https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90 2026-04-24T21:13:26Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=14130&oldid=prev 2025-01-24T02:53:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:53, 24 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИГИЕ&amp;#769;НА ''' (гр. hygieinоs – тазалык, дени соо) – медицинанын айлана-чөйрө м-н эмгек шартынын адамдын ден соолугуна тийгизген таасирин изилдөөчү ж-а калктын турмуш-тиричилик шартына ылайык илимий негизделген талаптарды иштеп чыгуучу тармагы. Ал – адамдын дайыма өзгөрүп туруучу турмуш-тиричилигин камтыган ар тараптуу илим. Гигиена илим катары байыртадан белгилүү болсо да,  19-кылымдын 2-жарымынан илим катары өнүгө баштаган. Анын негиз салуучулары – немец окумуштуусу М. Петтенкофер. Россияда А. П. Доброславин ж-а Ф. Ф. Эрисман эсептелет. Гигиенанын негизги милдеттери: алдын алуучу ж-а күндөлүк санитардык көзөмөлдүн илимий негиздерин иштеп чыгуу; калктуу жерлердин санитардык абалын, ошондой эле адамдын эмгек ж-а эс алуу шарттарын жакшыртуу; бала ж-а өспүрүм ден соолугун сактоо; калк жыш жайгашкан жерде ж-а өнөр жай ишканаларында аба, суу, тамак-аш продуктулары ж. б. үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </del>нормативдерди (ченемдерди) иштеп чыгуу. Гигиена эмгек, коммуналдык, авиация, балдардын ж-а өспүрүмдөрдүн, аскер, космос, темир жол, транспорт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиенасы </del>ж. б-га бөлүнөт. Коммуналдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиена </del>айлана-чөйрө факторлорунун калктын саламаттыгына ж-а санитардык турмуш шарттарына тийгизген таасирин изилдеп, атмосферадагы абанын, суунун ж-а суу м-н камсыз кылуунун тазалыгын, көлмөлөрдү санитардык коргоонун, калк отурукташкан жерлерди, турак-жай ж-а коомдук имараттарды тазалоонун санитардык эрежелерин, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </del>негиздерди, нормативдерди иштеп чыгат. Ал химия, физиология, токсикология, микробиология, эпидемиология ж. б. илимдердин ыкмаларын колдонот. Бала ж-а өспүрүмдөр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиенасы </del>балдар мекемелеринде, кесиптик-техникалык окуу жайда, мектепте эмгек процесстерин, окуу-тарбия иштерин жөнгө салууга жардам берүүчү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </del>сунуштарды иштеп чыгат, балдар м-н өспүрүмдөрдүн ден соолугун коргоо ж-а чыӊдоо маселелерин изилдейт. Сырткы чөйрөнүн зыяндуу факторлору (химиялык, физиологиялык, биологиялык ж. б.) адамдын организмине түздөн-түз же кыйыр (суу, аба, топурак, тамак азыктары аркылуу) таасир этип, аны ар түрдүү ооруга чалдыктырат. Ошондуктан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </del>эрежелер ж-а нормативдер, айрыкча зыяндуу факторлор кездеше турган мекемелерде, өнөр жайларда так аткарылып, дайыма санитардык көзөмөлдө болушу чоӊ мааниге ээ. Ден соолукту сактоо системасында бул ишти мамлекеттик санитария-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборлору жүргүзөт.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИГИЕ&amp;#769;НА ''' (гр. hygieinоs – тазалык, дени соо) – медицинанын айлана-чөйрө м-н эмгек шартынын адамдын ден соолугуна тийгизген таасирин изилдөөчү ж-а калктын турмуш-тиричилик шартына ылайык илимий негизделген талаптарды иштеп чыгуучу тармагы. Ал – адамдын дайыма өзгөрүп туруучу турмуш-тиричилигин камтыган ар тараптуу илим. Гигиена илим катары байыртадан белгилүү болсо да,  19-кылымдын 2-жарымынан илим катары өнүгө баштаган. Анын негиз салуучулары – немец окумуштуусу М. Петтенкофер. Россияда А. П. Доброславин ж-а Ф. Ф. Эрисман эсептелет. Гигиенанын негизги милдеттери: алдын алуучу ж-а күндөлүк санитардык көзөмөлдүн илимий негиздерин иштеп чыгуу; калктуу жерлердин санитардык абалын, ошондой эле адамдын эмгек ж-а эс алуу шарттарын жакшыртуу; бала ж-а өспүрүм ден соолугун сактоо; калк жыш жайгашкан жерде ж-а өнөр жай ишканаларында аба, суу, тамак-аш продуктулары ж. б. үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиеналык </ins>нормативдерди (ченемдерди) иштеп чыгуу. Гигиена эмгек, коммуналдык, авиация, балдардын ж-а өспүрүмдөрдүн, аскер, космос, темир жол, транспорт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиенасы </ins>ж. б-га бөлүнөт. Коммуналдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиена </ins>айлана-чөйрө факторлорунун калктын саламаттыгына ж-а санитардык турмуш шарттарына тийгизген таасирин изилдеп, атмосферадагы абанын, суунун ж-а суу м-н камсыз кылуунун тазалыгын, көлмөлөрдү санитардык коргоонун, калк отурукташкан жерлерди, турак-жай ж-а коомдук имараттарды тазалоонун санитардык эрежелерин, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиеналык </ins>негиздерди, нормативдерди иштеп чыгат. Ал химия, физиология, токсикология, микробиология, эпидемиология ж. б. илимдердин ыкмаларын колдонот. Бала ж-а өспүрүмдөр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиенасы </ins>балдар мекемелеринде, кесиптик-техникалык окуу жайда, мектепте эмгек процесстерин, окуу-тарбия иштерин жөнгө салууга жардам берүүчү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиеналык </ins>сунуштарды иштеп чыгат, балдар м-н өспүрүмдөрдүн ден соолугун коргоо ж-а чыӊдоо маселелерин изилдейт. Сырткы чөйрөнүн зыяндуу факторлору (химиялык, физиологиялык, биологиялык ж. б.) адамдын организмине түздөн-түз же кыйыр (суу, аба, топурак, тамак азыктары аркылуу) таасир этип, аны ар түрдүү ооруга чалдыктырат. Ошондуктан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гигиеналык </ins>эрежелер ж-а нормативдер, айрыкча зыяндуу факторлор кездеше турган мекемелерде, өнөр жайларда так аткарылып, дайыма санитардык көзөмөлдө болушу чоӊ мааниге ээ. Ден соолукту сактоо системасында бул ишти мамлекеттик санитария-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборлору жүргүзөт.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=12042&oldid=prev 2024-09-20T09:42:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:42, 20 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИГИЕ&amp;#769;НА ''' (гр. hygieinоs – тазалык, дени соо) – медицинанын айлана-чөйрө м-н эмгек шартынын адамдын ден соолугуна тийгизген таасирин изилдөөчү ж-а калктын турмуш-тиричилик шартына ылайык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>негизделген талаптарды иштеп чыгуучу тармагы. Ал – адамдын дайыма өзгөрүп туруучу турмуш-тиричилигин камтыган ар тараптуу илим. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>илим катары байыртадан белгилүү болсо да, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>2-жарымынан илим катары өнүгө баштаган. Анын негиз салуучулары – немец окумуштуусу М. Петтенкофер. Россияда А. П. Доброславин ж-а Ф. Ф. Эрисман эсептелет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-нын </del>негизги милдеттери: алдын алуучу ж-а күндөлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>көзөмөлдүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ил. </del>негиздерин иштеп чыгуу; калктуу жерлердин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>абалын, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле адамдын эмгек ж-а эс алуу шарттарын жакшыртуу; бала ж-а өспүрүм ден соолугун сактоо; калк жыш жайгашкан жерде ж-а өнөр жай ишканаларында аба, суу, тамак-аш продуктулары ж. б. үчүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-лык </del>нормативдерди (ченемдерди) иштеп чыгуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>эмгек, коммуналдык, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">авиац.</del>, балдардын ж-а өспүрүмдөрдүн, аскер, космос, темир жол, транспорт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-сы </del>ж. б-га бөлүнөт. Коммуналдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. </del>айлана-чөйрө факторлорунун калктын саламаттыгына ж-а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>турмуш шарттарына тийгизген таасирин изилдеп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">атм-дагы </del>абанын, суунун ж-а суу м-н камсыз кылуунун тазалыгын, көлмөлөрдү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>коргоонун, калк отурукташкан жерлерди, турак-жай ж-а коомдук имараттарды тазалоонун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>эрежелерин, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-лык </del>негиздерди, нормативдерди иштеп чыгат. Ал химия, физиология, токсикология, микробиология, эпидемиология ж. б. илимдердин ыкмаларын колдонот. Бала ж-а өспүрүмдөр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-сы </del>балдар мекемелеринде, кесиптик-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тех. </del>окуу жайда, мектепте эмгек процесстерин, окуу-тарбия иштерин жөнгө салууга жардам берүүчү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-лык </del>сунуштарды иштеп чыгат, балдар м-н өспүрүмдөрдүн ден соолугун коргоо ж-а чыӊдоо маселелерин изилдейт. Сырткы чөйрөнүн зыяндуу факторлору (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиол.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биол. </del>ж. б.) адамдын организмине түздөн-түз же кыйыр (суу, аба, топурак, тамак азыктары аркылуу) таасир этип, аны ар түрдүү ооруга чалдыктырат. Ошондуктан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г-лык </del>эрежелер ж-а нормативдер, айрыкча зыяндуу факторлор кездеше турган мекемелерде, өнөр жайларда так аткарылып, дайыма <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санит. </del>көзөмөлдө болушу чоӊ мааниге ээ. Ден соолукту сактоо системасында бул ишти <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамл. </del>санитария-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эпидемиол. </del>көзөмөлдөө борборлору жүргүзөт.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГИГИЕ&amp;#769;НА ''' (гр. hygieinоs – тазалык, дени соо) – медицинанын айлана-чөйрө м-н эмгек шартынын адамдын ден соолугуна тийгизген таасирин изилдөөчү ж-а калктын турмуш-тиричилик шартына ылайык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>негизделген талаптарды иштеп чыгуучу тармагы. Ал – адамдын дайыма өзгөрүп туруучу турмуш-тиричилигин камтыган ар тараптуу илим. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиена </ins>илим катары байыртадан белгилүү болсо да, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>2-жарымынан илим катары өнүгө баштаган. Анын негиз салуучулары – немец окумуштуусу М. Петтенкофер. Россияда А. П. Доброславин ж-а Ф. Ф. Эрисман эсептелет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиенанын </ins>негизги милдеттери: алдын алуучу ж-а күндөлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>көзөмөлдүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">илимий </ins>негиздерин иштеп чыгуу; калктуу жерлердин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>абалын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле адамдын эмгек ж-а эс алуу шарттарын жакшыртуу; бала ж-а өспүрүм ден соолугун сактоо; калк жыш жайгашкан жерде ж-а өнөр жай ишканаларында аба, суу, тамак-аш продуктулары ж. б. үчүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </ins>нормативдерди (ченемдерди) иштеп чыгуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиена </ins>эмгек, коммуналдык, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">авиация</ins>, балдардын ж-а өспүрүмдөрдүн, аскер, космос, темир жол, транспорт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиенасы </ins>ж. б-га бөлүнөт. Коммуналдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиена </ins>айлана-чөйрө факторлорунун калктын саламаттыгына ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>турмуш шарттарына тийгизген таасирин изилдеп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">атмосферадагы </ins>абанын, суунун ж-а суу м-н камсыз кылуунун тазалыгын, көлмөлөрдү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>коргоонун, калк отурукташкан жерлерди, турак-жай ж-а коомдук имараттарды тазалоонун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>эрежелерин, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </ins>негиздерди, нормативдерди иштеп чыгат. Ал химия, физиология, токсикология, микробиология, эпидемиология ж. б. илимдердин ыкмаларын колдонот. Бала ж-а өспүрүмдөр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиенасы </ins>балдар мекемелеринде, кесиптик-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">техникалык </ins>окуу жайда, мектепте эмгек процесстерин, окуу-тарбия иштерин жөнгө салууга жардам берүүчү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </ins>сунуштарды иштеп чыгат, балдар м-н өспүрүмдөрдүн ден соолугун коргоо ж-а чыӊдоо маселелерин изилдейт. Сырткы чөйрөнүн зыяндуу факторлору (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиологиялык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биологиялык </ins>ж. б.) адамдын организмине түздөн-түз же кыйыр (суу, аба, топурак, тамак азыктары аркылуу) таасир этип, аны ар түрдүү ооруга чалдыктырат. Ошондуктан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гигиеналык </ins>эрежелер ж-а нормативдер, айрыкча зыяндуу факторлор кездеше турган мекемелерде, өнөр жайларда так аткарылып, дайыма <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">санитардык </ins>көзөмөлдө болушу чоӊ мааниге ээ. Ден соолукту сактоо системасында бул ишти <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мамлекеттик </ins>санитария-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эпидемиологиялык </ins>көзөмөлдөө борборлору жүргүзөт.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=3721&oldid=prev 2024-03-24T17:18:39Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">17:18, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=2906&oldid=prev 2024-03-24T16:42:54Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">16:42, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=3720&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:02, 24 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol2_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%98%D0%93%D0%98%D0%95%D0%9D%D0%90&diff=2905&oldid=prev 2024-03-24T10:02:49Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ГИГИЕ&amp;#769;НА &#039;&#039;&#039; (гр. hygieinоs – тазалык, дени соо) – медицинанын айлана-чөйрө м-н эмгек шартынын адамдын ден соолугуна тийгизген таасирин изилдөөчү ж-а калктын турмуш-тиричилик шартына ылайык ил. негизделген талаптарды иштеп чыгуучу тармагы. Ал – адамдын дайыма өзгөрүп туруучу турмуш-тиричилигин камтыган ар тараптуу илим. Г. илим катары байыртадан белгилүү болсо да, Г. 19-к-дын 2-жарымынан илим катары өнүгө баштаган. Анын негиз салуучулары – немец окумуштуусу М. Петтенкофер. Россияда А. П. Доброславин ж-а Ф. Ф. Эрисман эсептелет. Г-нын негизги милдеттери: алдын алуучу ж-а күндөлүк санит. көзөмөлдүн ил. негиздерин иштеп чыгуу; калктуу жерлердин санит. абалын, о. эле адамдын эмгек ж-а эс алуу шарттарын жакшыртуу; бала ж-а өспүрүм ден соолугун сактоо; калк жыш жайгашкан жерде ж-а өнөр жай ишканаларында аба, суу, тамак-аш продуктулары ж. б. үчүн Г-лык нормативдерди (ченемдерди) иштеп чыгуу. Г. эмгек, коммуналдык, авиац., балдардын ж-а өспүрүмдөрдүн, аскер, космос, темир жол, транспорт Г-сы ж. б-га бөлүнөт. Коммуналдык Г. айлана-чөйрө факторлорунун калктын саламаттыгына ж-а санит. турмуш шарттарына тийгизген таасирин изилдеп, атм-дагы абанын, суунун ж-а суу м-н камсыз кылуунун тазалыгын, көлмөлөрдү санит. коргоонун, калк отурукташкан жерлерди, турак-жай ж-а коомдук имараттарды тазалоонун санит. эрежелерин, Г-лык негиздерди, нормативдерди иштеп чыгат. Ал химия, физиология, токсикология, микробиология, эпидемиология ж. б. илимдердин ыкмаларын колдонот. Бала ж-а өспүрүмдөр Г-сы балдар мекемелеринде, кесиптик-тех. окуу жайда, мектепте эмгек процесстерин, окуу-тарбия иштерин жөнгө салууга жардам берүүчү Г-лык сунуштарды иштеп чыгат, балдар м-н өспүрүмдөрдүн ден соолугун коргоо ж-а чыӊдоо маселелерин изилдейт. Сырткы чөйрөнүн зыяндуу факторлору (хим., физиол., биол. ж. б.) адамдын организмине түздөн-түз же кыйыр (суу, аба, топурак, тамак азыктары аркылуу) таасир этип, аны ар түрдүү ооруга чалдыктырат. Ошондуктан Г-лык эрежелер ж-а нормативдер, айрыкча зыяндуу факторлор кездеше турган мекемелерде, өнөр жайларда так аткарылып, дайыма санит. көзөмөлдө болушу чоӊ мааниге ээ. Ден соолукту сактоо системасында бул ишти мамл. санитария-эпидемиол. көзөмөлдөө борборлору жүргүзөт.<br /> [[Category: 2-том]]<br /> </div>

vol2_>KadyrM