https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_%28%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83%29 2026-05-02T08:20:43Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_(%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83)&diff=9758&oldid=prev 2024-05-10T02:48:11Z

<p>Temirkan moved page <a href="/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="БУГУ (мындай барак жок)">БУГУ</a> to <a href="/index.php/%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_(%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83)" title="БУГУ (уруу)">БУГУ (уруу)</a></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:48, 10 Май (Бугу) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_(%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83)&diff=9754&oldid=prev 2024-05-10T02:40:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:40, 10 Май (Бугу) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУГУ ''' – кыргыздын чоӊ урууларынын бири. Оӊ канат урууларынын тагай уруулук бирикмесине кирет. Уруунун келип чыгышы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>санжырада бир катар уламыштар сакталып калган. Уруунун түпкү теги оӊ канат урууларынын негиздөөчүлөрүнүн бири Тагай бийден таратылат. Тагайдын Кылжыр же Сарыбагыш деген уулунун Орозбакты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Дөөлөс деген эки уулу болот. Дөөлөстүн тукумдары – сарыбагыш, Орозбактынын тукумдары – бугу уруусун түзгөн. Уруунун «бугу» деп аталып калышы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө </del>бир катар уламыштар айтылып калган. Уламыштын бир варианты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>Орозбактынын балдары Асанмырза, Карамырза кийик уулап жүрүшүп, Нарындын Ала-Мышык тоосунан бугу көрүшөт. Карамырза бугуну атып өлтүрүп, жанына барса өлгөн бугунун жанында бир кыз ыйлап отурганын көрөт. Мергенчилер кыздын ким экендигин сурашса, ал өлгөн бугунун кызымын дейт. Ал кызды Орозбактынын балдары «кайберендин кызы» деп багып алышат да, чоӊойгондо бир тууганы Мырзакулдун баласы Алсейитке алып беришет. Кайберен кыз бара-бара эл ичинде кадыр-баркка ээ болуп, Бугу-эне аталып кетет. Кийин Орозбактынын тукумдарын касиеттүү Бугу-энеден деп жүрүшүп, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>уруусу аталып калат. Албетте, бул мифологиялык мааниге ээ болгон уламыш байыркы кезде пайда болуп, бирок оозеки айтылышта кийинки мезгилдерге таандык катары трансформацияланышы мүмкүн. Көпчүлүк изилдөөчүлөрдүн пикиринде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>этноними байыркы адамдардын тотемдик түшүнүктөрүнөн жаралгандыгын болжолдошот. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>эле <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>аталышы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>сарыбагыш этнонимдеринин бири-бирине байланыштырылгандыгы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>уруунун ичиндеги айрым уруктук аталыштардын өзгөчөлүктөрү, бул уруунун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. к-дагы Түш. </del>Сибирь аймагын мекендеген уруулар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>этногенездик байланышта тургандыгын көрсөтөрүн билдиришкен.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БУГУ ''' – кыргыздын чоӊ урууларынын бири. Оӊ канат урууларынын тагай уруулук бирикмесине кирет. Уруунун келип чыгышы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>санжырада бир катар уламыштар сакталып калган. Уруунун түпкү теги оӊ канат урууларынын негиздөөчүлөрүнүн бири Тагай бийден таратылат. Тагайдын Кылжыр же Сарыбагыш деген уулунун Орозбакты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Дөөлөс деген эки уулу болот. Дөөлөстүн тукумдары – сарыбагыш, Орозбактынын тукумдары – бугу уруусун түзгөн. Уруунун «бугу» деп аталып калышы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндө </ins>бир катар уламыштар айтылып калган. Уламыштын бир варианты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>Орозбактынын балдары Асанмырза, Карамырза кийик уулап жүрүшүп, Нарындын Ала-Мышык тоосунан бугу көрүшөт. Карамырза бугуну атып өлтүрүп, жанына барса өлгөн бугунун жанында бир кыз ыйлап отурганын көрөт. Мергенчилер кыздын ким экендигин сурашса, ал өлгөн бугунун кызымын дейт. Ал кызды Орозбактынын балдары «кайберендин кызы» деп багып алышат да, чоӊойгондо бир тууганы Мырзакулдун баласы Алсейитке алып беришет. Кайберен кыз бара-бара эл ичинде кадыр-баркка ээ болуп, Бугу-эне аталып кетет. Кийин Орозбактынын тукумдарын касиеттүү Бугу-энеден деп жүрүшүп, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бугу </ins>уруусу аталып калат. Албетте, бул мифологиялык мааниге ээ болгон уламыш байыркы кезде пайда болуп, бирок оозеки айтылышта кийинки мезгилдерге таандык катары трансформацияланышы мүмкүн. Көпчүлүк изилдөөчүлөрдүн пикиринде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бугу </ins>этноними байыркы адамдардын тотемдик түшүнүктөрүнөн жаралгандыгын болжолдошот. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошондой </ins>эле <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бугу </ins>аталышы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>сарыбагыш этнонимдеринин бири-бирине байланыштырылгандыгы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>уруунун ичиндеги айрым уруктук аталыштардын өзгөчөлүктөрү, бул уруунун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орто кылымдагы Түштүк </ins>Сибирь аймагын мекендеген уруулар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>этногенездик байланышта тургандыгын көрсөтөрүн билдиришкен. &lt;br/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бугу </ins>уруусунун санжырасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>Кылжырдын (Сарыбагыш) Орозбакты уулунун Карамырза, Асанмырза, Токочмырза, Арык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Мырзакул деген беш уулу болгон. Булардын ичинен негизинен Арыктын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Мырзакулдун тукуму көп болуп, уруунун басымдуу көпчүлүгүн түзөт. Калган үч уулдун тукумдары жокко эсе болот. Арык тукуму жалпы жонунан Жоотатыр, Балтатыр деп экиге бөлүнөт. Жоотатыр бутагы сокур, сабатар, сейитказы, байым ж. б., балтатыр бутагы ондон, эгизей, саргалдак, итимбоку ж. б. уруктарга тарайт. Мындан тышкары арык тукумуна сары калпак, торок, отуз уул, кызыл сакал, сары калмак ж. б. майда уруктар киришет. Мырзакулдун Алсейит, Тынымсейит деген эки уулунун улуусу Алсейиттин эки аялы болгон. Биринчи аялы Токтобектен Ардам (боор) уругу, экинчи аялы Бугу-энеден Жамангул, Бапа <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бакма баласы Туума-кашкадан желдеӊ уруктары ажырайт. Тынымсейит – кабели, шалтак, мортук деп үч бутакка ажырап, ар бири бир канча майда уруктардан турат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бугу </ins>уруусунун өкүлдөрү жайгашкан аймактарга Ысык-Көл <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун </ins>Түп, Жети-Өгүз, Ак-Суу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Тоӊ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">райондорунун</ins>, Нарын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун </ins>Нарын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">районунун </ins>аймактарынын көпчүлүк бөлүгү кирет. &lt;br/&gt;''Р. Жолдошев.''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br/&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>уруусунун санжырасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>Кылжырдын (Сарыбагыш) Орозбакты уулунун Карамырза, Асанмырза, Токочмырза, Арык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Мырзакул деген беш уулу болгон. Булардын ичинен негизинен Арыктын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Мырзакулдун тукуму көп болуп, уруунун басымдуу көпчүлүгүн түзөт. Калган үч уулдун тукумдары жокко эсе болот. Арык тукуму жалпы жонунан Жоотатыр, Балтатыр деп экиге бөлүнөт. Жоотатыр бутагы сокур, сабатар, сейитказы, байым ж. б., балтатыр бутагы ондон, эгизей, саргалдак, итимбоку ж. б. уруктарга тарайт. Мындан тышкары арык тукумуна сары калпак, торок, отуз уул, кызыл сакал, сары калмак ж. б. майда уруктар киришет. Мырзакулдун Алсейит, Тынымсейит деген эки уулунун улуусу Алсейиттин эки аялы болгон. Биринчи аялы Токтобектен Ардам (боор) уругу, экинчи аялы Бугу-энеден Жамангул, Бапа <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бакма баласы Туума-кашкадан желдеӊ уруктары ажырайт. Тынымсейит – кабели, шалтак, мортук деп үч бутакка ажырап, ар бири бир канча майда уруктардан турат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>уруусунун өкүлдөрү жайгашкан аймактарга Ысык-Көл <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нун </del>Түп, Жети-Өгүз, Ак-Суу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Тоӊ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ндорунун</del>, Нарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нун </del>Нарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-нун </del>аймактарынын көпчүлүк бөлүгү кирет.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br/&gt;''Р. Жолдошев.''</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_(%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83)&diff=6046&oldid=prev 2024-03-27T07:37:15Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:37, 27 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%A3%D0%93%D0%A3_(%D1%83%D1%80%D1%83%D1%83)&diff=6045&oldid=prev 2024-03-27T01:19:03Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;БУГУ &#039;&#039;&#039; – кыргыздын чоӊ урууларынын бири. Оӊ канат урууларынын тагай уруулук бирикмесине кирет. Уруунун келип чыгышы ж-дө санжырада бир катар уламыштар сакталып калган. Уруунун түпкү теги оӊ канат урууларынын негиздөөчүлөрүнүн бири Тагай бийден таратылат. Тагайдын Кылжыр же Сарыбагыш деген уулунун Орозбакты ж-а Дөөлөс деген эки уулу болот. Дөөлөстүн тукумдары – сарыбагыш, Орозбактынын тукумдары – бугу уруусун түзгөн. Уруунун «бугу» деп аталып калышы ж-дө бир катар уламыштар айтылып калган. Уламыштын бир варианты б-ча Орозбактынын балдары Асанмырза, Карамырза кийик уулап жүрүшүп, Нарындын Ала-Мышык тоосунан бугу көрүшөт. Карамырза бугуну атып өлтүрүп, жанына барса өлгөн бугунун жанында бир кыз ыйлап отурганын көрөт. Мергенчилер кыздын ким экендигин сурашса, ал өлгөн бугунун кызымын дейт. Ал кызды Орозбактынын балдары «кайберендин кызы» деп багып алышат да, чоӊойгондо бир тууганы Мырзакулдун баласы Алсейитке алып беришет. Кайберен кыз бара-бара эл ичинде кадыр-баркка ээ болуп, Бугу-эне аталып кетет. Кийин Орозбактынын тукумдарын касиеттүү Бугу-энеден деп жүрүшүп, Б. уруусу аталып калат. Албетте, бул мифологиялык мааниге ээ болгон уламыш байыркы кезде пайда болуп, бирок оозеки айтылышта кийинки мезгилдерге таандык катары трансформацияланышы мүмкүн. Көпчүлүк изилдөөчүлөрдүн пикиринде Б. этноними байыркы адамдардын тотемдик түшүнүктөрүнөн жаралгандыгын болжолдошот. О. эле Б. аталышы м-н сарыбагыш этнонимдеринин бири-бирине байланыштырылгандыгы ж-а уруунун ичиндеги айрым уруктук аталыштардын өзгөчөлүктөрү, бул уруунун о. к-дагы Түш. Сибирь аймагын мекендеген уруулар м-н этногенездик байланышта тургандыгын көрсөтөрүн билдиришкен. <br /> &lt;br/&gt;Б. уруусунун санжырасы б-ча Кылжырдын (Сарыбагыш) Орозбакты уулунун Карамырза, Асанмырза, Токочмырза, Арык ж-а Мырзакул деген беш уулу болгон. Булардын ичинен негизинен Арыктын ж-а Мырзакулдун тукуму көп болуп, уруунун басымдуу көпчүлүгүн түзөт. Калган үч уулдун тукумдары жокко эсе болот. Арык тукуму жалпы жонунан Жоотатыр, Балтатыр деп экиге бөлүнөт. Жоотатыр бутагы сокур, сабатар, сейитказы, байым ж. б., балтатыр бутагы ондон, эгизей, саргалдак, итимбоку ж. б. уруктарга тарайт. Мындан тышкары арык тукумуна сары калпак, торок, отуз уул, кызыл сакал, сары калмак ж. б. майда уруктар киришет. Мырзакулдун Алсейит, Тынымсейит деген эки уулунун улуусу Алсейиттин эки аялы болгон. Биринчи аялы Токтобектен Ардам (боор) уругу, экинчи аялы Бугу-энеден Жамангул, Бапа ж-а бакма баласы Туума-кашкадан желдеӊ уруктары ажырайт. Тынымсейит – кабели, шалтак, мортук деп үч бутакка ажырап, ар бири бир канча майда уруктардан турат. Б. уруусунун өкүлдөрү жайгашкан аймактарга Ысык-Көл обл-нун Түп, Жети-Өгүз, Ак-Суу ж-а Тоӊ р-ндорунун, Нарын обл-нун Нарын р-нун аймактарынын көпчүлүк бөлүгү кирет. <br /> &lt;br/&gt;&#039;&#039;Р. Жолдошев.&#039;&#039;<br /> [[Category: 2-том]]<br /> </div>

vol2_>KadyrM