https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A 2026-04-19T04:54:15Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=33941&oldid=prev 2025-10-07T04:51:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:51, 7 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' (Ярнак, Яранак, Ереняк, Иренек) – [[Сибирь кыргыздары]]нын башчысы (1660–87-ж.). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары [[Москва шаары]]нан билим алып, Иван деген ат менен чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек кыргыз княздарын көз карандысыздыгын коргоп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыргыздарды </del>бирдиктүү бир хандыкка бириктирүүгө аракет кылган жана бытыранды болгон кыргыз улустарын, [[кыштым]] аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» эт­но­­стук-саясий бирикмесине айланткан. 20 жыл бою <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ал </del>Красноярск, Ачинск, Кузнецк, Томск, Енисейск, Канск, Нижнеудинск жана анын айланасындагы орус кыштактарына тынымсыз кол салып, оркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз өлкө­сүн» сактап турууга жумшалып, тышкы сая­сатында [[Жуңгария]]га ыктап, [[Россия]]­га каршы болгон. Сеңге-Тайша менен Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон [[Аба­кан дарыясы]]нын [[Енисей]]ге куйган жердеги Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан чыңдоону 1675-ж. курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-кылымдын 2-жарымында [[Цин империясы]] [[моңгол]] хандыктарын баш ийдирип, аларды жуңгарларга (калмактарга) каршы тукурганда, [[Галдан Бошокту-хан]] 1687-ж. Кыргыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жардамга келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы менен [[Ал­тай]]дагы Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын моңголдор койгон буктурмага туш келген. Беттешүү учурунда Еренак бек жана анын 300дөн ашуун жоокери менен Алтыр улусунан 150 адам курман болгон. 1688-ж. Алтай жүрүшүнө катышкан Кызылдын жасоолу Откул моңголдор менен беттешүү­дөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил­дирген.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' (Ярнак, Яранак, Ереняк, Иренек) – [[Сибирь кыргыздары]]нын башчысы (1660–87-ж.). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары [[Москва шаары]]нан билим алып, Иван деген ат менен чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек кыргыз княздарын көз карандысыздыгын коргоп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[кыргыздар]]ды </ins>бирдиктүү бир хандыкка бириктирүүгө аракет кылган жана бытыранды болгон кыргыз улустарын, [[кыштым]] аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» эт­но­­стук-саясий бирикмесине айланткан. 20 жыл бою <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Красноярск<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] (Кызыл-Жар)</ins>, Ачинск, Кузнецк, Томск, Енисейск, Канск, Нижнеудинск жана анын айланасындагы орус кыштактарына тынымсыз кол салып, оркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз өлкө­сүн» сактап турууга жумшалып, тышкы сая­сатында [[Жуңгария]]га ыктап, [[Россия]]­га каршы болгон. Сеңге-Тайша менен Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон [[Аба­кан дарыясы]]нын [[Енисей]]ге куйган жердеги Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан чыңдоону 1675-ж. курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-кылымдын 2-жарымында [[Цин империясы]] [[моңгол]] хандыктарын баш ийдирип, аларды жуңгарларга (калмактарга) каршы тукурганда, [[Галдан Бошокту-хан]] 1687-ж. Кыргыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жардамга келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы менен [[Ал­тай]]дагы Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын моңголдор койгон буктурмага туш келген. Беттешүү учурунда Еренак бек жана анын 300дөн ашуун жоокери менен Алтыр улусунан 150 адам курман болгон. 1688-ж. Алтай жүрүшүнө катышкан Кызылдын жасоолу Откул моңголдор менен беттешүү­дөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил­дирген.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Жумагулов Ч.  Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И. Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С. История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; Бутанаев В. Я. Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Жумагулов Ч.  Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И. Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С. История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; Бутанаев В. Я. Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=33940&oldid=prev 2025-10-07T04:46:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:46, 7 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' (Ярнак, Яранак, Ереняк) – [[Сибирь кыргыздары]]нын башчысы (1660–87-ж.). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары [[Москва шаары]]нан билим алып, Иван деген ат менен чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек бытыранды болгон кыргыз улустарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </del>[[кыштым]] аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» эт­но­­стук-саясий бирикмесине айланткан. 20 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдан ашуун [[</del>Красноярск<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</del>, Кузнецк, Томск, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Енисей ж. б. </del>орус кыштактарына <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">коркунуч </del>туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз өлкө­сүн» сактап турууга жумшалып, тышкы сая­сатында [[Жуңгария]]га ыктап, [[Россия]]­га каршы болгон. Сеңге-Тайша менен Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон [[Аба­кан дарыясы]]нын [[Енисей]]ге куйган жердеги Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан чыңдоону 1675-ж. курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>2-жарымында [[Цин империясы]] [[моңгол]] хандыктарын баш ийдирип, аларды жуңгарларга (калмактарга) каршы тукурганда, [[Галдан Бошокту-хан]] 1687-ж. Кыргыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жардамга келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы менен [[Ал­тай]]дагы Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын моңголдор койгон буктурмага туш келген. Беттешүү учурунда Еренак бек жана анын 300дөн ашуун жоокери менен Алтыр улусунан 150 адам курман болгон. 1688-ж. Алтай жүрүшүнө катышкан Кызылдын жасоолу Откул моңголдор менен беттешүү­дөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил­дирген.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' (Ярнак, Яранак, Ереняк<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Иренек</ins>) – [[Сибирь кыргыздары]]нын башчысы (1660–87-ж.). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары [[Москва шаары]]нан билим алып, Иван деген ат менен чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыргыз княздарын көз карандысыздыгын коргоп, кыргыздарды бирдиктүү бир хандыкка бириктирүүгө аракет кылган жана </ins>бытыранды болгон кыргыз улустарын<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, </ins>[[кыштым]] аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» эт­но­­стук-саясий бирикмесине айланткан. 20 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жыл бою ал </ins>Красноярск<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Ачинск</ins>, Кузнецк, Томск, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Енисейск, Канск, Нижнеудинск жана анын айланасындагы </ins>орус кыштактарына <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тынымсыз кол салып, оркунуч </ins>туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз өлкө­сүн» сактап турууга жумшалып, тышкы сая­сатында [[Жуңгария]]га ыктап, [[Россия]]­га каршы болгон. Сеңге-Тайша менен Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон [[Аба­кан дарыясы]]нын [[Енисей]]ге куйган жердеги Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан чыңдоону 1675-ж. курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>2-жарымында [[Цин империясы]] [[моңгол]] хандыктарын баш ийдирип, аларды жуңгарларга (калмактарга) каршы тукурганда, [[Галдан Бошокту-хан]] 1687-ж. Кыргыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жардамга келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы менен [[Ал­тай]]дагы Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын моңголдор койгон буктурмага туш келген. Беттешүү учурунда Еренак бек жана анын 300дөн ашуун жоокери менен Алтыр улусунан 150 адам курман болгон. 1688-ж. Алтай жүрүшүнө катышкан Кызылдын жасоолу Откул моңголдор менен беттешүү­дөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил­дирген.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Жумагулов Ч.  Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И. Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С. История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; Бутанаев В. Я. Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Жумагулов Ч.  Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И. Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С. История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; Бутанаев В. Я. Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=29604&oldid=prev 2025-08-05T07:30:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:30, 5 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' , <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Я р н а к</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Я р а н а к, Е р е&amp;shy; н я к </del>– <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Сибирь <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыргыздарынын'' </del>башчысы (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1660– 87</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдар</del>). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары Москва <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынан </del>билим алып, Иван деген ат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бы&amp;shy;тыранды </del>болгон кыргыз улустарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а кыш&amp;shy;тым </del>аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">этностук</del>-саясий бирикмесине айланткан. 20 жылдан ашуун Красноярск, Кузнецк, Томск, Енисей ж. б. орус кыштактарына коркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өлкөсүн» </del>сактап турууга жумшалып, тышкы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">саясатында Жуӊгарияга </del>ыктап, Россия<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&amp;shy;га </del>каршы болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сеӊге</del>-Тайша <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абакан </del>дарыясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Енисейге </del>куйган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жер&amp;shy;деги </del>Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыӊдоону </del>1675-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </del>курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </del>2-жарымында Цин империясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">моӊгол </del>хандыктарын баш ийдирип, аларды <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жуӊгарларга </del>(калмактарга) каршы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ту&amp;shy;курганда</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Галдан Бошокту-хан<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>1687-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Кыр&amp;shy;гыз </del>өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жар&amp;shy;дамга </del>келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н Ал&amp;shy;тайдагы </del>Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">моӊголдор </del>койгон буктурмага туш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кел&amp;shy;ген</del>. Беттешүү учурунда Еренак бек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>анын 300дөн ашуун жоокери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Алтыр улусунан 150 адам курман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">болот</del>. 1688-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </del>Алтай жүрүшүнө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">катыш&amp;shy;кан </del>Кызылдын жасоолу Откул <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">моӊголдор м-н беттешүүдөн </del>кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бил&amp;shy;дирген</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Ярнак</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Яранак</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ереняк) </ins>– <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Сибирь <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыргыздары]]нын </ins>башчысы (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1660–87</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.</ins>). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Москва <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаары]]нан </ins>билим алып, Иван деген ат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Еренак бекке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Еренак бек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бытыранды </ins>болгон кыргыз улустарын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана [[кыштым]] </ins>аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эт­но­­стук</ins>-саясий бирикмесине айланткан. 20 жылдан ашуун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Красноярск<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Кузнецк, Томск, Енисей ж. б. орус кыштактарына коркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети Түштүк Сибирдеги «Кыргыз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өлкө­сүн» </ins>сактап турууга жумшалып, тышкы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">сая­сатында [[Жуңгария]]га </ins>ыктап, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Россия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]­га </ins>каршы болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Сеңге</ins>-Тайша <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Еренак бектин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Аба­кан </ins>дарыясы<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]нын [[Енисей]]ге </ins>куйган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жердеги </ins>Тагар аралындагы красноярдык казак-орустар салышкан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">чыңдоону </ins>1675-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </ins>курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </ins>2-жарымында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Цин империясы<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[моңгол]] </ins>хандыктарын баш ийдирип, аларды <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жуңгарларга </ins>(калмактарга) каршы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тукурганда</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Галдан Бошокту-хан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>1687-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. Кыргыз </ins>өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жардамга </ins>келген Еренак бек 600дөн ашуун адамы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен [[Ал­тай]]дагы </ins>Чулушман дарыясынын жогорку агымына жакын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">моңголдор </ins>койгон буктурмага туш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">келген</ins>. Беттешүү учурунда Еренак бек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>анын 300дөн ашуун жоокери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Алтыр улусунан 150 адам курман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">болгон</ins>. 1688-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </ins>Алтай жүрүшүнө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">катышкан </ins>Кызылдын жасоолу Откул <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">моңголдор менен беттешүү­дөн </ins>кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бил­дирген</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Жумагулов Ч.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' Эпиграфика </del>Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Бутанаев В. Я.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Жумагулов Ч. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Эпиграфика </ins>Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И. Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С. История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; Бутанаев В. Я. Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;О. Каратаев.&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;О. Каратаев.&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:3-том, 172-214 бб]]</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=21975&oldid=prev 2025-04-28T03:54:29Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:54, 28 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' , Я р н а к, Я р а н а к, Е р е&amp;shy;н я к – ''Сибирь кыргыздарынын'' башчысы (1660– 87-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж.</del>). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары Москва <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-нан </del>билим алып, Иван деген ат м-н чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. б-ке </del>каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. б. </del>бы&amp;shy;тыранды болгон кыргыз улустарын ж-а кыш&amp;shy;тым аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» этностук-саясий бирикмесине айланткан. 20 жылдан ашуун Красноярск, Кузнецк, Томск, Енисей ж. б. орус <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыш-на </del>коркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>Сибирдеги</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ЕРЕНАК БЕК''' , Я р н а к, Я р а н а к, Е р е&amp;shy; н я к – ''Сибирь кыргыздарынын'' башчысы (1660– 87-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдар</ins>). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары Москва <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарынан </ins>билим алып, Иван деген ат м-н чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Еренак бекке </ins>каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Еренак бек </ins>бы&amp;shy;тыранды болгон кыргыз улустарын ж-а кыш&amp;shy;тым аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» этностук-саясий бирикмесине айланткан. 20 жылдан ашуун Красноярск, Кузнецк, Томск, Енисей ж. б. орус <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыштактарына </ins>коркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>Сибирдеги «Кыргыз өлкөсүн» сактап турууга жумшалып, тышкы саясатында Жуӊгарияга ыктап, Россия&amp;shy;га каршы болгон. Сеӊге-Тайша м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Еренак бектин </ins>Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон Абакан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясы </ins>Енисейге куйган жер&amp;shy;деги Тагар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">аралындагы </ins>красноярдык казак-орустар салышкан чыӊдоону 1675-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>курчоого алып, өрттөп жиберет. 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>2-жарымында Цин империясы моӊгол хандыктарын баш ийдирип, аларды жуӊгарларга (калмактарга) каршы ту&amp;shy;курганда, ''Галдан Бошокту-хан'' 1687-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Кыр&amp;shy;гыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жар&amp;shy;дамга келген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Еренак бек </ins>600дөн ашуун адамы м-н Ал&amp;shy;тайдагы Чулушман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </ins>жогорку агымына жакын моӊголдор койгон буктурмага туш кел&amp;shy;ген. Беттешүү учурунда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Еренак бек </ins>ж-а анын 300дөн ашуун жоокери м-н Алтыр улусунан 150 адам курман болот. 1688-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Алтай жүрүшүнө катыш&amp;shy;кан Кызылдын жасоолу Откул моӊголдор м-н беттешүүдөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил&amp;shy;дирген.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Кыргыз өлкөсүн» сактап турууга жумшалып, тышкы саясатында Жуӊгарияга ыктап, Россия&amp;shy;га каршы болгон. Сеӊге-Тайша м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. б-тин </del>Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон Абакан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д. </del>Енисейге куйган жер&amp;shy;деги Тагар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а-ндагы </del>красноярдык казак-орустар салышкан чыӊдоону 1675-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>курчоого алып,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өрттөп жиберет. 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>2-жарымында Цин</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>империясы моӊгол хандыктарын баш ийдирип, аларды жуӊгарларга (калмактарга) каршы ту&amp;shy;курганда, ''Галдан Бошокту-хан'' 1687-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Кыр&amp;shy;гыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жар&amp;shy;дамга келген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. б. </del>600дөн ашуун адамы м-н Ал&amp;shy;тайдагы Чулушман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">д-нын </del>жогорку агымына жакын моӊголдор койгон буктурмага туш кел&amp;shy;ген. Беттешүү учурунда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Е. б. </del>ж-а анын 300дөн ашуун жоокери м-н Алтыр улусунан 150 адам курман болот. 1688-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Алтай жүрүшүнө катыш&amp;shy;кан Кызылдын жасоолу Откул моӊголдор м-н беттешүүдөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил&amp;shy;дирген.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жумагулов Ч.'' Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; ''Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И.'' Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; ''Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С.'' История енисейских кыргызов.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: ''Жумагулов Ч.'' Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; ''Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И.'' Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; ''Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С.'' История енисейских кыргызов. Абакан, 2000; ''Бутанаев В. Я.'' Этническая культура хакасов. Абакан, 1998.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Абакан, 2000; ''Бутанаев В. Я.'' Этническая культура хакасов. Абакан, 1998. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''О. Каратаев.'' [[Категория:3-том, 172-214 бб]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''О. Каратаев.''</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:3-том, 172-214 бб]]</ins></div></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=21548&oldid=prev 2025-04-19T08:44:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:44, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol3>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=21689&oldid=prev 2025-04-19T07:54:39Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:54, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=21549&oldid=prev 2025-04-19T07:35:46Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:35, 19 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%95%D0%A0%D0%95%D0%9D%D0%90%D0%9A_%D0%91%D0%95%D0%9A&diff=21688&oldid=prev 2025-04-19T01:50:34Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ЕРЕНАК БЕК&#039;&#039;&#039; , Я р н а к, Я р а н а к, Е р е&amp;shy;н я к – &#039;&#039;Сибирь кыргыздарынын&#039;&#039; башчысы (1660– 87-ж.). Алтысар беги Ишей-Мергендин уулу, Номчи-бектин небереси. Улуу агасы Айкан Юрукту аманат туткун катары Москва ш-нан билим алып, Иван деген ат м-н чокундурулуп, кийин Красноярскиге келип, Е. б-ке каршы бир нече жолу аскердик жүрүш уюштурган. Е. б. бы&amp;shy;тыранды болгон кыргыз улустарын ж-а кыш&amp;shy;тым аймактарын «Кыргыз өлкөсү», «Кыргыз жери» этностук-саясий бирикмесине айланткан. 20 жылдан ашуун Красноярск, Кузнецк, Томск, Енисей ж. б. орус кыш-на коркунуч туудуруп турган. Анын бардык аракети Түш. Сибирдеги<br /> «Кыргыз өлкөсүн» сактап турууга жумшалып, тышкы саясатында Жуӊгарияга ыктап, Россия&amp;shy;га каршы болгон. Сеӊге-Тайша м-н Е. б-тин Красноярскиге жасаган чабуулу учурунда (1667) казак-орустардын 375 кишиден турган аскер бөлүгү оор жоготууга учураган Кыргыз жеринин ортосу болгон Абакан д. Енисейге куйган жер&amp;shy;деги Тагар а-ндагы красноярдык казак-орустар салышкан чыӊдоону 1675-ж. курчоого алып,<br /> өрттөп жиберет. 17-к-дын 2-жарымында Цин<br /> империясы моӊгол хандыктарын баш ийдирип, аларды жуӊгарларга (калмактарга) каршы ту&amp;shy;курганда, &#039;&#039;Галдан Бошокту-хан&#039;&#039; 1687-ж. Кыр&amp;shy;гыз өлкөсүнөн жардамга аскер чакырат. Жар&amp;shy;дамга келген Е. б. 600дөн ашуун адамы м-н Ал&amp;shy;тайдагы Чулушман д-нын жогорку агымына жакын моӊголдор койгон буктурмага туш кел&amp;shy;ген. Беттешүү учурунда Е. б. ж-а анын 300дөн ашуун жоокери м-н Алтыр улусунан 150 адам курман болот. 1688-ж. Алтай жүрүшүнө катыш&amp;shy;кан Кызылдын жасоолу Откул моӊголдор м-н беттешүүдөн кийин кыргыз жерине 30дай гана адам кайтып келгенин орус бийлигине бил&amp;shy;дирген. <br /> <br /> Ад.: &#039;&#039;Жумагулов Ч.&#039;&#039; Эпиграфика Киргизии. Вып. 1. Ф. 1963; &#039;&#039;Бутанаев В. Я., Бутанаева И. И.&#039;&#039; Хакасский исторический фольклор. Абакан, 2001; &#039;&#039;Бутанаев В. Я., Худяков Ю. С.&#039;&#039; История енисейских кыргызов.<br /> <br /> <br /> Абакан, 2000; &#039;&#039;Бутанаев В. Я.&#039;&#039; Этническая культура хакасов. Абакан, 1998. &#039;&#039;О. Каратаев.&#039;&#039; [[Категория:3-том, 172-214 бб]]<br /> </div>

vol3>KadyrM