КАЗАК ХАНДЫГЫ - Түзөтүүлөр тарыхы

Турганбаев Элебай, 04:37, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-02T04:37:39Z

← Мурунку нускасы		04:37, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол менен 1456–1847) – [[казак эли]]нин алгачкы [[мамлекет]]тик курамы. «Казак хандыгы» деген аталуу тарыхчылар тарабынан XX кылымдын акыркы чейрегинен баштап кабыл алына баштаган. Орто кылымдарга тиешелүү чыгыш жазма булактарында «[[Дешт-и Кыпчак]]» деген географиялык [[термин]] колдонулса, кийинчерээк «Казактардын (Казак) Улусу», «Жуучу Улусу», «Орус (1372–1374-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) журту»; XV кылымдагы [[орус]] булактарында «Казат (Казацк, Казачья) Ордосу»; XVIII кылымда «Кыргыз (Киргиз)-Кайсак Ордосу»; XVI кылымдардагы моңгол булактарында «Тогмак», «Токмок» (Дешти-Кыпчактын [[моңгол]]чо аталышы); [[европа]]лык булактарда «Козакча Орда» («Kozaksche Orda», «Kassachy Horda», «Kasaki Orda», «Casatschia Orda») деген аталыштар менен да белгилүү болгон. XV– XVI кылымдардагы айрым чыгыш авторлору мурунку географиялык аймак боюнча «Дешт-и-Кыпчак», «[[Жуучу]] Улусу», ошондой эле жаңы хандыктарга байланыштырып «Өзбек (1313–1341-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) Улусу», «Татар Улусу» ж.б. сыяктуу аталыштарды колдонушкан. Изилдөөчүлөрдүн ичинде Казак хандыгынын алгачкы калыптанышы тууралуу да бирдей көз караш жок. Казакстандык көпчүлүк тарыхчылар [[Мухаммед Хайдар]]дын «[[Тарих-и Рашиди]]» деген эмгегине таянып 1465-жыл деп эсептешсе, айрым ~~изилдөөчүлө~~ (мис., Т. И. Султанов, А. Ш. Кадырбаев, Ж. М. Сабитов) [[Абулкайыр хан]]дын өлгөн жылына (1468) байланыштырышат. Алардын пикиринде 1465– 466-жылдарда [[Жаныбек хан]] ([[Чыңгыз хан]]дын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулкайыр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, [[Моголстан\|Моголстан]]га көчүп кетиши Казак хандыгынын түзүлүшүнө өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек менен Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен Казак хандыгы Дешт-и Кыпчакты кучагына алган. Тахир хандын (1523–1533) тушунда казактардын саны азайган жана ал бир нече жолу [[Кыргыздар\|кыргыздар]]га келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулатинин эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–1580), Шыгай (1580–1582/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда Казак хандыгы калыбына келип, [[Эшим хан]]дын (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши менен кайрадан күчүнө кирген. XVII кылымда көчмөндүү шартка ылайык [[Улуу]], [[Орто]] жана [[Кичүү]] аталган үч жүзгө бөлүнүү жүргөн. 17–18-кылымдардагы [[Жуңгар хандыгы]]нын чабуулдарынан Казак хандыгы чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарынан ажыраган. Казак хандыгы 18-кылымдын аягы–19-кылымдын башында жүздөр өз алдынча дагы бир нече хандыктарга бөлүнгөн. [[Кенесары хан]]дын өлүмүнөн (1847) кийин Казак хандыгы биротоло жоюлган.<br>Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; Ахмедов Б. А. Государство кочевых узбеков. М., 1965; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; Кляшторный С. Г., Султанов К. И. Казахстан: летопись трех тысячелетий. Алма-Ата, 1992; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.		<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол менен 1456–1847) – [[казак эли]]нин алгачкы [[мамлекет]]тик курамы. «Казак хандыгы» деген аталуу тарыхчылар тарабынан XX кылымдын акыркы чейрегинен баштап кабыл алына баштаган. Орто кылымдарга тиешелүү чыгыш жазма булактарында «[[Дешт-и Кыпчак]]» деген географиялык [[термин]] колдонулса, кийинчерээк «Казактардын (Казак) Улусу», «Жуучу Улусу», «Орус (1372–1374-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) журту»; XV кылымдагы [[орус]] булактарында «Казат (Казацк, Казачья) Ордосу»; XVIII кылымда «Кыргыз (Киргиз)-Кайсак Ордосу»; XVI кылымдардагы моңгол булактарында «Тогмак», «Токмок» (Дешти-Кыпчактын [[моңгол]]чо аталышы); [[европа]]лык булактарда «Козакча Орда» («Kozaksche Orda», «Kassachy Horda», «Kasaki Orda», «Casatschia Orda») деген аталыштар менен да белгилүү болгон. XV– XVI кылымдардагы айрым чыгыш авторлору мурунку географиялык аймак боюнча «Дешт-и-Кыпчак», «[[Жуучу]] Улусу», ошондой эле жаңы хандыктарга байланыштырып «Өзбек (1313–1341-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) Улусу», «Татар Улусу» ж.б. сыяктуу аталыштарды колдонушкан. Изилдөөчүлөрдүн ичинде Казак хандыгынын алгачкы калыптанышы тууралуу да бирдей көз караш жок. Казакстандык көпчүлүк тарыхчылар [[Мухаммед Хайдар]]дын «[[Тарих-и Рашиди]]» деген эмгегине таянып 1465-жыл деп эсептешсе, айрым изилдөөчүлөр (мис., Т. И. Султанов, А. Ш. Кадырбаев, Ж. М. Сабитов) [[Абулкайыр хан]]дын өлгөн жылына (1468) байланыштырышат. Алардын пикиринде 1465– 466-жылдарда [[Жаныбек хан]] ([[Чыңгыз хан]]дын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулкайыр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, [[Моголстан\|Моголстан]]га көчүп кетиши Казак хандыгынын түзүлүшүнө өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек менен Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен Казак хандыгы Дешт-и Кыпчакты кучагына алган. Тахир хандын (1523–1533) тушунда казактардын саны азайган жана ал бир нече жолу [[Кыргыздар\|кыргыздар]]га келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулатинин эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–1580), Шыгай (1580–1582/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда Казак хандыгы калыбына келип, [[Эшим хан]]дын (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши менен кайрадан күчүнө кирген. XVII кылымда көчмөндүү шартка ылайык [[Улуу]], [[Орто]] жана [[Кичүү]] аталган үч жүзгө бөлүнүү жүргөн. 17–18-кылымдардагы [[Жуңгар хандыгы]]нын чабуулдарынан Казак хандыгы чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарынан ажыраган. Казак хандыгы 18-кылымдын аягы–19-кылымдын башында жүздөр өз алдынча дагы бир нече хандыктарга бөлүнгөн. [[Кенесары хан]]дын өлүмүнөн (1847) кийин Казак хандыгы биротоло жоюлган.<br>Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; Ахмедов Б. А. Государство кочевых узбеков. М., 1965; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; Кляшторный С. Г., Султанов К. И. Казахстан: летопись трех тысячелетий. Алма-Ата, 1992; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

Турганбаев Элебай, 04:36, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-02T04:36:27Z

← Мурунку нускасы		04:36, 2 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол ~~м-н~~ 1456–1847) –		<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол менен 1456–1847) – [[казак эли]]нин алгачкы [[мамлекет]]тик курамы. «Казак хандыгы» деген аталуу тарыхчылар тарабынан XX кылымдын акыркы чейрегинен баштап кабыл алына баштаган. Орто кылымдарга тиешелүү чыгыш жазма булактарында «[[Дешт-и Кыпчак]]» деген географиялык [[термин]] колдонулса, кийинчерээк «Казактардын (Казак) Улусу», «Жуучу Улусу», «Орус (1372–1374-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) журту»; XV кылымдагы [[орус]] булактарында «Казат (Казацк, Казачья) Ордосу»; XVIII кылымда «Кыргыз (Киргиз)-Кайсак Ордосу»; XVI кылымдардагы моңгол булактарында «Тогмак», «Токмок» (Дешти-Кыпчактын [[моңгол]]чо аталышы); [[европа]]лык булактарда «Козакча Орда» («Kozaksche Orda», «Kassachy Horda», «Kasaki Orda», «Casatschia Orda») деген аталыштар менен да белгилүү болгон. XV– XVI кылымдардагы айрым чыгыш авторлору мурунку географиялык аймак боюнча «Дешт-и-Кыпчак», «[[Жуучу]] Улусу», ошондой эле жаңы хандыктарга байланыштырып «Өзбек (1313–1341-жылдардагы Алтын Ордонун ханы) Улусу», «Татар Улусу» ж.б. сыяктуу аталыштарды колдонушкан. Изилдөөчүлөрдүн ичинде Казак хандыгынын алгачкы калыптанышы тууралуу да бирдей көз караш жок. Казакстандык көпчүлүк тарыхчылар [[Мухаммед Хайдар]]дын «[[Тарих-и Рашиди]]» деген эмгегине таянып 1465-жыл деп эсептешсе, айрым изилдөөчүлө (мис., Т. И. Султанов, А. Ш. Кадырбаев, Ж. М. Сабитов) [[Абулкайыр хан]]дын өлгөн жылына (1468) байланыштырышат. Алардын пикиринде 1465– 466-жылдарда [[Жаныбек хан]] ([[Чыңгыз хан]]дын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулкайыр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, [[Моголстан\|Моголстан]]га көчүп кетиши Казак хандыгынын түзүлүшүнө өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек менен Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен Казак хандыгы Дешт-и Кыпчакты кучагына алган. Тахир хандын (1523–1533) тушунда казактардын саны азайган жана ал бир нече жолу [[Кыргыздар\|кыргыздар]]га келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулатинин эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–1580), Шыгай (1580–1582/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда Казак хандыгы калыбына келип, [[Эшим хан]]дын (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши менен кайрадан күчүнө кирген. XVII кылымда көчмөндүү шартка ылайык [[Улуу]], [[Орто]] жана [[Кичүү]] аталган үч жүзгө бөлүнүү жүргөн. 17–18-кылымдардагы [[Жуңгар хандыгы]]нын чабуулдарынан Казак хандыгы чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарынан ажыраган. Казак хандыгы 18-кылымдын аягы–19-кылымдын башында жүздөр өз алдынча дагы бир нече хандыктарга бөлүнгөн. [[Кенесары хан]]дын өлүмүнөн (1847) кийин Казак хандыгы биротоло жоюлган.<br>Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; Ахмедов Б. А. Государство кочевых узбеков. М., 1965; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; Кляшторный С. Г., Султанов К. И. Казахстан: летопись трех тысячелетий. Алма-Ата, 1992; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
	казак ~~элинин~~ алгачкы ~~мамлекеттик~~ курамы. 1465– 66-жылдарда ~~<i>~~Жаныбек хан~~</i>~~ (Чыңгыз ~~хандын~~ тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абул~~хайр~~ хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, Могол~~станга~~ көчүп кетиши Казак хандыгынын түзүлүшүнө өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек ~~м-н~~ Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен Казак хандыгы ~~<i>Дешти~~-~~кыпчакты</i>~~ кучагына алган. Тахир хандын (~~1523–33~~) тушунда казактардын саны азайган ~~ж-а~~ ал бир нече жолу кыр~~гыздарга~~ келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар ~~Дулати «Тарих-и Рашиди» деген~~ эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (~~1538–80~~), Шыгай (~~1580–82~~/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда Казак хандыгы калыбына келип, ~~<i>~~Эшим ~~хандын</i>~~ (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши ~~м-н~~ кайрадан күчүнө кирген. 17–18-кылымдардагы Жуңгар ~~хандыгынын~~ чабуулдарынан Казак хандыгы чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарынан ажыраган. Казак хандыгы ~~үч жүзгө (17~~-кылымдын ~~аягында),~~ жүздөр өз алдынча бир нече хандыктарга бөлүнгөн ~~(18-кылымдын аягы–19-кылымдын башында)~~. ~~<i>~~Кенесары ~~хандын</i>~~ өлүмүнөн (1847) кийин Казак хандыгы биротоло жоюлган.<br>Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

Temirkan, 03:45, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 карата

2025-10-03T03:45:39Z

← Мурунку нускасы		03:45, 3 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол м-н 1456–1847) –		<b type='title'>КАЗАК ХАНДЫГЫ</b> (болжол м-н 1456–1847) –
	казак элинин алгачкы ~~мамл.~~ курамы. 1465– 66-ж. <i>Жаныбек хан</i> (Чыңгыз хандын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулхайр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, Моголстанга көчүп кетиши ~~К. х-нын~~ түзүлүшүнө		казак элинин алгачкы мамлекеттик курамы. 1465– 66-жылдарда <i>Жаныбек хан</i> (Чыңгыз хандын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулхайр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, Моголстанга көчүп кетиши Казак хандыгынын түзүлүшүнө өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек м-н Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен Казак хандыгы <i>Дешти-кыпчакты</i> кучагына алган. Тахир хандын (1523–33) тушунда казактардын саны азайган ж-а ал бир нече жолу кыргыздарга келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулати «Тарих-и Рашиди» деген эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–80), Шыгай (1580–82/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда Казак хандыгы калыбына келип, <i>Эшим хандын</i> (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши м-н кайрадан күчүнө кирген. 17–18-кылымдардагы Жуңгар хандыгынын чабуулдарынан Казак хандыгы чыгыш, түштүк-чыгыш аймактарынан ажыраган. Казак хандыгы үч жүзгө (17-кылымдын аягында), жүздөр өз алдынча бир нече хандыктарга бөлүнгөн (18-кылымдын аягы–19-кылымдын башында). <i>Кенесары хандын</i> өлүмүнөн (1847) кийин Казак хандыгы биротоло жоюлган.<br>Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
	өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек м-н Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен ~~К. х.~~ <i>Дешти-кыпчакты</i> кучагына алган. Тахир хандын (1523–33) тушунда казактардын саны азайган ж-а ал бир нече жолу кыргыздарга келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулати «Тарих-и Рашиди» деген эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–80), Шыгай (1580–82/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда ~~К. х.~~ калыбына келип, <i>Эшим хандын</i> (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши м-н кайрадан күчүнө кирген. 17–18-~~к-дагы~~ Жуңгар хандыгынын чабуулдарынан ~~К. х.~~ чыгыш, ~~түш.~~-чыгыш аймактарынан ажыраган. ~~К. х.~~ үч жүзгө (17-~~к-дын~~ аягында), жүздөр өз алдынча бир нече хандыктарга бөлүнгөн (18-~~к-дын~~ аягы–19-~~к-дын~~ башында). <i>Кенесары хандын</i> өлүмүнөн (1847) кийин ~~К. х.~~ биротоло жоюлган.<br>
	Ад<i>.: Вельяминов-Зернов В. В.</i> Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; <i>Левшин А. И.</i> Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; <i>Мухаммед Хайдар Дулати.</i> Тарих-и Рашиди. А., 1999; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
	[[Категория:3-том, 673-784 бб]]		[[Категория:3-том, 673-784 бб]]

vol3>KadyrM, 09:49, 4 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-04T09:49:39Z

← Мурунку нускасы	09:49, 4 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-07-04T04:06:35Z

1 версия

Жаңы барак

КАЗАК ХАНДЫГЫ (болжол м-н 1456–1847) –
казак элинин алгачкы мамл. курамы. 1465– 66-ж. Жаныбек хан (Чыңгыз хандын тукуму Барак хандын уулу) бир тууганы Керей экөө Абулхайр хандан (көчмөн өзбектер) бөлүнүп, Моголстанга көчүп кетиши К. х-нын түзүлүшүнө
өбөлгө түзгөн. Эсен-Бука хан аларга Чүй өзөнүнүн төмөн жагындагы Козу-Башы деген жерди берген. Абулхайр хан өлгөндөн кийин, анын улусу бириндеп, элинин көбү Жаныбек м-н Керейге келип, алар «өзбек-казактар» деп атала баштаган. Керей, Бурундук, өзгөчө Касым хандарынын (1503/11–1518) учурунда калкы 1 млнго жеткен К. х. Дешти-кыпчакты кучагына алган. Тахир хандын (1523–33) тушунда казактардын саны азайган ж-а ал бир нече жолу кыргыздарга келип, баш калкалоого аргасыз болгон. Мухаммед Хайдар Дулати «Тарих-и Рашиди» деген эмгегинде Буйдаш хандын тушунда казактар (20 миң ) азайып, ал өлгөндөн кийин Моголстанда казак калбаганын жазган. Акназар (1538–80), Шыгай (1580–82/86), Тобокел хандардын (1586–98) тушунда К. х. калыбына келип, Эшим хандын (1598–1628/45) Турсунду (катаган ханы) жеңиши м-н кайрадан күчүнө кирген. 17–18-к-дагы Жуңгар хандыгынын чабуулдарынан К. х. чыгыш, түш.-чыгыш аймактарынан ажыраган. К. х. үч жүзгө (17-к-дын аягында), жүздөр өз алдынча бир нече хандыктарга бөлүнгөн (18-к-дын аягы–19-к-дын башында). Кенесары хандын өлүмүнөн (1847) кийин К. х. биротоло жоюлган. 
Ад.: Вельяминов-Зернов В. В. Исследование о Касимовких царях и царевичах. СПб., 1864; Левшин А. И. Описание киргиз-казачьих орд и степей. А., 1996; Мухаммед Хайдар Дулати. Тарих-и Рашиди. А., 1999; История Казахстана (с древнейших времен до наших дней). В пяти томах. А., 2000.
[[Категория:3-том, 673-784 бб]]