ДРАМА - Түзөтүүлөр тарыхы

Батма, 03:57, 4 Август (Баш оона) 2025 карата

2025-08-04T03:57:37Z

← Мурунку нускасы		03:57, 4 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири ~~Драма~~ бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги драма түзөт. Шекспирдин драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда драма ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган драмалык циклин кыргыз драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков, М. Байжиев,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары драма XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.		'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги драма түзөт. Шекспирдин драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда драма ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган драмалык циклин кыргыз драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков, М. Байжиев,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары драма XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.

	''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''		''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Lera, 09:27, 7 Июль (Теке) 2025 карата

2025-07-07T09:27:20Z

← Мурунку нускасы		09:27, 7 Июль (Теке) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири Драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, ~~Драмада~~ мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – ~~Драмада~~ жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө ~~Драмалары~~, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр ~~Драмада~~ трагикомедия маанилүү орунда. Европа ~~Драмасынын~~ башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим ~~Драмасынын~~ өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта ~~Драма~~ кийинчерээк өнүккөн. Индияда ~~Драма~~ жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа ~~Драмасынын~~ «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги ~~Драма~~ түзөт. Шекспирдин ~~Драмаларында~~ трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик ~~Драмалык~~ формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк ~~Драманын~~ тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик ~~Драманы~~ жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында ~~Драмалык~~ чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда ~~Драма~~ ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы ~~Драмалык~~ ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы ~~Драмалык~~ чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган ~~Драмалык~~ циклин кыргыз ~~Драма~~ жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков, М. Байжиев,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары ~~Драма~~ XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык ~~Драма~~. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.		'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири Драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги драма түзөт. Шекспирдин драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда драма ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган драмалык циклин кыргыз драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков, М. Байжиев,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары драма XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.

	''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''		''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Temirkan, 05:26, 15 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-15T05:26:00Z

← Мурунку нускасы		05:26, 15 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири Драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, Драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – Драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө Драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр Драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа Драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим Драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта Драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда Драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа Драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги Драма түзөт. Шекспирдин Драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик Драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк Драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик Драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында Драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда Драма. ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы Драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы Драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган Драмалык циклин кыргыз Драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма. ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары Драма. XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык Драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты. ''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''		'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири Драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, Драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – Драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө Драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр Драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа Драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим Драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта Драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда Драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа Драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги Драма түзөт. Шекспирдин Драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик Драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк Драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик Драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында Драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда Драма ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы Драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы Драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган Драмалык циклин кыргыз Драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков, М. Байжиев,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары Драма XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык Драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.

			''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''
	[[Категория:3-том, 86-170 бб]]		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]

Lera, 10:58, 7 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-07T10:58:20Z

← Мурунку нускасы		10:58, 7 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''ДРА́МА''' (гр . drfma – аракет) – 1) ~~ад-ттын~~ үч		'''ДРА́МА''' (грекче. drfma – аракет) – 1) адабияттын үч түрүнүн (эпос жана лирика менен катар) бири Драма бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Драманын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' искусствонун бардык түрүндө жолукса да, Драмада мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Драма өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия менен комедия – Драмада жашап келген түбөлүктүү жанрлар. Орто кылымда мистерия, моралите, көчө Драмалары, ошондой эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр Драмада трагикомедия маанилүү орунда. Европа Драмасынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим Драмасынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта Драма кийинчерээк өнүккөн. Индияда Драма жанрынын гүлдөгөн доору биздин замандын 1-миң жылдыгына (Калидаса, IV–V кылымдар, Шудрака, V кылым жана башкалар) туура келсе, Кытайда XIII–XIV кылымдарда атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа Драмасынын «алтын доорун» Англиядагы жана Испаниядагы ''Кайра жаралуу'' доору менен барокко мезгилиндеги Драма түзөт. Шекспирдин Драмаларында трагедиялуулук жана комедиялуулук, реалдуулук жана фантастика чыныгы элдик Драмалык формада сүрөттөлгөн. XIX кылымдагы орус драматургиясы дүйнөлүк Драманын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов – чыныгы реалисттик Драманы жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А.Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз адабиятында Драмалык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-жылы Ысык-Көл облусунун айыл чарба техникумунда Драма. ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педагогикалык техникумдун алдындагы Драмалык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мисалы, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» жана башкалар) коюла баштаган. Кыргыз адабиятында алгачкы Драмалык чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган Драмалык циклин кыргыз Драма жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Драма жанрынын өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' жана башка драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары боюнча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия жана комедия менен катар негизги жанрларынын бири. Драма. ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом менен болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Драма ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адеп-ахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Драма курч карама-каршылыктарды жана алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Драманын белгилери антикалык (мисалы, Европада) жана айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок өзүнчө жанр катары Драма. XVIII кылымда гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психологиялык Драма. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Садыбакаcoв («Ак боз ат») жана башка кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты. ''А. Садыков, С. Төлөгөнова.''
	түрүнүн (эпос ~~ж-а~~ лирика ~~м-н~~ катар) бири Д. бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. ~~Д-нын~~ өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' ~~иск-вонун~~ бардык түрүндө жолукса да, ~~Д-да~~ мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Д. өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия ~~м-н~~ комедия – ~~Д-да~~ жашап келген түбөлүктүү жанрлар. О. кылымда мистерия, моралите, көчө ~~Д-лары~~, о. эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр ~~Д-да~~ трагикомедия маанилүү орунда. Европа ~~Д-сынын~~ башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим ~~Д-сынын~~ өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта Д. кийинчерээк өнүккөн. Индияда Д. жанрынын гүлдөгөн доору ~~б. з.~~ 1-миң жылдыгына (Калидаса, ~~4–5-к.~~, Шудрака, ~~5-к. ж. б.~~) туура келсе, Кытайда ~~13–14-к-да~~ атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа ~~Д-сынын~~		[[Категория:3-том, 86-170 бб]]
	«алтын доорун» Англиядагы ~~ж-а~~ Испаниядагы
	''Кайра жаралуу'' доору ~~м-н~~ барокко мезгилиндеги Д. түзөт. Шекспирдин ~~Д-ларында~~ трагедиялуулук ~~ж-а~~ комедиялуулук, реалдуулук ~~ж-а~~ фантастика чыныгы элдик ~~Д-лык~~ формада сүрөттөлгөн. ~~19-к-дагы~~ орус драматургиясы дүйнөлүк ~~Д-нын~~ тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов –
	чыныгы реалисттик ~~Д-ны~~ жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А. Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз ~~ад-тында Д-лык~~ чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-ж. Ысык-Көл ~~обл. а. ч.~~ техникумунда Д. ийрими уюшулган. Кийин борбордогу ~~педтехникумдун~~ алдындагы ~~Д-лык~~ ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (~~мис.~~, Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» ~~ж. б.~~) коюла баштаган. Кыргыз ~~ад-тында~~ алгачкы ~~Д-лык~~
	чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев,
	К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган ~~Д-лык~~ циклин кыргыз Д. жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Д. жанрынын
	өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' ~~ж. б.~~ драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары ~~б-ча~~ спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия ~~ж-а~~ комедия ~~м-н~~ катар негизги жанрларынын бири. Д. ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом ~~м-н~~ болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Д. ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адепахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Д. курч карама-каршылыктарды ~~ж-а~~ алардын кагылышын түзүүгө умтулат. ~~Д-нын~~ белгилери антикалык (~~мис.~~, Европада) ~~ж-а~~ айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок
	өзүнчө жанр катары Д. ~~18-к-да~~ гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик ~~психол. Д~~. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. ~~Сады-~~


	~~бакаcoв~~ («Ак боз ат») ~~ж. б.~~ кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.
	''А. Садыков, С. Төлөгөнова.'' [[Категория:3-том, 86-170 бб]]

vol3_>KadyrM, 10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 карата

2025-04-04T10:41:01Z

← Мурунку нускасы	10:41, 4 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

Kadyrm: 1 версия

2025-04-04T05:00:01Z

1 версия

Жаңы барак

'''ДРА́МА''' (гр . drfma – аракет) – 1) ад-ттын үч
түрүнүн (эпос ж-а лирика м-н катар) бири Д. бир эле убакта ''театрга'' да, ''адабиятка'' да орток жанр. Д-нын өзгөчөлүгү – сюжеттүүлүк, окуянын курч карама-каршылыктуулугу, анын сахна оюндарына бөлүнүшү, каармандардын диалогдорунун туташтыгы, баяндоонун жоктугу же көмөкчү абалда болушу. Анын түпкү негизин социалдык-тарыхый же «түбөлүктүү» жалпы адамзат карама-каршылыктарына дуушар болгон кишилердин ой-пикири, кагылышы, сөз таймашы түзөт. ''Драматизм'' иск-вонун бардык түрүндө жолукса да, Д-да мыйзам ченемдүү түрдө басымдуулук кылат. Д. өз ичине көп жанрды камтыйт. Трагедия м-н комедия – Д-да жашап келген түбөлүктүү жанрлар. О. кылымда мистерия, моралите, көчө Д-лары, о. эле мелодрама, фарс, ''водевиль'' кеңири тараган, азыр Д-да трагикомедия маанилүү орунда. Европа Д-сынын башатында байыркы грек драматургдары Эсхил, Софокл, Еврипид, Аристофан турат. Байыркы Рим Д-сынын өкүлдөрү – Плавт, Теренций. Чыгышта Д. кийинчерээк өнүккөн. Индияда Д. жанрынын гүлдөгөн доору б. з. 1-миң жылдыгына (Калидаса, 4–5-к., Шудрака, 5-к. ж. б.) туура келсе, Кытайда 13–14-к-да атуулдук драма адабий жанры калыптанган. Европа Д-сынын
«алтын доорун» Англиядагы ж-а Испаниядагы
''Кайра жаралуу'' доору м-н барокко мезгилиндеги Д. түзөт. Шекспирдин Д-ларында трагедиялуулук ж-а комедиялуулук, реалдуулук ж-а фантастика чыныгы элдик Д-лык формада сүрөттөлгөн. 19-к-дагы орус драматургиясы дүйнөлүк Д-нын тарыхына зор салым кошкон. А. С. Грибоедов, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, А. Н. Островский, Л. Н. Толстой, А. П. Чехов –
чыныгы реалисттик Д-ны жараткан. М. Горький, В. Вишневский, Н. Погодин, К. Тренёв, В. Маяковский, Л. Леонов, А. Корнейчук, А. Арбузов сыяктуу драматургдардын чыгармалары драматургиянын алтын казынасына кирди. Кыргыз ад-тында Д-лык чыгармалар 1920-жылдардын аягында пайда боло баштаган. 1926-ж. Ысык-Көл обл. а. ч. техникумунда Д. ийрими уюшулган. Кийин борбордогу педтехникумдун алдындагы Д-лык ийримдерде, театр студияларында орус драматургдарынын пьесалары (мис., Н. В. Гоголдун «Текшерүүчүсү» ж. б.) коюла баштаган. Кыргыз ад-тында алгачкы Д-лык
чыгарманы М. Токобаев жазып, С. Карачев,
К. Жантөшев, Ш. Көкөнов кыргыз драматургиясын түптөшкөн. Башында Касым Тыныстанов турган авторлордун ''«Академия кечелери»'' деп аталган Д-лык циклин кыргыз Д. жанрынын калыптанышынын, өркүндөшүнүн айрыкча бир этабы катары эсептөөгө болот. Д. жанрынын
өнүгүшүнө Ж. ''Турусбеков,'' Ж. ''Бөкөнбаев,'' К. ''Маликов,'' А. ''Токомбаев,'' А. ''Осмонов,'' Т. ''Абдумомунов'' зор салымдарын кошту. Б. ''Жакиев,'' Ж. ''Садыков,'' М. ''Тойбаев,'' Б. ''Өмүралиев,'' М. ''Гапаров,'' С. ''Раев'' ж. б. драматургдар жаңы бийиктикке көтөрүштү. Ч. ''Айтматовдун'' кыргыз драматургиясында ээлеген орду өзгөчө. Жазуучунун чыгармалары б-ча спектаклдер кыргыз театрларында эле эмес, чет өлкөлөрдө да байма-бай коюлууда; 2) драматургиянын трагедия ж-а комедия м-н катар негизги жанрларынын бири. Д. ''комедия'' сыяктуу адамдардын жекече турмушун сүрөттөйт, бирок анын максаты – адамдардын мүнөзүн ж-а кылык-жоругун шылдыңдоо эмес, алардын коом м-н болгон оош-кыйыш мамилесин ачуу. Д. ''трагедия'' сыяктуу эле каармандардын рухий калыптануу баскычын же адепахлактык өзгөрүүлөрүн сүрөттөйт, бирок анда көрсөтүлгөн мүнөздөрдө трагедиялык каармандарга таандык бөтөнчөлүк жок. Д. курч карама-каршылыктарды ж-а алардын кагылышын түзүүгө умтулат. Д-нын белгилери антикалык (мис., Европада) ж-а айрыкча ''Кайра жаралуу'' доорундагы драматургияда эле болгон. Бирок
өзүнчө жанр катары Д. 18-к-да гана калыптанган. Азыркы учурдагы драматургиянын кеңири тараган түрү – реалисттик психол. Д. Т. Абдумомунов («Абийир кечирбейт»), Б. Жакиев («Атанын тагдыры»), Ж. Садыков («Айкөл Манас»), М. Байжиев («Төрт адам»), Ш. Сады-

бакаcoв («Ак боз ат») ж. б. кыргыз драматургдары психологиялык драмага кайрылышты.
''А. Садыков, С. Төлөгөнова.'' [[Категория:3-том, 86-170 бб]]