АКЫН - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 10:23, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-15T10:23:33Z

← Мурунку нускасы		10:23, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.		'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек ''Саманчин'' акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.

	<br>		<br>Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>
	Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T03:09:33Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		03:09, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
3 сап:		3 сап:
	<br>		<br>
	Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>		Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 09:10, 20 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-20T09:10:07Z

← Мурунку нускасы		09:10, 20 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, ~~Акындын~~ чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.<br>		'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.

			<br>
	Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>		Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (4), ж-а → жана

2022-12-05T09:52:15Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (4), ж-а → жана

← Мурунку нускасы		09:52, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз ж-а казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, Акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер м-н теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы м-н баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк м-н «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк м-н комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.<br>		'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, Акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.<br>
	Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>		Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>

imported>Mariya, 11:47, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата

2022-10-28T11:47:34Z

← Мурунку нускасы		11:47, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	‒ ыр жазган, о. эле дароо төгүп ырдаган адам; ~~чыг-лык~~ табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз ж-а казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды А. деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, ~~А-дын чыг-лыгы~~, баарыдан мурда, синкреттүү ~~иск-во~~ болуп эсептелет. Кыргыз ~~ад-тында~~ акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан ~~А-дар~~ көрөгөч, акылман, чечендер м-н теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. ~~А-дар чыг-лыгы~~ бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм ~~ад-ттын~~, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз ~~А-дарынын чыг-~~		'''АКЫН''' ‒ ыр жазган, ошондой эле дароо төгүп ырдаган адам; чыгармачылык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз ж-а казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды акын деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, Акындын чыгармачылыгы, баарыдан мурда, синкреттүү искусство болуп эсептелет. Кыргыз адабиятында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан акындар көрөгөч, акылман, чечендер м-н теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. Акындар чыгармачылыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм адабияттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз акындарынын чыгармачылыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек Саманчин акындарды чыгармачылык өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. Акындар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыгармачылыгын камтыгандыгы м-н баалуу. Төкмө акындар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж. б. төкмөлүк м-н «манасчылыкты» жупташтырган. Төкмөлүк м-н комузчулукту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу акындар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. Акындык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма адабиятка өткөндөн кийин «Акын» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да акын деп аталып калды.<br>
	~~лыгын~~, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек ''Саманчин~~'' А-дарды чыг.~~ өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. ~~А-дар~~ баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун ~~чыг-лыгын~~ камтыгандыгы м-н баалуу. Төкмө ~~А-дар~~ Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж.б. төкмөлүк м-н ~~«манасчылык ты»~~ жупташтырган. Төкмөлүк м-н ~~комузчулук ту~~ өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу ~~А-дар~~ өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. ~~А-дык~~ өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма ~~ад-тка~~ өткөндөн кийин ~~«А»~~ термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да А. деп аталып калды.<br>
	Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>		Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''<br>

imported>Kadyrm: 1 revision imported

2022-01-25T15:27:43Z

1 revision imported

← Мурунку нускасы	15:27, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

228-323>KadyrM, 12:05, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 карата

2022-01-25T12:05:25Z

Жаңы барак

‒ ыр жазган, о. эле дароо төгүп ырдаган адам; чыг-лык табияты, керемети бийик, устатчылыгы даана таанылган кезде эл тарабынан бериле турган эӊ жогорку атак, наам. «Ырчы» деген сөзгө маанилеш. Кыргыз ж-а казак элдеринде импровизация түрүндө ыр жараткан төкмө ырчыларды А. деп аташат. Алар ырды эч кандай даярдыксыз, оозеки түрдө дароо жаратат, ырга ылайыктуу обону болот. Обонду ал комуз күүсүнүн коштоосунда аткарат. Демек, А-дын чыг-лыгы, баарыдан мурда, синкреттүү иск-во болуп эсептелет. Кыргыз ад-тында акындар поэзиясынын байыртадан келаткан туруктуу салты бар. Абалтан А-дар көрөгөч, акылман, чечендер м-н теӊ катарда туруп, эл башкарган хан, бектерге акыл кошуп, кеӊешчилик, уруулардын чырын басып, элчилик милдетти аткарган учурлар да кездешет. А-дар чыг-лыгы бир эле мезгилде элдик театрдын, көркөм ад-ттын, фольклордун, тарыхтын да ролун ойноп келген. Кыргыз А-дарынын чыг-
лыгын, өмүр жолун, коомдук-социалдык абалын эӊ биринчи кеӊири масштабда изилдеген Тазабек ''Саманчин'' А-дарды чыг. өзгөчөлүктөрүнө карай: 1) нускоочу акындар; 2) жамакчы акындар; 3) жомокчулар; 4) куудул сөз устаттары деп төрт топко бөлгөн. А-дар баамчыл, ойчул, сүрөткерлик сыяктуу сапаттарды күткөн; өнөрдү оозеки кабыл алып, калыптандырып, турмушта учураган, көзү көрүп турган бардык көрүнүштөрдү көркөм шыдыр ырга айланткан. Алардын мурункудан кийинкиге, устатынан шакиртине өткөн мектеби болгон. Ал өнөрдүн эӊ байыркы түрлөрүнө кирип, көптөгөн доорлордун чыг-лыгын камтыгандыгы м-н баалуу. Төкмө А-дар Жеӊижок, Эшмамбет, Барпы, Осмонкул, Токтоналы, Ысмайыл ж. б., Балык, Сагынбай, Найманбай ж.б. төкмөлүк м-н «манасчылык ты» жупташтырган. Төкмөлүк м-н комузчулук ту өнөр туткандарга Музооке, Айдаралы, Коргол; төкмөлүк, күүчүлүк, обончулук, айтуучу, аткаруучулук өнөрдү аркалагандарга Арстанбек, Токтогул, Калык, Алымкул ж. б. кирет. Санатчы же нускоочу А-дар өзүлөрү жашаган тарыхый доорун чагылдырып ырдашкан жана ага «Замана» поэзиясынын өкүлдөрү Калыгул, Арстанбек, Молдо Кылыч, Алдаш Молдо; ашыктык сыяктуу ар кыл тематикадагы ырларды, турмуштук көрүнүштөрдү санат, терме кылып ырдашкандарга Молдо Нияз, Калмырза, Найманбай, Айтыке, Чоӊду, Нурмолдо, Эсенаман, Эшмамбет, Тоголок Молдо, Барпы, Осмонкул; айтуучу-манасчыларга Келдибек, Балык, Нармантай, Тыныбек, Чоюке, Сагынбай; дастанчы айтуучуларга Токтогул, Калык, Саякбай, Актан, Сулайман Конокбай уулу, Алымкул, Сарыкунан мисал. А-дык өнөр ашыктык ырларындай чакан лирикалык ырларды, ''айтыш'' өнөрүн, арман-кошокторду, көлөмдүү эпосторду камтыйт. Кыргыз эли жазма ад-тка өткөндөн кийин «А» термининин мааниси кеӊейип, орусча «поэт» деген маанини алып, ыр жазган, көбүнчө ыр жазууну кесип кылган адамдар да А. деп аталып калды. 
Ад.: ''Юдахин К. К. ''О киргизском термине «акын». Сб. статей Академику Гордлевскому. М., 1953; ''Ысмаилов Е. ''Акындар. А., 1965. ''А. Обозканов.''