https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90 2026-05-03T16:38:32Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68034&oldid=prev 2026-02-09T04:08:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:08, 9 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар жанa сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар жөнүндөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. Арифметика сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары жанa каражаттары  жонундө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери жанa сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи жонундөгү окуу.  Саноо маданияты биздин доорго жеткен математикалык  кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (математикалык папирустар) папирустары эсептелет. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. з. ч. </del>2000-жылга туура  келет. Арифметиканын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. Арифметика Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы грек математиги Евклид (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б. з. ч. </del> III кылым) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Арифметикага арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми жанa жөнөкөй сандар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </del>теоремалар орун алган. Арифметика  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-a </del>эсептөөнүн ондук системасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </del>окуу Кытай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада Арифметика илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX кылымында Мухаммед аль-Хорезминин Арифметика жөнүндөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. Арифметиканы байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">72</del>; ''Ван''дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.'' Энциклопедия элементарной математики, кн. 1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар жанa сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар жөнүндөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. Арифметика сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары жанa каражаттары  жонундө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери жанa сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи жонундөгү окуу.  Саноо маданияты биздин доорго жеткен математикалык  кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (математикалык папирустар) папирустары эсептелет. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биздин  заманга чейин </ins>2000-жылга туура  келет. Арифметиканын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. Арифметика Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы грек математиги Евклид (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">биздин заманга чейин </ins> III кылым) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Арифметикага арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми жанa жөнөкөй сандар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>теоремалар орун алган. Арифметика  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жанa </ins>эсептөөнүн ондук системасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>окуу Кытай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада Арифметика илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX кылымында Мухаммед аль-Хорезминин Арифметика жөнүндөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. Арифметиканы байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1972</ins>; ''Ван''дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.'' Энциклопедия элементарной математики, кн. 1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев.''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев.''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68033&oldid=prev 2024-09-12T04:16:47Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:16, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев.&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев.&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68032&oldid=prev 2023-12-15T05:49:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">05:49, 15 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар жанa сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </del>илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары жанa каражаттары  жонундө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-a </del>сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи жонундөгү окуу.  Саноо маданияты биздин доорго жеткен математикалык  кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (математикалык папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-нын </del>кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы грек математиги Евклид (б. з. ч.  III <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к.</del>) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-га </del>арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми жанa жөнөкөй сандар жонундөгү теоремалар орун алган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del> ж-a эсептөөнүн ондук системасы жонундөгү окуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Китай</del>, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>Мухаммед аль-Хорезминин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. жонундөгү </del>трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-ны </del>байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар жанa сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жөнүндөгү </ins>илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметика </ins>сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары жанa каражаттары  жонундө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жанa </ins>сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи жонундөгү окуу.  Саноо маданияты биздин доорго жеткен математикалык  кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (математикалык папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметиканын </ins>кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметика </ins>Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы грек математиги Евклид (б. з. ч.  III <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылым</ins>) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметикага </ins>арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми жанa жөнөкөй сандар жонундөгү теоремалар орун алган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметика </ins> ж-a эсептөөнүн ондук системасы жонундөгү окуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кытай</ins>, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметика </ins>илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымында </ins>Мухаммед аль-Хорезминин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметика жөнүндөгү </ins>трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арифметиканы </ins>байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.'' Энциклопедия элементарной математики, кн. 1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.'' Энциклопедия элементарной математики, кн. 1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&lt;nowiki/&gt;'''</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев.''</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68031&oldid=prev 2023-10-20T08:30:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:30, 20 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-a </del>сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-a </del>каражаттары  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дө</del>, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>окуу.  Саноо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-ты </del>биздин доорго жеткен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мат. </del>кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">матем. </del>папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">гр. </del>математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-a </del>жөнөкөй сандар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-дөгү </del>трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жанa </ins>сан көптүктөрү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлгөн амалдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </ins>илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жанa </ins>каражаттары  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундө</ins>, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </ins>окуу.  Саноо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданияты </ins>биздин доорго жеткен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">математикалык  </ins>кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt;  атактуу Ринддин (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">математикалык </ins>папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">грек </ins>математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жанa </ins>жөнөкөй сандар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </ins>теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </ins>окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жонундөгү </ins>трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.'' Энциклопедия элементарной математики, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кн. 1</ins>.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Энциклопедия элементарной математики, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кн1</del>.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> </table>

imported>Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68030&oldid=prev 2022-12-05T11:29:07Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (5), ж-а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt;</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:29, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары  ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.  Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а  атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары  ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.  Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins> атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван''</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.&#039;&#039; Пробуждающаяся наука. М., 1959.&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.&#039;&#039; Пробуждающаяся наука. М., 1959.&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Энциклопедия элементарной математики, кн1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Энциклопедия элементарной математики, кн1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68029&oldid=prev 2022-11-17T06:14:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:14, 17 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары  ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.  Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а  атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРИФМЕТИКА''' (гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; ''математиканын''  бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары  ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.  Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол  жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.  Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а  атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура  келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда  өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.  III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин  толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң  чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.  ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде  өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды  кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле  кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>''Ад.:'' История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Энциклопедия элементарной математики, кн1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>Энциклопедия элементарной математики, кн1.  Арифметика. М. -Л., 1951.&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&lt;nowiki/&gt;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> </table>

imported>Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68028&oldid=prev 2022-11-17T06:14:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:14, 17 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>(гр. arithmetike, arithmos -</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АРИФМЕТИКА''' </ins>(гр. arithmetike, arithmos - сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>математиканын<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''  </ins>бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу, эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>жазмалардан алда канча мурда пайда болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда, Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; математиканын</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ''</ins>Ад.:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу,</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>Энциклопедия элементарной математики, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кн1</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Арифметика. М. -<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Л</ins>., 1951.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда,</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: История математики. Т.1-3. М., 1970-72; ''Ван</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>дер Варден.'' Пробуждающаяся наука. М., 1959.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Энциклопедия элементарной математики, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кн</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">I.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арифметика. М. -<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">JI</del>., 1951.&lt;br&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев''''.''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А А ''Чекеев, С. С. Токсонбаев'&lt;nowiki/>'''.'''''</ins></div></td></tr> </table>

imported>Dilde https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68027&oldid=prev 2022-06-06T08:19:23Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:19, 6 Июнь (Кулжа) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%98%D0%A4%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90&diff=68026&oldid=prev 2022-06-05T09:09:53Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div> (гр. arithmetike, arithmos -<br /> сан) – сандар ж-a сан көптүктөрү м-н жүргүзүлгөн амалдар ж-дөгү илим; математиканын<br /> бир бөлүмү. А. сан түшүнүгүнүн пайда болушу,<br /> эсептөөлөрдүн ыкмалары ж-a каражаттары<br /> ж-дө, табияттагы ар кайсы эсептөө системалары м-н жүргүзүлүүчү амалдарды изилдөө, сандардын касиеттери ж-a сан көптүктөрүнүн түзүлүшүнүн аксиомалык анализи ж-дөгү окуу.<br /> Саноо мад-ты биздин доорго жеткен мат. кол<br /> жазмалардан алда канча мурда пайда болгон.<br /> Эң алгачкылары болуп Кахундук (Египет) ж-а<br /> атактуу Ринддин (матем. папирустар) папирустары эсептелет. Алар б. з. ч. 2000-жылга туура<br /> келет. А-нын кийинки өнүгүшү Байыркы Египет м-н байланыштуу. А. Байыркы Грекияда<br /> өзгөчө логистика деп аталуучу илим катары берилген. Байыркы гр. математиги Евклид (б. з. ч.<br /> III к.) өзүнүн 7-9–«Башталыштар» китептерин<br /> толугу м-н А-га арнап, аларда биринчи жолу эң<br /> чоң жалпы бөлүүчүнү табуу алгоритми ж-a жөнөкөй сандар ж-дөгү теоремалар орун алган. А.<br /> ж-a эсептөөнүн ондук системасы ж-дөгү окуу Китай, Индия математиктеринин эмгектеринде<br /> өнүктүрүлгөн. Индия математикасы арабдарда,<br /> Азия м-н Европада А. илиминин өнүгүшүнө түрткү берген. Биздин доордун IX к-да Мухаммед<br /> аль-Хорезминин А. ж-дөгү трактаты, индустардын санды ондук системада жазышы, аларды<br /> кошуу, алуу, бөлүү, көбөйтүү, квадраттык тамырдан чыгаруу ыкмаларын кеңири жайылтууга түрткү болгон. А-ны байыртадан бери эле<br /> кыргыздар да жашоо-тиричилигинде пайдаланып келишкен.&lt;br&gt;<br /> Ад.: История математики. Т.1-3. М., 1970-72; &#039;&#039;Ван<br /> дер Варден.&#039;&#039; Пробуждающаяся наука. М., 1959.<br /> Энциклопедия элементарной математики, кн.I.<br /> Арифметика. М. -JI., 1951.&lt;br&gt; А А &#039;&#039;Чекеев, С. С. Токсонбаев&#039;&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039;<br /> </div>

433-496>KadyrM