АСТРОНОМИЯ - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 09:08, 19 Февраль (Бирдин айы) 2026 карата

2026-02-19T09:08:32Z

← Мурунку нускасы		09:08, 19 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физикалык процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди изилдөөчү, жалпы эле Аалам жөнүндөгү илим. Астрономия ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. Астрономия адамдын практикалык муктаждыгынан, башкача айтканда мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ~~ж. б-дан~~ келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (~~1957~~, СССР) ~~Астрономия~~ жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-жылдарда Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы Астрономиянын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-жылы Кытайдагы Астрономия мектеби кытай Астрономиясынын өнүгүшүнө салым кошкон. Астрономия ошондой эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. Астрономиянын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мисалы, зенит, надир, альманах. Птоломей ~~б. з.~~ 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде Астрономия боюнча бүт билимди чогулткан. Ал орто кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-кылымга чейин Астрономиялык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-жылы поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта Астрономия эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат.		'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физикалык процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди изилдөөчү, жалпы эле Аалам жөнүндөгү илим. Астрономия ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. Астрономия адамдын практикалык муктаждыгынан, башкача айтканда мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө жана башкалардан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (1937, СССР) Астрономиянын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-жылдарда Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы Астрономиянын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-жылы Кытайдагы Астрономия мектеби кытай Астрономиясынын өнүгүшүнө салым кошкон. Астрономия ошондой эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. Астрономиянын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мисалы, зенит, надир, альманах. Птоломей биздин замандын 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде Астрономия боюнча бүт билимди чогулткан. Ал орто кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-кылымга чейин Астрономиялык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-жылы поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта Астрономия эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат.

	Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>		Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T04:36:27Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		04:36, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>		Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Temirkan, 04:13, 25 Декабрь (Бештин айы) 2023 карата

2023-12-25T04:13:52Z

← Мурунку нускасы		04:13, 25 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан ~~физ.~~ процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди изилдөөчү, жалпы эле Аалам ~~ж-дөгү~~ илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, ~~б. а.~~ мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (1957, СССР) ~~А-нын~~ жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы ~~А-нын~~ калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин ~~(телолорун)~~ ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай ~~А-сынын~~ өнүгүшүнө салым кошкон. ~~А. о.~~ эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. ~~А-нын~~ көп терминдери арабчадан келип чыккан, ~~мис.~~, зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде ~~А. б-ча~~ бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-~~к-га~~ чейин ~~А-лык~~ ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>		'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физикалык процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди изилдөөчү, жалпы эле Аалам жөнүндөгү илим. Астрономия ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. Астрономия адамдын практикалык муктаждыгынан, башкача айтканда мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (1957, СССР) Астрономия жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990- <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-жылдарда Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы Астрономиянын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-жылы Кытайдагы Астрономия мектеби кытай Астрономиясынын өнүгүшүнө салым кошкон. Астрономия ошондой эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. Астрономиянын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мисалы, зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде Астрономия боюнча бүт билимди чогулткан. Ал орто кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-кылымга чейин Астрономиялык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-жылы поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта Астрономия эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат.

			Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>

imported>Temirkan, 02:52, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 карата

2022-12-06T02:52:05Z

← Мурунку нускасы		02:52, 6 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (~~1937~~, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>		'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди изилдөөчү, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (1957, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (13)

2022-12-05T11:46:02Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (6), ж-а → жана (13)

← Мурунку нускасы		11:46, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' ж-а гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер м-н кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын ж-а алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу м-н (1937, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 ж-а 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду ж-а планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу ж-а аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы м-н алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' м-н изилдөөнүн башталышы ж-а бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда ж-а Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз м-н байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар ж-а Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун ж-а кыймылдын үч законун Ай ж-а планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' ж-а ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ ж-а кубаттуу телескоптун жардамы м-н Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону ж-а кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>		'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> (1937, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> изилдөөнүн башталышы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кыймылдын үч законун Ай <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кубаттуу телескоптун жардамы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>

imported>Dilde, 04:09, 23 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 карата

2022-11-23T04:09:08Z

← Мурунку нускасы		04:09, 23 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	(''астро…'' ж-а гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер м-н кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын ж-а алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , ~~галактика дан~~ тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. ~~бдан~~ келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу м-н (1937, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 ж-а 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду ж-а планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу ж-а аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы м-н алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' м-н изилдөөнүн башталышы ж-а бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда ж-а Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз м-н байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар ж-а Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында		'''АСТРОНОМИЯ''' (''астро…'' ж-а гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер м-н кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын ж-а алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактикадан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. б-дан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу м-н (1937, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 ж-а 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду ж-а планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу ж-а аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы м-н алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' м-н изилдөөнүн башталышы ж-а бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда ж-а Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз м-н байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар ж-а Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун ж-а кыймылдын үч законун Ай ж-а планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' ж-а ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ ж-а кубаттуу телескоптун жардамы м-н Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону ж-а кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>
	негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун ж-а кыймылдын үч законун Ай ж-а планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' ж-а ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ ж-а кубаттуу телескоптун жардамы м-н Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону ж-а кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат.~~<br>~~
	Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.<br>

556-684>KadyrM, 08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-20T08:22:26Z

← Мурунку нускасы	08:22, 20 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-02-19T19:03:43Z

1 версия

← Мурунку нускасы	19:03, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

imported>Kadyrm: 1 версия

2022-02-19T18:36:57Z

1 версия

← Мурунку нускасы	18:36, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

556-684>KadyrM, 08:22, 19 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-19T08:22:26Z

Жаңы барак

(''астро…'' ж-а гр. nomos ‒ закон) ‒ ааламда болуп жаткан физ. процесстер м-н кубулуштарды талдоонун негизинде асман телолорунун, системаларынын ж-а алардын ортосундагы мейкиндиктерди, жалпы эле Аалам ж-дөгү илим. А. ''сфералык астрономия'' , практикалык астрономия, ''астрофизика, асман механикасы, жылдыз астрономиясы , галактика дан тышкары астрономия , космогония , космология'' ж. б. бөлүмдөрдү камтыйт. А. адамдын практикалык муктаждыгынан, б. а. мезгилдик кубулуштарды алдын ала айтуу, убакытты эсептөө ж. бдан келип чыккан байыркы илим. Биринчи Жердин жасалма жандоочусун учуруу м-н (1937, СССР) А-нын жаӊы доору башталган. Космостогу эӊ чоӊ (диаметри 2,4 ''м'') Э. Хаббл телескобу 1990 ж-а 2005-ж. Жердин орбитасына чыгарылып, Күн системасындагы телолорду ж-а планета аралык чөйрөнү изилдөөнүн жаӊы ыкмалары пайдаланылган. Азыркы А-нын калыптанышы дүйнөнүн геоборбору системасынан баш тартуу ж-а аны дүйнөнүн гелиоборбору системасы м-н алмаштыруу, асман нерселеринин (телолорун) ''телескоп'' м-н изилдөөнүн башталышы ж-а бүткүл дүйнөлүк тартылуу законунун ачылышына байланыштуу. Б. з. ч. 2000-ж. Кытайдагы А. мектеби кытай А-сынын өнүгүшүнө салым кошкон. А. о. эле Египетте, Индияда ж-а Грекияда өнүккөн. Байыркы Грекия астрономдору эч кандай аспапсыз эле көз м-н байкоонун негизинде чоӊ ачылыштарды жасашкан. Арисстарх Самосский бардык планеталар ж-а Жер кыймылсыз турган Күндү айланат деп далилдеп, дүйнөнүн гелиоборбору идеясын сунуш кылган. Шумер-аккад цивилизациясынын жрец-астрономдору көптөгөн кылымдар бою Күн, Ай ж. б. планеталардын кыймылдарын жылдыз фонунда катташкан. А-нын көп терминдери арабчадан келип чыккан, мис., зенит, надир, альманах. Птоломей б. з. 140-жылдарында «Альмагест» деген эмгегинде А. б-ча бүт билимди чогулткан. Ал о. кылымдын аралыгында
негизги жетектөөчү эмгек болуп, 17-к-га чейин А-лык ойлордун өнүгүшүнө таасирин тийгизген. 1543-ж. поляк окумуштуусу ''Н. Коперниктин'' «Асман сфераларынын байланышы жөнүндө» деген эмгеги чыккан. Кийин ''Ньютондун'' бүткүл дүйнөлүк тартылуу законун ж-а кыймылдын үч законун Ай ж-а планеталардын кыймылына пайдалануу Коперник, ''Кеплер'' ж-а ''Галилейдин'' иштерин бириктирген. Кийинки эки жүз жылдыкта А. эки багытта өнүккөн. Биринчисинде чоӊ ж-а кубаттуу телескоптун жардамы м-н Ааламдын көптөгөн аймактары изилденген. Экинчисинде ‒ планеталарды, анын жандоочуларын, кометаларды, астероиддерди изилдөөдө Ньютондун динамика закону ж-а кош жылдыздарды аныктоочу өсүү саны пайдаланылат. 
Ад.: ''Воронцов-Веляминов Б. А''. Мир звезд. М., 1952; ''Гильберг Л. А''. Покорение неба. М., 1977. ''Струве О., Зебергс В''. Астрономия ХХ в. М., 1968.