https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9DАФГАНИСТАН - Түзөтүүлөр тарыхы2026-04-23T07:35:58ZУикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.0https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72763&oldid=previmported>Gulira, 04:42, 26 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата2026-02-26T04:42:29Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72763&oldid=72762">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Gulirahttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72762&oldid=previmported>Lera, 10:08, 30 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-30T10:08:08Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72762&oldid=72761">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Lerahttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72761&oldid=previmported>Begay, 05:27, 3 Июль (Теке) 2025 карата2025-07-03T05:27:25Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:27, 3 Июль (Теке) 2025 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АФГАНИСТАН''', А ф г а н и с т а н И с л а м м а м л е к е т и ‒ Түштүк-Батыш Азиядагы мамлекет. Түндүгүнөн Түркмөнстан, Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Тажикстан, батышынан Иран, түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгышынан Пакистан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Индия, түндүк-чыгышынан Кытай <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 645,7 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">33,4 млн </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2012</del>). Борбору ‒ Кабул шаары. Администрациялык-аймактык жактан 32 вилаятка (администрациялык-аймактык бирдик) бөлүнөт. Афганистан БУУнун (1946), Эл аралык валюта фондунун (1955) мүчөсү.<br></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АФГАНИСТАН''', А ф г а н и с т а н И с л а м м а м л е к е т и ‒ Түштүк-Батыш Азиядагы мамлекет. Түндүгүнөн Түркмөнстан, Өзбекстан <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Тажикстан, батышынан Иран, түштүгүнөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> чыгышынан Пакистан <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Индия, түндүк-чыгышынан Кытай <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> чектешет. Аянты 645,7 миӊ ''км''<sup>2</sup>. Калкы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">43 373 950 </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2023</ins>). Борбору ‒ Кабул шаары. Администрациялык-аймактык жактан 32 вилаятка (администрациялык-аймактык бирдик) бөлүнөт. Афганистан БУУнун (1946), Эл аралык валюта фондунун (1955) мүчөсү.<br></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Мамлекеттик түзүлүшү ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==Мамлекеттик түзүлүшү ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Афганистан ‒ унитардык мамлекет. Конституциясы 16. 1. 2004-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы ‒ президенттик республика. Мамлекет <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өкмөт башчысы ‒ президент. Президенттин алдында эки вице-</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Афганистан ‒ унитардык мамлекет. Конституциясы 16. 1. 2004-жылы кабыл алынган. Башкаруу формасы ‒ президенттик республика. Мамлекет <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> өкмөт башчысы ‒ президент. Президенттин алдында эки вице-</div></td></tr>
</table>imported>Begayhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72760&oldid=previmported>Kadyrm: /* Маданияты */ категория кошуу2024-09-12T04:53:11Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Маданияты: </span> категория кошуу</span></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72760&oldid=72759">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72759&oldid=previmported>Temirkan: /* Мамлекеттик түзүлүшү. */2023-12-29T04:04:55Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Мамлекеттик түзүлүшү.</span></span></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72759&oldid=72758">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Temirkanhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72758&oldid=previmported>Begay, 08:45, 19 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата2023-10-19T08:45:04Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72758&oldid=72757">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Begayhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72757&oldid=previmported>Begay, 08:08, 19 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата2023-10-19T08:08:56Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72757&oldid=72756">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Begayhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72756&oldid=previmported>Roza, 10:34, 9 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-09T10:34:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:34, 9 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">13 сап:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">13 сап:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калкы</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Калкы</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөдө түрдүү тилдердин тобуна кирген 20дан ашык улут өкүлдөрү жашайт; анын жарымынан көбү ‒ афгандар (пуштулар; 38%тен 49%ке чейин); о. эле тажик (өлкөнүн батыш <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> түн.-чыгыш бөлүктөрүндө; 18‒25%), өзбек (6‒8%) <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> түркмөндөр (түндүгүндө), хазарлыктар (борб. бөлүгүндө), кара калпак, кыргыз, белуж ж. б. улуттар арбын. Расмий тили ‒ пушту <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> дари (перс тилинин афган диалектиси) тилдери. Басымдуу дини ‒ ислам. Фертилдүүлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жо гору </del>болгонуна байланыштуу (1 аялга 6,78 бала) балдардын өлүмү көп (1000ге 166). Калкынын жашынын орт. узактыгы эркектериники ‒ 61, аялдарыныкы ‒ 59 жаш. Орт. жыштыгы: 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 45 киши (өлкөнүн чыгышында 687). Көбү өрөөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> оазистерде отурукташкан, аларда 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 100дөн ашуун киши туура келет; түштүгүндөгү чөлдөрдө, борб. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түн.-чыгыш бөлүктөрүндөгү бийик тоолуу аймактарда отурукташкан эл жокко эсе. Калкынын <sup>1</sup>/<sub>6</sub>ге жакыны көчмөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жарым көчмөн эл. Шаар калкы 24%. Ири шаарлары: Кабул, Кандагар, Герат, Кундуз, Мазари-Шариф, , Желалабад.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Өлкөдө түрдүү тилдердин тобуна кирген 20дан ашык улут өкүлдөрү жашайт; анын жарымынан көбү ‒ афгандар (пуштулар; 38%тен 49%ке чейин); о. эле тажик (өлкөнүн батыш <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> түн.-чыгыш бөлүктөрүндө; 18‒25%), өзбек (6‒8%) <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> түркмөндөр (түндүгүндө), хазарлыктар (борб. бөлүгүндө), кара калпак, кыргыз, белуж ж. б. улуттар арбын. Расмий тили ‒ пушту <span cat="ж.кыск" oldv="ж-а">жана</span> дари (перс тилинин афган диалектиси) тилдери. Басымдуу дини ‒ ислам. Фертилдүүлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жогору </ins>болгонуна байланыштуу (1 аялга 6,78 бала) балдардын өлүмү көп (1000ге 166). Калкынын жашынын орт. узактыгы эркектериники ‒ 61, аялдарыныкы ‒ 59 жаш. Орт. жыштыгы: 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 45 киши (өлкөнүн чыгышында 687). Көбү өрөөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> оазистерде отурукташкан, аларда 1 ''км''<sup>2</sup> жерге 100дөн ашуун киши туура келет; түштүгүндөгү чөлдөрдө, борб. <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> түн.-чыгыш бөлүктөрүндөгү бийик тоолуу аймактарда отурукташкан эл жокко эсе. Калкынын <sup>1</sup>/<sub>6</sub>ге жакыны көчмөн <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жарым көчмөн эл. Шаар калкы 24%. Ири шаарлары: Кабул, Кандагар, Герат, Кундуз, Мазари-Шариф, , Желалабад.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АФГАНИСТАН52.png | thumb|Кабул шаарынын жалпы көрүнүшү.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АФГАНИСТАН52.png | thumb|Кабул шаарынын жалпы көрүнүшү.]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Акча бирдиги ‒ афгани. 1979‒89-жылдардагы ''Афган согушу'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> граждандык согуштун таасиринен А-дын калкынын <sup>1</sup>/<sub>3</sub>ине жакыны өлкөнү таштап четке кетүүгө аргасыз болушкан. О. эле Кабул ш-нын калкы эки эсе өскөн. Качкындардын көпчүлүгү Иран <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Пакистанда отурукташкан. <br></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Акча бирдиги ‒ афгани. 1979‒89-жылдардагы ''Афган согушу'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> граждандык согуштун таасиринен А-дын калкынын <sup>1</sup>/<sub>3</sub>ине жакыны өлкөнү таштап четке кетүүгө аргасыз болушкан. О. эле Кабул ш-нын калкы эки эсе өскөн. Качкындардын көпчүлүгү Иран <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Пакистанда отурукташкан. <br></div></td></tr>
</table>imported>Rozahttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72755&oldid=previmported>Roza, 11:27, 7 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-07T11:27:11Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72755&oldid=72754">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Rozahttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72754&oldid=previmported>Temirkan, 07:55, 7 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата2022-12-07T07:55:49Z<p></p>
<a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A4%D0%93%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%9D&diff=72754&oldid=72753">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>imported>Temirkan