АЦЕТИЛЕН - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 06:21, 27 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-27T06:21:18Z

← Мурунку нускасы		06:21, 27 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, ~~CНөCH~~ ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8 °C. Аба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пропан газдары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. Ацетиленди Э. Деви 1836-жылы ачкан. 1862-жылы М. Бертло көмүртек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . Ацетиленди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> HCNди кошуп алып винилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда Ацетилен сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). Ацетилендин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору кислоталык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күчтүү щелочтор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. Ацетиленди күйгүзгөндө жогорку температура (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ширетүү ишинде колдонулат.		'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНΞCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8 °C. Аба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пропан газдары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. Ацетиленди Э. Деви 1836-жылы ачкан. 1862-жылы М. Бертло көмүртек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . Ацетиленди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> HCNди кошуп алып винилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда Ацетилен сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). Ацетилендин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору кислоталык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күчтүү щелочтор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. Ацетиленди күйгүзгөндө жогорку температура (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ширетүү ишинде колдонулат.

	''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.		''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.

	''Ж. Медетбекова''.<br>		''Ж. Медетбекова''.<br
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:56:38Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:56, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
4 сап:		4 сап:

	''Ж. Медетбекова''.<br>		''Ж. Медетбекова''.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 07:49, 8 Январь (Үчтүн айы) 2024 карата

2024-01-08T07:49:49Z

← Мурунку нускасы		07:49, 8 Январь (Үчтүн айы) 2024 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8 °C. Аба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пропан газдары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. ~~А-ди~~ Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . ~~А-ди~~ хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> HCNди кошуп алып винилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). ~~А-дин~~ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору ~~к-талык~~ касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күчтүү щелочтор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. ~~А-ди~~ күйгүзгөндө жогорку ~~темп-ра~~ (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ширетүү ишинде колдонулат. ~~''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.~~		'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8 °C. Аба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пропан газдары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. Ацетиленди Э. Деви 1836-жылы ачкан. 1862-жылы М. Бертло көмүртек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . Ацетиленди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> HCNди кошуп алып винилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда Ацетилен сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). Ацетилендин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору кислоталык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күчтүү щелочтор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. Ацетиленди күйгүзгөндө жогорку температура (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ширетүү ишинде колдонулат.

	''Ж. Медетбекова'' .<br>		''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.

			''Ж. Медетбекова''.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (6)

2022-12-05T11:59:46Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (6)

← Мурунку нускасы		11:59, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,~~8°C~~. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. А-ди Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н~~<sub> </sub>~~<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)~~<sub> </sub>~~<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат. ''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.		'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8 °C. Аба <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> пропан газдары <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. А-ди Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> HCNди кошуп алып винилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> күчтүү щелочтор <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ширетүү ишинде колдонулат. ''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.

	''Ж. Медетбекова'' .<br>		''Ж. Медетбекова'' .<br>

imported>Dilde, 10:53, 24 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-24T10:53:22Z

← Мурунку нускасы		10:53, 24 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8°C. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. А-ди Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub> </sub><sub>2</sub>~~О® ®СНөСН~~+Са(ОН)<sub> </sub><sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН<sub>4</sub>~~®СН өСН~~+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (~~R‒CөC‒H~~) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат.~~<br>~~Ад.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.		'''АЦЕТИЛЕН,''' э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8°C. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. А-ди Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub> </sub><sub>2</sub>О→СНΞСН+Са(ОН)<sub> </sub><sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН<sub>4</sub>→СН ΞСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (R‒CΞC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат. ''Ад''.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.

	''Ж. Медетбекова'' .<br>		''Ж. Медетбекова'' .<br>

imported>Dilde, 05:43, 8 Апрель (Чын куран) 2022 карата

2022-04-08T05:43:16Z

← Мурунку нускасы		05:43, 8 Апрель (Чын куран) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8°C. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е~~. 1836-ж~~. А-ди Э. Деви ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub> </sub><sub>2</sub>О®~~<br>~~		э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8°C. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. А-ди Э. Деви 1836-ж.ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС<sub>2</sub>+2Н<sub> </sub><sub>2</sub>О® ®СНөСН+Са(ОН)<sub> </sub><sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН<sub>4</sub>®СН өСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз углеводород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (R‒CөC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат.<br>Ад.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004.
	®СНөСН+Са(ОН)<sub> </sub><sub>2</sub>. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН<sub>4</sub>®СН өСН+3Н<sub>3</sub>. Ал эӊ активдүү чексиз ~~угле~~
	~~водород~~ . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (R‒CөC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат.<br>
	Ад.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004. ~~''Ж. Медетбекова'' .<br>~~

			''Ж. Медетбекова'' .<br>

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку нускасы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-02-19T19:13:48Z

1 версия

Жаңы барак

э т е н, CНөCH ‒ каныкпаган ациклдүү углеводород. Сууда начар, ацетондо, хлороформдо жакшы эрүүчү, таза абалында жытсыз, түссүз газ; эрүү t‒81,8°C. Аба м-н болгон аралашмасы жарылууну пайда кылат. Азот, метан ж-а пропан газдары м-н аралашмасынын жарылгыч касиети төмөнүрөөк. Молекуласы түз сызыктуу түзүлүшкө ээ. Көмүртек-көмүртек атомдорунун аралыгы 1,20 Е, С‒Н аралыгы 1,057 Е. 1836-ж. А-ди Э. Деви ачкан. 1862-ж. М. Бертло көмүртек м-н суутектен, Ф. Велер 1-жолу кальций карбидинен синтездеп алган: СаС2+2Н 2О® 
®СНөСН+Са(ОН) 2. Азыр метандан крекинг же термокычкылдандыруу жолу м-н алынат: 2СН4®СН өСН+3Н3. Ал эӊ активдүү чексиз угле
водород . А-ди хлорлоо реакциясы өнөр жайда маанилүү болгон хлордуу бирикмелерди пайда кылат (дихлорэтилен, тетрахлорэтан). Ал HCl м-н HCNди кошуп алып винилхлорид ж-а акрилнитрилди пайда кылат. Алардан өнөр жайда поливинилхлорид ж-а полиакрилнитрил алынат. Сымап тузунун катышуусунда А. сууну кошуп алып ацетальдегидди пайда кылат (''Кучеров реакциясы'' ). А-дин ж-а алкиндердин (R‒CөC‒H) молекулаларындагы суутек атомдору к-талык касиеттерге ээ болгондуктан, алар щелочтуу металлдардын амиддери ж-а күчтүү щелочтор м-н реакцияга кирип, туздарды (ацетилениддерди) пайда кылат. А-ди күйгүзгөндө жогорку темп-ра (3000°Сден ашык) пайда болгондуктан, металл кесүү ж-а ширетүү ишинде колдонулат. 
Ад.: ''Нейланд'' О. Я. Органическая химия. М., 1990; ''Адылов С. А., Асанов Ү. А''. Органикалык химия курсу. Ф., 2004. ''Ж. Медетбекова'' .