https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%AB%D0%9B_%D0%9C%D0%95%D0%97%D0%93%D0%98%D0%9B%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98 2026-05-02T16:06:45Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B_%D0%9C%D0%95%D0%97%D0%93%D0%98%D0%9B%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=29306&oldid=prev 2025-07-31T03:50:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:50, 31 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ&lt;/b&gt; – жылдыздуу асман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>күндүн байкалган кыймылына ж-а табияттын мезгилдүү өзгөрүшүнө жараша жылдын мезгил&amp;shy;дерге – жаз, жай, күз, кышка бөлүнүшү. Ал Жер&amp;shy;дин өз орбитасынын тегиздигинде, эклиптика&amp;shy;да 23°26′ (66°34′) бурч м-н жантайып, айлануу огу м-н аныкталат. Жылдыздуу асман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>Күндүн көзгө көрүнгөн кыймылына жараша жыл (жаз, жай, күз, кыш) мезгилдерге бөлүнөт. Жер Күндү айланганда, анын айлануу огу өзүнө жарыш жылгандыктан, Жер жыл бою бирде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн.</del>, бирде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш. </del>жагы м-н Күнгө карата жан&amp;shy;таюу абалында болот. Натыйжада Күн бирде Жердин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн.</del>, бирде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>жарым шарын жарык кылып, күчтүү ысытат да, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарда жай болгондо, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>жарым шарда кыш ж-а тес&amp;shy;керисинче болот. Күн борбору эклиптика <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;b type='title'&gt;ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ&lt;/b&gt; – жылдыздуу асман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>күндүн байкалган кыймылына ж-а табияттын мезгилдүү өзгөрүшүнө жараша жылдын мезгил&amp;shy;дерге – жаз, жай, күз, кышка бөлүнүшү. Ал Жер&amp;shy;дин өз орбитасынын тегиздигинде, эклиптика&amp;shy;да 23°26′ (66°34′) бурч м-н жантайып, айлануу огу м-н аныкталат. Жылдыздуу асман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>Күндүн көзгө көрүнгөн кыймылына жараша жыл (жаз, жай, күз, кыш) мезгилдерге бөлүнөт. Жер Күндү айланганда, анын айлануу огу өзүнө жарыш жылгандыктан, Жер жыл бою бирде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк</ins>, бирде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк </ins>жагы м-н Күнгө карата жан&amp;shy;таюу абалында болот. Натыйжада Күн бирде Жердин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк</ins>, бирде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>жарым шарын жарык кылып, күчтүү ысытат да, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарда жай болгондо, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>жарым шарда кыш ж-а тес&amp;shy;керисинче болот. Күн борбору эклиптика <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>кыймылдап, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>жарым шардын асман сфера&amp;shy;сынан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарга (20- же 21-мартта) өткөн учурда, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарда жаз башта&amp;shy;лат. Ошол күнү Жердин бардык бетине (уюл&amp;shy;дук аймактардан башка) күн-түн теңелет. Жай&amp;shy;дын башталышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарда (21- же 22-июнда) Күн эклиптиканын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>чекити (жай&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өтөт. Бул учурда Жердин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарында күн, ал эми түштүгүндө түн өтө узарат. Күздүн башта&amp;shy;лышында – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк </ins>жарым шарда (23-сентябрь) Күн экваторду 2-жолу кесип өтүп (күзгү күн-түн те&amp;shy;ңелүү чекити), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шардан түштүккө өтөт. Жердин бардык орундарында кайрадан күн-түн теңелет (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк </ins>жарым шарда 21- же 22- декабрь). Күн эклиптиканын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түштүк </ins>чекити (кыш&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өткөндө, кыш башталат да, Жердин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарында күн, түштүгүндө түн өтө кыскарат. Жер орбитасы эл&amp;shy;липс түрүндө болуп, Күндү бир калыпта айлан&amp;shy;багандыктан, жыл мезгилинин узактыгы да ар түрдүү болот. Январь айында Жер перигелий ар&amp;shy;кылуу өтүп, Күнгө абдан жакындайт. Бирок күн нуру жер бетине абдан кыйгач түшкөндүктөн, аба ырайы суук болот. Ал кезде Жер тезирээк кыймылдайт, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>жарым шарда кыш кыска&amp;shy;рып, жай узагыраак болот. Азыркы учурда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түндүк </ins>жарым шарда жаздын узактыгы – 92,8 сутка, жай – 93,6 сутка, күз – 89,8 сутка, кыш – 89,0 сутка болуп, бардыгы 365,2422 сутканы (тро&amp;shy;пиктик жыл) түзөт. Жер орбитасы эллипс түрүндө болгондуктан, аба ырайынын мезгилдүү өзгөрүшүнө жылуу ж-а муздак агымдар, тоолор, шамал көбүрөөк таасир этет. Ошондуктан кү&amp;shy;нүмдүк турмушта жыл мезгилинин алмашуусун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">астрономиялык </ins>эмес, жаратылыш белгилери (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орточо </ins>сутка&amp;shy;лык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">температура</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>аныкталат. Астрометриялык жыл мезгилине карата календарлык мезгил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">21–22 </ins>суткага жылды&amp;shy;рылып эсептелет: жаз (март, апрель, май), жай (июнь, июль, август), күз (сентябрь, октябрь, ноябрь), кыш (де&amp;shy;кабрь, январь, фев&amp;shy;раль).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>кыймылдап, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>жарым шардын асман сфера&amp;shy;сынан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарга (20- же 21-мартта)</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өткөн учурда, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарда жаз башта&amp;shy;лат. Ошол күнү Жердин бардык бетине (уюл&amp;shy;дук аймактардан башка) күн-түн теңелет. Жай&amp;shy;дын башталышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарда (21- же 22-июнда) Күн эклиптиканын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>чекити (жай&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өтөт. Бул учурда Жердин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарында күн, ал эми түштүгүндө түн өтө узарат. Күздүн башта&amp;shy;лышында – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн. </del>жарым шарда (23-сентябрь) Күн экваторду 2-жолу кесип өтүп (күзгү күн-түн те&amp;shy;ңелүү чекити), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шардан түштүккө</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өтөт. Жердин бардык орундарында кайрадан күн-түн теңелет (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн. </del>жарым шарда 21- же 22- декабрь). Күн эклиптиканын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түш. </del>чекити (кыш&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өткөндө, кыш башталат да, Жердин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарында күн, түштүгүндө түн өтө кыскарат. Жер орбитасы эл&amp;shy;липс түрүндө болуп, Күндү бир калыпта айлан&amp;shy;багандыктан, жыл мезгилинин узактыгы да ар түрдүү болот. Январь айында Жер перигелий ар&amp;shy;кылуу өтүп, Күнгө абдан жакындайт. Бирок күн нуру жер бетине абдан кыйгач түшкөндүктөн, аба ырайы суук болот. Ал кезде Жер тезирээк кыймылдайт, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>жарым шарда кыш кыска&amp;shy;рып, жай узагыраак болот. Азыркы учурда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түн. </del>жарым шарда жаздын узактыгы – 92,8 сутка, жай – 93,6 сутка, күз – 89,8 сутка, кыш – 89,0 сутка болуп, бардыгы 365,2422 сутканы (тро&amp;shy;пиктик жыл) түзөт. Жер орбитасы эллипс түрүндө болгондуктан, аба ырайынын мезгилдүү</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзгөрүшүнө жылуу ж-а муздак агымдар, тоолор,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>шамал көбүрөөк таасир этет. Ошондуктан кү&amp;shy;нүмдүк турмушта жыл мезгилинин алмашуусун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">астр. </del>эмес, жаратылыш белгилери (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орт. </del>сутка&amp;shy;лык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">темп-ра</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>аныкталат. Астрометриялык жыл мезгилине карата календарлык мезгил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">21–</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">22 </del>суткага жылды&amp;shy;рылып эсептелет: жаз (март, апрель, май), жай (июнь, июль, август), күз (сентябрь, октябрь, ноябрь), кыш (де&amp;shy;кабрь, январь, фев&amp;shy;раль).</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ134.png | thumb | none]] [[Категория:3-том, 327-448 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ134.png | thumb | none]] [[Категория:3-том, 327-448 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B_%D0%9C%D0%95%D0%97%D0%93%D0%98%D0%9B%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=24045&oldid=prev 2025-05-02T13:52:05Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:52, 2 Май (Бугу) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%96%D0%AB%D0%9B_%D0%9C%D0%95%D0%97%D0%93%D0%98%D0%9B%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=24044&oldid=prev 2025-05-02T07:34:55Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&lt;b type=&#039;title&#039;&gt;ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ&lt;/b&gt; – жылдыздуу асман б-ча күндүн байкалган кыймылына ж-а табияттын мезгилдүү өзгөрүшүнө жараша жылдын мезгил&amp;shy;дерге – жаз, жай, күз, кышка бөлүнүшү. Ал Жер&amp;shy;дин өз орбитасынын тегиздигинде, эклиптика&amp;shy;да 23°26′ (66°34′) бурч м-н жантайып, айлануу огу м-н аныкталат. Жылдыздуу асман б-ча Күндүн көзгө көрүнгөн кыймылына жараша жыл (жаз, жай, күз, кыш) мезгилдерге бөлүнөт. Жер Күндү айланганда, анын айлануу огу өзүнө жарыш жылгандыктан, Жер жыл бою бирде түн., бирде түш. жагы м-н Күнгө карата жан&amp;shy;таюу абалында болот. Натыйжада Күн бирде Жердин Түн., бирде Түш. жарым шарын жарык кылып, күчтүү ысытат да, Түн. жарым шарда жай болгондо, Түш. жарым шарда кыш ж-а тес&amp;shy;керисинче болот. Күн борбору эклиптика б-ча<br /> кыймылдап, Түш. жарым шардын асман сфера&amp;shy;сынан Түн. жарым шарга (20- же 21-мартта)<br /> өткөн учурда, Түн. жарым шарда жаз башта&amp;shy;лат. Ошол күнү Жердин бардык бетине (уюл&amp;shy;дук аймактардан башка) күн-түн теңелет. Жай&amp;shy;дын башталышында Түн. жарым шарда (21- же 22-июнда) Күн эклиптиканын Түн. чекити (жай&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өтөт. Бул учурда Жердин Түн. жарым шарында күн, ал эми түштүгүндө түн өтө узарат. Күздүн башта&amp;shy;лышында – түн. жарым шарда (23-сентябрь) Күн экваторду 2-жолу кесип өтүп (күзгү күн-түн те&amp;shy;ңелүү чекити), Түн. жарым шардан түштүккө<br /> өтөт. Жердин бардык орундарында кайрадан күн-түн теңелет (түн. жарым шарда 21- же 22- декабрь). Күн эклиптиканын түш. чекити (кыш&amp;shy;кы күн токтолуу чекити) аркылуу өткөндө, кыш башталат да, Жердин Түн. жарым шарында күн, түштүгүндө түн өтө кыскарат. Жер орбитасы эл&amp;shy;липс түрүндө болуп, Күндү бир калыпта айлан&amp;shy;багандыктан, жыл мезгилинин узактыгы да ар түрдүү болот. Январь айында Жер перигелий ар&amp;shy;кылуу өтүп, Күнгө абдан жакындайт. Бирок күн нуру жер бетине абдан кыйгач түшкөндүктөн, аба ырайы суук болот. Ал кезде Жер тезирээк кыймылдайт, Түн. жарым шарда кыш кыска&amp;shy;рып, жай узагыраак болот. Азыркы учурда түн. жарым шарда жаздын узактыгы – 92,8 сутка, жай – 93,6 сутка, күз – 89,8 сутка, кыш – 89,0 сутка болуп, бардыгы 365,2422 сутканы (тро&amp;shy;пиктик жыл) түзөт. Жер орбитасы эллипс түрүндө болгондуктан, аба ырайынын мезгилдүү<br /> өзгөрүшүнө жылуу ж-а муздак агымдар, тоолор,<br /> шамал көбүрөөк таасир этет. Ошондуктан кү&amp;shy;нүмдүк турмушта жыл мезгилинин алмашуусун астр. эмес, жаратылыш белгилери (орт. сутка&amp;shy;лык темп-ра) б-ча аныкталат. Астрометриялык жыл мезгилине карата календарлык мезгил 21–<br /> 22 суткага жылды&amp;shy;рылып эсептелет: жаз (март, апрель, май), жай (июнь, июль, август), күз (сентябрь, октябрь, ноябрь), кыш (де&amp;shy;кабрь, январь, фев&amp;shy;раль).<br /> <br /> [[File:ЖЫЛ МЕЗГИЛДЕРИ134.png | thumb | none]] [[Категория:3-том, 327-448 бб]]<br /> </div>

vol3>KadyrM