https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%9E%D0%9B%D0%9C%D0%A3%D0%A8_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%90%D3%89%D0%A1%D0%95%D0%97%D0%98%D0%9CБОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-18T17:57:08ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%9E%D0%9B%D0%9C%D0%A3%D0%A8_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%90%D3%89%D0%A1%D0%95%D0%97%D0%98%D0%9C&diff=19253&oldid=prevАУ Үсөн, 08:10, 1 Апрель (Чын куран) 2025 карата2025-04-01T08:10:57Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:10, 1 Апрель (Чын куран) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ж-а практикалык</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ж-а практикалык</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>к-дагы материализм болмуш м-н материяны би<font color='green'>п</font>бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>к-дагы материализм болмуш м-н материяны би<font color='green'>п</font>бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">, бүтө элек</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>АУ Үсөнhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%9E%D0%9B%D0%9C%D0%A3%D0%A8_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%90%D3%89%D0%A1%D0%95%D0%97%D0%98%D0%9C&diff=13292&oldid=prevvol2_>KadyrM, 08:27, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата2025-01-20T08:27:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:27, 20 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol2_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%9E%D0%9B%D0%9C%D0%A3%D0%A8_%D0%96%D0%90%D0%9D%D0%90_%D0%90%D3%89%D0%A1%D0%95%D0%97%D0%98%D0%9C&diff=13293&oldid=prevKadyrm: 1 версия2025-01-20T02:42:13Z<p>1 версия</p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div>''' БОЛМУШ ЖАНА АӉСЕЗИМ''' – философиянын борб. башкы категориялары. Болмуш (бытие) – конкреттүү мейкиндикте ж-а убакытта жаш<font color='green'>а</font>ган бир реалдуулукту белгилөө үчүн колдону<font color='green'>л</font>ган филос. термин. Марксизмдин дүйнөтааным теориясында Б. (''материя, материализм'') ж-а А. (идея, идеализм) филос. акыл-ойдун дүйн<font color='green'>ө</font>лүк өнүгүү негизинде жаткан эки карама-ка<font color='green'>р</font>шы багыттардын (материализм–идеализм) ко<font color='green'>н</font>цепциялары катары мүнөздөлөт. Материализм окуусунда болмуштун (Б.) негизин материя түзөт десе, идеализм, тескерисинче, Б-тун негизи идея (абсолюттук идея, рух) деп эсептейт. Б. түшүнүгү метафизиканын өзгөчө бөлүгү – онтологиянын (Б. тууралуу окуунун) иликтөө айдыӊы (пре<font color='green'>д</font>мети). Б. – бул жашоо, ал – бар чындык, бо<font color='green'>л</font>гон реалдуулук. “Б.” түшүнүгү байыркы коомдо адамдар өздөрүн курчап турган дүйнө ж-дө э ӊ ж а л п ы к ө з к а р а ш түзүү аракеттеринен<br />
улам келип чыкканын болжолдошот. Филосо<font color='green'>ф</font>тор Б-тун мазмунун субстанция (дүйнөбашат, бардыктын башталмасы, түпмаӊыз) м-н бир катарда карашкан. Тарыхта Б. идеясын алгач байыркы грек ойчулу Парменид алып чыккан. Ал Б-ту «субстанция» м-н окшош, төп маан<font color='green'>и</font>леш катары караган. Анын ою б-ча Б. гана бар. Жок нерсе (небытие) деген жок нерсе. Аны а<font color='green'>ӊ</font>доого болбойт, андай жок нерсе тууралуу элестөө да мүмкүн эмес. Б. жаралбайт, жок да болбойт. Демокрит Б-тун негизин атомдор түзөт десе, Платон идеялар дүйнөсү анын чыныгы (реа<font color='green'>л</font>дуу), түбөлүк, өзгөрбөс касиети ж-а сапаты деп атаган. Жаӊы заман мезгилинде бул олуттуу түшүнүк башкача өӊүттөн карала баштаган. И. Канттын болмуш м-н түпмаӊызды (субста<font color='green'>н</font>цияны) өз-өзүнчө бөлүп карашы, адамдын и<font color='green'>ш</font>аракетиндеги таанымды ж-а практикалык<br />
чөйрөлөрдү маани-маӊызына дейре ажырымдоого алып келген. Г. Гегелдин ырастоосунда Б. ж-а ойлоо (мышление) категориялары маӊызы б-ча бипбирдей, окшош. Ойлоо ныпым жок нерседен (небытие) башталып, өзүнүн к<font color='green'>а</font>рама-каршысы – Б. категориясына өтөт. 18–1<font color='green'>9</font>к-дагы материализм болмуш м-н материяны би<font color='green'>п</font>бирдей, төп деп эсептеген. 20–21-кылымдын философиясынын Э. Гуссерль, М. Шелер, Н. Гар<font color='green'>т</font>ман, М. Хайдеггер сыяктуу өкүлдөрү Б-ту жаӊы өӊүттөн, субстанция түшүнүгүнөн аж<font color='green'>ы</font>ратып карай башташты (к. ''Экзистенци<font color='green'>а</font>лизм'').<br />
«Аӊсезим» термини – философиянын башкы түшүнүгүнүн бири, метафизиканын жуп катег<font color='green'>о</font>риясынын (болмуш ж-а аӊсезим) түгөйү. Класс<font color='green'>и</font>калык мааниде «А.» адамдын субъективдүү тар<font color='green'>а</font>бынын бардык жактарын (ишмердиги, эмоция, идеалдар, баалуулуктар, нормалар ж. б.) ка<font color='green'>м</font>тыйт, мына ушундай мазмунда караганда – ал идеалдуу дегенге жакын. Аӊдоо процессинде субъекттин аӊсезиминде объект гана чагылба<font color='green'>с</font>тан, ошол нерсенин аӊдалып жатканы да кошо берилет. Тарыхтын түркүн-түрдүү циклдеринде А-дин ар аспекттеринин актуалдуулугу ар ка<font color='green'>н</font>дай болгон. 18–19-к-да А-ди иликтөөнүн маан<font color='green'>и</font>си негизинен билим м-н теӊелген. Ал – А. м-н мээнин, А. м-н аӊсезимсиздиктин катышы ту<font color='green'>у</font>ралуу. Азыркы учурдагы философиянын көӊ<font color='green'>ү</font>лүнүн борборунда А-дин онтологиялык жакт<font color='green'>а</font>ры – А. м-н тилдин карым-катышы тууралуу проблемалар турат. ''М. Эдилова.'' [[Category: 2-том, бүтө элек]]<br />
</div>Kadyrm