https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0 2026-04-26T13:06:33Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=14248&oldid=prev 2025-01-27T10:29:40Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:29, 27 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГОРМОНДОР ''' (гр. hormfo – козгойм, кыймылга келтирем) – ''ички секреция бездери'' же организмдин атайын клеткалары иштеп чыгарып, башка орган м-н ткандын ишине таасир этүүчү биологиялык активдүү заттар. Алар түздөн-түз канга куюлуп, тиричиликте маанилүү процесстерди – зат ж-а энергия алмашуу, ''гомеостаз'', өсүү, өрчүү, көбөйүү ж. б-ды жөнгө салат. «Гормондор» терминин 1905-жылы англиялык физиолог Э. Старлинг киргизген. Гормондор физиологиялык өтө активдүү болгондуктан, аз гана өлчөмү органдын ишин бир кыйла өзгөртөт. Ал кан аркылуу таралып, ферменттик процесстерди күчөтүү ж-а токтотуу м-н физиологиялык ж-а биохимиялык реакцияны өзгөртүп, организмдин иштешине таасир тийгизет. Борбордук нерв системасынын клеткалары бөлүп чыгарган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор </del>нейрогормондор деп аталат. Өсүмдүктө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор </del>системасы кыйла татаал (''фитогормондор''). Гормондорду иштеп чыгаруучу эндокрин бездери омурткалуу жаныбарларда гана болбостон, омурткасыздарда (баш буттуу моллюскалар, рак сымалдар ж-а курт-кумурскаларда) да жакшы өөрчүгөн. Курт-кумурскаларда өсүү, түлөө, ''метаморфоз, жыныстык көбөйүү'' ж-а ''адаптация'' сыяктуу негизги процесстерди башкарат. Сүт эмүүчүлөрдүн 40тан ашык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондору </del>белгилүү. Алар химиялык табияты боюнча үч топко бөлүнөт: пептиддик ж-а белоктук (инсулин, пролактин ж. б.), амин кислоталардан алынган (адреналин, норадреналин, тироксин ж. б.), стероиддик (жыныс гормондору – андрогендер, экстрогендер, кортикостероиддер). Гормондор клеткадагы зат алмашуунун бардык түрүн тандап көзөмөлдөө м-н, ткань ж-а бүтүндөй организмдин өсүүсүн, гендик активдүүлүгүн, жыныстык калыптанышын ж-а көбөйүүнү, чөйрөнүн өзгөргөн шартына ыӊгайланууну, организмдин ички туруктуулугун, жүрүм-турумду шарттайт. Көпчүлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондордун </del>бөлүнүшү ''гипофиздин'' алдыӊкы бөлүгүнүн функциясына байланыштуу. Гормондордун функцияларын мээдеги гипоталамус жөнгө салат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГОРМОНДОР ''' (гр. hormfo – козгойм, кыймылга келтирем) – ''ички секреция бездери'' же организмдин атайын клеткалары иштеп чыгарып, башка орган м-н ткандын ишине таасир этүүчү биологиялык активдүү заттар. Алар түздөн-түз канга куюлуп, тиричиликте маанилүү процесстерди – зат ж-а энергия алмашуу, ''гомеостаз'', өсүү, өрчүү, көбөйүү ж. б-ды жөнгө салат. «Гормондор» терминин 1905-жылы англиялык физиолог Э. Старлинг киргизген. Гормондор физиологиялык өтө активдүү болгондуктан, аз гана өлчөмү органдын ишин бир кыйла өзгөртөт. Ал кан аркылуу таралып, ферменттик процесстерди күчөтүү ж-а токтотуу м-н физиологиялык ж-а биохимиялык реакцияны өзгөртүп, организмдин иштешине таасир тийгизет. Борбордук нерв системасынын клеткалары бөлүп чыгарган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гормондор </ins>нейрогормондор деп аталат. Өсүмдүктө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гормондор </ins>системасы кыйла татаал (''фитогормондор''). Гормондорду иштеп чыгаруучу эндокрин бездери омурткалуу жаныбарларда гана болбостон, омурткасыздарда (баш буттуу моллюскалар, рак сымалдар ж-а курт-кумурскаларда) да жакшы өөрчүгөн. Курт-кумурскаларда өсүү, түлөө, ''метаморфоз, жыныстык көбөйүү'' ж-а ''адаптация'' сыяктуу негизги процесстерди башкарат. Сүт эмүүчүлөрдүн 40тан ашык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гормондору </ins>белгилүү. Алар химиялык табияты боюнча үч топко бөлүнөт: пептиддик ж-а белоктук (инсулин, пролактин ж. б.), амин кислоталардан алынган (адреналин, норадреналин, тироксин ж. б.), стероиддик (жыныс гормондору – андрогендер, экстрогендер, кортикостероиддер). Гормондор клеткадагы зат алмашуунун бардык түрүн тандап көзөмөлдөө м-н, ткань ж-а бүтүндөй организмдин өсүүсүн, гендик активдүүлүгүн, жыныстык калыптанышын ж-а көбөйүүнү, чөйрөнүн өзгөргөн шартына ыӊгайланууну, организмдин ички туруктуулугун, жүрүм-турумду шарттайт. Көпчүлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гормондордун </ins>бөлүнүшү ''гипофиздин'' алдыӊкы бөлүгүнүн функциясына байланыштуу. Гормондордун функцияларын мээдеги гипоталамус жөнгө салат.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=12316&oldid=prev 2024-10-22T10:14:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:14, 22 Октябрь (Тогуздун айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГОРМОНДОР ''' (гр. hormfo – козгойм, кыймылга келтирем) – ''ички секреция бездери'' же организмдин атайын клеткалары иштеп чыгарып, башка орган м-н ткандын ишине таасир этүүчү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биол. </del>активдүү заттар. Алар түздөн-түз канга куюлуп, тиричиликте маанилүү процесстерди – зат ж-а энергия алмашуу, ''гомеостаз'', өсүү, өрчүү, көбөйүү ж. б-ды жөнгө салат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Г.» </del>терминин 1905-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. англ. </del>физиолог Э. Старлинг киргизген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. физиол. </del>өтө активдүү болгондуктан, аз гана өлчөмү органдын ишин бир кыйла өзгөртөт. Ал кан аркылуу таралып, ферменттик процесстерди күчөтүү ж-а токтотуу м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиол. </del>ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биохим. </del>реакцияны өзгөртүп, организмдин иштешине таасир тийгизет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>нерв системасынын клеткалары бөлүп чыгарган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>нейрогормондор деп аталат. Өсүмдүктө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>системасы кыйла татаал (''фитогормондор''). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-ду </del>иштеп чыгаруучу эндокрин бездери омурткалуу жаныбарларда гана болбостон, омурткасыздарда (баш буттуу моллюскалар, рак сымалдар ж-а курт-кумурскаларда) да жакшы өөрчүгөн. Курт-кумурскаларда өсүү, түлөө, ''метаморфоз, жыныстык көбөйүү'' ж-а ''адаптация'' сыяктуу негизги процесстерди башкарат. Сүт эмүүчүлөрдүн 40тан ашык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-у </del>белгилүү. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>табияты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>үч топко бөлүнөт: пептиддик ж-а белоктук (инсулин, пролактин ж. б.), амин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-талардан </del>алынган (адреналин, норадреналин, тироксин ж. б.), стероиддик (жыныс гормондору – андрогендер, экстрогендер, кортикостероиддер). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>клеткадагы зат алмашуунун бардык түрүн тандап көзөмөлдөө м-н, ткань ж-а бүтүндөй организмдин өсүүсүн, гендик активдүүлүгүн, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жыныстын </del>калыптанышын ж-а көбөйүүнү, чөйрөнүн өзгөргөн шартына ыӊгайланууну, организмдин ички туруктуулугун, жүрүм-турумду шарттайт. Көпчүлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дун </del>бөлүнүшү ''гипофиздин'' алдыӊкы бөлүгүнүн функциясына байланыштуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-дун </del>функцияларын мээдеги гипоталамус жөнгө салат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГОРМОНДОР ''' (гр. hormfo – козгойм, кыймылга келтирем) – ''ички секреция бездери'' же организмдин атайын клеткалары иштеп чыгарып, башка орган м-н ткандын ишине таасир этүүчү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биологиялык </ins>активдүү заттар. Алар түздөн-түз канга куюлуп, тиричиликте маанилүү процесстерди – зат ж-а энергия алмашуу, ''гомеостаз'', өсүү, өрчүү, көбөйүү ж. б-ды жөнгө салат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«Гормондор» </ins>терминин 1905-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы англиялык </ins>физиолог Э. Старлинг киргизген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор физиологиялык </ins>өтө активдүү болгондуктан, аз гана өлчөмү органдын ишин бир кыйла өзгөртөт. Ал кан аркылуу таралып, ферменттик процесстерди күчөтүү ж-а токтотуу м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиологиялык </ins>ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биохимиялык </ins>реакцияны өзгөртүп, организмдин иштешине таасир тийгизет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук </ins>нерв системасынын клеткалары бөлүп чыгарган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор </ins>нейрогормондор деп аталат. Өсүмдүктө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор </ins>системасы кыйла татаал (''фитогормондор''). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондорду </ins>иштеп чыгаруучу эндокрин бездери омурткалуу жаныбарларда гана болбостон, омурткасыздарда (баш буттуу моллюскалар, рак сымалдар ж-а курт-кумурскаларда) да жакшы өөрчүгөн. Курт-кумурскаларда өсүү, түлөө, ''метаморфоз, жыныстык көбөйүү'' ж-а ''адаптация'' сыяктуу негизги процесстерди башкарат. Сүт эмүүчүлөрдүн 40тан ашык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондору </ins>белгилүү. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>табияты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>үч топко бөлүнөт: пептиддик ж-а белоктук (инсулин, пролактин ж. б.), амин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кислоталардан </ins>алынган (адреналин, норадреналин, тироксин ж. б.), стероиддик (жыныс гормондору – андрогендер, экстрогендер, кортикостероиддер). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондор </ins>клеткадагы зат алмашуунун бардык түрүн тандап көзөмөлдөө м-н, ткань ж-а бүтүндөй организмдин өсүүсүн, гендик активдүүлүгүн, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жыныстык </ins>калыптанышын ж-а көбөйүүнү, чөйрөнүн өзгөргөн шартына ыӊгайланууну, организмдин ички туруктуулугун, жүрүм-турумду шарттайт. Көпчүлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондордун </ins>бөлүнүшү ''гипофиздин'' алдыӊкы бөлүгүнүн функциясына байланыштуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гормондордун </ins>функцияларын мээдеги гипоталамус жөнгө салат.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=4243&oldid=prev 2024-03-24T17:18:52Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:18, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=3428&oldid=prev 2024-03-24T16:43:11Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:43, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=4242&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:02, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol2_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9C%D0%9E%D0%9D%D0%94%D0%9E%D0%A0&diff=3427&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ГОРМОНДОР &#039;&#039;&#039; (гр. hormfo – козгойм, кыймылга келтирем) – &#039;&#039;ички секреция бездери&#039;&#039; же организмдин атайын клеткалары иштеп чыгарып, башка орган м-н ткандын ишине таасир этүүчү биол. активдүү заттар. Алар түздөн-түз канга куюлуп, тиричиликте маанилүү процесстерди – зат ж-а энергия алмашуу, &#039;&#039;гомеостаз&#039;&#039;, өсүү, өрчүү, көбөйүү ж. б-ды жөнгө салат. «Г.» терминин 1905-ж. англ. физиолог Э. Старлинг киргизген. Г. физиол. өтө активдүү болгондуктан, аз гана өлчөмү органдын ишин бир кыйла өзгөртөт. Ал кан аркылуу таралып, ферменттик процесстерди күчөтүү ж-а токтотуу м-н физиол. ж-а биохим. реакцияны өзгөртүп, организмдин иштешине таасир тийгизет. Борб. нерв системасынын клеткалары бөлүп чыгарган Г. нейрогормондор деп аталат. Өсүмдүктө Г. системасы кыйла татаал (&#039;&#039;фитогормондор&#039;&#039;). Г-ду иштеп чыгаруучу эндокрин бездери омурткалуу жаныбарларда гана болбостон, омурткасыздарда (баш буттуу моллюскалар, рак сымалдар ж-а курт-кумурскаларда) да жакшы өөрчүгөн. Курт-кумурскаларда өсүү, түлөө, &#039;&#039;метаморфоз, жыныстык көбөйүү&#039;&#039; ж-а &#039;&#039;адаптация&#039;&#039; сыяктуу негизги процесстерди башкарат. Сүт эмүүчүлөрдүн 40тан ашык Г-у белгилүү. Алар хим. табияты б-ча үч топко бөлүнөт: пептиддик ж-а белоктук (инсулин, пролактин ж. б.), амин к-талардан алынган (адреналин, норадреналин, тироксин ж. б.), стероиддик (жыныс гормондору – андрогендер, экстрогендер, кортикостероиддер). Г. клеткадагы зат алмашуунун бардык түрүн тандап көзөмөлдөө м-н, ткань ж-а бүтүндөй организмдин өсүүсүн, гендик активдүүлүгүн, жыныстын калыптанышын ж-а көбөйүүнү, чөйрөнүн өзгөргөн шартына ыӊгайланууну, организмдин ички туруктуулугун, жүрүм-турумду шарттайт. Көпчүлүк Г-дун бөлүнүшү &#039;&#039;гипофиздин&#039;&#039; алдыӊкы бөлүгүнүн функциясына байланыштуу. Г-дун функцияларын мээдеги гипоталамус жөнгө салат.<br /> [[Category: 2-том]]<br /> </div>

vol2_>KadyrM