Даванды (Даюань) «эли жыш жана байлыгы мол, көп сандуу жоокери бар чоң мамлекет болуп», анын башкаруучусу Канга (Канцзюй) падышасына көз каранды экенин белгилейт. Б. з. 1-кылымында кушандар менен ма&amp;amp;shy;миле түзүп, Каңгүй падышасы кызын [[Кушан мамлекети|Ку&amp;amp;shy;шан мамлекети]]нин башчысына берген. Б. з. 1–3-кылымдарында Хорезм жана Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы жазма булактарда б. з. 287-жылы Каңгүй элчилери [[Кытай|Кы&amp;amp;shy;тай]]дын Батыш Цзин, 379-жылы Эртецин, 437-жылы Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. 638-жылы батыш [[түрк]] уруулары Иби Дулу-хан (каган) деген ат менен Юйгу Шени хан шайлап, ал Хилишиге каршы согуш ачат, бирок андан эч майнап чыкпагандан кийин бул экөө [[Иле]] суусунун боюнда тынчтык келишимин түзүп, өзөндүн батышын Дулу, чыгышын Хилиши алган. Натыйжада Иле дарыясынан Сыр-Дарыяга чейинки аралык, алардын ичинде Сяоми менен Гйегу [Хягастар] ([[кыргыздар]]) Дулу кагандын бийлигинде калышкан. Андан ары Дулу каган аскерлеринин санын көбөйтүп, алгач [[Тухоло]]ну, анан кийин Кангүй менен Даомини караткан. Ушуну менен бүткүл [[Борбордук Азия]]нын аймагын камтыган кыска мөөнөттөгү жаңы империя пайда болгон. Бул жерде Н. Бичурин «Сяоми» же «Даоми» деп Согдиананы, ошондой эле Кангүй өлкөсүн да  түшүндүргөн. Кийин каңгүйлөр этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, [[казак]], [[түркмөн]], [[азербайжан]], [[башкыр]], [[ногой]], [[крым татарлары]], кара [[калпак]] ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; (кыт. 康居, Канцзюй), &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;башка маалыматтарда &lt;/ins&gt;Кангха, Кангдиз – [[Орто Азия]]дагы байыркы мамлекеттик бирикме. «Канцзюй» топоним катары алгач [[Сыма Цян]]дын б. з. ч. 203–201-жылдары жазылган «[[Тарыхый жазмалар]]» («Ши цзи») деген эмгегинде эскерилет. Ал б. з. ч. 138-жылдары Орто Азияга келген [[Чжан Цян]]дын көрсөтмөлөрүнө таянган. Н. Я. [[Бичурин]]дин (Иакинф) тушунда [[орус тили]]нде жумшак «ж» («j»), ошондой эле түрк тилиндеги мурунчул «ң» тыбыштары болбогондуктан, ал аны «г» же «нг» тамгасы катары колдонуп, «кангуй» же «кангиюй» деп окуган. Кытай сөздүгү боюнча «kang» тыбышы байыркы заманда кандайдыр аймактын же хан сарайдын көлөмүн сүрөттөөдө «кең» («чоң», «эбегейсиз зор»), ошондой эле «бакыт», «жыргал», «кубаныч», «тынчтык» деген мааниде колдонулса, «цзюй» (байыркы окулушу «kiya», «kia») [[иероглиф]]и «жашаган жер», «ээлеген орун» («конуш») сыяктуу сөздү билдирген. Байыркы доордо («канг + цзюй») иероглифи толук «канг + киа» деп айтылып, уңгусу болгон «канг» эч өзгөрүлбөй, ал эми убакыт өткөн сайын «киа» («kia») мүчөсү «цзи» (ji), «цзю», «цзюй» (ju, jü) болуп алмашылганын белгилешет. Ошондуктан кийинки учурдагы айрым окумуштуулар (мис., А. Ходжаев) байыркы заманда «Канцзюй», «Кангкия» («Кеңкия») «Кеңири өлкө» деген мааниде колдонулушу мүмкүн деген ойду сунушташат. Ал өлкө [[Арал деңизи]], [[Аму-Дарыя]] жана [[Сыр-Дарыя]], [[Хорезм]], [[Ташкент]], [[Талас|Та&amp;amp;shy;лас]] суусуна чейинки аймактарды ээлеген. Каңгүй мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. Каңгүй мамлекети б. з. ч. 2-кылымда усун уруулары жана [[Даван мамлекети]] менен элчилик, соода жана маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- кылымдын орто ченинде [[Хань]] императору (б.з.ч. 141–87-жылдар) У-диге каршы алар [[гунндар]] менен союз түзүшкөн. Чжан Цянь байыркы Даванды (Даюань) «эли жыш жана байлыгы мол, көп сандуу жоокери бар чоң мамлекет болуп», анын башкаруучусу Канга (Канцзюй) падышасына көз каранды экенин белгилейт. Б. з. 1-кылымында кушандар менен ма&amp;amp;shy;миле түзүп, Каңгүй падышасы кызын [[Кушан мамлекети|Ку&amp;amp;shy;шан мамлекети]]нин башчысына берген. Б. з. 1–3-кылымдарында Хорезм жана Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы жазма булактарда б. з. 287-жылы Каңгүй элчилери [[Кытай|Кы&amp;amp;shy;тай]]дын Батыш Цзин, 379-жылы Эртецин, 437-жылы Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. 638-жылы батыш [[түрк]] уруулары Иби Дулу-хан (каган) деген ат менен Юйгу Шени хан шайлап, ал Хилишиге каршы согуш ачат, бирок андан эч майнап чыкпагандан кийин бул экөө [[Иле]] суусунун боюнда тынчтык келишимин түзүп, өзөндүн батышын Дулу, чыгышын Хилиши алган. Натыйжада Иле дарыясынан Сыр-Дарыяга чейинки аралык, алардын ичинде Сяоми менен Гйегу [Хягастар] ([[кыргыздар]]) Дулу кагандын бийлигинде калышкан. Андан ары Дулу каган аскерлеринин санын көбөйтүп, алгач [[Тухоло]]ну, анан кийин Кангүй менен Даомини караткан. Ушуну менен бүткүл [[Борбордук Азия]]нын аймагын камтыган кыска мөөнөттөгү жаңы империя пайда болгон. Бул жерде Н. Бичурин «Сяоми» же «Даоми» деп Согдиананы, ошондой эле Кангүй өлкөсүн да  түшүндүргөн. Кийин каңгүйлөр этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, [[казак]], [[түркмөн]], [[азербайжан]], [[башкыр]], [[ногой]], [[крым татарлары]], кара [[калпак]] ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: Бичурин Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: Бичурин Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Ходжаев А. Сведения древнекитайских источников по этнической истории Центральной Азии. Ташкент, 2017.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Ходжаев А. Сведения древнекитайских источников по этнической истории Центральной Азии. Ташкент, 2017.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Турганбаев Элебай</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44048&amp;oldid=prev</id>
		<title>Турганбаев Элебай, 04:13, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=44048&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2026-02-03T04:13:34Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;04:13, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; , &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К а н г х а&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К а н г д и з &lt;/del&gt;– Орто &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азиядагы &lt;/del&gt;байыркы мамлекеттик бирикме. Ал Арал деңизи, Аму- Дарыя &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж-а &lt;/del&gt;Сыр-Дарыя, Хорезм, Ташкент, Та&amp;amp;shy;лас суусуна чейинки аймактарды ээлеген. Каңгүй мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. Каңгүй мамлекети б. з. ч. 2-кылымда усун уруулары &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж-а &lt;/del&gt;Даван мамлекети &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м-н &lt;/del&gt;элчилик, соода &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж-а &lt;/del&gt;маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- кылымдын &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ортосунда кытайларга &lt;/del&gt;каршы &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;хунндар м-н союздашып&lt;/del&gt;, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;б&lt;/del&gt;. з. 1-кылымында кушандар &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;м-н &lt;/del&gt;ма&amp;amp;shy;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;милесин жөнгө салып&lt;/del&gt;, Каңгүй падышасы кызын &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/del&gt;Ку&amp;amp;shy;шан &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мамлекетинин&amp;lt;/i&amp;gt; &lt;/del&gt;башчысына берген. Б. з. 1–3-кылымдарында Хорезм &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж-а &lt;/del&gt;Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы жазма булактарда б. з. 287-жылы Каңгүй элчилери Кы&amp;amp;shy;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;тайдын &lt;/del&gt;Батыш Цзин, 379-жылы Эртецин, 437-жылы Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Каңгүйлөр &lt;/del&gt;этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, казак, түркмөн, азербайжан, башкыр, ногой, крым татарлары, кара калпак ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;(кыт. 康居&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Канцзюй)&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Кангха, Кангдиз &lt;/ins&gt;– &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Орто &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Азия]]дагы &lt;/ins&gt;байыркы мамлекеттик бирикме&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. «Канцзюй» топоним катары алгач [[Сыма Цян]]дын б. з. ч. 203–201-жылдары жазылган «[[Тарыхый жазмалар]]» («Ши цзи») деген эмгегинде эскерилет. Ал б. з. ч. 138-жылдары Орто Азияга келген [[Чжан Цян]]дын көрсөтмөлөрүнө таянган. Н. Я. [[Бичурин]]дин (Иакинф) тушунда [[орус тили]]нде жумшак «ж» («j»), ошондой эле түрк тилиндеги мурунчул «ң» тыбыштары болбогондуктан, ал аны «г» же «нг» тамгасы катары колдонуп, «кангуй» же «кангиюй» деп окуган. Кытай сөздүгү боюнча «kang» тыбышы байыркы заманда кандайдыр аймактын же хан сарайдын көлөмүн сүрөттөөдө «кең» («чоң», «эбегейсиз зор»), ошондой эле «бакыт», «жыргал», «кубаныч», «тынчтык» деген мааниде колдонулса, «цзюй» (байыркы окулушу «kiya», «kia») [[иероглиф]]и «жашаган жер», «ээлеген орун» («конуш») сыяктуу сөздү билдирген. Байыркы доордо («канг + цзюй») иероглифи толук «канг + киа» деп айтылып, уңгусу болгон «канг» эч өзгөрүлбөй, ал эми убакыт өткөн сайын «киа» («kia») мүчөсү «цзи» (ji), «цзю», «цзюй» (ju, jü) болуп алмашылганын белгилешет. Ошондуктан кийинки учурдагы айрым окумуштуулар (мис., А. Ходжаев) байыркы заманда «Канцзюй», «Кангкия» («Кеңкия») «Кеңири өлкө» деген мааниде колдонулушу мүмкүн деген ойду сунушташат&lt;/ins&gt;. Ал &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;өлкө [[&lt;/ins&gt;Арал деңизи&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Аму-Дарыя&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] жана [[&lt;/ins&gt;Сыр-Дарыя&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Хорезм&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;Ташкент&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Талас|&lt;/ins&gt;Та&amp;amp;shy;лас&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;суусуна чейинки аймактарды ээлеген. Каңгүй мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. Каңгүй мамлекети б. з. ч. 2-кылымда усун уруулары &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жана [[&lt;/ins&gt;Даван мамлекети&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] менен &lt;/ins&gt;элчилик, соода &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жана &lt;/ins&gt;маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- кылымдын &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;орто ченинде [[Хань]] императору (б.з.ч. 141–87-жылдар) У-диге &lt;/ins&gt;каршы &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;алар [[гунндар]] менен союз түзүшкөн. Чжан Цянь байыркы Даванды (Даюань) «эли жыш жана байлыгы мол, көп сандуу жоокери бар чоң мамлекет болуп»&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;анын башкаруучусу Канга (Канцзюй) падышасына көз каранды экенин белгилейт. Б&lt;/ins&gt;. з. 1-кылымында кушандар &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;менен &lt;/ins&gt;ма&amp;amp;shy;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;миле түзүп&lt;/ins&gt;, Каңгүй падышасы кызын &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Кушан мамлекети|&lt;/ins&gt;Ку&amp;amp;shy;шан &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мамлекети]]нин &lt;/ins&gt;башчысына берген. Б. з. 1–3-кылымдарында Хорезм &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жана &lt;/ins&gt;Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы жазма булактарда б. з. 287-жылы Каңгүй элчилери &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[Кытай|&lt;/ins&gt;Кы&amp;amp;shy;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;тай]]дын &lt;/ins&gt;Батыш Цзин, 379-жылы Эртецин, 437-жылы Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;638-жылы батыш [[түрк]] уруулары Иби Дулу-хан (каган) деген ат менен Юйгу Шени хан шайлап, ал Хилишиге каршы согуш ачат, бирок андан эч майнап чыкпагандан кийин бул экөө [[Иле]] суусунун боюнда тынчтык келишимин түзүп, өзөндүн батышын Дулу, чыгышын Хилиши алган. Натыйжада Иле дарыясынан Сыр-Дарыяга чейинки аралык, алардын ичинде Сяоми менен Гйегу [Хягастар] ([[кыргыздар]]) Дулу кагандын бийлигинде калышкан. Андан ары Дулу каган аскерлеринин санын көбөйтүп, алгач [[Тухоло]]ну, анан кийин Кангүй менен Даомини караткан. Ушуну менен бүткүл [[Борбордук Азия]]нын аймагын камтыган кыска мөөнөттөгү жаңы империя пайда болгон. Бул жерде Н. Бичурин «Сяоми» же «Даоми» деп Согдиананы, ошондой эле Кангүй өлкөсүн да  түшүндүргөн. Кийин каңгүйлөр &lt;/ins&gt;этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;казак&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;түркмөн&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;азербайжан&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;башкыр&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;ногой&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;крым татарлары&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;, кара &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;калпак&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;i&amp;gt;&lt;/del&gt;Бичурин Н. Я.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;/i&amp;gt; &lt;/del&gt;(Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: Бичурин Н. Я. (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;; Зуев Ю. А. Ранние тюрки: очерки истории и идеологии. А., 2002; Ходжаев А. Сведения древнекитайских источников по этнической истории Центральной Азии. Ташкент, 2017&lt;/ins&gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Турганбаев Элебай</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=35697&amp;oldid=prev</id>
		<title>Temirkan, 10:17, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=35697&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-11-11T10:17:47Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;10:17, 11 Ноябрь (Жетинин айы) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;1 сап:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; , К а н г х а, К а н г д и з – &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;О. &lt;/del&gt;Азиядагы&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&#039;title&#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; , К а н г х а, К а н г д и з – &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Орто &lt;/ins&gt;Азиядагы байыркы &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мамлекеттик &lt;/ins&gt;бирикме. Ал Арал деңизи, Аму- Дарыя ж-а Сыр-Дарыя, Хорезм, Ташкент, Та&amp;amp;shy;лас суусуна чейинки аймактарды ээлеген. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Каңгүй &lt;/ins&gt;мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Каңгүй &lt;/ins&gt;мамлекети б. з. ч. 2-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кылымда &lt;/ins&gt;усун уруулары ж-а Даван мамлекети м-н элчилик, соода ж-а маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кылымдын &lt;/ins&gt;ортосунда кытайларга каршы хунндар м-н союздашып, б. з. 1-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кылымында &lt;/ins&gt;кушандар м-н ма&amp;amp;shy;милесин жөнгө салып, &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Каңгүй &lt;/ins&gt;падышасы кызын &amp;lt;i&amp;gt;Ку&amp;amp;shy;шан мамлекетинин&amp;lt;/i&amp;gt; башчысына берген. Б. з. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1–3&lt;/ins&gt;-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;кылымдарында &lt;/ins&gt;Хорезм ж-а Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы жазма булактарда б. з. 287-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жылы Каңгүй &lt;/ins&gt;элчилери Кы&amp;amp;shy;тайдын Батыш Цзин, 379-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жылы &lt;/ins&gt;Эртецин, 437-&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;жылы &lt;/ins&gt;Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;Каңгүйлөр &lt;/ins&gt;этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, казак, түркмөн, азербайжан, башкыр, ногой, крым татарлары, кара калпак ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;байыркы &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;мамл. &lt;/del&gt;бирикме. Ал Арал деңизи, Аму- Дарыя ж-а Сыр-Дарыя, Хорезм, Ташкент, Та&amp;amp;shy;лас суусуна чейинки аймактарды ээлеген. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К. &lt;/del&gt;мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К. &lt;/del&gt;мамлекети б. з. ч. 2-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;к-да &lt;/del&gt;усун уруулары ж-а Даван мамлекети м-н элчилик, соода ж-а маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;к-дын &lt;/del&gt;ортосунда кытайларга каршы хунндар м-н союздашып, б. з. 1-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;к-нда &lt;/del&gt;кушандар м-н ма&amp;amp;shy;милесин жөнгө салып, &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К. &lt;/del&gt;падышасы кызын &amp;lt;i&amp;gt;Ку&amp;amp;shy;шан мамлекетинин&amp;lt;/i&amp;gt; башчысына берген. Б. з. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1–&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3&lt;/del&gt;-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;к-нда &lt;/del&gt;Хорезм ж-а Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;жазма булактарда б. з. 287-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж. К. &lt;/del&gt;элчилери Кы&amp;amp;shy;тайдын Батыш Цзин, 379-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж. &lt;/del&gt;Эртецин, 437-&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ж. &lt;/del&gt;Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;К-лөр &lt;/del&gt;этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, казак, түркмөн, азербайжан, башкыр, ногой, крым татарлары, кара калпак ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br/&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: &amp;lt;i&amp;gt;Бичурин Н. Я.&amp;lt;/i&amp;gt; (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;Ад.: &amp;lt;i&amp;gt;Бичурин Н. Я.&amp;lt;/i&amp;gt; (Иакинф). Собрание сведений о&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Temirkan</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=31506&amp;oldid=prev</id>
		<title>Kadyrm: 1 версия</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=31506&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-07T08:08:10Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;1 версия&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;← Мурунку нускасы&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;1&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;08:08, 7 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -деги абалы&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-notice&quot; lang=&quot;ky&quot;&gt;&lt;div class=&quot;mw-diff-empty&quot;&gt;(Айырма жок)&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Kadyrm</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=31505&amp;oldid=prev</id>
		<title>vol4&gt;KadyrM, 02:00, 7 Сентябрь (Аяк оона) 2025 карата</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D2%A2%D0%93%D2%AE%D0%99&amp;diff=31505&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-09-07T02:00:04Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Жаңы барак&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;lt;b type=&amp;#039;title&amp;#039;&amp;gt;КАҢГҮЙ&amp;lt;/b&amp;gt; , К а н г х а, К а н г д и з – О. Азиядагы&lt;br /&gt;
байыркы мамл. бирикме. Ал Арал деңизи, Аму- Дарыя ж-а Сыр-Дарыя, Хорезм, Ташкент, Та&amp;amp;shy;лас суусуна чейинки аймактарды ээлеген. К. мам&amp;amp;shy;лекетине беш дубан (Сусе, Фуме, Юени, Ги, Юегянь) карап, 600 миңдей калкы, 120 миңдей аскери болгон. К. мамлекети б. з. ч. 2-к-да усун уруулары ж-а Даван мамлекети м-н элчилик, соода ж-а маданий байланыш түзгөн. Б. з. ч. 1- к-дын ортосунда кытайларга каршы хунндар м-н союздашып, б. з. 1-к-нда кушандар м-н ма&amp;amp;shy;милесин жөнгө салып, К. падышасы кызын &amp;lt;i&amp;gt;Ку&amp;amp;shy;шан мамлекетинин&amp;lt;/i&amp;gt; башчысына берген. Б. з. 1–&lt;br /&gt;
3-к-нда Хорезм ж-а Ташкент аймагын Кушан мамлекетине тарттырып жиберген. Байыркы&lt;br /&gt;
жазма булактарда б. з. 287-ж. К. элчилери Кы&amp;amp;shy;тайдын Батыш Цзин, 379-ж. Эртецин, 437-ж. Вей падышалыктарына келгендиги баяндалат. К-лөр этностук жактан соңку түрк элдерине (кыргыз, казак, түркмөн, азербайжан, башкыр, ногой, крым татарлары, кара калпак ж. б.) жуурулушуп кеткен.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ад.: &amp;lt;i&amp;gt;Бичурин Н. Я.&amp;lt;/i&amp;gt; (Иакинф). Собрание сведений о&lt;br /&gt;
народах, обитавших в средней Азии в древние времена. В 3-х т. А., 1998.&lt;br /&gt;
[[Категория:4-том, 51-100 бб]]&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>vol4&gt;KadyrM</name></author>
	</entry>
</feed>