https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%A3%D0%A0%D0%AF%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0БУРЯТТАР - Түзөтүүлөр тарыхы2026-05-02T14:30:41ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%A0%D0%AF%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=29183&oldid=prevLera, 07:48, 25 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-25T07:48:11Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:48, 25 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУРЯТТАР ''' (өздөрүн буряад деп аташат) – Россиянын курамындагы Бурят Республикасынын жергиликтүү калкы. Иркутск облусунун Усть-Ордо Бурят автономиялык округу менен Чита облусунун Ага-Бурят автономия округдарында, ошондой эле Түндүк Монголия жана Түндүк Чыгыш Кытайда да жашашат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жал-</del><br/></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУРЯТТАР ''' (өздөрүн буряад деп аташат) – Россиянын курамындагы Бурят Республикасынын жергиликтүү калкы. Иркутск облусунун Усть-Ордо Бурят автономиялык округу менен Чита облусунун Ага-Бурят автономия округдарында, ошондой эле Түндүк Монголия жана Түндүк Чыгыш Кытайда да жашашат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Жалпы саны 550–690 миӊ адам (2010), анын ичинен Бурятияда 286, 839 (2010). Бурят тилинде сүйлөшөт, монгол жана орус тили да колдонулат. </ins><br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БУРЯТТАР36.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БУРЯТТАР36.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">пы саны 550–690 миӊ адам (2010), анын ичинен Бурятияда 286,839 (2010). Бурят тилинде сүйлөшөт, монгол жана орус тили да колдонулат. </del>Дини – христиан, ошондой эле будда динин жана <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаманизмди </del>тутушат. Буряттардын этностук негизин түзгөн айрым уруулар Байкал аймагында байыртадан эле жашаган. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. з. ч. 3-</del>кылымдын башталышында Борбордук Азия мамлекеттеринин (хунн, сяньби, жужан, түрк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. б.</del>) курамына кирген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8–9-</del>кылымдарда Байкал аймагы Уйгур хандыгынын бир бөлүгү болуп, мында курыкан жана байырку-байегу уруулары жашаган. Буряттар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11–13-</del>кылымдарда Монгол мамлекетине кошулуп, анын саясий, чарбалык жана маданий турмушуна катышкан. Бурят (бурийат) этноними жөнүндө алгач <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мон-голдордун </del>«Көӊүлдө ыйык сактала турган жомоктор» (1240) деген жазма маалыматтарында эскерилет. Буряттар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17-</del>кылымдын башталышында булагат, эхирит, хорин, хондогор урууларынын биригүүсүнүн негизинде калыптанган. Бул мезгилде Буряттар Жунгар хандыгынын курамында болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">17-</del>кылымдын ортосунда Байкал аймагы Монголиядан бөлүнүп, Россиянын курамына кирген. Россия мамлекеттүүлүгүнүн шартында ар түрдүү топтор жана уруулардын консолидация процесси башталган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">19-</del>кылымдын аягында бурят этносу түзүлгөн. 1921-жылы Ыраакы Чыгыш Республикасынын курамында Бурят-Монгол автономия облусу, 1922-жылы РСФСРдин курамында Бурят-Монгол автономия облусу, 1923-жылы Бурят-Монгол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">АССРи</del>, 1958-жылы Бурят <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">АССРи</del>, 1992-жылы Бурят Республикасы түзүлгөн. Буряттар негизинен мал чарбачылык, дыйканчылык, балыкчылык менен кесиптенишип, көчмөн турмуштагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </del>жыгач жана кийизден жасалган алты жана сегиз кырдуу боз үйлөрдө жашашкан. Алар бара-бара отурукташып, орустардын таасири менен жыгачтан жасалган үйлөрдү курушуп, боз үйлөрдү кошумча колдонушкан. Аялдар түрдүү түстөгү кездемелерден кооздолуп жасалган көйнөк кийип, эки өрүм чачына алтын-күмүштөн жасалган асем буюмдарды тагынган. Эркектер тик жакалуу, көркөмдөлүп саймаланган узун көйнөк кийип, белине күмүш кур, ал эми байлар жана нойондор жогорку социалдык абалын күбөлөндүргөн атайын кафтан кийип, канжар, орден-медалдарды тагынган. Тамак-ашы – негизинен эт, сүт, дан азыктары жана жер-жемиштер. Сүттөн жуурат, быштак, курут, май, каймак, айран, кымыз даярдашат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Дини – христиан, ошондой эле будда динин жана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шамандыкты </ins>тутушат. Буряттардын этностук негизин түзгөн айрым уруулар Байкал аймагында байыртадан эле жашаган. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биздин заманга чейинки III </ins>кылымдын башталышында Борбордук Азия мамлекеттеринин (хунн, сяньби, жужан, түрк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана башкалар</ins>) курамына кирген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">VIII–IX </ins>кылымдарда Байкал аймагы Уйгур хандыгынын бир бөлүгү болуп, мында курыкан жана байырку-байегу уруулары жашаган. Буряттар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">XI–XIII </ins>кылымдарда Монгол мамлекетине кошулуп, анын саясий, чарбалык жана маданий турмушуна катышкан. Бурят (бурийат) этноними жөнүндө алгач <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">монголдордун </ins>«Көӊүлдө ыйык сактала турган жомоктор» (1240) деген жазма маалыматтарында эскерилет. Буряттар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">XVII </ins>кылымдын башталышында булагат, эхирит, хорин, хондогор урууларынын биригүүсүнүн негизинде калыптанган. Бул мезгилде Буряттар Жунгар хандыгынын курамында болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">XVII </ins>кылымдын ортосунда Байкал аймагы Монголиядан бөлүнүп, Россиянын курамына кирген. Россия мамлекеттүүлүгүнүн шартында ар түрдүү топтор жана уруулардын консолидация процесси башталган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">XIX </ins>кылымдын аягында бурят этносу түзүлгөн. 1921-жылы Ыраакы Чыгыш Республикасынын курамында Бурят-Монгол автономия облусу, 1922-жылы РСФСРдин курамында Бурят-Монгол автономия облусу, 1923-жылы Бурят-Монгол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">автономия ССРи</ins>, 1958-жылы Бурят <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">автономия ССРи</ins>, 1992-жылы Бурят Республикасы түзүлгөн. Буряттар негизинен мал чарбачылык, дыйканчылык, балыкчылык менен кесиптенишип, көчмөн турмуштагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">буряттар </ins>жыгач жана кийизден жасалган алты жана сегиз кырдуу боз үйлөрдө жашашкан. Алар бара-бара отурукташып, орустардын таасири менен жыгачтан жасалган үйлөрдү курушуп, боз үйлөрдү кошумча колдонушкан. Аялдар түрдүү түстөгү кездемелерден кооздолуп жасалган көйнөк кийип, эки өрүм чачына алтын-күмүштөн жасалган асем буюмдарды тагынган. Эркектер тик жакалуу, көркөмдөлүп саймаланган узун көйнөк кийип, белине күмүш кур, ал эми байлар жана нойондор жогорку социалдык абалын күбөлөндүргөн атайын кафтан кийип, канжар, орден-медалдарды тагынган. Тамак-ашы – негизинен эт, сүт, дан азыктары жана жер-жемиштер. Сүттөн жуурат, быштак, курут, май, каймак, айран, кымыз даярдашат.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''Ш. Керимова.''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''Ш. Керимова.''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
</table>Lerahttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%A0%D0%AF%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=9897&oldid=prevTemirkan, 02:50, 16 Май (Бугу) 2024 карата2024-05-16T02:50:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:50, 16 Май (Бугу) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУРЯТТАР ''' (өздөрүн буряад деп аташат) – Россиянын курамындагы Бурят <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ-нын жерг. </del>калкы. Иркутск <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нун </del>Усть-Ордо Бурят автономиялык округу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Чита <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нун </del>Ага-Бурят автономия округдарында, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Монголия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а Түн. </del>Чыгыш Кытайда да жашашат. Жал-</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУРЯТТАР ''' (өздөрүн буряад деп аташат) – Россиянын курамындагы Бурят <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасынын жергиликтүү </ins>калкы. Иркутск <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун </ins>Усть-Ордо Бурят автономиялык округу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Чита <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун </ins>Ага-Бурят автономия округдарында, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Монголия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана Түндүк </ins>Чыгыш Кытайда да жашашат. Жал-<br/></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БУРЯТТАР36.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БУРЯТТАР36.png | thumb | none]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>пы саны 550–690 миӊ адам (2010), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а. и. </del>Бурятияда 286,839 (2010). Бурят тилинде сүйлөшөт, монгол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>орус тили да колдонулат. Дини – христиан, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле будда динин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>шаманизмди тутушат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-дын </del>этностук негизин түзгөн айрым уруулар Байкал аймагында байыртадан эле жашаган. Алар б. з. ч. 3-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башталышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>Азия мамлекеттеринин (хунн, сяньби, жужан, түрк ж. б.) курамына кирген. 8–9-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>Байкал аймагы Уйгур хандыгынын бир бөлүгү болуп, мында курыкан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>байырку-байегу уруулары жашаган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>11–13-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>Монгол мамлекетине кошулуп, анын саясий, чарбалык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>маданий турмушуна катышкан. Бурят (бурийат) этноними <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>алгач мон-голдордун «Көӊүлдө ыйык сактала турган жомоктор» (1240) деген жазма маалыматтарында эскерилет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башталышында булагат, эхирит, хорин, хондогор урууларынын биригүүсүнүн негизинде калыптанган. Бул мезгилде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>Жунгар хандыгынын курамында болгон. 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>ортосунда Байкал аймагы Монголиядан бөлүнүп, Россиянын курамына кирген. Россия мамлекеттүүлүгүнүн шартында ар түрдүү топтор <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>уруулардын консолидация процесси башталган. 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>аягында бурят этносу түзүлгөн. 1921-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. Ы. </del>Чыгыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ-нын </del>курамында Бурят-Монгол автономия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл.</del>, 1922-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>РСФСРдин курамында Бурят-Монгол автономия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл.</del>, 1923-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Бурят-Монгол АССРи, 1958-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Бурят АССРи, 1992-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>Бурят <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ. </del>түзүлгөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>негизинен мал чарбачылык, дыйканчылык, балыкчылык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>кесиптенишип, көчмөн турмуштагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>жыгач <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кийизден жасалган алты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>сегиз кырдуу боз үйлөрдө жашашкан. Алар бара-бара отурукташып, орустардын таасири <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>жыгачтан жасалган үйлөрдү курушуп, боз үйлөрдү кошумча колдонушкан. Аялдар түрдүү түстөгү кездемелерден кооздолуп жасалган көйнөк кийип, эки өрүм чачына алтын-күмүштөн жасалган асем буюмдарды тагынган. Эркектер тик жакалуу, көркөмдөлүп саймаланган узун көйнөк кийип, белине күмүш кур, ал эми байлар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>нойондор жогорку социалдык абалын күбөлөндүргөн атайын кафтан кийип, канжар, орден-медалдарды тагынган. Тамак-ашы – негизинен эт, сүт, дан азыктары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жер-жемиштер. Сүттөн жуурат, быштак, курут, май, каймак, айран, кымыз даярдашат. ''Ш. Керимова.''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>пы саны 550–690 миӊ адам (2010), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">анын ичинен </ins>Бурятияда 286,839 (2010). Бурят тилинде сүйлөшөт, монгол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>орус тили да колдонулат. Дини – христиан, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле будда динин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>шаманизмди тутушат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттардын </ins>этностук негизин түзгөн айрым уруулар Байкал аймагында байыртадан эле жашаган. Алар б. з. ч. 3-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башталышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук </ins>Азия мамлекеттеринин (хунн, сяньби, жужан, түрк ж. б.) курамына кирген. 8–9-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдарда </ins>Байкал аймагы Уйгур хандыгынын бир бөлүгү болуп, мында курыкан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>байырку-байегу уруулары жашаган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </ins>11–13-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдарда </ins>Монгол мамлекетине кошулуп, анын саясий, чарбалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>маданий турмушуна катышкан. Бурят (бурийат) этноними <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>алгач мон-голдордун «Көӊүлдө ыйык сактала турган жомоктор» (1240) деген жазма маалыматтарында эскерилет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </ins>17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башталышында булагат, эхирит, хорин, хондогор урууларынын биригүүсүнүн негизинде калыптанган. Бул мезгилде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </ins>Жунгар хандыгынын курамында болгон. 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>ортосунда Байкал аймагы Монголиядан бөлүнүп, Россиянын курамына кирген. Россия мамлекеттүүлүгүнүн шартында ар түрдүү топтор <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>уруулардын консолидация процесси башталган. 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>аягында бурят этносу түзүлгөн. 1921-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы Ыраакы </ins>Чыгыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасынын </ins>курамында Бурят-Монгол автономия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу</ins>, 1922-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>РСФСРдин курамында Бурят-Монгол автономия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу</ins>, 1923-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Бурят-Монгол АССРи, 1958-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Бурят АССРи, 1992-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>Бурят <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасы </ins>түзүлгөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </ins>негизинен мал чарбачылык, дыйканчылык, балыкчылык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>кесиптенишип, көчмөн турмуштагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Буряттар </ins>жыгач <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кийизден жасалган алты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>сегиз кырдуу боз үйлөрдө жашашкан. Алар бара-бара отурукташып, орустардын таасири <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>жыгачтан жасалган үйлөрдү курушуп, боз үйлөрдү кошумча колдонушкан. Аялдар түрдүү түстөгү кездемелерден кооздолуп жасалган көйнөк кийип, эки өрүм чачына алтын-күмүштөн жасалган асем буюмдарды тагынган. Эркектер тик жакалуу, көркөмдөлүп саймаланган узун көйнөк кийип, белине күмүш кур, ал эми байлар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>нойондор жогорку социалдык абалын күбөлөндүргөн атайын кафтан кийип, канжар, орден-медалдарды тагынган. Тамак-ашы – негизинен эт, сүт, дан азыктары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жер-жемиштер. Сүттөн жуурат, быштак, курут, май, каймак, айран, кымыз даярдашат.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''Ш. Керимова.''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Temirkanhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%A0%D0%AF%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=6312&oldid=prevKadyrm: 1 версия2024-03-27T07:37:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:37, 27 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%A0%D0%AF%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=6311&oldid=prevvol2_>KadyrM, 01:19, 27 Март (Жалган куран) 2024 карата2024-03-27T01:19:03Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>'''БУРЯТТАР ''' (өздөрүн буряад деп аташат) – Россиянын курамындагы Бурят Респ-нын жерг. калкы. Иркутск обл-нун Усть-Ордо Бурят автономиялык округу м-н Чита обл-нун Ага-Бурят автономия округдарында, о. эле Түн. Монголия ж-а Түн. Чыгыш Кытайда да жашашат. Жал-<br />
<br/><br />
[[File:БУРЯТТАР36.png | thumb | none]]<br />
пы саны 550–690 миӊ адам (2010), а. и. Бурятияда 286,839 (2010). Бурят тилинде сүйлөшөт, монгол ж-а орус тили да колдонулат. Дини – христиан, о. эле будда динин ж-а шаманизмди тутушат. Б-дын этностук негизин түзгөн айрым уруулар Байкал аймагында байыртадан эле жашаган. Алар б. з. ч. 3-к-дын башталышында Борб. Азия мамлекеттеринин (хунн, сяньби, жужан, түрк ж. б.) курамына кирген. 8–9-к-да Байкал аймагы Уйгур хандыгынын бир бөлүгү болуп, мында курыкан ж-а байырку-байегу уруулары жашаган. Б. 11–13-к-да Монгол мамлекетине кошулуп, анын саясий, чарбалык ж-а маданий турмушуна катышкан. Бурят (бурийат) этноними ж-дө алгач мон-голдордун «Көӊүлдө ыйык сактала турган жомоктор» (1240) деген жазма маалыматтарында эскерилет. Б. 17-к-дын башталышында булагат, эхирит, хорин, хондогор урууларынын биригүүсүнүн негизинде калыптанган. Бул мезгилде Б. Жунгар хандыгынын курамында болгон. 17-к-дын ортосунда Байкал аймагы Монголиядан бөлүнүп, Россиянын курамына кирген. Россия мамлекеттүүлүгүнүн шартында ар түрдүү топтор ж-а уруулардын консолидация процесси башталган. 19-к-дын аягында бурят этносу түзүлгөн. 1921-ж. Ы. Чыгыш Респ-нын курамында Бурят-Монгол автономия обл., 1922-ж. РСФСРдин курамында Бурят-Монгол автономия обл., 1923-ж. Бурят-Монгол АССРи, 1958-ж. Бурят АССРи, 1992-ж. Бурят Респ. түзүлгөн. Б. негизинен мал чарбачылык, дыйканчылык, балыкчылык м-н кесиптенишип, көчмөн турмуштагы Б. жыгач ж-а кийизден жасалган алты ж-а сегиз кырдуу боз үйлөрдө жашашкан. Алар бара-бара отурукташып, орустардын таасири м-н жыгачтан жасалган үйлөрдү курушуп, боз үйлөрдү кошумча колдонушкан. Аялдар түрдүү түстөгү кездемелерден кооздолуп жасалган көйнөк кийип, эки өрүм чачына алтын-күмүштөн жасалган асем буюмдарды тагынган. Эркектер тик жакалуу, көркөмдөлүп саймаланган узун көйнөк кийип, белине күмүш кур, ал эми байлар ж-а нойондор жогорку социалдык абалын күбөлөндүргөн атайын кафтан кийип, канжар, орден-медалдарды тагынган. Тамак-ашы – негизинен эт, сүт, дан азыктары ж-а жер-жемиштер. Сүттөн жуурат, быштак, курут, май, каймак, айран, кымыз даярдашат. ''Ш. Керимова.''<br />
[[Category: 2-том]]<br />
</div>vol2_>KadyrM