https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87ГАСФОРД Густав Христианович - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-19T00:34:37ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43445&oldid=prevТурганбаев Элебай, 03:36, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-19T03:36:56Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:36, 19 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851–13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын эки улуу – б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматтарына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан баштап орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851–13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Софийская, Надеждинская, Любовный ж.б. тышкары </ins>мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын эки улуу – б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматтарына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан баштап орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43232&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:41, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:41:01Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:41, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851–13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын эки улуу – б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">урматына </del>«Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851–13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын эки улуу – б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">урматтарына </ins>«Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">баштап </ins>орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43231&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:40, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:40:12Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:40, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1851 – 13</del>. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1851–13</ins>. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, [[Иле дарыясы]]нын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">эки улуу – </ins>б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43230&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:38, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:38:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:38, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясынын </del>сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон хандын Илеге көчүшү|Ормон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Иле <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">дарыясы]]нын </ins>сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43229&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:37, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:37:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:37, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О</del>[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт, Гасфордт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: [[рмон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хандын Илеге көчүшү|Ормон </ins>хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43228&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:35, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:35:43Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:35, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорт<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, Гасфордт</ins>) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43227&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:34, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:34:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:34, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гасфорд, Гасфорд</del>) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Гасфорт</ins>) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43226&oldid=prevТурганбаев Элебай, 10:32, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T10:32:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:32, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы П. [[Семенов-Тян-Шанский]] аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Орус аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г. Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А.В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А. В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43225&oldid=prevТурганбаев Элебай, 09:43, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T09:43:11Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:43, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. П. Семенов-Тян-Шанский аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Аскер </del>кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты каратууга мурункудан катуу киришкен (кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо округун түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Г. Х. Гасфорд алгачкылардан Жети-Суу аймагында жайгашкан айрым жер-суунун географиялык аталыштарын өзгөртүүгө жол салган. Мисалы, мурунку орус карталарында «[[Кыргыз Ала-Тоосу]]» деп аталып келген тоо кыркасын б. з. ч. 336–323-жылдары жашаган македондуктардын падышасы Александр [[Македонский]] жана орус императору (1855–1881) [[Александр II]]нин урматына «Александр тоо кыркасы» деп атоону сунуштап, натыйжада 1862-жылдан орус аскер топографтары тарабынан түзүлгөн карталарда «Александр тоо кыркасы» деген жаңыча аталыш пайда болгон. Саякатчы </ins>П. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Семенов-Тян-Шанский<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орус аскер </ins>кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А.В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А.В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебайhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%93%D0%90%D0%A1%D0%A4%D0%9E%D0%A0%D0%94_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%A5%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=43207&oldid=prevТурганбаев Элебай, 08:14, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата2026-01-12T08:14:45Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:14, 12 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каратуу жаңданган </del>(кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">округу </del>түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. П. Семенов-Тян-Шанский аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ГАСФОРД''' (Гасфорд, Гасфорд) Густав (Густав-Кристоф фон) Христианович [01 (12). 04. 1794, [[Польша]] Падышалыгы, Белосток аймагы – 05 (17). 05. 1874, [[Россия империясы]], [[Санкт-Петербург]]] – [[Жети-Суу]] аймагы, а. и. Түндүк [[Кыргызстан]]ды Россия империясынын колониясына айландыруу саясатын ишке ашыруучулардын бири, орус армиясынын жөө аскерлер генералы (1853), Батыш Сибирдин генерал-губернатору (29. 01. 1851 – 13. 01. 1861). Алгач Кенигсберг (азыркы Калининград) шаарындагы Жогорку ветеринардык мектепте окуп, 1810-жылы Санкт-Петербург темир жол инженерлер корпусунун институтуна кирип, 1811-жылдан прапорщик, 1812-жылы лейтенант наамына жеткен жана 1833-жылдан Россия империясынын жарандыгын кабыл алган. Император [[Николай I]]нин (1825–1855) 19. 12. 1850-жылдагы буйругуна ылайык алгач Батыш Сибирдин генерал-губернаторунун милдетин аткаруучу жана Өзүнчө Сибирь корпусунун командири болуп дайындалган. 1851/2-жылдын кыш айларында [[Ормон хан]] айлы менен [[Иле дарыясы]]нын жээги, Үч-Алматы ченден конуш алышына байланыштуу (кара: О[[рмон хандын Илеге көчүшү]]) 1852-жылдын февраль айында падыша Николай Iге кайрылып, Иле дарыясынын сол жээгин ээлөө зарылдыгы жөнүндө билдирген, бирок, бул сунушу кабыл алынган эмес. Ага карабай Иле дарыясынын сол жээги, [[Чүй суусу]]нун баш жагындагы аймактарды колонияга айландыруу үчүн административдик жаңы реформаларды жүргүзүп, Жети-Суу аймагына казак-орустардын станицаларын курууну баштаган. 1854-жылы 19-майда «Семей (Семипалатинск) облусун түзүү» жөнүндө жобо бекилип, Аягөз тышкы округу менен Иле дарыясынын эки жээгин бириктирген Капал жаңы аскер округу анын карамагына берилген. 1855-жылы 17-январда [[бугу уруусу]]нун Россия империясынын букаралагына өтүшү менен аймакты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">каратууга мурункудан катуу киришкен </ins>(кара: [[Бугу жана сарыбагыш урууларынын чабышы]]). 1856-жылы Аскер министрлигине караштуу «өзгөчө Ала-Тоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">округун </ins>түзүү» сунушталып (кара: [[Ала-Тоо округу]]), 1856-жылы 3-ноябрда Сенат Иле дарыясынын батышын кошо камтыган жаңы, «өзгөчө Ала-Тоо округун ачуу тууралуу» жобо кабыл алган. 1855-жылы Чоң-Алматы, Кара-Булак станицалары курулуп, казак-орустарды отурукташтыруу башталган. 1856-жылдын аягында Г. Гасфордт Жети-Суу жана Иленин батышын колонизациялоону андан ары улантуу үчүн Сибирь казак-орус аскерлерин, сибирдик дыйкандар жана сүргүндө жүргөндөрдү Жети-Сууга жайгаштыруу тууралуу жаңы сунуштарды киргизген. 1858-жылы Софийская (Талгар), Надеждинская (Эшик); 1860-жылы Кашкелен (Любовный) станицалары курулган. 1858-жылга карай Верный чебинин айланасына казак-орустардын 242 үй-бүлөсү көчүрүлүп келинип, Чоң-Алматы жана Кичи-Алматы станицаларына куралчан 600 казак-орус жайгаштырылган. Орус императорунун колу коюлган жобо боюнча жергиликтүү калк казак-орустар турган станица, айыл-кыштак, чоң жолдордон он чакырым обочо турууга тийиш болгон. П. Семенов-Тян-Шанский аны «өзгөчө инсан» катары «губернатор бюрократ да, майдачыл да эмес», бирок анын административдик жөндөмдүүлүгү өтө начар экенин белгилеген. Аскер кызматчысы М. Венюков Г. Гасфортту оюна келгенин кыла берген адам катары баалап, Жети-Сууну Россия империясына каратуунун негизги себебин генерал өз фамилиясына «Заилийский» деген наам кошуп алууну каалагандыгы болгон деп мыскылдаган. Батыш Сибирди башкарып турган учурда Г Х. Гасфорд Ыйык Александр Невский (1854), 1-даражадагы Ыйык Владимир (1860) ордендери менен сыйланып, 19. 01. 1861-жылы Мамлекеттик Кеңештин мүчөлүгүнө дайындалган.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А.В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Семенов-Тян-Шанский П. П. Путешествие в Тянь-Шань. 1856–1857. М., 1958; Вибе П. П. К характеристике западносибирских генерал-губернаторов //Областная научно-практическая конференция посвященная 275-летию Омска. Омск, 1991; Ремнев А.В. Самодержавие и Сибирь. Административная политика первой половины XIX в. Омск, 1995.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:2-том]]</div></td></tr>
</table>Турганбаев Элебай