https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3 2026-04-25T05:37:59Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=34551&oldid=prev 2025-10-23T09:23:19Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:23, 23 Октябрь (Тогуздун айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. Гипертония оорусу кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, ошондой эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. Гипертония оорусун орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-жылы алгачкы жолу сыпаттап жазган. Кыргызстандын илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо гипертония оорусу азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н борбордук нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. Гипертония оорусунун өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, борбордук нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). Гипертония оорусунун алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. Гипертония оорусу табияты боюнча өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көрсөтмөсүсүз </del>башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. Гипертония оорусу кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, ошондой эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. Гипертония оорусун орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-жылы алгачкы жолу сыпаттап жазган. Кыргызстандын илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо гипертония оорусу азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н борбордук нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. Гипертония оорусунун өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, борбордук нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). Гипертония оорусунун алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. Гипертония оорусу табияты боюнча өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">көрсөтмөсүз </ins>башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Ад.: &#039;&#039;Мясников&#039;&#039; А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; &#039;&#039;Алиев М. Н.&#039;&#039; Гипертония и горный климат. Ф., 1966; &#039;&#039;Миррахимов М. М.&#039;&#039; Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Ад.: &#039;&#039;Мясников&#039;&#039; А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; &#039;&#039;Алиев М. Н.&#039;&#039; Гипертония и горный климат. Ф., 1966; &#039;&#039;Миррахимов М. М.&#039;&#039; Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=14194&oldid=prev 2025-01-27T02:42:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:42, 27 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. Гипертония оорусу кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, ошондой эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. Гипертония оорусун орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-жылы алгачкы жолу сыпаттап жазган. Кыргызстандын илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония </del>оорусу азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н борбордук нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. Гипертония оорусунун өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, борбордук нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). Гипертония оорусунун алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. Гипертония оорусу табияты боюнча өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын көрсөтмөсүсүз башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. Гипертония оорусу кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, ошондой эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. Гипертония оорусун орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-жылы алгачкы жолу сыпаттап жазган. Кыргызстандын илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гипертония </ins>оорусу азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н борбордук нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. Гипертония оорусунун өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, борбордук нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). Гипертония оорусунун алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. Гипертония оорусу табияты боюнча өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын көрсөтмөсүсүз башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Ад.: &#039;&#039;Мясников&#039;&#039; А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; &#039;&#039;Алиев М. Н.&#039;&#039; Гипертония и горный климат. Ф., 1966; &#039;&#039;Миррахимов М. М.&#039;&#039; Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Ад.: &#039;&#039;Мясников&#039;&#039; А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; &#039;&#039;Алиев М. Н.&#039;&#039; Гипертония и горный климат. Ф., 1966; &#039;&#039;Миррахимов М. М.&#039;&#039; Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=12166&oldid=prev 2024-10-16T04:53:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:53, 16 Октябрь (Тогуздун айы) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о. </del>кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о-н </del>орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>алгачкы жолу сыпаттап жазган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-ндын </del>илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о. </del>азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о-нун </del>өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борб. </del>нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о-нун </del>алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. о. </del>табияты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын көрсөтмөсүсүз башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ ''' – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусу </ins>кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусун </ins>орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>алгачкы жолу сыпаттап жазган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстандын </ins>илимпоздору М. М. ''Миррахимов'', М. А. ''Алиев'' ж. б. бийик тоодо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусу </ins>азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук </ins>нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусунун </ins>өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, ''инсульт'', кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">борбордук </ins>нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусунун </ins>алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, ''дарылоочу физкультура'', таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гипертония оорусу </ins>табияты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын көрсөтмөсүсүз башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br/&gt;Ад.: ''Мясников'' А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; ''Алиев М. Н.'' Гипертония и горный климат. Ф., 1966; ''Миррахимов М. М.'' Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br /&gt;Ад.: ''Мясников'' А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; ''Алиев М. Н.'' Гипертония и горный климат. Ф., 1966; ''Миррахимов М. М.'' Болезни сердца и горы. Ф., 1971.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=3915&oldid=prev 2024-03-24T17:18:44Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:18, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=3100&oldid=prev 2024-03-24T16:43:00Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:43, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=3914&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:02, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol2_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9E%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=3099&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ГИПЕРТОНИ&amp;#769;Я ООРУСУ &#039;&#039;&#039; – жүрөк-кан тамыр системасынын артерия кан басымынын туруктуу жогорулашы м-н мүнөздөлгөн оорусу. Г. о. кан басымын жөнгө салуунун бузулушунан болуп, жүрөк-кан тамыр системасынын өтө көп таралган ооруларынын бири. Анын өөрчүшүнө нерв эмоциялык таасирлер, туздуу тамак-ашты көп ичүү, семирүү, аз кыймылдоо, тамеки тартуу, ичкилик ж. б. себеп болот. Бул оору м-н жумушчуларга караганда акыл эмгегинин адамдары, о. эле айылда жашагандардан шаардыктар (3 эсе көп) көбүрөөк оорушат. Г. о-н орус окумуштуусу Г. Ф. Ланг 1922-ж. алгачкы жолу сыпаттап жазган. Кырг-ндын илимпоздору М. М. &#039;&#039;Миррахимов&#039;&#039;, М. А. &#039;&#039;Алиев&#039;&#039; ж. б. бийик тоодо Г. о. азыраак болорун байкашкан. Бул ооруда тескери эмоциянын таасири м-н борб. нерв системасы өтө чыӊалып, солгун иштей баштайт. Мээ кыртышына дүүлүгүү ж-а тормоздоо процесстеринин өз ара катнашы бузулат, кан тамырды кыймылдатуучу борбордун иши начарлайт. Г. о-нун өнүгүшү 3 стадияга бөлүнөт. 1-стадиясында артерия басымы кез-кезде жогорулап, жүрөк тез-тез кагат, жүрөк туш ооруп, начар уктап, акыл эмгегине жөндөмдүүлүк азаят. 2-стадиясында артерия басымы көп учурда жогорулап, баш айланат, кол, буттун манжалары уюп, уйку качат, көз чыбырчыктап, тез чарчайт. 3-стадияда артерия басымы дайыма өтө жогору болуп, дарылоодон нормага чейин төмөндөбөйт, &#039;&#039;инсульт&#039;&#039;, кан куюлуу, жүрөк ишинин начарлашы байкалат. Бул оорунун белгилери негизинен жүрөк-кан тамыр, борб. нерв системаларынын ж-а бөйрөк ишине байланыштуу болот. Анын белгилери: баш (кара куш, чыкый) ооруйт, кулак чуулдап, көз начар көрөт, жүрөктүн сол карынчасы чоӊоёт (гипертрофия). Г. о-нун алдын алуу үчүн коомдук жерлерде, үй-бүлөдө, иштеген мекемеде ар кандай тескери эмоцияларга жол бербөө, эмгек м-н эс алууну туура уюштуруу зарыл. Мындай оорулууга аз кыймылдоо өтө зыян, &#039;&#039;дарылоочу физкультура&#039;&#039;, таза абада сейилдөө, сууга сүзүү ж. б. пайдалуу. Ичкилик ичүүдөн, тамеки тартуудан, семирүүдөн сактануу зарыл. Г. о. табияты б-ча өнөкөт оору болгондуктан, аны узак убакыт врач дарылайт. Диетаны туура сактоонун да мааниси чоӊ. Врачтын көрсөтмөсүсүз башаламан дарылануу гипертониялык кризге дуушар кылат. Гипертониялык криз мээге ж-а анын кабыкчаларына же башка органдарга кандын жетишсиз же кечигип келүүсүнөн, оорунун күчөшүнөн, кан басымынын (диастолалык) жогорулашынан болот.<br /> &lt;br/&gt;Ад.: &#039;&#039;Мясников&#039;&#039; А. Л. Гипертоническая болезнь и атеросклероз. М., 1965; &#039;&#039;Алиев М. Н.&#039;&#039; Гипертония и горный климат. Ф., 1966; &#039;&#039;Миррахимов М. М.&#039;&#039; Болезни сердца и горы. Ф., 1971.<br /> [[Category: 2-том]]<br /> </div>

vol2_>KadyrM