«БАЛБАЙ» - Түзөтүүлөр тарыхы

Gulira, 04:11, 16 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-16T04:11:18Z

← Мурунку нускасы		04:11, 16 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''– тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы – ''Балбай'' Эшкожо уулу (~~1813-1867~~), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын ~~50 – 60~~-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925–1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''		'''«БАЛБАЙ» '''– тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы – ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813–1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50–60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925–1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Gulira, 04:09, 16 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-16T04:09:00Z

← Мурунку нускасы		04:09, 16 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''– тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы – ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш		'''«БАЛБАЙ» '''– тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы – ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50 – 60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925–1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (~~1925-1927~~-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Gulira, 03:48, 16 Апрель (Чын куран) 2026 карата

2026-04-16T03:48:28Z

← Мурунку нускасы		03:48, 16 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш		'''«БАЛБАЙ» '''– тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы – ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш
	менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''		менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Gulira, 03:44, 12 Март (Жалган куран) 2026 карата

2026-03-12T03:44:58Z

← Мурунку нускасы		03:44, 12 Март (Жалган куран) 2026 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш		'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш
	менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''		менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-1927-жылдары, Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-жылы, латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-жылы «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br> Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Батма, 08:07, 6 Август (Баш оона) 2025 карата

2025-08-06T08:07:33Z

← Мурунку нускасы		08:07, 6 Август (Баш оона) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу ~~м-н~~ сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш		'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу менен сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш
	менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-~~ж.,~~		менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-жыл X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-жылы 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген жана поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы менен баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''

	X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ~~ж-а~~ поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы ~~м-н~~ баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Батма, 09:09, 3 Март (Жалган куран) 2025 карата

2025-03-03T09:09:46Z

← Мурунку нускасы		09:09, 3 Март (Жалган куран) 2025 -деги абалы
2 сап:		2 сап:
	менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-ж.,		менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-ж.,

	X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ж-а поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы м-н баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>		X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ж-а поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы м-н баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
	[[Category: 2-том, 1-69 бб]]		[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Батма, 09:06, 3 Март (Жалган куран) 2025 карата

2025-03-03T09:06:09Z

← Мурунку нускасы		09:06, 3 Март (Жалган куран) 2025 -деги абалы
1 сап:		1 сап:
	'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-к~~дын~~ 50-60-жылдарында бугу м-н сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, ~~а. и.~~ бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге ~~ж-а~~ санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы ~~ж-а~~ ички душмандары ~~м-н~~ эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш		'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кылымдын 50-60-жылдарында бугу м-н сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, анын ичинде бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге жана санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы жана ички душмандары менен эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш
	~~м-н~~ көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын ~~Манастаануу ж-а~~ көркөм ~~мад-т~~тын улуттук борборунун ~~Колжазмалар~~ фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-ж., X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Б.» поэмасын 1940-ж. жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары м-н кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары ж-дөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет ад-тынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Б.» колго урунган. Токтомдон кийин «Б-ды» сындаган, авторуна ар кандай, а. и. саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кырг-н КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Б.» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ж-а поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Б.» поэмасы бизге 19-к-да болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы м-н баалуу. О. эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>		менен көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манас таануу жана көркөм маданитяттын улуттук борборунун Кол жазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-ж.,
	Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.'' [[Category: 2-том, 1-69 бб]]

			X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Балбай» поэмасын 1940-жылы жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары менен кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары жөнүндөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет адабиятынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Балбай» колго урунган. Токтомдон кийин «Балбайды» сындаган, авторуна ар кандай, анын ичинде саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кыргызстан КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Балбай» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ж-а поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Балбай» поэмасы бизге 19-кылымда болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы м-н баалуу. Ошондой эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>
			Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.''
			[[Category: 2-том, 1-69 бб]]

Kadyrm: 1 версия

2025-01-30T13:34:52Z

1 версия

← Мурунку нускасы	13:34, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 -деги абалы
(Айырма жок)

vol2_1-69_>KadyrM, 07:22, 30 Январь (Үчтүн айы) 2025 карата

2025-01-30T07:22:44Z

Жаңы барак

'''«БАЛБАЙ» '''- тарыхый поэма. Поэманын баш каарманы - ''Балбай'' Эшкожо уулу (1813-1867), бугу уруусунан чыккан элдик баатыр. Ал 19-кдын 50-60-жылдарында бугу м-н сарбагыштын, Чыгыш Түркстандагы цин-манжур эзүүсүнө каршы кармаштарга катышып, дайыма жеңишке жетишкен, кыргыз элинин, а. и. бугу элинин эркиндиги үчүн башын өлүмгө сайган. Жазма даректерге ж-а санжырачылардын айтуусуна караганда 60-жылдын акырына чейинки мезгилдеги кыргыздардын сырткы ж-а ички душмандары м-н эркиндик, тынчтык үчүн болгон күрөштөрүндө Балбай катышпаган окуялар аз. Сегиз ай жанында чаар бараңы, чылк тарамыш
м-н көктөлгөн кандагай шымы, акчопкут, ок өтпөс зоот кийими, түпөктүү сыр найзасы, белинде айбалтасы болгон. Бугунун мүйүзүнөн жасалган ок-дары салгычы, алты кисе октору, кебез милте, куу тинте, оттук таштары дайыма бел курунда жүргөн. Ал жамактатып ыр чыгарган акындыгы да бар адам болгон экен. Балбай тууралуу баяндар, тарыхый маалыматтар КР УИАнын Манастаануу ж-а көркөм мад-ттын улуттук борборунун Колжазмалар фондунда айтуучулар Б. Айтбаев (1926-ж., X. Карасаев жыйнаган, латын арибинде); Жакшылык Сарык уулу (1925-27-ж., Осмонаалы Мамыркан уулу жыйнаган); айтуучусу белгисиз «Балбай, Балбак» (1940-ж., латын арибинде) деген варианттар сакталып турат. Бул темага акын К. ''Маликов'' да кайрылып, «Б.» поэмасын 1940-ж. жазган. Поэма Ормон хан Балбай колдуу болуп өлүп, сарбагыш элине кантип кун төлөйбүз деп Боромбай эл башчылары м-н кеңеш куруп жаткан жерден башталат. Эки уруу элдин жаңжалы акылга салынбаган кызуу кандуулук, куру намыстан улам чыккан. Окурмандардын сүймөнчүлүгүнө ээ болуп, нускасынын (7100) көптүгүнө карабай китеп бат эле сатылып кеткен. 1946-ж. «Звезда», «Ленинград» журналдары ж-дөгү токтом чыккандан кийин, токтомдо белгиленген зыяндуу кемчиликтерди кыргыз совет ад-тынан дагы табуу милдети турган. Адегенде эле «Б.» колго урунган. Токтомдон кийин «Б-ды» сындаган, авторуна ар кандай, а. и. саясий күнөө койгон макалалар, адабий чогулуштарда сүйлөнгөн сөздөр үстү-үстүнө кошула берген. 1952-ж. 15- мартта Кырг-н КП(б) БКнын бюросунда поэмага корутунду чыгарылган. Анда К. Маликовдун «Б.» поэмасында кыргыз элинин өткөн феодалдык турмушу идеалдаштырылган, тарыхый айрым адамдар, алсак Балбай элдик баатыр катары даңазаланган деп белгиленген ж-а поэманы китеп текчесинен алып салууга көрсөтмө берилген. Кандай кысымга алынып, жалган караланган күндө да «Б.» поэмасы бизге 19-к-да болуп өткөн кыргыз тарыхынын орчундуу бир учурун тарыхый окуялардын негизинде таасын бере алгандыгы м-н баалуу. О. эле Э. ''Турсуновдун'' «Балбай» (1992), аттуу тарыхый романы бар.<br>
Ад.: ''Артыкбаев К.'' Кыргыз адабиятынын тарыхы. Ф., 1990; ''Маликов К.'' Балбай. Б., 1991; ''Турсунов Э.'' Балбай. Б., 2002. ''А. Обозканов, Ж. Медералиева.'' [[Category: 2-том, 1-69 бб]]