https://encyclopedia.edu.kg/index.php?action=history&feed=atom&title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_%281995-97«МАНАС» ЭПОСУНУН АКАДЕМИЯЛЫК БАСЫЛЫШЫ (1995-97 - Түзөтүүлөр тарыхы2026-11-01T16:54:52ZБул барактын викидеги өзгөртүү тарыхыMediaWiki 1.40.4https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=93745&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:35, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:35:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:35 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=93075&oldid=prevvol5_>KadyrM, 16:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T16:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=93746&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T16:02:21Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 16:02 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=93076&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:53:17Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:53 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=92406&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:51:15Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:51 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=91736&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:45:07Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:45 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=90929&oldid=prevKadyrm: 1 версия2026-11-01T15:14:29Z<p>1 версия</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 15:14 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>Kadyrmhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=92405&oldid=prevvol5_>KadyrM, 13:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T13:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 13:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=91735&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:30, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:30:00Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<tr class="diff-title" lang="ky">
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td>
<td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">1 ноябрь 2026, саат 12:30 учурдагы нуска</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="ky"><div class="mw-diff-empty">(Айырма жок)</div>
</td></tr></table>vol5_>KadyrMhttps://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A1%C2%BB_%D0%AD%D0%9F%D0%9E%D0%A1%D0%A3%D0%9D%D0%A3%D0%9D_%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%94%D0%95%D0%9C%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB%D0%9B%D0%AB%D0%A8%D0%AB_(1995-97&diff=90928&oldid=prevvol5_>KadyrM, 12:00, 1 ноябрь 2026 карата2026-11-01T12:00:00Z<p></p>
<p><b>Жаңы барак</b></p><div><p><br />
<strong data-text-type="type_1_article_title">«МАНАС» ЭПОСУНУН АКАДЕМИЯЛЫК БАСЫЛЫШЫ (1995-97) </strong>КР УИАнын Ч. Айтматов <abbr data-short="атн." data-full="атындагы" data-extended="true">атындагы</abbr> Тил, адабият <abbr data-short="ин-т" data-full="институт" data-extended="true">институт</abbr>унун директору А. Акматалиевдин жетекчилиги <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> иш жүзүнө ашкан. Алгач С. Орозбаковдун варианты академ. басылыш түрүндө жарык көрө баштаган. С. Орозбаковдун варианты <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> «Манас» бөлүмүнүн 6 томдугу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> С. Каралаевдин вариантынын 3 томдугу жарыкка чыкты, ага удаалаш эле «Семетей», «Сейтек» бөлүмдөрү да жарык көрмөкчү. Кыргыз элинин улуу мурасы, улуттук сыймыгы болгон «Манас» эпосу - мазмунунун кеңдиги, баяндалган ой-түшүнүктөрүнүн терендиги, көркөмдүк деңгээлинин кол жеткис бийиктиги <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жалпы адамзаттык рухий казынада ардактуу орундардын бирин ээлеген уникалдуу көркөм дөөлөт. Эпостун <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> басылышы дүйнө элдеринин бул чыгармага кызыккан өкүлдөрүнө «Манастын» улуттук касиеттерин таасын көрсөтүп, терең түшүнүүгө көмөк болмокчу. Сагымбайдын вариантынын мыкты сапат-касиеттери мурунтан эле «Манас» изилдөөчүлөр тарабынан сөзгө алынып, жогору бааланып келгендигине карабастан, узак жылдар бою түрдүү себептер <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> анын тексттерин толук түрдө жарыялоого мүмкүнчүлүк болгон эмес. Чоң күч жумшалып, азап-тозок <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> жарыкка чыгарылган айрым үзүндүлөр да же ондолуп, же абдан кыскартылган түрдө жарыяланып келген. Ошондуктан өлкөдөгү саясий кырдаал өзгөрүп, «Манаста» мурда кандай айтылса, ошол түрүндө элге жеткирүү мүмкүнчүлүгү туулганда Сагымбайдын вариантын толук, <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> басылышын чыгаруу идеясы колго алынып, КР УИА Манас таануу <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> көркөм <abbr data-short="мад-т" data-full="маданият" data-extended="true">маданият</abbr>тын улуттук борборунун «Манас» бөлүмүнүн кызматкерлери тексттерди басмага даярдоо ишине киришкен. Иш коллектив үчүн таптакыр жаңы, көп кырдуу, өзгөчө татаал, зор көлөмдүү болгондуктан, өтө көп күч-аракетти, узак убакытты, системалуу эмгекти талап кылган. Мындай зор көлөмдөгү чыгарманын <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> басылышынын чыгаруунун дүйнөнүн башка элдеринде мурда-кийин тажрыйбасы да белгисиз болгондуктан, коллективдин сунушу <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> С. Мусаев тарабынан фольклор илиминдеги тажрыйбаларга, кеңири белгилүү жыйынтыктарга таянуу <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> «Манас» эпосунун өзгөчөлүгү, көлөмү, көп варианттуулугу, варианттарынын мүнөзү, тексттеринин качан, кандай жазылгандыгы ж. б. эске алынып, «Манас» эпосун <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> бастырууга даярдоонун негизги принциптери иштелип чыккан. Иш негизинен ошол жол-жобо, принциптерге таянып жүзөгө ашырылып жатат. С. Орозбаковдун вариантынын көркөмдүк деңгээли жогору экендиги баарына маалым. Ал туурасында кезинде А. Осмонов, К. Маликов, Ч. Айтматов да өз ойлорун айтышкан. Бирок, <abbr data-short="акад." data-full="академиялык" data-extended="true">академиялык</abbr> басылышка даярдалып жаткан 180 миңден ашуун ыр жолунан турган тексттердин сапаттык деңгээли бир кылка эмес. Мындай зор көлөмдөгү чыгарма баштан аяк бирдей, эң жогорку деңгээлде болушу мүмкүн да эмес. <abbr data-short="Акад." data-full="Академиялык" data-extended="true">Академиялык</abbr> басылышта солгун чыккан ыр саптары да кезигип, алар эч кыскартуусуз берилген. Бул басылыштын ичине кирген, эл арасында көп аткарылып, электен өтүп, терең иштелип чыккан эпостогу салттык туруктуу окуяэпизоддор мазмуну жактан да, формасы <abbr data-short="б-ча" data-full="боюнча" data-extended="true">боюнча</abbr> да жогорку деңгээлде. Булардын катарына «Манастын төрөлүшү, балалык чагы», «Ала-Тоону душмандардан бошотуу», «Көкөтөйдүн ашы», «Чоң чабуул» ж. б. кошууга болот. Ал эми анча көп аткарылбаган же жаздыруу учурунда алгач киргизилген, <abbr data-short="о. эле" data-full="ошондой эле" data-extended="true">ошондой эле</abbr> сырткы себептердин таасири <abbr data-short="м-н" data-full="менен" data-extended="true">менен</abbr> чала айтылган эпизоддор албетте мындай жогорку деңгээлде болбойт. Биринчи томдо тексттерден мурда Р. 3. Кыдырбаева, С. Мусаев жазган баш сөздөрү берилген. Алардын мазмуну эпоско жалпы мүнөздөмө берүү, жыйноо, бастыруу, изилдөөлөр <abbr data-short="ж-дө" data-full="жөнүндө" data-extended="true">жөнүндө</abbr> кабарлар, манасчылардын <abbr data-short="чыг-лык" data-full="чыгармачылык" data-extended="true">чыгармачылык</abbr> өзгөчөлүктөрү сыяктуу маалыматтарды камтыйт. Негизги тексттерден кийин, зор эмгекти талап кылган түшүндүрмө бөлүмү берилген. Мында, «Тексттердеги айрым сөздөрдүн катчылар тарабынан жазылышы», «Айрым сөздөрдүн түшүндүрмөлөрү <abbr data-short="ж-а" data-full="жана" data-extended="true">жана</abbr> комментарийлери», «Китепке кирген окуяларда кезиккен адам аттары», «Окуяларда учураган топонимдер», «Бул китепке кирген эпизоддордун мурда жарык көргөн үлгүлөрү», «Айрым белгилүү манасчылар, алардын варианттары жөнүндө» (Тоголок Молдо, Ж. Кожеков, Ш. Рысмендиев, Б. Сазанов, М. Мусулманкулов, Ы. Абдырахманов, С. Каралаев, М. Чокморов) сыяктуу темаларга бөлүштүрүлүп, өз-өзүнө тиешелүү иштер жүргүзүлгөн.</p><br />
<p>|С. <em>Мусаев</em>|<em>, А. Акматалиев.</em><br />
</p><br />
<br />
[[Category:5-том,_201-300_бб]]</div>vol5_>KadyrM