КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ - Түзөтүүлөр тарыхы

Турганбаев Элебай, 09:18, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-03T09:18:33Z

← Мурунку нускасы		09:18, 3 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ</b> – 1916-жылы ~~<i>~~Жети-Суу ~~облусундагы</i>~~ улуттук боштондук кыймылдын (~~к. <i>~~Үркүн~~</i>~~) очогу. Кээ бир маалыматтарда «Албан Бугу» көтөрүлүшү деп да аталган. 1-дүйнөлүк согушка байланыштуу жергиликтүү элден аскердик оорук иштерине алуу үчүн 1916-жылы 25-июнда чыккан падышанын буйругуна ылайык 6-июль күнү «Нарынкол–Чарын» приставынын начальниги Подворков 13 болуштун билермандарын жыйнап, аны аткарууну талап кылган. Жыйылган эл акылдашып, 3–4 күндөн кийин жооп берүүгө макул болушкан. Алар 10-июлда Кар~~кыранын~~ Каман-Карагай деген жеринде жыйын өткөрүп, адамдарын оорук иштерине бербейбиз деген чечимге келишкен. Бул кабар жеткенден кийин Подворков казак-орус отрядын баштап келип, жыйынга катышкандардын баарын туткунга алып, Каракол түрмөсүнө камаган. Жыйын башчысы Жамаке Мамбет уулуна уу берип өлтүрүлүп, калганы Каракол уездинин башчысы полковник Ивановдун буйругу ~~м-н~~ 8-августта атууга буйрулган. Натыйжада, Каркыра жайлоосунда көтөрүлүш башталган. 11-августта көтөрүлүшчүлөр Жылаңач станциясын талкалап, ~~<i>~~Келгиндер ~~башкармалыгынын</i>~~ бир нече кызматкери өлтүрүлгөн. 16-августта ~~<i>~~Каркыра жарман~~кесин</i>~~ басып алышкан. Сентябрда көтөрүлүш Верный, Жаркент, Лепси, Каракол уездерине тараган. Каркыра көтөрүлүшү падыша өкмөтү тарабынан түзүлгөн жазалоо отрядынын жардамы ~~м-н~~ сентябрдын аягы – октябрдын башында аёосуз басылган.<br>Жазалоочу отряд көтөрүлүшкө катышкандарды куугунтуктап, Кайкы ашуусунда кырган. Архивдик маалыматтар боюнча кыргыз-казактардын жүзгө жакын айылдары талкаланып, 373 үй өрттөлсө, 684 адам жарадар болуп, 1905 адам окко учкан. 1105 киши туткунга түшүп, дайынсыз жоголгон. Көтөрүлүшкө чейин Жети-Суу ~~облусуннда~~ 84 854 түтүн эл жашаса (Пишпектен башка 5 уездде), көтөрүлүштөн кийин бул жерде 53 миң гана түтүн калган. Падыша өкмөтү 171 адамынан ажыраган.		<b type='title'>КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ</b> – 1916-жылы [[Жети-Суу облусу]]ндагы улуттук боштондук кыймылдын (кара: [[Үркүн]]) очогу. Кээ бир маалыматтарда «Албан-Бугу» көтөрүлүшү деп да аталган. 1-дүйнөлүк согушка байланыштуу жергиликтүү элден аскердик оорук иштерине алуу үчүн 1916-жылы 25-июнда чыккан падышанын буйругуна ылайык 6-июль күнү «Нарынкол–Чарын» приставынын начальниги Подворков 13 болуштун билермандарын жыйнап, аны аткарууну талап кылган. Жыйылган эл акылдашып, 3–4 күндөн кийин жооп берүүгө макул болушкан. Алар 10-июлда [[Каркыра\|Каркыра]]нын Каман-Карагай деген жеринде жыйын өткөрүп, адамдарын оорук иштерине бербейбиз деген чечимге келишкен. Бул кабар жеткенден кийин Подворков казак-орус отрядын баштап келип, жыйынга катышкандардын баарын туткунга алып, [[Каракол]] түрмөсүнө камаган. Жыйын башчысы Жамаке Мамбет уулуна уу берип өлтүрүлүп, калганы Каракол уездинин башчысы полковник Ивановдун буйругу менен 8-августта атууга буйрулган. Натыйжада, Каркыра жайлоосунда көтөрүлүш башталган. 11-августта көтөрүлүшчүлөр Жылаңач станциясын талкалап, [[Келгиндер башкармалыгы]]нын бир нече кызматкери өлтүрүлгөн. 16-августта [[Каркыра жарманкеси\|Каркыра жарманкеси]]н басып алышкан. Сентябрда көтөрүлүш Верный, Жаркент, Лепси, Каракол уездерине тараган. Каркыра көтөрүлүшү падыша өкмөтү тарабынан түзүлгөн жазалоо отрядынын жардамы менен сентябрдын аягы – октябрдын башында аёосуз басылган.<br>Жазалоочу отряд көтөрүлүшкө катышкандарды куугунтуктап, Кайкы ашуусунда кырган. Архивдик маалыматтар боюнча кыргыз-казактардын жүзгө жакын айылдары талкаланып, 373 үй өрттөлсө, 684 адам жарадар болуп, 1905 адам окко учкан. 1105 киши туткунга түшүп, дайынсыз жоголгон. Көтөрүлүшкө чейин Жети-Суу облусунда 84 854 түтүн эл жашаса (Пишпектен башка 5 уездде), көтөрүлүштөн кийин бул жерде 53 миң гана түтүн калган. Падыша өкмөтү 171 адамынан ажыраган.

	Ад.: <i>Солтоноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 2. Б., 1993; <i>Усенбаев К.</i> 1916: Героические и трагические страницы. Б., 1997; <i>Махаева А.</i> Казак-кыргыз саяси байланыстарынын тарихы (XVIII к. экинши жарымы – XX к. басы). А., 2007.		Ад.: <i>Солтоноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 2. Б., 1993; <i>Усенбаев К.</i> 1916: Героические и трагические страницы. Б., 1997; <i>Махаева А.</i> Казак-кыргыз саяси байланыстарынын тарихы (XVIII к. экинши жарымы – XX к. басы). А., 2007.

Temirkan, 10:04, 2 Декабрь (Бештин айы) 2025 карата

2025-12-02T10:04:20Z

← Мурунку нускасы		10:04, 2 Декабрь (Бештин айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ</b> – 1916-ж. <i>Жети-Суу		<b type='title'>КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ</b> – 1916-жылы <i>Жети-Суу облусундагы</i> улуттук боштондук кыймылдын (к. <i>Үркүн</i>) очогу. Кээ бир маалыматтарда «Албан Бугу» көтөрүлүшү деп да аталган. 1-дүйнөлүк согушка байланыштуу жергиликтүү элден аскердик оорук иштерине алуу үчүн 1916-жылы 25-июнда чыккан падышанын буйругуна ылайык 6-июль күнү «Нарынкол–Чарын» приставынын начальниги Подворков 13 болуштун билермандарын жыйнап, аны аткарууну талап кылган. Жыйылган эл акылдашып, 3–4 күндөн кийин жооп берүүгө макул болушкан. Алар 10-июлда Каркыранын Каман-Карагай деген жеринде жыйын өткөрүп, адамдарын оорук иштерине бербейбиз деген чечимге келишкен. Бул кабар жеткенден кийин Подворков казак-орус отрядын баштап келип, жыйынга катышкандардын баарын туткунга алып, Каракол түрмөсүнө камаган. Жыйын башчысы Жамаке Мамбет уулуна уу берип өлтүрүлүп, калганы Каракол уездинин башчысы полковник Ивановдун буйругу м-н 8-августта атууга буйрулган. Натыйжада, Каркыра жайлоосунда көтөрүлүш башталган. 11-августта көтөрүлүшчүлөр Жылаңач станциясын талкалап, <i>Келгиндер башкармалыгынын</i> бир нече кызматкери өлтүрүлгөн. 16-августта <i>Каркыра жарманкесин</i> басып алышкан. Сентябрда көтөрүлүш Верный, Жаркент, Лепси, Каракол уездерине тараган. Каркыра көтөрүлүшү падыша өкмөтү тарабынан түзүлгөн жазалоо отрядынын жардамы м-н сентябрдын аягы – октябрдын башында аёосуз басылган.<br>Жазалоочу отряд көтөрүлүшкө катышкандарды куугунтуктап, Кайкы ашуусунда кырган. Архивдик маалыматтар боюнча кыргыз-казактардын жүзгө жакын айылдары талкаланып, 373 үй өрттөлсө, 684 адам жарадар болуп, 1905 адам окко учкан. 1105 киши туткунга түшүп, дайынсыз жоголгон. Көтөрүлүшкө чейин Жети-Суу облусуннда 84 854 түтүн эл жашаса (Пишпектен башка 5 уездде), көтөрүлүштөн кийин бул жерде 53 миң гана түтүн калган. Падыша өкмөтү 171 адамынан ажыраган.
	облусундагы</i> улуттук боштондук кыймылдын (к. <i>Үркүн</i>) очогу. Кээ бир маалыматтарда «Албан Бугу» көтөрүлүшү деп да аталган. 1-дүйнөлүк согушка байланыштуу ~~жерг.~~ элден аскердикоорук иштерине алуу үчүн 1916-ж. 25-июнда
	чыккан падышанын буйругуна ылайык 6-июль күнү «Нарынкол–Чарын» приставынын начальниги Подворков 13 болуштун билермандарын жыйнап, аны аткарууну талап кылган. Жыйылган эл акылдашып, 3–4 күндөн кийин жооп
	берүүгө макул болушкан. Алар 10-июлда Каркыранын Каман-Карагай деген ~~жерине~~ жыйын
	өткөрүп, адамдарын оорук иштерине бербейбиз
	деген чечимге келишкен. Бул кабар жеткенден кийин Подворков казак-орус отрядын баштап келип, жыйынга катышкандардын баарын туткунга алып, Каракол түрмөсүнө камаган. Жыйын башчысы Жамаке Мамбет уулуна уу берип
	өлтүрүлүп, калганы Каракол уездинин башчысы полковник Ивановдун буйругу м-н 8-августта атууга буйрулган. Натыйжада, Каркыра жайлоосунда көтөрүлүш башталган. 11-августта көтөрүлүшчүлөр Жылаңач станциясын талкалап, <i>Келгиндер башкармалыгынын</i> бир нече кызматкери өлтүрүлгөн. 16-августта <i>Каркыра жарманкесин</i> басып алышкан. Сентябрда көтөрүлүш Верный, Жаркент, Лепси, Каракол уездерине тараган. ~~К. к.~~ падыша өкмөтү тарабынан түзүлгөн жазалоо отрядынын жардамы м-н сентябрдын
	аягы – октябрдын башында аёосуз басылган.<br>
	Жазалоочу отряд көтөрүлүшкө катышкандарды
	куугунтуктап, Кайкы ашуусунда кырган. Архивдик маалыматтар ~~б-ча~~ кыргыз-казактардын жүзгө жакын айылдары талкаланып, 373 үй
	өрттөлсө, 684 адам жарадар болуп, 1905 адам окко учкан. 1105 киши туткунга түшүп, дайынсыз жоголгон. Көтөрүлүшкө чейин Жети-Суу ~~обл-нда~~ 84 854 түтүн эл жашаса (Пишпектен башка 5 уездде), көтөрүлүштөн кийин бул жерде 53 миң гана түтүн калган. Падыша өкмөтү 171 адамынан ажыраган.

			Ад.: <i>Солтоноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 2. Б., 1993; <i>Усенбаев К.</i> 1916: Героические и трагические страницы. Б., 1997; <i>Махаева А.</i> Казак-кыргыз саяси байланыстарынын тарихы (XVIII к. экинши жарымы – XX к. басы). А., 2007.
	Ад.: <i>Солтоноев Б.</i> Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 2. Б., 1993; <i>Усенбаев К.</i> 1916: Героические и трагические страницы. Б., 1997; <i>Махаева А.</i> Казак-кыргыз саяси байланыстарынын тарихы (XVIII к. экинши
	жарымы – XX к. басы). А., 2007.

	<p align='right'><i type='author'>Э. Турганбаев.</i></p>		<p align='right'><i type='author'>Э. Турганбаев.</i></p>
	[[Категория:4-том, 154-203 бб]]		[[Категория:4-том, 154-203 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-10-06T16:00:14Z

1 версия

← Мурунку нускасы	16:00, 6 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol4>KadyrM, 09:54, 6 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-06T09:54:02Z

Жаңы барак

КАРКЫРА КӨТӨРҮЛҮШҮ – 1916-ж. Жети-Суу
облусундагы улуттук боштондук кыймылдын (к. Үркүн) очогу. Кээ бир маалыматтарда «Албан Бугу» көтөрүлүшү деп да аталган. 1-дүйнөлүк согушка байланыштуу жерг. элден аскердикоорук иштерине алуу үчүн 1916-ж. 25-июнда
чыккан падышанын буйругуна ылайык 6-июль күнү «Нарынкол–Чарын» приставынын начальниги Подворков 13 болуштун билермандарын жыйнап, аны аткарууну талап кылган. Жыйылган эл акылдашып, 3–4 күндөн кийин жооп
берүүгө макул болушкан. Алар 10-июлда Каркыранын Каман-Карагай деген жерине жыйын
өткөрүп, адамдарын оорук иштерине бербейбиз
деген чечимге келишкен. Бул кабар жеткенден кийин Подворков казак-орус отрядын баштап келип, жыйынга катышкандардын баарын туткунга алып, Каракол түрмөсүнө камаган. Жыйын башчысы Жамаке Мамбет уулуна уу берип
өлтүрүлүп, калганы Каракол уездинин башчысы полковник Ивановдун буйругу м-н 8-августта атууга буйрулган. Натыйжада, Каркыра жайлоосунда көтөрүлүш башталган. 11-августта көтөрүлүшчүлөр Жылаңач станциясын талкалап, Келгиндер башкармалыгынын бир нече кызматкери өлтүрүлгөн. 16-августта Каркыра жарманкесин басып алышкан. Сентябрда көтөрүлүш Верный, Жаркент, Лепси, Каракол уездерине тараган. К. к. падыша өкмөтү тарабынан түзүлгөн жазалоо отрядынын жардамы м-н сентябрдын
аягы – октябрдын башында аёосуз басылган. 
Жазалоочу отряд көтөрүлүшкө катышкандарды
куугунтуктап, Кайкы ашуусунда кырган. Архивдик маалыматтар б-ча кыргыз-казактардын жүзгө жакын айылдары талкаланып, 373 үй
өрттөлсө, 684 адам жарадар болуп, 1905 адам окко учкан. 1105 киши туткунга түшүп, дайынсыз жоголгон. Көтөрүлүшкө чейин Жети-Суу обл-нда 84 854 түтүн эл жашаса (Пишпектен башка 5 уездде), көтөрүлүштөн кийин бул жерде 53 миң гана түтүн калган. Падыша өкмөтү 171 адамынан ажыраган.

Ад.: Солтоноев Б. Кызыл кыргыз тарыхы. Т. 2. Б., 1993; Усенбаев К. 1916: Героические и трагические страницы. Б., 1997; Махаева А. Казак-кыргыз саяси байланыстарынын тарихы (XVIII к. экинши
жарымы – XX к. басы). А., 2007.

Э. Турганбаев.
[[Категория:4-том, 154-203 бб]]