АКТИНОИДДЕР - Түзөтүүлөр тарыхы

imported>Gulira, 04:52, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 карата

2026-01-15T04:52:50Z

← Мурунку нускасы		04:52, 15 Январь (Үчтүн айы) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, атомдордун 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү химиялык элементтердин тобу. Актиноиддер деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, ~~б. а.~~ 93-элементтен баштап алтынчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир актиноиддердин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, химиялык касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. Актиноиддер радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк актиноиддер 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ядролук реакциялардын негизинде алынган. Актиноиддер ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''көмүртек'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр энергиясын алууда колдонулат.		'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, атомдордун 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү химиялык элементтердин тобу. Актиноиддер деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, башкача айтканда 93-элементтен баштап алтынчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир актиноиддердин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, химиялык касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. Актиноиддер радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк актиноиддер 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ядролук реакциялардын негизинде алынган. Актиноиддер ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''көмүртек'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр энергиясын алууда колдонулат.

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>
	[[Категория:1-Том]]		[[Категория:1-Том]]

imported>Kadyrm: /* top */ категория кошуу

2024-09-12T03:05:55Z

top: категория кошуу

← Мурунку нускасы		03:05, 12 Сентябрь (Аяк оона) 2024 -деги абалы
2 сап:		2 сап:

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>
			[[Категория:1-Том]]

imported>Adina, 05:51, 19 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 карата

2023-10-19T05:51:44Z

← Мурунку нускасы		05:51, 19 Октябрь (Тогуздун айы) 2023 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ~~ат. н.~~ 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү ~~хим.~~ элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир ~~А-дин~~ окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, ~~хим.~~ касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''көмүртек'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр энергиясын алууда колдонулат.		'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, атомдордун 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү химиялык элементтердин тобу. Актиноиддер деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир актиноиддердин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, химиялык касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. Актиноиддер радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк актиноиддер 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ядролук реакциялардын негизинде алынган. Актиноиддер ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''көмүртек'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр энергиясын алууда колдонулат.

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>

imported>Kadyrm: /* top */clean up, replaced: м-н → менен (2), ж-а → жана (3)

2022-12-05T09:46:54Z

top: clean up, replaced: м-н → менен (2), ж-а → жана (3)

← Мурунку нускасы		09:46, 5 Декабрь (Бештин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.		'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> ''көмүртек'' <span cat='ж.кыск' oldv='м-н'>менен</span> реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо <span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'>жана</span> электр энергиясын алууда колдонулат.

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>

imported>Dilde, 04:29, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата

2022-10-28T04:29:29Z

← Мурунку нускасы		04:29, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-~~деӊгээл челери~~ толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.		'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээлчелери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>

imported>Dilde, 04:05, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 карата

2022-10-28T04:05:31Z

← Мурунку нускасы		04:05, 28 Октябрь (Тогуздун айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	, а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээл челери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.		'''АКТИОНОИДДЕР''', а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээл челери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.

	''С. А. Казыбаев.''<br>		''С. А. Казыбаев.''<br>

imported>Dilde, 07:25, 25 Февраль (Бирдин айы) 2022 карата

2022-02-25T07:25:47Z

← Мурунку нускасы		07:25, 25 Февраль (Бирдин айы) 2022 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	, а к т и н и д д е р ‒ ''~~элемент тердин~~ мезгилдик системасынын'' VII ~~мезгили нен~~ орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. ~~элемент тердин~~ тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей ~~электрондор дун~~ санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээл челери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин ~~окис~~		, а к т и н и д д е р ‒ ''элементтердин мезгилдик системасынын'' VII мезгилинен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элементтердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондордун санын кармап 6s<sup>2</sup>6p<sup>6</sup>7s<sup>2</sup>, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээл челери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окистенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтердин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлиндеги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галогендер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат.
	~~тенүү~~ даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган ~~элементтер дин~~ мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы ~~деӊгээлин деги~~ электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, ~~галоген дер~~, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат. ~~''С. А. Казыбаев.''<br>~~

			''С. А. Казыбаев.''<br>

imported>Kadyrm: 1 revision imported

2022-01-25T15:27:34Z

1 revision imported

← Мурунку нускасы	15:27, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 -деги абалы
(Айырма жок)

228-323>KadyrM, 12:05, 25 Январь (Үчтүн айы) 2022 карата

2022-01-25T12:05:25Z

Жаңы барак

, а к т и н и д д е р ‒ ''элемент тердин мезгилдик системасынын'' VII мезгили нен орун алган актинийден кийинки, ат. н. 90дон 103кө чейинки 14 радиоактивдүү хим. элемент тердин тобу. А. деп аталышы актиний элементине окшош же анын аналогу дегенди түшүндүрөт. Алардын атомдорунун дээрлик көпчүлүгү, б. а. 93-элементтен баштап алтынчы ж-а жетинчи деӊгээли туруктуу бирдей электрондор дун санын кармап 6s26p67s2, бешинчи же сыртынан санаганда үчүнчү деӊгээлинин f-деӊгээл челери толтурула баштайт. Кээ бир А-дин окис
тенүү даражалары бирикмелеринде +4төн +6га чейин жогорулайт, ал эми калган элементтер дин мүнөздүү окистенүү даражасы бардык бирикмелеринде +3кө барабар. Сырткы деӊгээлин деги электрондордун саны өзгөрүлбөй туруктуу болгондуктан, хим. касиеттери жалпысынан бири бирине окшош. А. радиоактивдүү касиетке ээ, кадимки шартта атомдорунун туруктуу изотоптору жок. Көпчүлүк А. 1950-жылдан кийин, ар кандай элементтердин радиоактивдүү ажыроосунан же жасалма жол м-н ядролук реакциялардын негизинде алынган. А. ‒ жалтырак ак түстөгү, оор металлдар. Алар жалпы эле металлдарга мүнөздүү касиеттерге ээ. Алардын дээрлик бардыгы ''суутек, кычкылтек, галоген дер, күкүрт, азот, фосфор'' ж-а ''көмүртек'' м-н реакцияга кирет. Атомдорунун радиусу ''лантаноиддерге'' караганда чоӊ болгондуктан, айрым учурда окистенүү даражалары +7ге чейин жетет. Айрымдары же алардын изотоптору ядролук реакторлордо ж-а электр энергиясын алууда колдонулат. ''С. А. Казыбаев.''