https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9C 2026-05-02T10:39:20Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9C&diff=30110&oldid=prev 2025-08-18T05:25:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:25, 18 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ИЛИМ&lt;/b&gt; – адамзат ишмердигинин чындык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ИЛИМ&lt;/b&gt; – адамзат ишмердигинин чындык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>объективдүү билимдерди иштеп чыгуу ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">теориялык </ins>жактан системалаштыруу милдетин аткарган чөйрө; коомдук аң-сезимдин бир формасы; дүйнө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>билимдердин өзгөчө тутуму; социалдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">институттардын </ins>бири. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илим </ins>миф, дин ж-а аң-сезимден айырмаланып, дүйнөнүн өзүнчө элесин (сүрөтүн, сыпатын) түзөт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимдин </ins>башкы максаты – бол&amp;shy;муштагы кубулуш, процесстердин табиятын ачып-аныкташ, сыпатташ, түшүндүрүш, алдын&amp;shy; ала көргөзүш. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илим </ins>практикага таянып, аны м-н тыгыз байланышта өнүгөт. Бирок, адам иш-ара&amp;shy;кеттеринин бөтөнчө түрү, чөйрөсү болгон прак&amp;shy;тика билимди өз мүдөсүнө ылайык курал ката&amp;shy;ры пайдаланса, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимде </ins>билим – иштин максаты, натыйжасы. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимдин </ins>көздөгөнү – жаңы билимге жетиш. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Искусство </ins>элеске (образга), дин ишенимге таянса, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илим </ins>термин, түшүнүк, категория, теория, эксперимент, мыйзамга негизделет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илим </ins>билим&amp;shy;дин алгачкы белгилери байыркы Чыгышта (Шу&amp;shy;мер, Египет, Кытай, Индия) пайда болгону м-н өз алдынча ишмердик, коомдук турмуштун бир чөйрөсү катары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илим </ins>байыркы Грекияда б. з. ч. 6-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>түптөлгөн. Билим практиканын же ри&amp;shy;туалдын ажырагыс бөлүгү эмес, өзүнчө маани&amp;shy; мазмуну бар нерсе катары өнүгө баштаган. Аде&amp;shy;генде далилдүү, ойлонулган билимдердин баа&amp;shy;ры биригип, чогуу болуп, «философия» аталып, бара-бара жиктелип, ажырап, өз-өзүнчө нукка түшкөн. Жаңы коомдук мезгилде Европада <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илим </ins>өзгөчө бааланып, 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>көптөгөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>төң&amp;shy;көрүштөр жүзөгө ашкан. Бара-бара <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илим </ins>коомдун өнүгүшүнүн эбегейсиз кубаттуу негизине айлан&amp;shy;ды. Тарых жолунда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илим </ins>билимдер топтолуп оту&amp;shy;руп, жаңырат, иргелет, кайра куралат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Илимдин орчундуу өзгөрүшү, анын түпкү жол-жоболору, мыйзамдары, алдыңкы сапаттагы теория, ой&amp;shy;лоо стили, өзөктүү категорияларынын жаңы&amp;shy;ланышы, алмашышы, байышы м-н байланыш&amp;shy;кан. Илим тарыхында билимдердин жиктелиши, бутактап ажырашы ж-а кошулушу, биригиши эриш-аркак жүрүп келген. Илим табигый, техникалык ж</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а коомдук мүнөзгө ээ. Айрым илимий изилдөөлөр дис&amp;shy;циплина аралык, комплекстүү негизде жүргү&amp;shy;зүлөт. Илимий фундаменталдык ж-а колдонмо болуп бөлүнөт: биринчилери дүйнөлүк мыйзам ченем&amp;shy;дерин ачууну көздөсө, экинчилери жаңы билим&amp;shy;дерди практикада колдонууну жүзөгө ашырат. Илимий билимдер теориялык ж-а эмпириялык деңгээлге ажыратылат. Илимдин өзүнө мүнөздүү философиялык ж-а методологиялык маселелери болот. Ал эми илимди ар та&amp;shy;раптан изилдеген тармак илим таануу деп аталат. Илимдин адам, коом турмушундагы орду чоң, кызматы көп кырдуу, бай. Илимдин барк-баасын аныктоодо сциентизм ж-а антисциентизм багыт&amp;shy;тары калыптанган. Негизинен цивилизациянын өнүгүшүн илимсиз элестетүү мүмкүн эмес.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>объективдүү билимдерди иштеп чыгуу ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">теор. </del>жактан системалаштыруу милдетин аткарган</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чөйрө; коомдук аң-сезимдин бир формасы; дүйнө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>билимдердин өзгөчө тутуму; социалдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ин-ттардын </del>бири. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>миф, дин ж-а аң-сезимден айырмаланып, дүйнөнүн өзүнчө элесин (сүрөтүн, сыпатын) түзөт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И-дин </del>башкы максаты – бол&amp;shy;муштагы кубулуш, процесстердин табиятын ачып-аныкташ, сыпатташ, түшүндүрүш, алдын&amp;shy;ала көргөзүш. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>практикага таянып, аны м-н тыгыз байланышта өнүгөт. Бирок, адам иш-ара&amp;shy;кеттеринин бөтөнчө түрү, чөйрөсү болгон прак&amp;shy;тика билимди өз мүдөсүнө ылайык курал ката&amp;shy;ры пайдаланса, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И-де </del>билим – иштин максаты, натыйжасы. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И-дин </del>көздөгөнү – жаңы билимге жетиш. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Иск-во </del>элеске (образга), дин ишенимге таянса, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>термин, түшүнүк, категория, теория, эксперимент, мыйзамга негизделет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ил. </del>билим&amp;shy;дин алгачкы белгилери байыркы Чыгышта (Шу&amp;shy;мер, Египет, Кытай, Индия) пайда болгону м-н</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өз алдынча ишмердик, коомдук турмуштун бир</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чөйрөсү катары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>байыркы Грекияда б. з. ч. 6-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>түптөлгөн. Билим практиканын же ри&amp;shy;туалдын ажырагыс бөлүгү эмес, өзүнчө маани&amp;shy;мазмуну бар нерсе катары өнүгө баштаган. Аде&amp;shy;генде далилдүү, ойлонулган билимдердин баа&amp;shy;ры биригип, чогуу болуп, «философия» аталып, бара-бара жиктелип, ажырап, өз-өзүнчө нукка түшкөн. Жаңы коомдук мезгилде Европада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>өзгөчө бааланып, 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>көптөгөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>төң&amp;shy;көрүштөр жүзөгө ашкан. Бара-бара <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И. </del>коомдун</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүгүшүнүн эбегейсиз кубаттуу негизине айлан&amp;shy;ды. Тарых жолунда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>билимдер топтолуп оту&amp;shy;руп, жаңырат, иргелет, кайра куралат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">И</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дин</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орчундуу өзгөрүшү, анын түпкү жол-жоболору, мыйзамдары, алдыңкы сапаттагы теория, ой&amp;shy;лоо стили, өзөктүү категорияларынын жаңы&amp;shy;ланышы, алмашышы, байышы м-н байланыш&amp;shy;кан. И. тарыхында билимдердин жиктелиши, бутактап ажырашы ж-а кошулушу, биригиши эриш-аркак жүрүп келген. И. табигый, тех. ж-а коомдук мүнөзгө ээ. Айрым ил. изилдөөлөр дис&amp;shy;циплина аралык, комплекстүү негизде жүргү&amp;shy;зүлөт. И. фундаменталдык ж-а колдонмо болуп бөлүнөт: биринчилери дүйнөлүк мыйзам ченем&amp;shy;дерин ачууну көздөсө, экинчилери жаңы билим&amp;shy;дерди практикада колдонууну жүзөгө ашырат. Ил. билимдер теор. ж-а эмпириялык деңгээлге ажыратылат. И-дин өзүнө мүнөздүү филос. ж-а методол. маселелери болот. Ал эми И-ди ар та&amp;shy;раптан изилдеген тармак И. таануу деп аталат. И-дин адам, коом турмушундагы орду чоң, кызматы көп кырдуу, бай. И-дин барк-баасын аныктоодо сциентизм ж-а антисциентизм багыт&amp;shy;тары калыптанган. Негизинен цивилизациянын</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнүгүшүн И-сиз элестетүү мүмкүн эмес.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">14 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">6 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Ж. Бөкөшов.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Ж. Бөкөшов.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 449-543 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 449-543 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9C&diff=24945&oldid=prev 2025-05-06T16:48:31Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:48, 6 Май (Бугу) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9C&diff=24944&oldid=prev 2025-05-06T10:36:46Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;ИЛИМ&lt;/b&gt; – адамзат ишмердигинин чындык ж-дөгү<br /> объективдүү билимдерди иштеп чыгуу ж-а теор. жактан системалаштыруу милдетин аткарган<br /> чөйрө; коомдук аң-сезимдин бир формасы; дүйнө ж-дөгү билимдердин өзгөчө тутуму; социалдык ин-ттардын бири. И. миф, дин ж-а аң-сезимден айырмаланып, дүйнөнүн өзүнчө элесин (сүрөтүн, сыпатын) түзөт. И-дин башкы максаты – бол&amp;shy;муштагы кубулуш, процесстердин табиятын ачып-аныкташ, сыпатташ, түшүндүрүш, алдын&amp;shy;ала көргөзүш. И. практикага таянып, аны м-н тыгыз байланышта өнүгөт. Бирок, адам иш-ара&amp;shy;кеттеринин бөтөнчө түрү, чөйрөсү болгон прак&amp;shy;тика билимди өз мүдөсүнө ылайык курал ката&amp;shy;ры пайдаланса, И-де билим – иштин максаты, натыйжасы. И-дин көздөгөнү – жаңы билимге жетиш. Иск-во элеске (образга), дин ишенимге таянса, И. термин, түшүнүк, категория, теория, эксперимент, мыйзамга негизделет. Ил. билим&amp;shy;дин алгачкы белгилери байыркы Чыгышта (Шу&amp;shy;мер, Египет, Кытай, Индия) пайда болгону м-н<br /> өз алдынча ишмердик, коомдук турмуштун бир<br /> чөйрөсү катары И. байыркы Грекияда б. з. ч. 6-к-да түптөлгөн. Билим практиканын же ри&amp;shy;туалдын ажырагыс бөлүгү эмес, өзүнчө маани&amp;shy;мазмуну бар нерсе катары өнүгө баштаган. Аде&amp;shy;генде далилдүү, ойлонулган билимдердин баа&amp;shy;ры биригип, чогуу болуп, «философия» аталып, бара-бара жиктелип, ажырап, өз-өзүнчө нукка түшкөн. Жаңы коомдук мезгилде Европада И. өзгөчө бааланып, 17-к-да көптөгөн ил. төң&amp;shy;көрүштөр жүзөгө ашкан. Бара-бара И. коомдун<br /> өнүгүшүнүн эбегейсиз кубаттуу негизине айлан&amp;shy;ды. Тарых жолунда ил. билимдер топтолуп оту&amp;shy;руп, жаңырат, иргелет, кайра куралат. И-дин<br /> <br /> <br /> орчундуу өзгөрүшү, анын түпкү жол-жоболору, мыйзамдары, алдыңкы сапаттагы теория, ой&amp;shy;лоо стили, өзөктүү категорияларынын жаңы&amp;shy;ланышы, алмашышы, байышы м-н байланыш&amp;shy;кан. И. тарыхында билимдердин жиктелиши, бутактап ажырашы ж-а кошулушу, биригиши эриш-аркак жүрүп келген. И. табигый, тех. ж-а коомдук мүнөзгө ээ. Айрым ил. изилдөөлөр дис&amp;shy;циплина аралык, комплекстүү негизде жүргү&amp;shy;зүлөт. И. фундаменталдык ж-а колдонмо болуп бөлүнөт: биринчилери дүйнөлүк мыйзам ченем&amp;shy;дерин ачууну көздөсө, экинчилери жаңы билим&amp;shy;дерди практикада колдонууну жүзөгө ашырат. Ил. билимдер теор. ж-а эмпириялык деңгээлге ажыратылат. И-дин өзүнө мүнөздүү филос. ж-а методол. маселелери болот. Ал эми И-ди ар та&amp;shy;раптан изилдеген тармак И. таануу деп аталат. И-дин адам, коом турмушундагы орду чоң, кызматы көп кырдуу, бай. И-дин барк-баасын аныктоодо сциентизм ж-а антисциентизм багыт&amp;shy;тары калыптанган. Негизинен цивилизациянын<br /> өнүгүшүн И-сиз элестетүү мүмкүн эмес.<br /> <br /> <br /> <br /> &lt;p align=&#039;right&#039;&gt;&lt;i type=&#039;author&#039;&gt;Ж. Бөкөшов.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;<br /> [[Категория:3-том, 449-543 бб]]<br /> </div>

vol3>KadyrM