https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0 2026-04-23T17:30:34Z Уикидеги бул барактын өзгөртүү тарыхы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66977&oldid=prev 2026-02-05T04:35:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:35, 5 Февраль (Бирдин айы) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АРАБДАР&#039;&#039;&#039; (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;а. и.&#039;&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; друздар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түндүк Африка &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө&#039;&#039;&#039;) &#039;&#039;&#039;да бар. Эң көп арабдар Азияда &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Республикасы, Судан); Азияда: палестиналык Арабдар  (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик Арабдар (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары Арабддар  Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык Арабдар, ирактык Арабдар), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. Ошондой эле Батыш Европада, Россияда, Түндүк  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түштүк Америкада, Англияда, Батыш &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түштүк Африкада, Австралияда, Японияда, Түштүк Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант Арабдар да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;АРАБДАР&#039;&#039;&#039; (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;а. и.&#039;&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; друздар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түндүк Африка &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө&#039;&#039;&#039;) &#039;&#039;&#039;да бар. Эң көп арабдар Азияда &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Республикасы, Судан); Азияда: палестиналык Арабдар  (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик Арабдар (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары Арабддар  Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык Арабдар, ирактык Арабдар), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. Ошондой эле Батыш Европада, Россияда, Түндүк  &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түштүк Америкада, Англияда, Батыш &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түштүк Африкада, Австралияда, Японияда, Түштүк Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант Арабдар да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабдардын ата-бабалары ката­ры Аравия жарым  аралынын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-кылымда ислам дининин пайда болушу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Араб халифатынын түзүлүшү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-кылымдын башынан Арабдардын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, Орто Азия, Закавказье &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африканы каратып алышат. Арабдардын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, Орто  Азиядан Борбордук Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы Арабдардын этникалык негизи  жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-кылымда Осмон империясынын кулашы, 20-кылымда европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш Арабдардын саясий боштондугуна &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. Арабдар үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен Арабдардын бир нече чакан тобу бар. Көчмөн &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн Арабдар – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан Арабдар дыйканчылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. Арабдардын архитектурасы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк маданиятка зор таасирин тийгизген. Арабдар фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, ошондой эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман Арабдар  ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, ошондой эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабдардын ата-бабалары ката­ры Аравия жарым  аралынын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-кылымда ислам дининин пайда болушу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Араб халифатынын<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>түзүлүшү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-кылымдын башынан Арабдардын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, Орто Азия, Закавказье &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африканы каратып алышат. Арабдардын эң зор мамлекети – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</ins>Араб халифа­ты<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </ins>түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, Орто  Азиядан Борбордук Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы Арабдардын этникалык негизи  жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-кылымда Осмон империясынын кулашы, 20-кылымда европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш Арабдардын саясий боштондугуна &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. Арабдар үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен Арабдардын бир нече чакан тобу бар. Көчмөн &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн Арабдар – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан Арабдар дыйканчылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. Арабдардын архитектурасы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк маданиятка зор таасирин тийгизген. Арабдар фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, ошондой эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман Арабдар  ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, ошондой эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

imported>Gulira https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66976&oldid=prev 2024-09-12T04:09:12Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span> категория кошуу</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">04:09, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабдардын ата-бабалары ката­ры Аравия жарым  аралынын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-кылымда ислам дининин пайда болушу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Араб халифатынын түзүлүшү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-кылымдын башынан Арабдардын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, Орто Азия, Закавказье &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африканы каратып алышат. Арабдардын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, Орто  Азиядан Борбордук Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы Арабдардын этникалык негизи  жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-кылымда Осмон империясынын кулашы, 20-кылымда европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш Арабдардын саясий боштондугуна &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. Арабдар үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен Арабдардын бир нече чакан тобу бар. Көчмөн &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн Арабдар – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан Арабдар дыйканчылык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. Арабдардын архитектурасы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк маданиятка зор таасирин тийгизген. Арабдар фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, ошондой эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман Арабдар  ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, ошондой эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Арабдардын ата-бабалары ката­ры Аравия жарым  аралынын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-кылымда ислам дининин пайда болушу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Араб халифатынын түзүлүшү &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-кылымдын башынан Арабдардын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, Орто Азия, Закавказье &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африканы каратып алышат. Арабдардын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, Орто  Азиядан Борбордук Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы Арабдардын этникалык негизи  жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; Түндүк Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-кылымда Осмон империясынын кулашы, 20-кылымда европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш Арабдардын саясий боштондугуна &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. Арабдар үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен Арабдардын бир нече чакан тобу бар. Көчмөн &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн Арабдар – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан Арабдар дыйканчылык &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. Арабдардын архитектурасы &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк маданиятка зор таасирин тийгизген. Арабдар фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, ошондой эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман Арабдар  ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, ошондой эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Категория:1-Том]]</ins></div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66975&oldid=prev 2023-12-13T06:02:32Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">06:02, 13 Декабрь (Бештин айы) 2023 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАР''' (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, &lt;span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; друздар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Африка &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Респ-сы</del>, Судан); Азияда: палестиналык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>(Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>(Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>ирактык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А.</del>), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>эле Батыш Европада, Россияда, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>Америкада, Англияда, Батыш &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>Африкада, Австралияда, Японияда, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түш. </del>Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАР''' (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, &lt;span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; друздар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Африка &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Республикасы</ins>, Судан); Азияда: палестиналык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар  </ins>(Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>(Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабддар  </ins>Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар, </ins>ирактык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар</ins>), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ошондой </ins>эле Батыш Европада, Россияда, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк  </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>Америкада, Англияда, Батыш &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>Африкада, Австралияда, Японияда, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түштүк </ins>Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>ата-бабалары ката­ры Аравия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж. а-нын </del>байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>ислам дининин пайда болушу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Араб халифатынын түзүлүшү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-дын </del>башынан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азия, Закавказье &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Африканы каратып алышат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">О. </del>Азиядан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борб. </del>Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>этникалык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">негизин </del>жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түн. </del>Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>Осмон империясынын кулашы, 20-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к-да </del>европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>саясий боштондугуна &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын </del>бир нече чакан тобу. Көчмөн &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>– бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>дыйканчылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А-дын арх-расы </del>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">мад-тка </del>зор таасирин тийгизген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">А. </del>ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">о. </del>эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>ата-бабалары ката­ры Аравия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жарым  аралынын </ins>байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>ислам дининин пайда болушу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; Араб халифатынын түзүлүшү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>башынан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто </ins>Азия, Закавказье &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Африканы каратып алышат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Орто  </ins>Азиядан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Борбордук </ins>Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>этникалык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">негизи  </ins>жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Түндүк </ins>Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>Осмон империясынын кулашы, 20-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымда </ins>европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>саясий боштондугуна &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; алектенишкен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын </ins>бир нече чакан тобу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бар</ins>. Көчмөн &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жарым көчмөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>– бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>дыйканчылык &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; кесиптенишип, сырты дубал &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдардын архитектурасы </ins>&lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">маданиятка </ins>зор таасирин тийгизген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар </ins>фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жүгөрү наны, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; кофе. Мусулман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Арабдар  </ins>ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ошондой </ins>эле алкоголдук ичимдиктерге &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66974&oldid=prev 2022-12-05T11:18:39Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: м-н → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;м-н&#039;&gt;менен&lt;/span&gt; (6), ж-а → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;ж-а&#039;&gt;жана&lt;/span&gt; (19), а. и. → &lt;span cat=&#039;ж.кыск&#039; oldv=&#039;а. и.&#039;&gt;анын ичинде&lt;/span&gt;</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">11:18, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАР''' (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АРАБДАР''' (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>а. и.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; </ins>друздар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Түш. Америкада, Англияда, Батыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb|none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий боштондугуна ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Араб халифатынын түзүлүшү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүп, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий боштондугуна <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>кесиптенишип, сырты дубал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>м-н<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;менен&lt;/span&gt; </ins>курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;span cat='ж.кыск' oldv='</ins>ж-а<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'&gt;жана&lt;/span&gt; </ins>чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66973&oldid=prev 2022-11-29T10:03:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:03, 29 Ноябрь (Жетинин айы) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>(өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''АРАБДАР''' </ins>(өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө''') '''да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түзүлүн</del>, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">бопггондугуна </del>ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">түзүлүп</ins>, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боштондугуна </ins>ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt;                                                                                                                                                                      Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> </table>

imported>Temirkan https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66972&oldid=prev 2022-07-15T03:00:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">03:00, 15 Июль (Теке) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө&#039;&#039;&#039;) &#039;&#039;&#039;да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө&#039;&#039;&#039;) &#039;&#039;&#039;да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүн, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий бопггондугуна ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt; Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүн, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий бопггондугуна ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">                                                                                                                                                                      </ins>Ш. Керимова.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

imported>Kerimova-59 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66971&oldid=prev 2022-06-06T08:16:32Z

<p>1 версия</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:16, 6 Июнь (Кулжа) 2022 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div> </td></tr></table>

imported>Kadyrm https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%91%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=66970&oldid=prev 2022-06-05T09:09:53Z

<p></p> <p><b>Жаңы барак</b></p><div> (өздөрүн аль-араб деп аташат) – Жакынкы Чыгыш ж-а Түн. Африка мамлекеттеринде жашаган семиттик этно-лингвистикалык топтогу эл­. Саны 430–450 млндой киши (2010). Арабча сүйлөшөт ж-а араб жазуусун колдонушат. Дини – ислам. Мусулман-сунниттер басымдуулук кылат, христиан А. (Ливан православдары ж-а марониттер, Ливан, Сирия, Иордания мелькиттери) ж-а мусулман-шииттер (Иран, Ирак, Сирия, а. и. друздар ж-а нусайриттер, Ливан, Кувейт, Бахрейн, Бириккен Араб Эмираттары, Сауд Арабиясы, Йеменде, ибадиттер Түн. Африка ж-а Персия булуңундагы араб өлкөлөрүндө&#039;&#039;&#039;) &#039;&#039;&#039;да бар. Эң көп арабдар Азияда ж-а Африкада жашашат. Африкада: мавританиялыктар (Мавритания), сахаралыктар (Батыш Сахара), марокколуктар (Марокко), алжирликтер (Алжир), тунистиктер (Тунис), ливиялыктар (Ливия), судандыктар (Судан), египеттиктер (Египет), шува (Нигерия, Чад, Камерун, Борб. Африка Респ-сы, Судан); Азияда: палестиналык А. (Палестина тургундары, Иордания, Ливан, Сирия ж. б. өлкөлөрдөгү качкындар), израилдик А. (Израиль), ливандыктар (Ливан), иорданиялыктар (Иордания), сириялыктар (Сирия), ирактыктар (Ирак), ахваздар (Иран), кувейттиктер (Кувейт), бахрейндиктер (Бахрейн), эмираттыктар (БАЭ), йемендиктер (Йемен), катарлыктар (Катар), омандыктар (Оман), саудовдуктар (Сауд Арабиясы). Мындан тышкары А. Түркия, Өзбекстан, Афганистан, Индонезия, Индия (гуджараттык А.), Пакистан (пакистандык А. ирактык А.), Сингапур, Филиппин ж. б. өлкөлөрдө да жашашат. О. эле Батыш Европада, Россияда, Түн. ж-а Түш. Америкада, Англияда, Батыш ж-а Түш. Африкада, Австралияда, Японияда, Түш. Кореяда, Малайзияда, Монголияда эмигрант А. да бар. алардын көпчүлүгү Францияда (6–8 млн).<br /> [[File:АРАБДАР_25.png | thumb | none]]<br /> А-дын ата-бабалары ката­ры Аравия ж. а-нын байыркы уруулары (бедуиндер) эсептелет. 7-к-да ислам дининин пайда болушу ж-а Араб халифатынын түзүлүшү м-н Аравиянын мурдагы чачкын урууларынын биригүүсүнө алып келген. 7-к-дын башынан А-дын басып алуулары башталып, отуз жылдын ичинде Сирия, Палестина, Египет, Иран, О. Азия, Закавказье ж-а Түн. Африканы каратып алышат. А-дын эң зор мамлекети – Араб халифа­ты түзүлүн, Атлантика океанынан Индияга, О. Азиядан Борб. Африкага чейинки мамлекеттерге үстөмдүк кылган. Азыркы А-дын этникалык негизин жеңип алган өлкөлөрдүн байыркы калктары арамейлер, финикиялыктар, египеттиктер, ливиялыктар м-н аралашуусунун натыйжасында түзүлгөн. Кийин Араб халифаты кулап, анын ордуна бир катар араб мамлекеттери: Палестина, Сирия, Ливан, Ирак, Египет ж-а Түн. Африка өлкөлөрү пайда болгон. 19-к-да Осмон империясынын кулашы, 20-к-да европалык колониячыларга каршы улуттук-боштондук күрөш А-дын саясий бопггондугуна ж-а улут­тук биримдиктин чыңдалышына алып келди. А. үч чоң топко бөлүнөт: көчмөн малчылар (бедуиндер), дыйкан фермерлер (феллахи), айыл ж-а шаар тургундары. Мындан тышкары дарыя дельталарында, Кызыл, Жер Ортолук деңиздеринин жээгинде жашап, балык уулоо м-н алектенишкен А-дын бир нече чакан тобу. Көчмөн ж-а жарым көчмөн А. – бедуиндер мал чарбачылык (негизинен төө багышкан) м-н кесип кылып, кара жүндөн жасалган (көбүнчө эчкиники) чатырларда, ал эми отурукташкан А. дыйканчылык м-н кесиптенишип, сырты дубал м-н курчалган бир кабаттуу үйлөрдө жашашкан. А-дын арх-расы ж-а жасалга-колдонмо өнөрү өтө өнүгүп, дүйнөлүк мад-тка зор таасирин тийгизген. А. фута (кенен белдемчи), жеңсиз, кенен кемсел, узун көйнөк кийишип, эркектери башына чалма оронушат. Аялдары асем кооздук буюмдарды тагынышып, көпчүлүк жерлерде жүзүн жаап жүрүшөт, денесине сүрөт чектирип, боёп да алышат. Бедуиндердин тамак-ашы – төөнүн сүтү, күрүч, арпа, буудай, таруу ж-а жүгөрү наны, о. эле курма. Майрамдарда эт азыктарын пайдаланышат. Бедуиндердин жакшы көргөн суусундуктары – чай ж-а кофе. Мусулман А. ислам эрежелерин сакташып, ыйык рамазан айында орозо кармашат, о. эле алкоголдук ичимдиктерге ж-а чочко этине тыюу салынган.&lt;br&gt; Ш. Керимова.&lt;br&gt;<br /> </div>

433-496>KadyrM