https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0 2026-04-20T19:22:28Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=79902&oldid=prev 2026-04-20T08:48:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:48, 20 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаеіёгon-таякча</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Голллландиялык </del>окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>алгач бактерияларды  жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. Франция  окумуштуусу  Л. Пастер бактериялардын зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. Бактериялар жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>капталат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' узундугу  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-20 </del>''мкм'', ал эми күкүрт бактериялардын узундугу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-100 </del>''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>кыймылдайт. Алар ар түрдүү физиологиялык,  биохимиялык касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), ошондой эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. Органикалык заттар (гетеротрофтор) же органикалык  эмес заттар&amp;shy;дан органикалык заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер,  бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>түрдүк курамы экологиялык шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында бактериялардын мааниси зор. Өсүмдүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык химиялык элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>өсүмдүктөрдүн оору, ылаң <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>илдет козгогучтары. Бактериялар тамак-аш, микробиологиялык, химия ж. б. өнөр жай тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bactėron–таякча</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Голландиялык </ins>окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>алгач бактерияларды  жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. Франция  окумуштуусу  Л. Пастер бактериялардын зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. Бактериялар жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>капталат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' узундугу  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1–20 </ins>''мкм'', ал эми күкүрт бактериялардын узундугу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5–100 </ins>''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>кыймылдайт. Алар ар түрдүү физиологиялык,  биохимиялык касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), ошондой эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. Органикалык заттар (гетеротрофтор) же органикалык  эмес заттар&amp;shy;дан органикалык заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер,  бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>түрдүк курамы экологиялык шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында бактериялардын мааниси зор. Өсүмдүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык химиялык элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>өсүмдүктөрдүн оору, ылаң <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>илдет козгогучтары. Бактериялар тамак-аш, микробиологиялык, химия ж. б. өнөр жай тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Эль-Тор вибриону; 2 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>дизентерия таякчасы; 3 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>стафилококк; 4 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>менингококк; 5 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>пневмококк; 6 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>стрептококк; 7 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>кептөөр таякчасы; 8 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>ботулизм таякчасы; 9 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>туберкулёз таякчасы.]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Эль-Тор вибриону; 2 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>дизентерия таякчасы; 3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>стафилококк; 4 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>менингококк; 5 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>пневмококк; 6 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>стрептококк; 7 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>кептөөр таякчасы; 8 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>ботулизм таякчасы; 9 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>туберкулёз таякчасы.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=15455&oldid=prev 2025-02-05T05:46:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:46, 5 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. Ьаеіёгon-таякча) - клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. Голллландиялык окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп м-н алгач бактерияларды  жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. Франция  окумуштуусу  Л. Пастер бактериялардын зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы м-н капталат ж-а клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу м-н көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">уз. </del>1-20 ''мкм'', ал эми күкүрт бактериялардын узундугу 5-100 ''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы м-н кыймылдайт. Алар ар түрдүү физиологиялык,  биохимиялык касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), ошондой эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. Органикалык заттар (гетеротрофтор) же органикалык  эмес заттар&amp;shy;дан органикалык заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер, бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны ж-а түрдүк курамы экологиялык шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында бактериялардын мааниси зор. Өсүмдүк ж-а жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык химиялык элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал ж-а өсүмдүктөрдүн оору, ылаң ж-а илдет козгогучтары. Бактериялар тамак-аш, микробиологиялык, химия ж. б. өнөр жай тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. Ьаеіёгon-таякча) - клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. Голллландиялык окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп м-н алгач бактерияларды  жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. Франция  окумуштуусу  Л. Пастер бактериялардын зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бактериялар </ins>жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы м-н капталат ж-а клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу м-н көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">узундугу  </ins>1-20 ''мкм'', ал эми күкүрт бактериялардын узундугу 5-100 ''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы м-н кыймылдайт. Алар ар түрдүү физиологиялык,  биохимиялык касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), ошондой эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. Органикалык заттар (гетеротрофтор) же органикалык  эмес заттар&amp;shy;дан органикалык заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны ж-а түрдүк курамы экологиялык шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында бактериялардын мааниси зор. Өсүмдүк ж-а жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык химиялык элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал ж-а өсүмдүктөрдүн оору, ылаң ж-а илдет козгогучтары. Бактериялар тамак-аш, микробиологиялык, химия ж. б. өнөр жай тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 - Эль-Тор вибриону; 2 - дизентерия таякчасы; 3 - стафилококк; 4 - менингококк; 5 - пневмококк; 6 - стрептококк; 7 - кептөөр таякчасы; 8 - ботулизм таякчасы; 9 - туберкулёз таякчасы.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 - Эль-Тор вибриону; 2 - дизентерия таякчасы; 3 - стафилококк; 4 - менингококк; 5 - пневмококк; 6 - стрептококк; 7 - кептөөр таякчасы; 8 - ботулизм таякчасы; 9 - туберкулёз таякчасы.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=15374&oldid=prev 2025-02-03T09:08:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:08, 3 Февраль (Бирдин айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаеіёгөи</del>-таякча) - клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Голл. </del>окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп м-н алгач <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-ды </del>жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Фр. окумуштуу </del>Л. Пастер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-дын </del>зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. Б. жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы м-н капталат ж-а клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу м-н көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' уз. 1-20 ''мкм'', ал эми күкүрт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-нын уз. </del>5-100 ''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы м-н кыймылдайт. Алар ар</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАКТЕРИЯЛАР '''(гр. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаеіёгon</ins>-таякча) - клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Голллландиялык </ins>окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп м-н алгач <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бактерияларды  </ins>жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Франция  окумуштуусу  </ins>Л. Пастер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бактериялардын </ins>зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. Б. жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы м-н капталат ж-а клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу м-н көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 ''мкм,'' уз. 1-20 ''мкм'', ал эми күкүрт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бактериялардын узундугу </ins>5-100 ''мкм'' го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы м-н кыймылдайт. Алар ар түрдүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиологиялык</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> биохимиялык </ins>касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Органикалык </ins>заттар (гетеротрофтор) же <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык  </ins>эмес заттар&amp;shy;дан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">органикалык </ins>заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер, бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны ж-а түрдүк курамы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экологиялык </ins>шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бактериялардын </ins>мааниси зор. Өсүмдүк ж-а жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">химиялык </ins>элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал ж-а өсүмдүктөрдүн оору, ылаң ж-а илдет козгогучтары. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бактериялар </ins>тамак-аш, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">микробиологиялык</ins>, химия ж. б. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөр жай </ins>тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>түрдүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">физиол.</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биохим. </del>касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орг. </del>заттар (гетеротрофтор) же <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>эмес заттар&amp;shy;дан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">орг. </del>заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер, бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны ж-а түрдүк курамы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">экол. </del>шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б-дын </del>мааниси зор. Өсүмдүк ж-а жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">хим. </del>элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал ж-а өсүмдүктөрдүн оору, ылаң ж-а илдет козгогучтары. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Б. </del>тамак-аш, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">микробиол.</del>, химия ж. б. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өнөржай </del>тармак&amp;shy;тарында колдонулат.  </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 - Эль-Тор вибриону; 2 - дизентерия таякчасы; 3 - стафилококк; 4 - менингококк; 5 - пневмококк; 6 - стрептококк; 7 - кептөөр таякчасы; 8 - ботулизм таякчасы; 9 - туберкулёз таякчасы.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 - Эль-Тор вибриону; 2 - дизентерия таякчасы; 3 - стафилококк; 4 - менингококк; 5 - пневмококк; 6 - стрептококк; 7 - кептөөр таякчасы; 8 - ботулизм таякчасы; 9 - туберкулёз таякчасы.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=14876&oldid=prev 2025-01-30T13:34:50Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">13:34, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9A%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=14875&oldid=prev 2025-01-30T07:22:44Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div>&#039;&#039;&#039;БАКТЕРИЯЛАР &#039;&#039;&#039;(гр. Ьаеіёгөи-таякча) - клет&amp;shy;касы прокариот тибиндеги (ядросу жок) бир клеткалуу организмдер. Голл. окумуштуу А. Левенгук өзү ойлоп тапкан микроскоп м-н алгач Б-ды жамгыр суусунда, тиш киринде, топурак&amp;shy;та ж. б. болорун көрүп, сүрөттөп жазган. Фр. окумуштуу Л. Пастер Б-дын зат алмашуусун изилдеп, алардын табияттагы чирүү, ажы&amp;shy;роодогу маанисин, оору козгоочу касиеттерин ачкан. Б. жөнөкөй түзүлүштө болуп, сыртынан клетка кабыкчасы м-н капталат ж-а клетка ортосунан экиге бөлүнүү жолу м-н көбөйөт. Ал тоголок (кокктор), таякча сымал (бациллалар, клостридиялар), ийри-буйру (вибриондор, спи&amp;shy;риллдер, спирохеталар) формада болот; диамет&amp;shy;ри 0, 1-10 &#039;&#039;мкм,&#039;&#039; уз. 1-20 &#039;&#039;мкм&#039;&#039;, ал эми күкүрт Б-нын уз. 5-100 &#039;&#039;мкм&#039;&#039; го жетет. Көбү шапалакча&amp;shy;ларынын жардамы м-н кыймылдайт. Алар ар<br /> түрдүү физиол., биохим. касиеттерге ээ. Кээ бир түрлөрү ыңгайсыз шартта туруктуу спора пайда кылат. Кычкылтеги бар (аэробдор), о. эле ал жок жерде (анаэробдор) жашоого жөндөмдүү. Орг. заттар (гетеротрофтор) же орг. эмес заттар&amp;shy;дан орг. заттарды түзүп (автотрофтор) азыкта&amp;shy;нышат. Космополиттер, бардык материкте жа&amp;shy;шайт; топуракта, сууда, абада кеңири тараган. Алардын саны ж-а түрдүк курамы экол. шартка жараша болот. Заттардын табиятта айла&amp;shy;нышында Б-дын мааниси зор. Өсүмдүк ж-а жа&amp;shy;ныбарлардын калдыктарын толук минералдаш&amp;shy;тырып, тирүү клетканын курамына кирүүчү бардык хим. элементтердин айланышына катышат. Көпчүлүгү - киши, мал ж-а өсүмдүктөрдүн оору, ылаң ж-а илдет козгогучтары. Б. тамак-аш, микробиол., химия ж. б. өнөржай тармак&amp;shy;тарында колдонулат. <br /> <br /> [[File:БАКТЕРИЯЛАР41.png | thumb | Бактериялар: 1 - Эль-Тор вибриону; 2 - дизентерия таякчасы; 3 - стафилококк; 4 - менингококк; 5 - пневмококк; 6 - стрептококк; 7 - кептөөр таякчасы; 8 - ботулизм таякчасы; 9 - туберкулёз таякчасы.]]<br /> <br /> [[Category: 2-том, 1-69 бб]] <br /> </div>

vol2_1-69_>KadyrM