БАТКЕН ОБЛУСУ - Түзөтүүлөр тарыхы

https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3 БАТКЕН ОБЛУСУ - Түзөтүүлөр тарыхы 2026-04-18T14:31:35Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=29248&oldid=prev Begay, 05:37, 30 Июль (Теке) 2025 карата 2025-07-30T05:37:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:37, 30 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТКЕН ОБЛУСУ ''' Кыргызстандын түштүк-батышында жайгашкан. 1999-жылы 12-октябрда Ош облусунан Баткен, Кадамжай, Лейлек райондору жана Кызыл-Кыя, Cүлүктү шаарларын бөлүп, облус уюштурулган. 2000-жылы райондун борбору – Баткен кыштагы жана 2001-жана <br/></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТКЕН ОБЛУСУ ''' Кыргызстандын түштүк-батышында жайгашкан. 1999-жылы 12-октябрда Ош облусунан Баткен, Кадамжай, Лейлек райондору жана Кызыл-Кыя, Cүлүктү шаарларын бөлүп, облус уюштурулган. 2000-жылы райондун борбору – Баткен кыштагы жана 2001-жана <br/></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАТКЕН ОБЛУСУ42.png | thumb | <center>Облустук администрациянын имараты.</center>]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАТКЕН ОБЛУСУ42.png | thumb | <center>Облустук администрациянын имараты.</center>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Исфана кыштагы шаар статусун алган. Түштүк-батышынан жана түндүк-батышынан Тажикстан, түндүгүнөн Өзбекстан, чыгышынан Ош облусу менен чектешет. Транспорттук катнашы облустун аймагындагы башка мамлекеттерге тийиштүү бир нече анклавдар (архипелагдар) жана чек аралар аркылуу өткөндүктөн, облустун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө кыйла терс таасирин тийгизүүдө. Аянты 17,0 миӊ ''км''<sup>2</sup> же республиканын аймагынын 8,5%ин түзөт. Калкы 561443 (2022) же республиканын калкынын 8,1%ы. Облустун аймагында 3 район, 4 шаар (Баткен, Исфана, Кызыл-Кыя, Сүлүктү) жана 194 кыштак, 30 айыл аймагы бар. Облустун борбору – Баткен шаары.<br/></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Раззаков (мурдагы </ins>Исфана<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </ins>кыштагы шаар статусун алган. Түштүк-батышынан жана түндүк-батышынан Тажикстан, түндүгүнөн Өзбекстан, чыгышынан Ош облусу менен чектешет. Транспорттук катнашы облустун аймагындагы башка мамлекеттерге тийиштүү бир нече анклавдар (архипелагдар) жана чек аралар аркылуу өткөндүктөн, облустун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнө кыйла терс таасирин тийгизүүдө. Аянты 17,0 миӊ ''км''<sup>2</sup> же республиканын аймагынын 8,5%ин түзөт. Калкы 561443 (2022) же республиканын калкынын 8,1%ы. Облустун аймагында 3 район, 4 шаар (Баткен, Исфана, Кызыл-Кыя, Сүлүктү) жана 194 кыштак, 30 айыл аймагы бар. Облустун борбору – Баткен шаары.<br/></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Баткен облусу Фергана өрөөнүнүн түштүк өндүрүн, Түркстан, Алай кырка тоолорунун түндүк капталдарын, этек тоолорун, адыр тилкесин ээлейт. Бул кырка тоолордун кырлары деӊиз деӊгээлинен 4000–5000 ''м'' бийиктикке көтөрүлөт; облустун эӊ бийик жери Түркстан кырка тоосунда (Кожо-Бакырган суусунун башатында) 5508 ''м'' (Пирамида чокусу), Алай кырка тоосунда (Cохтун алабында – Тилбеде) 5539 ''м'' (батышында Тамды-Кул чокусу). Облустун аймагында, Кулунду өрөөнүндө Кыргызстандын эӊ жапыз жери жайгашкан; ал деӊиз деӊгээлинен 401 ''м'' бийиктикте. Жеринин бетинин түзүлүшү боюнча облустун аймагы тоо этектериндеги түздүктөр, тоо арасындагы ойдуӊдар, орто бийиктиктеги тоолор, бийик тоо зоналарына бөлүнөт. Тоо этектериндеги бир аз ж а н т а й ы ӊ к ы т ү з д ү к т ө р – облустун эӊ жапыз жайгашкан бөлүгү Фергана өрөөнүнүн чет-жакасын (өндүрүн) түзөт. Бул зонага Кастак Өз-Кулунду, Төө-Моюн, Кызыл-Жар ж.б. түздүктөр кирет. Андан жогору а д ы р л а р з о н а с ы Фергана өрөөнү менен орто бийиктиктеги тоолор зонасынын аралыгында жайгашып, абсолюттук бийиктиги 1000–1300 ''м''ге жетет. Адырлар Түркстан жана Алай кырка тоолорунун этектеринде – Шаймерден-Cох суу бөлгүчтөрүндө, Кожо- Бакырган-Ак-Суу суу бөлгүчүнүн батыш бөлүгүндө, Ак-Суунун алабында зор аянттарды ээлейт. Адырлардын эӊ бийиги жана өзгөчөсү – Бели-Сынык жалы. Анын түндүк капталы узун жана жазы, Каста-Көз өрөөнү карай жантайыӊкы, түштүк капталы кыска жана аскалуу, узатасынан созулган жазы Таш-Рабат ойдуӊуна тик түшөт. Бели-Сынык жана Чимион адырлуу жалдары кургак колоттор-сайлар менен тилмеленген. Чимион жалы – жаӊы тектоникалык кыймылда көтөрүлгөн антиклиналдык түзүлүш. Айрым жерлерин өтө тилмеленген, жыбыттуу, чөлдүү жерлерди – чаптарды («бедленддерди») пайда кылат. Т о о а р а с ы н д а г ы о й д у ӊ д а р, адырлар, этек тоо кыркалары, ошондой эле негизги кырка тоолордун аралыктарын ээлейт. Алар кеӊдик боюнча созулган эки тилкени түзөт. Анын түндүк тилкеси түштүк тилкесине караганда гипсометриялык деӊгээли төмөн (900–1000 ''м'' абсолюттук бийиктикте) жайгашкан (мисалы, Кожо-Бакырган суусунун алабындагы Таш-Рабат ойдуӊу). Ички ойдуӊдардын түштүк тилкеси этек тоолорду Түркстан, Алай бийик кырка тоолорунан бөлүп турган дээрлик туташ депрессияны пайда кылат, абсолюттук бийиктиги 1500–1800 ''м''ге жетет. Бул тилкеге Исфана, Чарк, Лейлек, Баткен, Айдаркен, Охна ж. б. ойдуӊдар кирет. Ички ойдуӊдардын рельефин бир аз жантайыӊкы күдүрлүү түздүктөр, аларды тилмелеген кургак сайлар түзөт. Тоо аралык ойдуӊдардан жогору о р т о б и й и к т и к т е г и т о о л о р зонасы бийик этек тоолорду, Түркстан, Алай кырка тоолорунун алдыӊкы жалдарын камтыйт. Бийиктиги 2000–3000 ''м''. бийик этек тоолор өтө жана тереӊ тилмеленген айрым токол тоолордон турат. Токол тоолор менен адырларды кеӊдик багытта узатасынан (40° параллель боюнча) созулуп жаткан тоо аралык ойдуӊдар бөлүп турат. Б и й и к т о о л у у з о н а г а ири Түркстан жана Алай кырка тоолору кирет. ''Түркстан кырка тоосунун'' тоолору жана жалдары негизинен кеӊдик багытта жайгашып, түндүктү (Фергана өрөөнүн) жана батышты карай акырындап жантаят. Жалдар өрөөндөр менен бөлүнүп, өрөөндөрү туурасынан кеткен кууш капчыгайлар менен тилмеленген. Облустун аймагында Түркстан кырка тоосунун чокулары 5000 ''м'' бийиктикке чейин жетет. Мөӊгүлөр, көп жылдык кар бар. Кыры аска-зоокалуу. Түркстан кырка тоосунун чыгыш уландысын – ''Алай кырка тоосу'' узатасынан созулган жазы өрөөндөр, туурасынан кеткен тереӊ капчыгайлар менен тилмеленген катмары. Кырка тоонун негизги суу бөлгүч кырынан түндүктү карай Кичи Алай (же Кыргыз-Ата) тоо массиви бөлүнүп чыгат. Анын батыш бөлүгү облустун аймагында. Алай кырка тоосунун капталдары Түркстандыкындай эле асимметриялык түзүлүштө. Түндүк капталдары туурасы 80–100 ''км''ге жеткен жазы аймакты түзөт, түштүгү кыйла кыска. Түндүк капталдарында азыркы мөӊгүлөр жана байыркы мөӊгүлөрдүн издери кеӊири таралган. Мөӊгүлөр Түркстан кырка тоосунун бийик (5400 ''м'') чыгыш бөлүгүндө да кездешет. Түркстан жана Алай кырка тоолорунун бийик тоолуу зонасына байыркы жана азыркы мөӊгүлөрдүн аракетинен пайда болгон рельефтин тепши сымал формалары, капталдарына шагыл-таш корумдары мүнөздүү. Геоструктуралык жактан облустун аймагы герцин бүктөлүү структурасына кирет. <br/></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Баткен облусу Фергана өрөөнүнүн түштүк өндүрүн, Түркстан, Алай кырка тоолорунун түндүк капталдарын, этек тоолорун, адыр тилкесин ээлейт. Бул кырка тоолордун кырлары деӊиз деӊгээлинен 4000–5000 ''м'' бийиктикке көтөрүлөт; облустун эӊ бийик жери Түркстан кырка тоосунда (Кожо-Бакырган суусунун башатында) 5508 ''м'' (Пирамида чокусу), Алай кырка тоосунда (Cохтун алабында – Тилбеде) 5539 ''м'' (батышында Тамды-Кул чокусу). Облустун аймагында, Кулунду өрөөнүндө Кыргызстандын эӊ жапыз жери жайгашкан; ал деӊиз деӊгээлинен 401 ''м'' бийиктикте. Жеринин бетинин түзүлүшү боюнча облустун аймагы тоо этектериндеги түздүктөр, тоо арасындагы ойдуӊдар, орто бийиктиктеги тоолор, бийик тоо зоналарына бөлүнөт. Тоо этектериндеги бир аз ж а н т а й ы ӊ к ы т ү з д ү к т ө р – облустун эӊ жапыз жайгашкан бөлүгү Фергана өрөөнүнүн чет-жакасын (өндүрүн) түзөт. Бул зонага Кастак Өз-Кулунду, Төө-Моюн, Кызыл-Жар ж.б. түздүктөр кирет. Андан жогору а д ы р л а р з о н а с ы Фергана өрөөнү менен орто бийиктиктеги тоолор зонасынын аралыгында жайгашып, абсолюттук бийиктиги 1000–1300 ''м''ге жетет. Адырлар Түркстан жана Алай кырка тоолорунун этектеринде – Шаймерден-Cох суу бөлгүчтөрүндө, Кожо- Бакырган-Ак-Суу суу бөлгүчүнүн батыш бөлүгүндө, Ак-Суунун алабында зор аянттарды ээлейт. Адырлардын эӊ бийиги жана өзгөчөсү – Бели-Сынык жалы. Анын түндүк капталы узун жана жазы, Каста-Көз өрөөнү карай жантайыӊкы, түштүк капталы кыска жана аскалуу, узатасынан созулган жазы Таш-Рабат ойдуӊуна тик түшөт. Бели-Сынык жана Чимион адырлуу жалдары кургак колоттор-сайлар менен тилмеленген. Чимион жалы – жаӊы тектоникалык кыймылда көтөрүлгөн антиклиналдык түзүлүш. Айрым жерлерин өтө тилмеленген, жыбыттуу, чөлдүү жерлерди – чаптарды («бедленддерди») пайда кылат. Т о о а р а с ы н д а г ы о й д у ӊ д а р, адырлар, этек тоо кыркалары, ошондой эле негизги кырка тоолордун аралыктарын ээлейт. Алар кеӊдик боюнча созулган эки тилкени түзөт. Анын түндүк тилкеси түштүк тилкесине караганда гипсометриялык деӊгээли төмөн (900–1000 ''м'' абсолюттук бийиктикте) жайгашкан (мисалы, Кожо-Бакырган суусунун алабындагы Таш-Рабат ойдуӊу). Ички ойдуӊдардын түштүк тилкеси этек тоолорду Түркстан, Алай бийик кырка тоолорунан бөлүп турган дээрлик туташ депрессияны пайда кылат, абсолюттук бийиктиги 1500–1800 ''м''ге жетет. Бул тилкеге Исфана, Чарк, Лейлек, Баткен, Айдаркен, Охна ж. б. ойдуӊдар кирет. Ички ойдуӊдардын рельефин бир аз жантайыӊкы күдүрлүү түздүктөр, аларды тилмелеген кургак сайлар түзөт. Тоо аралык ойдуӊдардан жогору о р т о б и й и к т и к т е г и т о о л о р зонасы бийик этек тоолорду, Түркстан, Алай кырка тоолорунун алдыӊкы жалдарын камтыйт. Бийиктиги 2000–3000 ''м''. бийик этек тоолор өтө жана тереӊ тилмеленген айрым токол тоолордон турат. Токол тоолор менен адырларды кеӊдик багытта узатасынан (40° параллель боюнча) созулуп жаткан тоо аралык ойдуӊдар бөлүп турат. Б и й и к т о о л у у з о н а г а ири Түркстан жана Алай кырка тоолору кирет. ''Түркстан кырка тоосунун'' тоолору жана жалдары негизинен кеӊдик багытта жайгашып, түндүктү (Фергана өрөөнүн) жана батышты карай акырындап жантаят. Жалдар өрөөндөр менен бөлүнүп, өрөөндөрү туурасынан кеткен кууш капчыгайлар менен тилмеленген. Облустун аймагында Түркстан кырка тоосунун чокулары 5000 ''м'' бийиктикке чейин жетет. Мөӊгүлөр, көп жылдык кар бар. Кыры аска-зоокалуу. Түркстан кырка тоосунун чыгыш уландысын – ''Алай кырка тоосу'' узатасынан созулган жазы өрөөндөр, туурасынан кеткен тереӊ капчыгайлар менен тилмеленген катмары. Кырка тоонун негизги суу бөлгүч кырынан түндүктү карай Кичи Алай (же Кыргыз-Ата) тоо массиви бөлүнүп чыгат. Анын батыш бөлүгү облустун аймагында. Алай кырка тоосунун капталдары Түркстандыкындай эле асимметриялык түзүлүштө. Түндүк капталдары туурасы 80–100 ''км''ге жеткен жазы аймакты түзөт, түштүгү кыйла кыска. Түндүк капталдарында азыркы мөӊгүлөр жана байыркы мөӊгүлөрдүн издери кеӊири таралган. Мөӊгүлөр Түркстан кырка тоосунун бийик (5400 ''м'') чыгыш бөлүгүндө да кездешет. Түркстан жана Алай кырка тоолорунун бийик тоолуу зонасына байыркы жана азыркы мөӊгүлөрдүн аракетинен пайда болгон рельефтин тепши сымал формалары, капталдарына шагыл-таш корумдары мүнөздүү. Геоструктуралык жактан облустун аймагы герцин бүктөлүү структурасына кирет. <br/></div></td></tr> </table>

Begay https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=10779&oldid=prev Ayday, 08:19, 23 Июль (Теке) 2024 карата 2024-07-23T08:19:55Z

<p></p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=10779&oldid=8953">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>

Ayday https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8953&oldid=prev Temirkan, 02:30, 12 Апрель (Чын куран) 2024 карата 2024-04-12T02:30:08Z

<p></p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8953&oldid=8906">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8906&oldid=prev Temirkan, 03:32, 11 Апрель (Чын куран) 2024 карата 2024-04-11T03:32:09Z

<p></p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8906&oldid=8905">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8905&oldid=prev Temirkan, 02:31, 11 Апрель (Чын куран) 2024 карата 2024-04-11T02:31:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">02:31, 11 Апрель (Чын куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТКЕН ОБЛУСУ ''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кырг-ндын түш.</del>-батышында жайгашкан. 1999-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>12-октябрда Ош <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл-нан </del>Баткен, Кадамжай, Лейлек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">р-ндору ж-а </del>Кызыл-Кыя, Cүлүктү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ш-н </del>бөлүп, облус уюштурулган. 2000-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. </del>райондун борбору – Баткен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>2001-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. кыш. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАТКЕН ОБЛУСУ ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргызстандын түштүк</ins>-батышында жайгашкан. 1999-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>12-октябрда Ош <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунан </ins>Баткен, Кадамжай, Лейлек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">райондору жана </ins>Кызыл-Кыя, Cүлүктү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">шаарларын </ins>бөлүп, облус уюштурулган. 2000-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылы </ins>райондун борбору – Баткен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыштагы жана </ins>2001-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins><br/></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАТКЕН ОБЛУСУ42.png | thumb | <center>Облустук администрациянын имараты.</center>]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАТКЕН ОБЛУСУ42.png | thumb | <center>Облустук администрациянын имараты.</center>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Исфана <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыш. </del>шаар статусун алган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш.</del>-батышынан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а түн.</del>-батышынан Тажикстан, түндүгүнөн Өзбекстан, чыгышынан Ош <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">обл. м-н </del>чектешет. Транспорттук катнашы облустун аймагындагы башка мамлекеттерге тийиштүү бир нече анклавдар (архипелагдар) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>чек аралар аркылуу өткөндүктөн, облустун социалдык-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экон. </del>өнүгүүсүнө кыйла терс таасирин тийгизүүдө. Аянты 17,0 миӊ ''км''<sup>2</sup> же <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">респ-нын </del>аймагынын 8,5%ин түзөт. Калкы 579,3 миӊ (2020) же <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">респ-нын </del>калкынын 8,1%и. Облустун аймагында 3 район, 4 шаар (Баткен, Исфана, Кызыл-Кыя, Сүлүктү) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>194 кыштак, 30 айыл аймагы бар. Облустун борбору – Баткен ш.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Исфана <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кыштагы </ins>шаар статусун алган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк</ins>-батышынан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана түндүк</ins>-батышынан Тажикстан, түндүгүнөн Өзбекстан, чыгышынан Ош <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу менен </ins>чектешет. Транспорттук катнашы облустун аймагындагы башка мамлекеттерге тийиштүү бир нече анклавдар (архипелагдар) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>чек аралар аркылуу өткөндүктөн, облустун социалдык-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экономикалык </ins>өнүгүүсүнө кыйла терс таасирин тийгизүүдө. Аянты 17,0 миӊ ''км''<sup>2</sup> же <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">республиканын </ins>аймагынын 8,5%ин түзөт. Калкы 579,3 миӊ (2020) же <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">республиканын </ins>калкынын 8,1%и. Облустун аймагында 3 район, 4 шаар (Баткен, Исфана, Кызыл-Кыя, Сүлүктү) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>194 кыштак, 30 айыл аймагы бар. Облустун борбору – Баткен ш.<br/></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты. ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Табияты. ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Б. о. Фергана өрөөнүнүн түш. өндүрүн, Түркстан, Алай кырка тоолорунун түн. капталдарын, этек тоолорун, адыр тилкесин ээлейт. Бул кырка тоолордун кырлары деӊиз деӊг. 4000–5000 ''м'' бийиктикке көтөрүлөт; облустун эӊ бийик жери Түркстан кырка тоосунда (Кожо-Бакырган суусунун башатында) 5508 ''м'' (Пирамида чокусу), Алай кырка тоосунда (Cохтун алабында – Тилбеде) 5539 ''м'' (батышында Тамды-Кул чокусу). Облустун аймагында, Кулунду өрөөнүндө Кырг-ндын эӊ жапыз жери жайгашкан; ал деӊиз деӊг. 401 ''м'' бийиктикте. Жеринин бетинин түзүлүшү б-ча облустун аймагы тоо этектериндеги түздүктөр, тоо арасындагы ойдуӊдар, орто бийиктиктеги тоолор, бийик тоо зоналарына бөлүнөт. Тоо этектериндеги бир аз ж а н т а й ы ӊ к ы т ү з д ү к т ө р – облустун эӊ жапыз жайгашкан бөлүгү Фергана өрөөнүнүн чет-жакасын (өндүрүн) түзөт. Бул зонага Кастак Өз-Кулунду, Төө-Моюн, Кызыл-Жар ж.б. түздүктөр кирет. Андан жогору а д ы р л а р з о н а с ы Фергана өрөөнү м-н орто бийиктиктеги тоолор зонасынын аралыгында жайгашып, абс. бийикт. 1000–1300 ''м''ге жетет. Адырлар Түркстан ж-а Алай кырка тоолорунун этектеринде – Шаймерден-Cох суу бөлгүчтөрүндө, Кожо- Бакырган-Ак-Суу суу бөлгүчүнүн батыш бөлүгүндө, Ак-Суунун алабында зор аянттарды ээлейт. Адырлардын эӊ бийиги ж-а өзгөчөсү – Бели-Сынык жалы. Анын түн. капталы узун ж-а жазы, Каста-Көз өрөөнү карай жантайыӊкы, түш. капталы кыска ж-а аскалуу, узатасынан созулган жазы Таш-Рабат ойдуӊуна тик түшөт. Бели-Сынык ж-а Чимион адырлуу жалдары кургак колоттор-сайлар м-н тилмеленген. Чимион жалы – жаӊы тектон. кыймылда көтөрүлгөн антиклиналдык түзүлүш. Айрым жерлерин өтө тилмеленген, жыбыттуу, чөлдүү жерлерди – чаптарды («бедленддерди») пайда кылат. Т о о а р а с ы н д а г ы о й д у ӊ д а р адырлар, этек тоо кыркалары, о. эле негизги кырка тоолордун аралыктарын ээлейт. Алар кеӊдик б-ча созулган эки тилкени түзөт. Анын түн. тилкеси түш. тилкесине караганда гипсометриялык деӊгээли төмөн (900–1000 ''м'' абс. бийиктикте) жайгашкан (мис., Кожо-Бакырган суусунун алабындагы Таш-Рабат ойдуӊу). Ички ойдуӊдардын түш. тилкеси этек тоолорду Түркстан, Алай бийик кырка тоолорунан бөлүп турган дээрлик туташ депрессияны пайда кылат, абс. бийиктиги 1500–1800 ''м''ге жетет. Бул тилкеге Исфана, Чарк, Лейлек, Баткен, Айдаркен, Охна ж. б. ойдуӊдар кирет. Ички ойдуӊдардын рельефин бир аз жантайыӊкы күдүрлүү түздүктөр, аларды тилмелеген кургак сайлар түзөт. Тоо аралык ойдуӊдардан жогору о р т о б и й и к т и к т е г и т о о л о р зонасы бийик этек тоолорду, Түркстан, Алай кырка тоолорунун алдыӊкы жалдарын камтыйт. Бийикт. 2000–3000 ''м''. бийик этек тоолор өтө ж-а тереӊ тилмеленген айрым токол тоолордон турат. Токол тоолор м-н адырларды кеӊдик багытта узатасынан (40° параллель б-ча) созулуп жаткан тоо аралык ойдуӊдар бөлүп турат. Б и й и к т о о л у у з о н а г а ири Түркстан ж-а Алай кырка тоолору кирет. ''Түркстан кырка тоосунун'' тоолору ж-а жалдары негизинен кеӊдик багытта жайгашып, түндүктү (Фергана өрөөнүн) ж-а батышты карай акырындап жантаят. Жалдар өрөөндөр м-н бөлүнүп, өрөөндөрү туурасынан кеткен кууш капчыгайлар м-н тилмеленген. Облустун аймагында Түркстан кырка тоосунун чокулары 5000 ''м'' бийиктикке чейин жетет. Мөӊгүлөр, көп жылдык кар бар. Кыры аска-зоокалуу. Түркстан кырка тоосунун чыгыш уландысын – ''Алай кырка тоосу'' узатасынан созулган жазы өрөөндөр, туурасынан кеткен тереӊ капчыгайлар м-н тилмеленген катмары. Кырка тоонун негизги суу бөлгүч кырынан түндүктү карай Кичи Алай (же Кыргыз-Ата) тоо массиви бөлүнүп чыгат. Анын батыш бөлүгү облустун аймагында. Алай кырка тоосунун капталдары Түркстандыкындай эле асимметриялык түзүлүштө. Түндүк капталдары туурасы 80–100 ''км''ге жеткен жазы аймакты түзөт, түштүгү кыйла кыска. Түн. капталдарында азыркы мөӊгүлөр ж-а байыркы мөӊгүлөрдүн издери кеӊири таралган. Мөӊгүлөр Түркстан кырка тоосунун бийик (5400 ''м'') чыгыш бөлүгүндө да кездешет. Түркстан ж-а Алай кырка тоолорунун бийик тоолуу зонасына байыркы ж-а азыркы мөӊгүлөрдүн аракетинен пайда болгон рельефтин тепши сымал формалары, капталдарына шагыл-таш корумдары мүнөздүү. Геоструктуралык жактан облустун аймагы герцин бүктөлүү структурасына кирет. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>Б. о. Фергана өрөөнүнүн түш. өндүрүн, Түркстан, Алай кырка тоолорунун түн. капталдарын, этек тоолорун, адыр тилкесин ээлейт. Бул кырка тоолордун кырлары деӊиз деӊг. 4000–5000 ''м'' бийиктикке көтөрүлөт; облустун эӊ бийик жери Түркстан кырка тоосунда (Кожо-Бакырган суусунун башатында) 5508 ''м'' (Пирамида чокусу), Алай кырка тоосунда (Cохтун алабында – Тилбеде) 5539 ''м'' (батышында Тамды-Кул чокусу). Облустун аймагында, Кулунду өрөөнүндө Кырг-ндын эӊ жапыз жери жайгашкан; ал деӊиз деӊг. 401 ''м'' бийиктикте. Жеринин бетинин түзүлүшү б-ча облустун аймагы тоо этектериндеги түздүктөр, тоо арасындагы ойдуӊдар, орто бийиктиктеги тоолор, бийик тоо зоналарына бөлүнөт. Тоо этектериндеги бир аз ж а н т а й ы ӊ к ы т ү з д ү к т ө р – облустун эӊ жапыз жайгашкан бөлүгү Фергана өрөөнүнүн чет-жакасын (өндүрүн) түзөт. Бул зонага Кастак Өз-Кулунду, Төө-Моюн, Кызыл-Жар ж.б. түздүктөр кирет. Андан жогору а д ы р л а р з о н а с ы Фергана өрөөнү м-н орто бийиктиктеги тоолор зонасынын аралыгында жайгашып, абс. бийикт. 1000–1300 ''м''ге жетет. Адырлар Түркстан ж-а Алай кырка тоолорунун этектеринде – Шаймерден-Cох суу бөлгүчтөрүндө, Кожо- Бакырган-Ак-Суу суу бөлгүчүнүн батыш бөлүгүндө, Ак-Суунун алабында зор аянттарды ээлейт. Адырлардын эӊ бийиги ж-а өзгөчөсү – Бели-Сынык жалы. Анын түн. капталы узун ж-а жазы, Каста-Көз өрөөнү карай жантайыӊкы, түш. капталы кыска ж-а аскалуу, узатасынан созулган жазы Таш-Рабат ойдуӊуна тик түшөт. Бели-Сынык ж-а Чимион адырлуу жалдары кургак колоттор-сайлар м-н тилмеленген. Чимион жалы – жаӊы тектон. кыймылда көтөрүлгөн антиклиналдык түзүлүш. Айрым жерлерин өтө тилмеленген, жыбыттуу, чөлдүү жерлерди – чаптарды («бедленддерди») пайда кылат. Т о о а р а с ы н д а г ы о й д у ӊ д а р адырлар, этек тоо кыркалары, о. эле негизги кырка тоолордун аралыктарын ээлейт. Алар кеӊдик б-ча созулган эки тилкени түзөт. Анын түн. тилкеси түш. тилкесине караганда гипсометриялык деӊгээли төмөн (900–1000 ''м'' абс. бийиктикте) жайгашкан (мис., Кожо-Бакырган суусунун алабындагы Таш-Рабат ойдуӊу). Ички ойдуӊдардын түш. тилкеси этек тоолорду Түркстан, Алай бийик кырка тоолорунан бөлүп турган дээрлик туташ депрессияны пайда кылат, абс. бийиктиги 1500–1800 ''м''ге жетет. Бул тилкеге Исфана, Чарк, Лейлек, Баткен, Айдаркен, Охна ж. б. ойдуӊдар кирет. Ички ойдуӊдардын рельефин бир аз жантайыӊкы күдүрлүү түздүктөр, аларды тилмелеген кургак сайлар түзөт. Тоо аралык ойдуӊдардан жогору о р т о б и й и к т и к т е г и т о о л о р зонасы бийик этек тоолорду, Түркстан, Алай кырка тоолорунун алдыӊкы жалдарын камтыйт. Бийикт. 2000–3000 ''м''. бийик этек тоолор өтө ж-а тереӊ тилмеленген айрым токол тоолордон турат. Токол тоолор м-н адырларды кеӊдик багытта узатасынан (40° параллель б-ча) созулуп жаткан тоо аралык ойдуӊдар бөлүп турат. Б и й и к т о о л у у з о н а г а ири Түркстан ж-а Алай кырка тоолору кирет. ''Түркстан кырка тоосунун'' тоолору ж-а жалдары негизинен кеӊдик багытта жайгашып, түндүктү (Фергана өрөөнүн) ж-а батышты карай акырындап жантаят. Жалдар өрөөндөр м-н бөлүнүп, өрөөндөрү туурасынан кеткен кууш капчыгайлар м-н тилмеленген. Облустун аймагында Түркстан кырка тоосунун чокулары 5000 ''м'' бийиктикке чейин жетет. Мөӊгүлөр, көп жылдык кар бар. Кыры аска-зоокалуу. Түркстан кырка тоосунун чыгыш уландысын – ''Алай кырка тоосу'' узатасынан созулган жазы өрөөндөр, туурасынан кеткен тереӊ капчыгайлар м-н тилмеленген катмары. Кырка тоонун негизги суу бөлгүч кырынан түндүктү карай Кичи Алай (же Кыргыз-Ата) тоо массиви бөлүнүп чыгат. Анын батыш бөлүгү облустун аймагында. Алай кырка тоосунун капталдары Түркстандыкындай эле асимметриялык түзүлүштө. Түндүк капталдары туурасы 80–100 ''км''ге жеткен жазы аймакты түзөт, түштүгү кыйла кыска. Түн. капталдарында азыркы мөӊгүлөр ж-а байыркы мөӊгүлөрдүн издери кеӊири таралган. Мөӊгүлөр Түркстан кырка тоосунун бийик (5400 ''м'') чыгыш бөлүгүндө да кездешет. Түркстан ж-а Алай кырка тоолорунун бийик тоолуу зонасына байыркы ж-а азыркы мөӊгүлөрдүн аракетинен пайда болгон рельефтин тепши сымал формалары, капталдарына шагыл-таш корумдары мүнөздүү. Геоструктуралык жактан облустун аймагы герцин бүктөлүү структурасына кирет. </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">40 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">38 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>''Н. Алымкулова, Ө. Бараталиев, А. Мырзаев.''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><br/>''Н. Алымкулова, Ө. Бараталиев, А. Мырзаев.''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8300&oldid=prev vol2_>KadyrM, 11:02, 29 Март (Жалган куран) 2024 карата 2024-03-29T11:02:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:02, 29 Март (Жалган куран) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

vol2_>KadyrM https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8301&oldid=prev Kadyrm: 1 версия 2024-03-29T05:07:58Z

<p>1 версия</p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%9E%D0%91%D0%9B%D0%A3%D0%A1%D0%A3&diff=8301">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>

Kadyrm