https://encyclopedia.edu.kg/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Mariya 2026-07-04T07:08:01Z Колдонуучунун салымы MediaWiki 1.40.0 https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%90%D0%9C%D0%90%D0%91%D0%90%D0%94&diff=81871 2026-07-03T08:12:07Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ИСЛАМАБА&amp;#769;Д&lt;/b&gt; – Пакистан Ислам Республикасынын бор&amp;shy;бор шаары. Өз алдынча административдик бирдик статусуна ээ. Борбордук федерация округунун административдик борбору. Ги-<br /> <br /> [[File:ИСЛАМАБАД55.png | thumb | Шаардын жалпы көрүнүшү.]]<br /> малайдын этегиндеги Потвар платосунда, деңиз деңгээлинен 550 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt; бийиктикте жайгашкан. Исламабаддын кли&amp;shy;маты жагымдуу; июлдун эң жогорку температурасы 39°С, январдын эң төмөнкүсү 3°С. Калкы 1,109 млн (2023). Өлкөнүн мурдагы убактылуу борбо&amp;shy;ру – Равалпинди шаары менен туташып, агломерация&amp;shy;ны түзөт; калкы 3,2 млн. Эл аралык аэропорту бар. Тамак-аш, жеңил өнөр жай ишканалары иш&amp;shy;тейт. Өлкөнүн илим-билим борбору. Пакистан Илимдер Академиясы (1953), ири улуттук китепкана, университет (Каид-и- Азам), атом энергиясы боюнча Пакистан комиссия&amp;shy;сы (бүткүл дүйнөгө белгилүү, 1956; курамында 20га жакын илимий изилдөө институту бар), институттар (анын ичинде адам уку&amp;shy;гу, тарых, маданият ж. б.) жана Ислам таануу окуу жайы, улуттук архив (1951), музейлер, сүрөт галереясы бар. «Шехерезада» мейманка&amp;shy;насы, Фейсал улутук мечити, шаар грек ар&amp;shy;хитектору К. А. Доксиадистин долбоору менен борборду куруу жөнүндөгү өкмөттүн 1959-жылкы чечимине ылайык (1960–70-жылдар) атайын ку&amp;shy;рулган. <br /> [[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%90%D0%9C%D0%90%D0%91%D0%90%D0%94&diff=81870 2026-07-03T08:11:21Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ИСЛАМАБА&amp;#769;Д&lt;/b&gt; – Пакистан Ислам Республикасынын бор&amp;shy;бор шаары. Өз алдынча административдик бирдик статусуна ээ. Борбордук федерация округунун административдик борбору. Ги-<br /> <br /> [[File:ИСЛАМАБАД55.png | thumb | Шаардын жалпы көрүнүшү.]]<br /> малайдын этегиндеги Потвар платосунда, деңиз деңгээлинен 550 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt; бийиктикте жайгашкан. Исламабаддын кли&amp;shy;маты жагымдуу; июлдун эң жогорку температурасы 39°С, январдын эң төмөнкүсү 3°С. Калкы 1,109 млн (2023). Өлкөнүн мурдагы убактылуу борбо&amp;shy;ру – Равалпинди шаары менен туташып, агломерация&amp;shy;ны түзөт; калкы 3,2 млн. Эл аралык аэропорту бар. Тамак-аш, жеңил өнөр жай ишканалары иш&amp;shy;тейт. Өлкөнүн илим-билим борбору. Пакистан Илимдер Академиясы (1953), ири улуттук китепкана, университет (Каид-и- Азам), атом энергиясы боюнча Пакистан комиссия&amp;shy;сы (бүткүл дүйнөгө белгилүү, 1956; курамында 20га жакын илимий изилдөө институту бар), институттар (анын ичинде адам уку&amp;shy;гу, тарых, маданият ж. б.) жана Ислам таануу окуу жайы, улуттук архив (1951), музейлер, сүрөт галереясы бар. «Шехерезада» мейманка&amp;shy;насы, Фейсал улутук мечити, шаар грек ар&amp;shy;хитектору К. А. Доксиадистин долбоору менен борборду куруу жөнүндөгү өкмөттүн 1959-жылкы чечимине ылайык (1960–70-жылдар) атайын ку&amp;shy;рулган.– <br /> [[Категория:3-том, 607-672 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%AB%D0%9B%D0%94%D0%90%D0%95%D0%92_%D0%9C%D1%8B%D0%BA%D1%82%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA&diff=81214 2026-06-09T07:45:17Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''АБДЫЛДАЕВ''' Мыктыбек Юсупович [17. 08. 1953, [[СССР]], [[КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫ (КР)|Кыргыз ССРи]], [[Фрунзе]] облусу, Ворошилов (азыркы [[АЛАМҮДҮН РАЙОНУ|Аламүдүн]]) району, [[КАРА-ЖЫГАЧ (Аламүдүн районун­дагы кыштак)|Кара-Жыгач айылы]] – 08. 06. 2026, [[БИШКЕК|Бишкек шаары]]] – мамлекеттик жана саясий ишмер, милициянын генерал-лейтенанты (2005), [[КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫ (КР)|Кыргыз Республикасы]]нын (КР) эмгек сиңирген юристи (2011). Мамлекеттик кызматтын 1-класстагы мамлекеттик кеңешчиси, «Юстициянын 2-класстагы мамлекеттик кеӊешчиси» (2002), юридика илимдеринин кандидаты (1999). Эмгек жолун Фрунзе шаарындагы В. И. Ленин атындагы заводдо токарь болуп иштөөдөн баштаган (1970–1971). [[Кыргыз Мамлекеттик университети]]нин (КМУ) филология факультетин (1976), [[Москва шаары]]ндагы СССР ИИМдин академиясын (1989) бүткөн. 1976–1983-жылдары комсомолдук кызматтарда, 1983–2001-жылдары КР ИИМдин системасында: [[Ысык-Көл]] облустук ички иштер башкармалыгында саясий бөлүмдүн начальниги, башкармалыктын начальнигинин орун басары, начальниги, КРдин Ички иштер министринин орун басары, 1-орун басары, 2001–2002-жылдары [[Кыргыз Республикасынын Коопсуздук кеңеши]]нин катчысынын орун басары, ошол эле учурда Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Эл аралык стратегиялык изилдөө институтунун директору, 2002–2006-жылдары КР Президентинин администрациясынын Коргоо жана коопсуздук иштери бөлүмүнүн башчысы, 2002–2005-жылдары Кыргыз Республикасынын Генералдык прокурору, Ички иштер министринин милдетин аткаруучу, 2005–2007-жылдары КР Президентинин администрация башчысы болуп иштеген. [[КЫРГЫЗ ССР ЖОГОРКУ СОВЕТИ|Кыргыз ССР Жогорку Совети]]нин депутаты (1990–1991), 1991-, 2010–2012-жылдары Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин (5–7-чакырылыштары) депутаты. 3-даражадагы «Манас» (2018), КМШ Парламенттер аралык Ассамблеясынын «Шериктештик» ордендери жана медалдар менен сыйланган.<br /> [[Категория:1-Том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=80498 2026-05-14T06:26:30Z

<p>Mariya: Mariya moved page Категория:Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар to Категория:Өзгөртүлгөн макалалар</p> <hr /> <div>#REDIRECT [[:Категория:Өзгөртүлгөн макалалар]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D3%A8%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D1%82%D2%AF%D0%BB%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80&diff=80497 2026-05-14T06:26:30Z

<p>Mariya: Mariya moved page Категория:Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар to Категория:Өзгөртүлгөн макалалар</p> <hr /> <div></div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80496 2026-05-14T06:25:32Z

<p>Mariya: /* Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;4-томдун макалалары&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> <br /> == 4-томдун PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;3-томдун PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-томдун макалалары]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> ==2-томдун серверге кийинчирээк кирген макалалары==<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Өзгөртүлгөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Өзгөртүлгөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%91%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9D%D0%AF%C2%BB&diff=80495 2026-05-14T06:21:44Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>«'''БАРЫНЯ»''' – бир же эки адам бийлеген орус эл бийи. Ал аткаруу учурундагы, куюндай темпераменттүүлүгү, кыймылдарынын артыкча жандуулугу менен өзгөчөлөнгөн. Музыкасы шаңдуу, музыкалык өлчөмү 4/2. «Барыня» аты ушул бийди коштогон ырдын кайырмасынан алынган. 2. Орус кадрилинин корутунду фигурасы да «барыня» деп аталат.<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> [[Категория:2-том. Жаңы макалалар]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%90%D0%9A_%D0%9A%D0%95%D0%9C%D0%95%C2%BB_%D0%9F%D0%9E%D0%92%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%98&diff=80494 2026-05-14T06:20:04Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''«АК КЕМЕ»''' – Ч. [[Айтматов]]дун белгилүү повесттеринин бири. Чыгарма [[орус тили]]нде «После сказки» (Жомоктон кийин) деген аталыш менен жазылып, алгач 1970-жылы «Новый мир» [[журнал]]ынын № 1-санына жарыяланган. Журналдын башкы редактору А. [[Твардовски]][[й]] [[повесть]] менен таанышкандан кийин «Белый пароход» (Ак кеме) деген аталышты сунуш кылган.  Чыгармада негизинен элдик салт-санаалардын башаттарына кайрылуу, [[жаратылыш]]ты сактоо үчүн адамдардын [[ыйман]]ын сактоо (ыйман экологиясы) маселеси курч коюлган да, аны көрсөтүү үчүн адамдардын жана табияттын булгана элек, таза кезине саякат жасалган. Повесть чыгарма жарыяланары менен автордун кадыр-баркына карабай ага [[Файл:Тасма ак кеме.jpg|thumb|border]]<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> [[Файл:Нургазы.jpg|alt=Ак кеме тасмасы|thumb|Ак кеме тасмасы]]<br /> <br /> карата бир топ сын-пикирлер айтылган. Бул повесть тууралуу Ч. Айтматов борбордук газетанын өз кабарчысы катары иштеп жүргөн кезинде, иш сапар менен бир жолу Соң-Көлгө барып келе жатканда булар түшкөн машинага браконьерлер атып алган бугуну жүктөшкөнүн, аны көргөндө көңүлү катуу калганын жана ошол окуя повестти жазууга түрткү болгонун эскерген. Мындан тышкары автор бир жолу [[Пекин]] шаарындагы мейманканада бир жигит: «Мен ошол сиз жазган «Ак кемедеги» аты жок баламын» деп коңгуроо кылганын, түрк ишкери «Сиздин «Ак кемеңиз» фильм болуп Түркияга караштуу деңиздердин боюнда кайра тартылса, мен бүт каражатын көтөрөр элем» дегенин, башка бир түрк жазуучусу Айтматовго жолукканда «Анадолудан Азияга «аты жок балдарды» окутуу үчүн мугалимдер кетишти» деп айтканы сыяктуу эскерүүлөрүн калтырган. 1978-жылы А. [[Жакыпбеков]] тарабынан кыргызчага которулуп, «Ала-Тоо» журналынын № 12 санында жарык көргөн. Бул чыгарманын негизинде 1975-жылы [[режиссер]] [[Б.]] [[Шамшиев]] тарабынан «Ак кеме» аттуу көркөм фильм тартылып, 1977-жылы [[СССР]] Мамлекетик сыйлыка татыктуу болгон. Бул повесть сахналаштырылып, дүйнөнүн көптөгөн театрларында көрүүчүлөргө тартууланган. Фильмде тоодон карагай сүйрөп келе жатып сууга кулаган атты тургузууга аракет кылган белгилүү актёр А. [[Куттубаев]] менен О. [[Кутманалиев]]дин сүрөтү 1974-жылы [[Ысык-Көл]] облусунун [[Жети-Өгүз району]]ндагы Чоң-Жаргылчак капчыгайында тартылган. «Ак кеме» фильмин тартууга жалпы 600 миң [[рубль]] бөлүнүп, басымдуу бөлүгү Чоң-Жаргылчак капчыгайында тартылган. Анда Т. [[Уралиев]], С. [[Күмүшалиева]], Д. [[Күйүкова]], Н. [[Мамбетова]], [[Ч. Думанаев,]] [[А. Темирова]] жана [[Н. Сыдыгалиев]] роль жараткан. Ч. Айтматовдон «Кайсы чыгармаңызга тартылган фильм сиздин купулуңузга өзгөчө толот?» деп сурашканда ушул фильмди атаган.  Фильм 1976-жылы Бүткүл союздук IX (Фрунзе) жана Торонто (Италия) кинофестивалдарында баш байгени алып, анын сценарийи жана жалпы фильм СССР Мамлекеттик сыйлыгына татыктуу болгон. Тасма 1976-жылы IX Бүткүл союздук кинофестивалда баш байгеге татып, СССР Мамлекеттик сыйлыгына ээ болгон. Андан сырткары, 1977-жылы Италияда «Алтын Эдельвейс»,  «Күмүш лачена» сыйлыктарын уткан. Бурят опера жана балет театрынын (композитор Сойников, балетмейстер Волкова) балети жана Кыргыз мамлекеттик опера балет театрынын (композитор Жумабаев, либератто Абдужалилов, Абдыгулов) балет-спектакли өз мезгилинин мыкты эмгектери катары искусство таануучулар тарабынан жогору бааланган. Дүйнөнүн өтө көп театрлары бул повесттин негизинде спектаклдерди элге тартуулаган. Алардын ичинен [[Ош кыргыз драма театры]]ндагы (инценировкалаган жана режиссёр – И. Рыскулов, Баланын ролунда – Р. Абдубачаева) спектакль элге көп жолу көрсөтүлгөн. 2020-жылы Кыргыз Эл артисти атактуу режиссёр А. [[Сүйүндүков]] «Ак кеме» повестинин негизинде «[[Шамбала]]» деген ат менен «Ак кеме» тасмасынын жаңы вариантын элге тартуулады. Бул тасма Т. Океев атындагы «Кыргызфильм» улуттук киностудиясында тартылган.<br /> <br /> Ад.: Айтматов Ч. Т. Повести. М., 1987; Үкүбаева Л. Чыңгыз Айтматовдун каармандарынын көркөм дүйнөсү (2-басылышы). Б., 2008; Акматалиев А. Айтматов жөнүндө күндөлүктөн. Б., 2015; <br /> <br /> ''Б. Сурапбаева'' <br /> <br /> {{DEFAULTSORT:«АК_КЕМЕ»_ПОВЕСТИ}}<br /> [[Категория:1-Том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80491 2026-05-14T05:45:21Z

<p>Mariya: /* 2-том */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;4-томдун макалалары&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> <br /> == 4-томдун PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;3-томдун PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-томдун макалалары]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> ==2-томдун серверге кийинчирээк кирген макалалары==<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80490 2026-05-14T05:41:55Z

<p>Mariya: /* 3-томдун PDF варианты */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;4-томдун макалалары&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> <br /> == 4-томдун PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;3-томдун PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt;==<br /> <br /> ===[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том бул жерде]===<br /> <br /> ===2-томдун серверге кийинчирээк кирген макалалары===<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80489 2026-05-14T05:40:43Z

<p>Mariya: /* 4-томдун PDF варианты */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;4-томдун макалалары&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> <br /> == 4-томдун PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтеме аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;3-томдун PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> Шилтеме бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt;==<br /> <br /> ===[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том бул жерде]===<br /> <br /> ===2-томдун серверге кийинчирээк кирген макалалары===<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80488 2026-05-14T05:40:19Z

<p>Mariya: /* 4-томдун PDF варианты */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;4-томдун макалалары&lt;/font&gt;&lt;/b&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> <br /> == 4-томдун PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени аркылуу өтүңүз]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;3-томдун PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> Шилтеме бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt;==<br /> <br /> ===[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том бул жерде]===<br /> <br /> ===2-томдун серверге кийинчирээк кирген макалалары===<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9A%D0%95%D0%9D_%D0%A3%D0%9B%D0%A3%D0%A2%D0%A2%D0%90%D0%A0_%D0%A3%D0%AE%D0%9C%D0%A3_(%D0%91%D0%A3%D0%A3)&diff=80346 2026-05-12T05:49:44Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>''' БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУ (БУУ)''' – тынчтык жана коопсуздукту сактоо, өлкөлөр аралык кызматташтыкты өнүктүрүү максатында түзү&lt;font color='green'&gt;л&lt;/font&gt;гөн эл аралык уюм. СССР, АКШ, Улуу Брит&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;ния мамлекеттеринин өкүлдөрүнүн катышуусу менен 1944-жылы август-октябрь айларында өткөн Думбартон-Окс конференциясында (АКШ) анын уставынын алгачкы жоболору иштелип чыгып, Крым конференциясында (1945) макулдашылып, 1945-жылы 26-июнда 51 мамлекеттин өкүлдөрү к&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;тышкан Сан-Франциско конференциясында та&lt;font color='green'&gt;л&lt;/font&gt;кууланган. 1945-жылы 24-октябрда устав кабыл алынып, бул күн жыл сайын БУУнун түзүлгөн күнү катары белгиленет. БУУнун башкы орга&lt;font color='green'&gt;н&lt;/font&gt;дары: Башкы Ассамблея, Коопсуздук кеӊеши, <br /> [[File:БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУ (БУУ)7.png | thumb | none]] Экономикалык жана Социалдык кеӊеш, Камкордук көрсөтүү кеӊеши, Эл аралык Сот жана Секрет&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;риат. Б а ш к ы А с с а м б л е я – БУУнун жогорку органы. Анда БУУнун бардык мүч&lt;font color='green'&gt;ө&lt;/font&gt; мамлекеттеринин бештен көп эмес өкүлдөрү иш жүргүзөт. Ассамблея БУУнун уставынын чегинде маселелерди чечет жана мүчө-мамлекеттерге, ошондой эле БУУнун Коопсуздук комитетине сунуш бере алат. 7 негизги комитети – саясий жана коопсуздук, кура&lt;font color='green'&gt;л&lt;/font&gt;сыздандыруу жана эл аралык коопсуздук, экономикалык жана финансы ж. б. иштери боюнча; 2 туруктуу комитети – административдик, бюджет маселелери боюнча кеӊеш берүүчү жана акы төлөө боюнча комитеттер. Булардан тышкары атайын түзүлгөн комитеттер жана комисс&lt;font color='green'&gt;и&lt;/font&gt;ялар (мисалы, космос мейкиндигин тынчтыкта пайдалануу комитети, Эл аралык укук комиссиясы ж. б.) бар. БУУнун Башкы Ассамблеясынын а&lt;font color='green'&gt;в&lt;/font&gt;тономиялык эл аралык уюмдардын укугуна ээ<br /> өзгөчө органдары да иш жүргүзөт, мисалы, Атом энергиясы боюнча эл аралык агентчилиги. Ассамб<br /> [[File:БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУ (БУУ)8.png | thumb | БУУнун Нью-Йорктогу имараты. ]]<br /> леянын кезектеги сессиясы жыл сайын, кезе&lt;font color='green'&gt;к&lt;/font&gt;сиз же атайын сессиясы шартка жараша зарыл учурда чакырылат. К о о п с у з д у к к е ӊ &lt;font color='green'&gt;е&lt;/font&gt;ш и – БУУнун негизги жана туруктуу иштөөчү органдарынын бири. БУУнун уставы боюнча эл &lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;ралык тынчтыкты жана коопсуздукту сактоо милдети жүктөлгөн кеӊештин 5 туруктуу (К&lt;font color='green'&gt;ы&lt;/font&gt;тай, Франция, Россия, Улуу Британия жана АКШ) жана 10 убактылуу (алар БУУнун Башкы Ассамблеясы тарабынан 2 жылда бир шайл&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;нып турат) мүчөсү бар. Коопсуздук кеӊешинин чечимдери жалпы добуш берүү принцибине н&lt;font color='green'&gt;е&lt;/font&gt;гизделип, кабыл алынат жана БУУнун бардык мүчөлөрү аны аткарууга милдеттүү. Э к о н &lt;font color='green'&gt;о&lt;/font&gt; м и к а л ы к жана с о ц и а л д ы к к е ӊ е ш – БУУнун негизги органдарынын бири. Ал эл ар&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;лык экономикалык жана социалдык кызматташтыкты өнүктүрүүгө зарыл шарттарды түзүү милдетин аркалайт. БУУнун Башкы Ассамблеясына с&lt;font color='green'&gt;у&lt;/font&gt;нуштарды киргизет, конвенциялардын долб&lt;font color='green'&gt;о&lt;/font&gt;орлорун даярдайт, анын атайын мекемелеринин иш-аракеттерин координациялайт. К а м к о &lt;font color='green'&gt;р&lt;/font&gt; д у к к ө р с ө т ү ү к е ӊ е ш и – БУУнун эл аралык деӊгээлде камкордук көрсөтүү иш-ч&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;раларын жүзөгө ашыруучу негизги органдар&lt;font color='green'&gt;ы&lt;/font&gt;нын бири. Ал эл аралык тынчтыкты бекемдөөгө, камкордукка алынган аймактагы калктын с&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;ясий, экономикалык жана социалдык прогрессине көмөк көрсөтөт. Э л а р а л ы к с о т – БУУнун жого&lt;font color='green'&gt;р&lt;/font&gt;ку сот органы; 1945-жылы уюшулган, мамлекеттер аралык чыр-чатак маселелерин чечүүчү жана укук маселелери боюнча бүтүмдөрдү чыгаруучу эӊ ба&lt;font color='green'&gt;ш&lt;/font&gt;кы эл аралык уюм. Анын курамы БУУнун Ба&lt;font color='green'&gt;ш&lt;/font&gt;кы Ассамблеясы жана Коопсуздук кеӊеши тар&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;бынан шайланган 15 судьядан түзүлөт. Алар Башкы Ассамблея тарабынан 9 жылга шайл&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;нат. БУУнун уставынын ажырагыс бөлүгү бо&lt;font color='green'&gt;л&lt;/font&gt;гон Статуттун негизинде иш жүргүзөт. С е к р &lt;font color='green'&gt;е&lt;/font&gt; т а р и а т – БУУнун туруктуу жана негизги орга&lt;font color='green'&gt;н&lt;/font&gt;дарынын бири. Секретариат БУУнун Генера&lt;font color='green'&gt;л&lt;/font&gt;дык секретары (5 жылда бир шайланат) жана ал тарабынан дайындалган кызматкерлерден т&lt;font color='green'&gt;у&lt;/font&gt;рат. Анын негизги милдети – БУУнун органдарын, комитет жана конференцияларын административдик-техникалык жа&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;к&lt;/font&gt;тан тейлөө. Секретариат Нью-Йоркто. БУУнун Генералдык секретарлары: Ли (1946–1952), Ха&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;м&lt;/font&gt;маршельд (1953–1961), У Тан (1961–1971), Вальдхайм (1972–1981), Перес де Куэльяр (1982–1991), Бутроас Гали (1992–1996), Коффи Аннан (1997–2006), 2006-жылдан Пан Ги Мун (2006-2017), 2017-жылдан Антониу Гутерриш. БУУнун курамында өз а&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;л&lt;/font&gt;дынча, атайын адистешкен мекемелер да иш жүргүзүшөт. Мисалы, БУУнун өнүктүрүү програ&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;м&lt;/font&gt;масы (ПРООН), Качкындардын иши боюнча Ж&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;о&lt;/font&gt;горку Комиссариат, Саламаттыкты сактоонун бүткүл дүйнөлүк уюму, Дүйнөлүк банк, Балдар фонду (ЮНИСЕФ), Эл аралык эмгек уюму, Эл &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;а&lt;/font&gt;ралык валюта фонду, билим, илим жана мад&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;а&lt;/font&gt;ният уюму (ЮНЕСКО), Азык-түлүк жана айыл чарба уюму (ФАО). БУУнун штаб-квартирасы Нью-Йоркто. Расмий тили катары англис, и&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;с&lt;/font&gt;пан, кытай, орус, француз тилдери, ал эми Ба&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;ш&lt;/font&gt;кы Ассамблеяда, Коопсуздук кеӊешинде, Экономикалык жана Социалдык кеӊеште расмий тил катары араб тили да эсептелет. Учурда БУУга 196 мамлекет мүчө (2004). Кыргызстан БУУга 1992-жылдын 2-ма&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;р&lt;/font&gt;тында кабыл алынган. Мүчө болуп кирүү менен <br /> [[File:БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУ (БУУ)9.png | thumb | БУУнун Кыргызстандагы имараты. ]]<br /> Кыргызстанга эл аралык турмуштун процесстерине жигердүү катышууга, социалдык-экономикалык, маданий ж. б. маселелерди алга жылдырууга бир топ мүмкүнчүлүктөр түзүлдү. Кыргызстандын делегаци&lt;font color='green'&gt;я&lt;/font&gt;сы БУУнун Башкы Ассамблеясынын сесси&lt;font color='green'&gt;я&lt;/font&gt;ларына жыл сайын катышып келүүдө. Жог&lt;font color='green'&gt;о&lt;/font&gt;руда аталган БУУнун адистешкен уюмдарынын жардамы менен Кыргызстандын социалдык-экономикалык, м&lt;font color='green'&gt;а&lt;/font&gt;даний өнүгүшүнө көмөк берген долбоорлор жана программалар иштелип чыгып, жүзөгө аш&lt;font color='green'&gt;ы&lt;/font&gt;рылган.<br /> [[Category: 2-том ]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80315 2026-05-11T08:37:27Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt; [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том]==<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;==<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> ==[https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-томдун pdf варианты] ==<br /> = &lt;b&gt;1-том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80314 2026-05-11T08:32:08Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt; [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том]==<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;==<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> ==[https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-том pdf варианты] ==<br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80313 2026-05-11T08:29:42Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt; [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-том]==<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;==<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80311 2026-05-11T08:26:34Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 3-'''томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; 2-томдун макалалары: &lt;/font&gt; [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-Том]==<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;==<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=80308 2026-05-11T08:22:14Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; '''Үчүнчү томдун''' макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1EgBrFk96l8tcxdpaFXCcSpdcxyylE8N0?usp=drive_link 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; Экинчи томдун каралган макалалары: &lt;/font&gt; [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том 2-Том]==<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;==<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt; Жаңы макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC._%D0%96%D0%B0%D2%A3%D1%8B_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 2-том. Жаңы макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;Олуттуу түрдө өзгөргөн макалалар&lt;/font&gt;==<br /> [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:%D0%9E%D0%BB%D1%83%D1%82%D1%82%D1%83%D1%83_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%B4%D3%A9_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D3%A9%D1%80%D0%B3%D3%A9%D0%BD_%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80 Олуттуу түрдө өзгөргөн макалаларга шилтеме]<br /> <br /> ==&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1e8j22381UYSRbwieU3SZ5-IuWU-z-cGN?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [https://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:1-Том 1-Том]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [http://encyclopedia.edu.kg/KyrgWiki/index.php?title=Категория:Жаңы_макалалар 1-томго кошумча киргизилген макалалар]]<br /> <br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://encyclopedia.edu.kg/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Жалпы редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> ==&lt;font color='green'&gt;[http://encyclopedia.edu.kg/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> ''Мисал:'' &lt;br&gt;&lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Жогоруда көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын [[#|салымы]] шилтемеси аркылуу билүүгө болот.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%94%D0%90%D0%91%D0%98%D0%AF%D0%A2&diff=78556 2026-03-25T05:56:42Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div> <br /> '''АДАБИЯТ''' (араб тилинен ‒ асыл сөз) ‒ басмадан басылып чыккан коомдук мааниси бар чыгармалардын жалпы аты. Саясий адабият, тарыхый адабият, техникалык адабият, илимий адабият, медициналык адабият сыяктуу кеӊири мааниде айтылат. Тар маанисин алганда, адабият деп көркөм адабиятты түшүнөбүз. Көркөм адабият ‒ искусствонун бир тармагы, сөз өнөрүнүн жазма түрүндө өнүккөн формасы. Ал көркөм сөз өнөрү катары элдин оозеки чыгармаларында пайда болуп, бийик деӊгээлге көтөрүлгөн, жазма-чийме &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; китеп басуу чыккандан кийин азыркы калыбында өнүгө баштаган. Ал коомдук аӊ-сезимдин башка формаларынан (философия, илим, мораль, укук, саясат жана башка) образдуу табияты, коомдук аӊ-сезимдин жалпы системасынан ээлеген орду, аткарган милдети &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; айырмаланат. Көркөм адабият объективдүү дүйнөнү өз алдынча аӊдап билет: тигил же бул коомдук &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; турмуштук көрүнүштөрдүн негизги өнүгүү багыттарын элестүү формада чагылтат, аларды тарыхый келечеги &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; кошо карайт; адамдардын эстетикалык, рухий &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; идеялык-тарбиялык жактан текши өнүгүшүн шарттайт; коомдук &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;ж-а&quot;&gt;жана&lt;/span&gt; турмуштук көрүнүштөргө өз доорунун, саясий-идеологиялык, философиялык-нравалык, эстетика-этикалык принциптери &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; идеалдарынын бийиктигинен туруп өкүм чыгарат, башкача айтканда, прогрессчил көрүнүштөрдү жактайт, терс көрүнүштөрдү ашкерелейт. Ал коомдук аӊ-сезимдин бир формасы болгондуктан, анын өсүп-өнүгүшү, бир формадан экинчи формага өтүшү коомдук-экономикалык формациялардын алмашуу мыйзам ченемдүүлүктөрү &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; байланышта жүрөт. Мисалы, жазма-чийме пайда болуп, адабият жаралганга чейин, фольклордук (элдик оозеки) чыгармалар түзүлөт. Бардык эле элдер рухий өнүгүү тарыхында ушул жолду басып өткөн. Алсак, Октябрь революциясына чейин кыргыз элинин көркөм сөз өнөрү фольклор түрүндө жашаган. Фольклордук чыгармалардын турмушту көркөм чагылтуу принциптери &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; жазма профессионал адабияттын эстетикалык принциптеринин ортосунда байланыш, окшоштук &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; бирге сапаттык айырмачылыктар болот. Жазма-чийме чыккандан кийин профессионал адабият түзүлөт. Көркөм адабият өзүнүн тарыхый өнүгүү процессинде классицизм, сентиментализм, романтизм, сынчыл реализм өӊдүү түрдүү көркөм методдордун баскычтарынан өттү. Дүйнөлүк көркөм өнүгүштө реализм У. Шекспирдин трагедияларында, 19-кылымдагы француз адабиятында О. Бальзактын, М. Стендалдын, орус адабиятында А. С. Пушкиндин, Ф. М. Достоевскийдин, Л. Толстойдун чыгармаларында өзүнүн классикалык бийиктигине көтөрүлгөн. Улуу жазуучулар М. Горький &lt;span cat=&quot;ж.кыск&quot; oldv=&quot;м-н&quot;&gt;менен&lt;/span&gt; В. Маяковский, М. Шолохов, К. Федин, Л. Леонов, А. Твардовский, А. Фадеев, М. Ауэзов, А. Упит, М. Рыльский жана башкалардын классикалык чыгармалары анын өсүү этабын белгиледи. А. ''Осмонов'', А. ''Токомбаев'', Т. ''Сыдыкбеков'', Ч. ''Айтматов ''жана башкалардын белгилүү чыгармалары кыргыз адабиятындагы ийгиликтердин күбөсү болду. Адабиятты ''адабият таануу ''изилдейт. <br /> <br /> Ад.: ''Садыков'' А. Адабият теориясы. Б., 2002; ''Горький'' М. О литературе. М., 1953. ''А. Садыков.''<br /> [[Категория:1-Том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%94%D0%90%D0%91%D0%98%D0%AF%D0%A2_%D0%A2%D0%90%D0%90%D0%9D%D0%A3%D0%A3&diff=78553 2026-03-25T05:51:37Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''АДАБИЯТ ТААНУУ''' ‒ көркөм адабияттын маӊызын, анын өзгөчөлүгүн, пайда болушун, коомдук милдетин &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; тарыхый-адабий процесстин мыйзам-ченемдерин изилдөөчү илим. Үч бөлүктөн турат: ''адабият теориясы'', башкача айтканда рухий &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; көркөм ишмердиктин бөтөнчө формасы болгон адабияттын өзгөчөлүгүн, көркөм тексттин түзүмүн, адабий процесс &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; чыгармачылык методдун факторлорун изилдейт; ''адабият тарыхы ''дүйнөлүк адабияттын, улуттук адабияттардын өнүгүп-өсүү процессин (&lt;span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; метод, стиль, доор, багыттардын алмашуусун), айрым жазуучулардын чыгармачылыгын иликтейт; ''адабий сын'' көбүнчө учурдагы чыгармаларды талдайт &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; баа берет, ошондой эле адабияттын коомдук турмуштагы эстетикалык маанисин &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; ролун аныктайт. Азыркы адабият таануу эстетика, философия, тил илими, тарых, социология, психология &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; ажырагыс тыгыз байланышта. Адабият таануунун башатында антикалык доордун философтору &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; акындары, Чыгышта ‒ байыркы &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; орто кылымдагы кытай, инди &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; араб ойчулдары турушат. Адабият таануу өз алдынча илим катары 19-кылымда калыптанып, ар түрдүү илимий методдор пайда болгон. Өзүнүн тарыхый өнүгүшүндө элдин рухий жаӊылануусун кенен &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; тереӊ чагылдыруу &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; көп кырдуу, көп боёктуу турмушту таанып-билүүнүн эӊ таасирдүү формасына айланган. Кыргыз адабияты дүйнөлүк көркөм турмуштун, акыл-ойдун катарына ишенимдүү кошулган дегенге толук негиз бар. Кыргыз адабият таануу илими элдин адабий, эстетикалык жактан өсүп-өнүгүшүнүн мыйзам ченемдери, улуттук адабияттын калыптануу процессинин өзгөчөлүктөрү, фольклордук салттар &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; реалисттик тажрыйбанын кандайча айкалышып жаткандыгы, кыргыздын көркөм чыгармачылыгында жашап келген түрлөрдөгү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; жанрлардагы жаӊы сапаттык өзгөрүүлөр, мурда болбогон түрлөр &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; жанрлардын өсүп-өнүгүшүн шарттаган коомдук-эстетикалык факторлор, социалдык шарттардын, искусствонун милдеттеринин өзгөрүшү &lt;span cat='ж.кыск' oldv='м-н'&gt;менен&lt;/span&gt; бирге адабияттын тематикасындагы адабий өзгөрүүлөр, анын турмушун көркөм түрдө көрсөтүү жолдорунун, каражаттарынын байышы жана ушул сыяктуу маселелерди кароого &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; чечүүгө аракет кылып келе жатат. Кыргыз элинин көркөм сөз чыгармачылыгын, айрыкча фольклорун изилдөөдө М. О. Ауэзов, В. В. Жирмунский, М. И. Богданова жана башка окумуштуулар эмгектенишкен. Кыргыз адабиятчыларынын бир тобу (К. Асаналиев, А. Садыков, К. Артыкбаев, С. Жигитов, А. Акматалиев жана башкалар) илимдин бул тармагында активдүү иштешкен. <br /> <br /> Ад.: ''Тимофеев'' Л. Основы теории литературы, 4 изд., М., 1971; ''Садыков'' А. Адабият теориясы. Б., 2002.<br /> [[Категория:1-Том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%91%D0%90%D0%99%D0%9D&diff=78452 2026-03-24T09:20:28Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМБА&amp;#769;ЙН&lt;/b&gt; (англ. сombine, сөзмө сөз – бирик&amp;shy;тирүү, туташтыруу) – бир эле мезгилде ар кан&amp;shy;дай операцияларды аткаруучу татаал агрегат. Комбайндын төмөнкүдөй түрлөрү бар: дан комбайны, жүгөрү<br /> <br /> [[File:КОМБАЙН23.png | thumb ]]<br /> <br /> комбайны, силос комбайны, кен казуучу &lt;i&gt;тоо-кен комбайны&lt;/i&gt; ж. б. Д а н комбайны – дан эгиндерин чаап, басты&amp;shy;рып, саман, топонун чөмөлөп кетүүчү машина. Комбайнды атайын кошумча шайман м-н жабдып, ча&amp;shy;нактуу, техникалык ж. б. өсүмдүктөрдү чаап, бастыруу&amp;shy;га болот. Комбайндын чиркелме, асма ж-а өзү жүрүүчү түрлөрү бар. Чиркелме комбайндын иштөөчү тетикте&amp;shy;ри комбайнга орнотулган кыймылдаткычтын же трак&amp;shy;тордун кубат берүүчү валынын жардамы м-н иштейт. Өзү жүрүүчү комбайн өз кыймылдаткычы м-н иштейт. Асма комбайн өзү жүрүүчү шассиге орно&amp;shy;тулат. Комбайн жантайма камералуу хедер, дан чап&amp;shy;кыч, бастыргыч, тазалагыч, кызылдагыч, транс&amp;shy;портёр, бункер, чөмөлөгүч, жүрүү системасы (же&amp;shy;телөөчү алдынкы дөңгөлөк ж-а арткы башка&amp;shy;руучу дөңгөлөк), кыймылдаткыч кабина, электр ж-а гидрожабдуулар, башкаруу ж-а сигнал бе&amp;shy;рүү тетиктеринен турат. Алгачкы комбайн АКШда 19-кылымдын аягында жасалган. Ал жыгачтан жасал&amp;shy;ып, эпсиз, оор болуп, 20–30 ат чегилген. Комбайн 20-кылымдын башында өркүндөтүлүп, жыгач – металл м-н, ат – локомобиль, трактор м-н алмашты&amp;shy;рылып, кыймылдаткыч орнотулган. СССРде С-6, өзү жүрүүчү С-4, СК-5, «Нива», СК-6, «Колос», «Дон-1200»,«Дон-1500» ж. б. комбайндар чыгарылган. Бул комбайндар&amp;shy;дын базасында чанактуу дан өсүмдүктөрүн жый&amp;shy;ноочу жалпак тамандуу СКП-4, шалы оруп-жыйн&amp;shy;оочу СКП-6Р, СКД-5Р, СК-5Р, ошондой эле НК-4 ж. б. асма комбайндар жасалган.<br /> <br /> Ад.: Сельскохозяйственная техника и технология./Под ред. И. А. Синицина. М., 2006.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%95%D0%94%D0%98%D0%AF&diff=78450 2026-03-24T09:12:03Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМЕ&amp;#769;ДИЯ&lt;/b&gt; (грекче kõmõdia) – драмадагы жанр, күлкүлүү, тамашалуу жана сатиралык мазмунда&amp;shy;гы драмалык чыгарма; &lt;i&gt;трагедиянын&lt;/i&gt; карама-&amp;shy;каршысы. Байыркы Грекияда «комедия» термини адегенде шайыр ыр деген маанини туюндурган, финалы бактылуу аяктаган чыгарманы комедия деп аташкан. Комедиянын каарманы, эреже катары, тө&amp;shy;мөнкү катмардагы адамдар болгон. Классицизм&amp;shy;ге чейинки көп поэтикаларда комедия «пас» жанр катары каралган. Комедия XIX кылымда, айрыкча XX кылымда эркин жана көп кырдуу жанрга айланган. Комедияда коомдук идеалга же ченемге сыйбаган терс көрүнүштөр, кыял-жоруктар сындалат, шыл&amp;shy;дыңдалат, ошондуктан ага &lt;i&gt;юмор, ирония, сати&amp;shy;ра&lt;/i&gt; да<br /> <br /> [[File:КОМЕДИЯ24.png | thumb | Т. Абдумомунов, «Машырбек үйлөнөт». Машырбек – М. Токтобаев, Шакыйна – К.Муратова. 1977.]]<br /> мүнөздүү болуп, кандайдыр бир мазмун сыйдырылат. Комедиянын диапазону өтө кеңири: ал саясий сатирадан жеңил водевилдик юморго че&amp;shy;йинки жанрды камтыйт. Коомдук-саясий сати&amp;shy;раны жараткан Аристофанды комедиянын атасы деп аташат. Дүйнөлүк адабиятта комедиянын өнүгүшүнө анын классикалык үлгүлөрүн жараткан грек Менандр, римдик Теренций, испан Лопе де Вега, англис У. &lt;i&gt;Шекспир&lt;/i&gt;, француз &lt;i&gt;Мольер&lt;/i&gt;, орус А. С. &lt;i&gt;Грибое&amp;shy;дов&lt;/i&gt;, Н. В. &lt;i&gt;Гоголь&lt;/i&gt;, А. Н. &lt;i&gt;Островский&lt;/i&gt;, А. П. &lt;i&gt;Че&amp;shy;хов&lt;/i&gt; жана башкалар зор салым кошту. Кыргыз драматургиясында комедия жанрын калыптандырууда жана өнүктүрүүдө кыргыз адабиятынын көрүнүктүү чебер&amp;shy;лери К. &lt;i&gt;Жантөшев&lt;/i&gt; («Ким кантти?»), Р. &lt;i&gt;Шү&amp;shy;күрбеков&lt;/i&gt; («Эки дос»), М. &lt;i&gt;Алыбаев&lt;/i&gt; («Курорттогу окуя»), Т. &lt;i&gt;Абдумомунов&lt;/i&gt; («Машырбек үйлөнөт») жана башкалар комедияга кайрылышты.<br /> <br /> Ад.: &lt;i&gt;Штейн А. Л.&lt;/i&gt; Веселое искусство комедии. М.,1990; &lt;i&gt;Андреев М. Л.&lt;/i&gt; На границах комедии. М., 2002.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%95%D0%94%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%A3%D0%A3%D0%9B%D0%A3%D0%9A&diff=78448 2026-03-24T09:08:53Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМЕДИЯЛУУЛУК&lt;/b&gt; (грекче kõmikós – көңүлдүү, күлкүлүү) – турмуш көрүнүштөрүнүн, адамдар&amp;shy;дын кулк-мүнөзүнүн күлкүлүү жактарын көрсө&amp;shy;түүчү эстетикалык категория. Комедиялуулук ар кандай турмуштук окуялардагы форма менен мазмундун, жагдай менен аракеттин ортосундагы дал келбестиктен пайда болот. Сатиралык комедиялуулукта алдынкы эстетикалык идеяларга туура келбеген коомдун алга жылы&amp;shy;шына тоскоол болгон көрүнүштөр сынга алы&amp;shy;нат; юмордук комедиялуулукта адамдардын мүнөзүндөгү, жү&amp;shy;рүм-турумундагы айрым көрүнүштөр тамаша, азил иретинде айтылат да, турмушту терең жана ар тараптан түшүнүүгө көмөктөшөт. Комедиялуулуктун са&amp;shy;тира, юмор, карикатура жана башка түрлөрү бар.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%95%D0%9D%D0%94%D0%90%D0%9D%D0%A2&diff=78447 2026-03-24T09:07:48Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМЕНДА&amp;#769;НТ&lt;/b&gt; (фр. commandant – командир,<br /> башчы) – 1) ар түрдүү мамлекеттердин куралдуу күчтөрүндөгү жооптуу кызмат адамы (офицер же генерал). 16-кылымдан чеп гарнизонунун начальни&amp;shy;ги комендант деп аталган. Россияга комендант кызматын (об&amp;shy;лустун башкаруучусу комендант, провинцияныкы обер- комендант) 18-кылымдын башында Пётр I киргизген. 1715-жылдан гарнизондун начальниги, кээде (обер-комендант) вице-губернатор кызматын аткарган. Ки&amp;shy;йинчерээк шаардык комендант пайда болуп, коомдук жайларда, көчөдө аскер кызматкерлеринин ас&amp;shy;кер тартибин сакташын камсыз кылып, гарни&amp;shy;зондогу кароол ж-а күзөт кызматын уюштуруп, анын туура аткарылышына жооп берген; 2) бир мекемеге же окуу жайына тиешелүү үйдүн (жа&amp;shy;такана) чарба башкаруучусу.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%95%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=78446 2026-03-24T09:06:35Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМЕТАЛАР&lt;/b&gt; (гр. komet–s, сөзмө сөз – узун чач&amp;shy;туу), к у й р у к т у у ж ы л д ы з д а р – Күн системасындагы чаң, муз бөлүкчөлөрүнөн тур&amp;shy;ган ж-а өтө созулган орбита боюнча айлануучу ас&amp;shy;ман телолору. Күндөн кыйла алыс аралыкта сүйрү формадагы начар жылтыроочу так түрүндө көрүнөт, ал эми Күнгө жакындай баштаганда, «баш» ж-а «куйрук» пайда болот. Башынын борбордук жаркырак бөлүгү ядро деп аталат. Ядро&amp;shy;нун орточо салмагы 1–100 млрд &lt;i&gt;кг&lt;/i&gt;, диаметри 0,5–20 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;, тыгыздыгы 200 &lt;i&gt;кг/м&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Ядродо бош&amp;shy;туктар да бар. Анын үчтөн бири муз ж-а үчтөн экиси чаң сымал туруксуз заттан турат. Муз не&amp;shy;гизинен суу ж. б. бир катар кошулмалардан пайда болгон. Күнгө ар бир жакындоосунда муз эрип, газ молекулалары ядродон чыгат ж-а өзү<br /> <br /> [[File:КОМЕТАЛАР25.png | thumb | none]]<br /> м-н чаң, муз бөлүкчөлөрүн таратат. Ошонун не&amp;shy;гизинде ядронун тегерегинде уюлгуган булутча – кома сымал узун плазмалык чаңдуу куйрук пайда болот. Жоготууга учураган заттардын саны ядрону каптаган чаңга ж-а Күн м-н бол&amp;shy;гон аралыкка көз каранды. «Жотта» космос аппаратынын Галлей кометасына жакын ара&amp;shy;лыктан жасаган байкоолору кометалар түзүлүшү боюнча бир катар теорияларды бышыктаган. Каметалар узак ж-а кыска мезгилдүү болуп бөлүнөт. Кыска мезгилдүү каметалардын Күндү айлануусу орточо 8 жыл. Аст&amp;shy;рономдор 1976-жылы Веста ж-а Биэла кометасы&amp;shy;нын ажырашын байкашкан. Узак мезгилдүү каметалардын айлануу мезгили 10 миңден 1 млн жыл&amp;shy;ды түзөт. Азыр 140 кыска ж-а 800дөй узак мез&amp;shy;гилдүү каметалар белгилүү ж-а жылына 30дай жаңысы ачылып турат. Ал объектилер толугу м-н изил&amp;shy;дене элек, аларды Күнгө 2,5 астрономиялык бирдик аралыкта жа&amp;shy;кындаганда гана байкоого болот. Болжол м-н Күн айланасында триллионго жакын каметалар айла&amp;shy;нып жүрөт.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%98-%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%9C%D0%AF%D0%9A_%D0%90%D0%92%D0%A2%D0%9E%D0%9D%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%AF_%D0%9E%D0%9A%D0%A0%D0%A3%D0%93%D0%A3&diff=78445 2026-03-24T09:04:18Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМИ-ПЕРМЯК АВТОНОМИЯ ОКРУГУ&lt;/b&gt; Россия&amp;shy;нын курамындагы административдик-аймактык бирдик. 1925-жылы 26-февралда Урал, 1935-жылы Свердлов, 1938-жылдан Пермь облусунун курамына кирген. Кама дарыясынын жогору жагында, Урал алдында жайгашкан. Аянты 32,9 миң &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Калкы 106,7 миң (2019).&lt;br&gt;Административдик-аймактык жактан 6 районго, 1 шаарга, 3 шаар&amp;shy;чага бөлүнөт. Борбору – Кудымкар шаары. Приволжье федерация округуна кирет. Авто&amp;shy;номия округдун шайлоочулары Пермь облусунун шайлоосуна катышууга акылуу. 2007-жылдан Коми-Пермяк округу болуп кайрадан түзүлүп, Пермь об&amp;shy;лусунун курамына өзгөчө административдик-аймактык бирдик бо&amp;shy;луп кирген.&lt;br&gt;Калкынын негизин коми-пермяктар (60,2%) түзөт, ошондой эле орус ж. б. улут өкүлдөрү да жа&amp;shy;шайт. Динге ишенгендери православныйлар, эски каада-салтты туткандар ж-а протестант&amp;shy;тар да бар. Орточо жыштыгы 1 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2 &lt;/sup&gt;жерге 4,4 киши. Шаар калкы 26,5%. Табияты калктын жашоосуна орточо жагымдуу. Экологиялык абалы канааттандырарлык. Январдын орточо температурасы –15°Сден –17°Сге чейин, июлду&amp;shy;ку 17–18°С. Жылдык жаан-чачыны 500 &lt;i&gt;мм&lt;/i&gt;ге жакын. Башкы дарыясы – Кама (кеме жүрөт). Аймагынын &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;/5 бөлүгүн тайга ээлейт. Региондун дүң продукциясынын көлөмү 2443,3 млн рубль. Андагы өнөр жайдын үлүшү 19%, айыл чарбасыны&amp;shy;кы 39,4%. Токой (өнөр жай өндүрүшүнүн 51,4%и) өнөр жай комплекси өнүккөн. Ошондой эле жыгаччылык, тамак-аш (30,3%), электр энергетика (5,8%) өнөр жай ишканалары иштейт. Айыл чарбасына жарактуу жери 132 миң &lt;i&gt;га&lt;/i&gt;, анын ичинен 115 миң &lt;i&gt;га&lt;/i&gt;сы айдоо аянты. Эт-сүт багытындагы мал чарбачылыгы өнүк&amp;shy;көн. Дан эгиндери (кара буудай, буудай, арпа) айдалат. Округдун түндүгүндө териси баалуу ай&amp;shy;банаттар асыралат.&lt;br&gt;Темир жол жок. Автомобиль жолунун узундугу 1690 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt; (анын ичинен асфальтталганы 335 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;). Пожва ж-а Май&amp;shy;коп шаарчаларында дарыя порту, Кудымкарда аэропорт бар. Округда жалпы билим берүүчү 154 мекеме, 9 башталгыч ж-а атайын окуу жайы, 2 ЖОЖ (анын ичинде Удмурт университетинин филиалы), театр, улуттук маданий борбор, 3 музей (анын ичинде край таануу) иштейт.<br /> <br /> <br /> Ад.: Коми-Пермяцкий Автономный облус//Россия. М., 2004; Большая Российская энциклопедия. Том 14. М., 2009. <br /> &lt;p align='right'&gt;&lt;i type='author'&gt;Т. Чодураев.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%9B%D0%95%D0%A0&diff=78444 2026-03-24T08:56:52Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМИЛЕР&lt;/b&gt; (өздөрүн к о м и м о р т, к о м и &amp;shy;в о й т ы р деп аташат) к о м и-з ы р я н &amp;shy;д а р – Россияда жашаган эл, Коми Республикасынын негизги калкы. Архангел, Мурман, Свердлов, Омск, Тюмень облустарында, Ненец, Ямал-Ненец жана Ханты-Мансы автоном округдарында да жа&amp;shy;шайт. Жалпы саны 344, 5 миң киши, анын 292 миңи Комиде (2000).<br /> <br /> [[File:КОМИЛЕР27.png | thumb | none]]Коми тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендери – пра&amp;shy;вослав, эски ырым-жырымдарды тут&amp;shy;кандары да бар. Комилер коми&amp;shy;-пермяктар жана удмурддар менен тектеш. Алар жогор&amp;shy;ку вычегда, вымич, ижем, печор, прилуз, сы&amp;shy;соль, удор жана башка этностук топторго бөлүнөт. Комилердин этностук негизин пермь&amp;shy;-вычегда уруулары, веп&amp;shy;сы, байыркы марийлер, обь угорлорунун ата-&amp;shy;бабалары, чыгыш славяндар түзгөн. Комилер дыйкан&amp;shy;чылык, мал чарбачылык (бугу багуучулук), ба&amp;shy;лык уулоо, ошондой эле аңчылык менен кесиптенишип, оймо-чиймелер менен кооздолгон, жыгачтан са&amp;shy;лынган үйлөрдө жашашкан. Аялдары жеңи узун көйнөк, сарафан, кыска, кенен тигилген күрмө, башына кокошник (түндүк орус дыйкан аялдарынын байыркы баш кийими), эркектери шымдын сыртына көйнөгүн чыгарып, кур кур&amp;shy;чанып, кышкысын тон, башына кийиз калпак же кой терисинен жасалган баш кийим кийиш&amp;shy;кен. Тамак-ашы негизинен эт, балык, дан азык&amp;shy;тары.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%9D%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%9D_(%D0%9D%D0%BE%D0%BE%D0%BA%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B3%D1%8B_%D0%BA%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%BA)&diff=78443 2026-03-24T08:54:20Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМИНТЕ&amp;#769;РН&lt;/b&gt;, Н а з и р – Жалал-Абад облусунун Ноокен районундагы кыштак. Ноокен айыл окру&amp;shy;гуна караштуу. Бишкек – Ош автомобиль жо&amp;shy;лунун ж-а Масы суусунун боюнда, деңиз деңгээлинен 615 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt; бийикте жайгашкан. Райондун борбору Масы кыштагынан 15 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt; батыш тарапта. Тентек-Сай темир жол бекетинен (Өзбекстан) 20 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;. Калкы 5036 (2022); негизинен дыйкан ж-а фермер чар&amp;shy;баларында эмгектенет. Орто мектеп, китепка&amp;shy;на, ФАП бар.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%9E%D0%9C%D0%98%D0%A1%D0%A1%D0%90%D0%A0%D0%96%D0%95%D0%92%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF&diff=78442 2026-03-24T08:51:35Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КОМИССАРЖЕ&amp;#769;ВСКАЯ&lt;/b&gt; '''Вера Фёдоровна''' [27. 10 (8. 11). 1864, Санкт-Петербург – 10 (23). 2. 1910, Ташкент; сөөгү Санкт-Петербургга коюлган] – орус актрисасы. Комиссаржевская комедия жана ыр менен жазылган водевилдерди ийине жеткире аткарган чебер бол&amp;shy;гон. Анын драмалык таланты А. Островскийдин «Сеп&amp;shy;сиз кыз» драмасындагы Ларисанын ролунан ай&amp;shy;кын көрүнгөн. А. Чеховдун «Ак чардак» (1896) пьесасындагы Нина Заречнаянын ролу бүткүл орус театры үчүн жаңы табылга катары зор маа&amp;shy;ниге ээ болгон. 1904-жылы Петербургда менчик театр ачып, анда М. Горькийдин «Дачниктерин&amp;shy;де» Варвара Михайловнанын, «Күн балдарын&amp;shy;да» Лизанын, Г. Ибсендин «Куурчак үйүндө» Но&amp;shy;ранын ролун көркүнө чыгара аткарган. 1906-жылы В. Э. Мейерхольд койгон Метерлинктин «Беат&amp;shy;риса эже» спектаклинде Беатрисанын ролу Комиссаржевскаяга зор ийгилик алып келген. <br /> <br /> [[File:КОМИССАРЖЕВСКАЯ28.png | thumb | В. Ф. Комиссаржев&amp;shy;ская – Беатриса.&lt;br&gt;М. Метерлинк, «Беатриса эже».]]<br /> Адегенде Мейерхольд&amp;shy;ду колдоп, ал койгон А. А. Блоктун «Балаган&amp;shy;чик», Л. Н. Андреевдин «Адам өмүрү» спектакл&amp;shy;дерин «режиссёрдун шедеври» деп эсептеген. Ки&amp;shy;йин Мейерхольддун катаал композициясы ак&amp;shy;тёрдук чеберчилигимди чектеп жатат деп эсеп&amp;shy;теп, Мейерхольдду театрынан кетирген. 1909-жылы Комиссаржевская театрын жабууну чечкен.<br /> <br /> Ад.: &lt;i&gt;Рыбакова&lt;/i&gt; Ю. П. В. Ф. Комиссаржевская. Ле&amp;shy;топись жизни и творчества. СПб., 1994.<br /> [[Категория:4-том, 353-402 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%90%D0%92%D0%98%D0%94_%D0%9A%D0%A3%D0%A0%D0%A3%D0%A3%D0%A7%D0%A3&diff=78164 2026-03-17T06:47:30Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''ДАВИ&amp;#769;Д КУРУУЧУ''', ''Д а в и д IV Г е о р г и е &amp;shy;в и ч'' (1073-жыл ченде – 1125) – Багратиони динас&amp;shy;тиясынан чыккан грузин падышасы. Грузин княздыктарын бир мамлекетке баш коштуруу&amp;shy;га көмөктөшкөн ири мамлекеттик ишмер. 1097-жылы сел&amp;shy;жуктарга салык төлөөнү токтотуп, Грузиянын көз каранды эместигин калыбына келтирген, ага Кахети, Эрити (1104) ж. б. жерлерди кошуп алган. 1122-жылы Тбилисини бошотуп, Грузиянын борбору (мурда Кутаиси эле) кылган. Давид куруучу шаар, кербен сарай, көпүрө, жол курууга зор көӊүл бөлгөн; агартуу ишин өөрчүтүп, Гелати акаде&amp;shy;миясын негиздеген. Ушундай иштери үчүн ал «Куруучу» атыккан. [[Category: 3-том, 5-85 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%94%D0%90%D0%92%D0%90%D0%9D_%D0%9C%D0%90%D0%9C%D0%9B%D0%95%D0%9A%D0%95%D0%A2%D0%98&diff=77812 2026-03-12T05:57:00Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''ДАВАН МАМЛЕКЕТИ''' , П а р к а н а – биздин заманга чейин1-миӊ жылдыктын акырында Фергана өрөө&amp;shy;нүндө түзүлгөн мамлекет. Фарсы жазма булак&amp;shy;тарында Паркана, кытай жылнаамаларында Да-юань (Даван) деп аталган. Чоӊ, кичине шаар&amp;shy;лары 70тен ашып, борбору [[Эрши]] шаары болгон. Кал&amp;shy;кынын саны болжол менен 300 миӊден ашып, алар чыгыш иран тилинде сүйлөгөн. Дыйкандары [[шалы]], [[буудай]], [[беде]], гозо эккен. Жемиш бакта&amp;shy;ры, өзгөчө жүзүмдүн мыкты түрлөрү өстүрүлүп, андан көпкө сактала турган шарап даярдалган. Давандыктар асыл тукум жылкылары менен даӊазаланган. Даван мамлекети [[Улуу Жибек жолу]] калыптан&amp;shy;ганга чейин [[Чыгыш Түркстан]] менен соода байла&amp;shy;нышын түзгөн ([[Фергана]], [[Алай]] жана Борбордук [[Теӊир-Тоо]]догу көрүстөндөрдү казган учурда кытай буюмдары, коло теӊгелери арбын табылган). [[Кытай]] булактарында: «давандыктар Кытайдан алтын, күмүш алып, андан тыйын чеккен эмес, буюмдарды жасашкан». Биздин заманга чейин 128-жылы кытай элчиси [[Чжан Цянь]] [[усундар]] өлкөсүнөн [[Нарын дарыясы]]н бойлой Даван мамлекетине келген. Даван мамлекети жөнүндө маалымат кытай императоруна ушул элчи ар&amp;shy;кылуу жеткен. Даван мамлекетин каратып алууга жана алар&amp;shy;дын асыл тукум жылкыларына кызыккан Хань императору Ли Гуанлинин жетекчилиги астында б. з. ч. 103-жылы жортуул уюштурган. Алгачкы жортуулда кытай аскерлери Даван мамлекетинин чыгыш чек арасында жайгашкан Ю шаарына (азыркы [[Өзгөн]]дөн 8 ''км'' түндүк тарапта, Шоро-Башат кыштагы&amp;shy;на жакын) жетип, шаарды зор кыйынчылык менен багынткан. Бирок, көп өтпөй кытай аскерле&amp;shy;ри чегинип кеткен. Ли Гуанли башында турган жүз миӊ аскер экинчи ирет император У-Динин буйругу менен биздин заманга чейин 101-жылы жөнөтүлгөн. Ли Гу&amp;shy;анли колун экиге бөлүп, бир бөлүгүн Эрши, экин&amp;shy;чисин Ю шаарларына жөнөткөн. Сан жагынан аз бол&amp;shy;гонуна карабай, Ю шаарынын тургундары катуу кар&amp;shy;шылык кылып, Эршини болсо кытайлар 40 күн курчоого алып, дарыяны бууп, суусуз калты&amp;shy;рышкан. Падыша Мугуа чыккынчылык менен өл&amp;shy;түрүлүп, элдешүүнүн белгиси катары анын башы Ли Гуанга жиберилген. Тактыга Моцай төрө олтурат. Бирок Эрши шаарынын жашоочулары то&amp;shy;лук багынган эмес. Ал эми Ю шаарынын тургунда&amp;shy;ры Кытай менен түзүлгөн тынчтык келишимге кар&amp;shy;шы турган. Натыйжада Ли Гуанли бул жакка чоӊ күч жиберүүгө аргасыз болгон. Алар Ю шаарын зор кыйынчылыктар менен ээлешкен. Бул жор&amp;shy;туулда кытайлар 90 миӊ колунан ажырап, кол&amp;shy;го түшкөн 3 миӊ аргымактын миӊин гана им&amp;shy;ператоруна жеткиришкен. Ли Гуанлинин аске&amp;shy;ри кайтып кетери менен Даван мамлекети Хан империясы&amp;shy;нын таасиринен чыгып, Моцай өлүм жазасына өкүм кылынган. Эрши шаары катуу бүлгүнгө учура&amp;shy;гандыктан, кийин борборду кайра Гуйшан шаары&amp;shy;на (мурунку борбору) көчүрүшкөн. Биздин заманга чейин 42–36-жылдарда түндүк хунндардын шанүйү [[Чжичжи]] чап&amp;shy;кын уюштурат, бирок Даван мамлекетин баш ийдире алган эмес. Биздин замандын 1-кылымынын ортосунда Жаркентке (Чы&amp;shy;гыш Түркстан) убактылуу баш ийип, 3–5-кылымдарда өз алдынчалыгын сактап турган. Биздин замандын 5-кылымынын ортосунда Фергана өрөөнү толугу менен [[Эфталиттер|эфталит&amp;shy;тер]]ге карап, 5-кылымдын аягында [[Кушан империясы|Кушан империя&amp;shy;сы]]нын карамагына кирип, толук бойдон жо&amp;shy;юлган. <br /> <br /> Ад.: Ад.: Chavannes E. Dokuments sur les Toukiues (Turcs) occidentaux //Сборник трудов Орхонской экспедиции. Т. IV. СПб., 1903; Бичурин Н. Я. Собрание сведений о народах, обитавших в Средней Азии в древние времена. Т. 1. М.; Л., 1950. <br /> <br /> ''Т. Жуманалиев.'' <br /> [[Category: 3-том, 5-85 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%9A%D0%AB%D0%A0%D0%93%D0%AB%D0%97_%D0%A2%D0%98%D0%9B%D0%98%D0%9D%D0%98%D0%9D_%D0%9E%D0%A0%D0%A4%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%A4%D0%98%D0%AF%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A1%D3%A8%D0%97%D0%94%D2%AE%D0%93%D2%AE%C2%BB&diff=77798 2026-03-12T05:28:21Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;«КЫРГЫЗ ТИЛИНИН ОРФОГРАФИЯЛЫК СӨЗДҮГҮ» – &lt;/b&gt;азыркы кыргыз тилиндеги сөздөр&amp;shy;дү бирдиктүү кабыл алынган нормада туура жазуу үчүн иштелип чыккан жана кыргыз лек&amp;shy;сикасындагы сөздөрдү камтыган сөздүк. «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздүгү» коллективдүү эмгек катары 1-жолу ла&amp;shy;тын тамгасында (5 миң сөздөн турган) 1938-жылы басылып чыккан. 1942-жылы орус графикасына өт&amp;shy;көндүгүнө байланыштуу 7 миң сөздү камтыган 2-басылышы жарык көргөн (түзүүчү М. И. Бог&amp;shy;данова). 1956-жылы Х. Карасаев, Ю. Яншансин тарабынан кайрадан иштелип чыккан жана ал сөздүктөгү сөздөрдүн саны 11 миңге жеткен. 1966-жылы Х. Карасаев 60 миң сөздү камтыган орфографиялык сөздүктү түзүүнү ишке ашырган жана 1983-жылы ал кайрадан (С. Давлетов, Р. Бекжанова&amp;shy;нын редакциясында) басылган.&lt;br&gt;<br /> Кыргыз тилинин жазуу эрежелериндеги та&amp;shy;лаш-тартыш маселелерине байланыштуу анын жаңы редакциясы КРдин Жогорку Кеңешинин 2008-жылдын 26-июнундагы 567-токтому менен атайын бекитилген. Мына ушул эреженин неги&amp;shy;зинде Х. Карасаевдин «Орфографиялык сөздүгүн» (1983) негиз кылып алуу менен 80 миң сөздү кам&amp;shy;тыган «Кыргыз тилинин орфографиялык сөздү&amp;shy;гү» Н. Абдесов, Д. Андашев, А. Биялиев, С. Иб&amp;shy;раимов, А. Ибраимов, Т. Мамбетжунушов, Ж. Ма&amp;shy;мытов, Т. Маразыков тарабынан азыркы кыр&amp;shy;гыз тилинин лексикасы мүмкүн болушунча то&amp;shy;лук эске алынуу менен толукталып, кошумчала&amp;shy;нып, 2009-жылы кайрадан Х. Карасаевдин автор&amp;shy;лугунда басылып чыкты. Мурда кирбей калган сөздөр, сөз формалары, адабий тилибиздин лек&amp;shy;сикасын байытууга өбөлгө түзө алат деген диа&amp;shy;лектилик сөздөр менен диалектизмдер, жалпы элдик тилдин негизинде адабий тилдин лекси&amp;shy;касына кабыл алынган туруктуу сөз айкашта&amp;shy;ры – фразеологизмдер (эркин сөз айкаштары&amp;shy;нан башкасы), азыркы учурда илим-билим, тех&amp;shy;ника, экономика, искусство, маданият тармактары боюнча кеңири тараган жана түрдүү кесипчиликте колдонулган терминдер камтылды. Негизги «ал&amp;shy;фавит, графика, орфография» деген түшүнүктөр&amp;shy;гө басым коюлуу менен, негизинен дүйнөлүк ор&amp;shy;фографияда орун алган 4 принцип (фонетикалык, мор&amp;shy;фологиялык, салттык, дифференциация) сакталды. Ошондой эле КРдин саясий-админстративдик бөлүнүшү, Кыргыз Өк&amp;shy;мөтүнүн структурасына кирген мекемелердин аталыштары, дүйнөдөгү мамлекеттердин жана ээликтердин, алардын борбор шаарларынын, акча бирдиктеринин аталыштары менен толук&amp;shy;талды. <br /> &lt;p align='right'&gt;&lt;i type='author'&gt;Д. Андашев.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;<br /> [[Категория:4-том, 737-822 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%C2%AB%D0%90%C2%BB_%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B3%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=75320 2026-03-02T04:29:40Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''«А»''' – 1) Кыргыз алфавитиндеги биринчи тамга. Латын алфавитинде, Кирилл графикасында колдонулат. Адегенде байыркы финикия жазмасында жаралып, кийин байыркы грек графикасы аркылуу латын алфавитине, андан ''кириллицага'' өткөн; 2) Кыргыз тилинде кең, жоон, ачык, кыска, созулма (А тамгасынын эки ирет жазылышы аркылуу туюнтулат) үндүү тыбышты билдирет; 3) Байыркы кыргыз (түрк) жазмасында - Г сөлөкөтүндө жазылган. Сүйлөм тутумунда байламта катары да колдонулат; 4) Чет тилдерден кирген сөздөрдүн башында кыргызча «сыз» мүчөсүндөй терс маанини туюндурат (мис., алогикалык - логикасыз; асимметрия - симметриясыз); 5) Иретти туюнтууда «биринчи» деген маанини билдирет.<br /> {| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;border-spacing:0;width:5.8146in;&quot;<br /> |- style=&quot;border:0.5pt solid #00000a;padding:0in;&quot;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Жазуунун түрү&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Белгиси&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Мезгили&lt;/span&gt;<br /> |- style=&quot;border:0.5pt solid #00000a;padding:0in;&quot;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Орхон-Енисей жазуусу&lt;/span&gt;<br /> ||𐰁<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;V - Х-к.&lt;/span&gt;<br /> |- style=&quot;border:0.5pt solid #00000a;padding:0in;&quot;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Араб алфавити&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;آ&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;XVIII к - 1927-ж.&lt;/span&gt;<br /> |- style=&quot;border:0.5pt solid #00000a;padding:0in;&quot;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Латын алфавити&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;А а&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;1927 - 1941-ж.&lt;/span&gt;<br /> |- style=&quot;border:0.5pt solid #00000a;padding:0in;&quot;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;Орус (кириллица) алфавити&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;А а&lt;/span&gt;<br /> || &lt;span style=&quot;color:#000000;&quot;&gt;1941-жылдан&lt;/span&gt;<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> [[Категория:1-Том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%97%D0%90%D0%A0-%D0%9A%D0%9E%D0%A0%D0%93%D0%9E%D0%9D_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=44481 2026-02-26T06:45:06Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ '''- Жалал-Абад облусунда­гы административдик бирдик. 1934-жылга чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937-78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түн­дүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан [[Тогуз-Торо]], чыгышынан ж-а түшгүгүнөн Сузак райондору, түштүк - батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миң ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Калкы 190,2 миң (2022). Райондо 9 айыл өкмөтү, 55 кыштак бар. Борбору - Базар-Коргон кыштагы. Райондун аймагы негизинен Кара-Үңкүр өрөөнүн ж-а аны курчап турган Бабаш Ата кырка тоо­сунун түштүк-чыгыш, Кең Кол, Фергана тоолору­нун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнү­нүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин [[Арс­танбап]], Кызыл Үңкүр, Каба, Ачы жапайы жаңгак-жемиш токой массивдери, курулуш мате­риалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, Жер ортолук деңиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы -3...-10°С; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10-20°С. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөң бөлүгүндө 300-400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм'' ге чейин. Райондун аймагы­нан Карүңкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш Ата тоолорунан башталып, Кызыл Үңкүр, Жаз­ Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрү: Кең Кол, Кутма-Көл, Каракол; ошондой эле ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөң ж-а күрөң-тоо топу­рактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаңгак-жемиш токоюнун эң жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл Үңкүр) жайгашкан. Ал массивдер - дүйнөдөгү эң кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаңгак - жемиш токою түзөт. Жаңгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, итмурун, асамуса, карамарт, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды өскүлөң шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Суу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаңгак токоюнун жогорку чегинде карагай, акчечек, кайың, шилби, табылгы кездешет. Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыз­дар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүл­дөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбасынын негизги багыты - пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район боюнча 2003-жылы 6130 чарбалык субъект иштеп, анын 5701 үй-бүлөлүк, 85 фермердик, 318 дыйкан чарба, 4 үрөн­чүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миң ''га'', анын 13,8 миң ''га'' сы сугат жер, 5,6 миң ''га'' сы чабынды, 78,3 миң ''га'' сы жайыт, 791 ''га'' сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерле­ринен 2003-жылы 26,0 миң ''т'' буудай, 17,4 миң ''т'' пахта, 0,2 миң ''т'' тамеки, 10,3 миң ''т'' картөшкө, 3,6 миң ''т'' мөмө-жемиш, 19,8 миң ''т'' жашылча, мал чарбасы үчүн 12,4 миң ''т'' тоют жыйналган. 2003-жылы буудай 7042 ''га'', жүгөрү 1178 ''га'', шалы 524 ''га'', башка дан өсүмдүктөрү 354 ''га'', пахта 5350 ''га'', тамеки 838 ''га'', май алынуучу өсүмдүктөр 4451 ''га'', картөшкө 787 ''га'', жашылча 960 ''га'', бакча 206 ''га'' жерге өстүрүлгөн. Райондо 2003-жылы 55,6 миң кой-эчки, 4,6 миң бодо мал, 6,9 миң жылкы, 7,0 миң үй кушу асыралган, 6,2 миң ''т'' эт, 33,3 миң ''л'' сүт, 163 ''т'' жүн, 3,1 млн даана жумуртка өндүрүлгөн. Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. 2003-жылы райондун жалпы өнөр жайында 56,2 млн сомдук продукция өндүрүлгөн. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтын кемер» ишканалары, «Кыргыз - Түрк Этем Озсой» заводу, жаңгак жыгачынан үй буюм­дарын жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Ин­дастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Аме­рикалык «Дюбек холдинг» тамеки фермент­төөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелеш­кен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Карүңкүр» акцио-<br /> <br /> [[File:БАЗАРКОРГОН РАЙОНУ1.png | thumb | none]]<br /> нердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегир­мен, 58 май тегирмен, 31 ак жуваз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон кыштагында жеке менчик 8 базар бар. Райондогу транспорт каттамынын негизги тү­рү - автомобиль жолу. Андагы жолдордун жал­пы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон кыштагы - жолдор тоому. Ал аркы­луу Бишкек - Жалал Абад - Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон - Арс­танбап, Базар-Коргон - Кызыл Үңкүр ж. б. автомобиль жолдору бар. Райондо 2003-04-окуу жылында 2 кесиптик лицейде (Базар-Коргон, Кажыр-Абат кыштактарында) 465 окуучу окуп, 21 мугалим, 16 мастер ж-а 56 жалпы билим берүүчү мектептерде 33,0 миң окуучу окуп, 2,3 миң мугалим иштеген, 13 ба­ла бакчада 900 бала тарбияланган. Андан сырткары райондук спорт (357 окуучу), музыкалык мектеп­тер (115 окуучу), гимназия мектеп-интернаты, 4 гимназия багытында иштеп жаткан мектеп (жалпы гимназиялык мектептерде 4758 окуучу окуйт), балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору (210 окуучу) иштейт. Арстанбап, Кызыл Үңкүр аймактарында окуучу­лар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо 2003-жылы борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миң нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оору­кана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк врачтар тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар - Арстанбапата, Актайлак-Ата, Көлкупан-­Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таңы» гезити чы­гат.<br /> <br /> ''Ө. Бараталиев.'' <br /> [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%97%D0%90%D0%A0-%D0%9A%D0%9E%D0%A0%D0%93%D0%9E%D0%9D_%D0%A0%D0%90%D0%99%D0%9E%D0%9D%D0%A3&diff=44480 2026-02-26T06:33:13Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''БАЗАР-КОРГОН РАЙОНУ '''- Жалал-Абад облусунда­гы административдик бирдик. 1934-жылга чейин анын курамында Масы району да болгон. 1937-78-жылдардын аралыгында Масы ж-а Базар-Коргон райондору эки жолу биригип, кийин Ленин району аталган. 1978-жылдан өзүнчө район. Батышынан Ноокен, түн­дүгүнөн Токтогул, түндүк-чыгышынан [[Тогуз-Торо]], чыгышынан ж-а түшгүгүнөн Сузак райондору, түштүк - батышынан Өзбекстан м-н чектешет. Аянты 2,0 миң ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Калкы 190,2 миң (2022). Райондо 9 айыл өкмөтү, 55 кыштак бар. Борбору - Базар-Коргон кыштагы. Райондун аймагы негизинен Кара-Үңкүр өрөөнүн ж-а аны курчап турган Бабаш Ата кырка тоо­сунун түштүк-чыгыш, Кең Кол, Фергана тоолору­нун түштүк капталдарын, ошондой эле Фергана өрөөнү­нүн түндүк-чыгыш өндүрүнүн бир аз бөлүгүн ээлейт. Райондун табигый байлыгынын негизин [[Арс­танбап]], Кызыл Үңкүр, Каба, Ачы жапайы жаңгак-жемиш токой массивдери, курулуш мате­риалдары, минералдуу суулары түзөт. Климаты мелүүн континенттик, Жер ортолук деңиз климатына окшош. Кышы мелүүн суук, январдын орточо температурасы -3...-10°С; жайы кургакчыл, ысык, тоолуу бөлүгүндө салкын, июлдун орточо температурасы 10-20°С. Жылдык жаан-чачындын өлчөмү түзөң бөлүгүндө 300-400 ''мм'', тоолуу бөлүгүндө 1100 ''мм'' ге чейин. Райондун аймагы­нан Карүңкүр суусу агат; ал Фергана ж-а Бабаш Ата тоолорунан башталып, Кызыл Үңкүр, Жаз­ Кечүү ж-а Арстанбап сууларынын кошулушунан түзүлөт. Көлдөрү: Кең Кол, Кутма-Көл, Каракол; ошондой эле ж. б. чакан көлдөрү бар. Жери негизинен боз, кара күрөң ж-а күрөң-тоо топу­рактуу. Базар-Коргон районунун аймагында Түштүк Кыргызстандагы жапайы жаңгак-жемиш токоюнун эң жыш массивдери (Арстанбап, Кызыл Үңкүр) жайгашкан. Ал массивдер - дүйнөдөгү эң кооз жерлердин бири. Кооздукту жыш өскөн жапайы жаңгак - жемиш токою түзөт. Жаңгакка аралаш алча, алмурут, карагат, кайналы, айвансари, алма ж. б. мөмө-жемиштер, ошондой эле шилби, итмурун, асамуса, карамарт, ыргай, четин өсөт. Токой арасындагы ачык аянттарды өскүлөң шалбаа өсүмдүктөрү ээлейт. Суу боюнда терек, тал, чычырканак ж. б. өсөт. Жаңгак токоюнун жогорку чегинде карагай, акчечек, кайың, шилби, табылгы кездешет. Райондун калкы көп улуттуу; көбү кыргыз­дар, андан сырткары орус, өзбек, уйгур, тажик, украин, корей, башкырт, татар ж. б. улут өкүл­дөрү жашайт. Калкынын орточо жыштыгы республиканын жалпы жыштыгынан жогору, 1 ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; жерге 64 киши. Райондун экономикасынын негизин айыл чарбасы түзөт. Айыл чарбасынын негизги багыты - пахтачылык, дан чарбасы ж-а тамекичилик. Район боюнча 2003-жылы 6130 чарбалык субъект иштеп, анын 5701 үй-бүлөлүк, 85 фермердик, 318 дыйкан чарба, 4 үрөн­чүлүк чарбасы болгон. Айыл чарбага жарактуу жери 104,7 миң ''га'', анын 13,8 миң ''га'' сы сугат жер, 5,6 миң ''га'' сы чабынды, 78,3 миң ''га'' сы жайыт, 791 ''га'' сы көп жылдык бак-дарактар. Айдоо жерле­ринен 2003-жылы 26,0 миң ''т'' буудай, 17,4 миң ''т'' пахта, 0,2 миң ''т'' тамеки, 10,3 миң ''т'' картөшкө, 3,6 миң ''т'' мөмө-жемиш, 19,8 миң ''т'' жашылча, мал чарбасы үчүн 12,4 миң ''т'' тоют жыйналган. 2003-жылы буудай 7042 ''га'', жүгөрү 1178 ''га'', шалы 524 ''га'', башка дан өсүмдүктөрү 354 ''га'', пахта 5350 ''га'', тамеки 838 ''га'', май алынуучу өсүмдүктөр 4451 ''га'', картөшкө 787 ''га'', жашылча 960 ''га'', бакча 206 ''га'' жерге өстүрүлгөн. Райондо 2003-жылы 55,6 миң кой-эчки, 4,6 миң бодо мал, 6,9 миң жылкы, 7,0 миң үй кушу асыралган, 6,2 миң ''т'' эт, 33,3 миң ''л'' сүт, 163 ''т'' жүн, 3,1 млн даана жумуртка өндүрүлгөн. Райондун экономикасында өнөр жайдын үлүшү да кыйла маанилүү. 2003-жылы райондун жалпы өнөр жайында 56,2 млн сомдук продукция өндүрүлгөн. Райондо өнөр жай ишканаларынан пахтаны кайра иштеп чыгуучу «Актилек-А», «Алтын кемер» ишканалары, «Кыргыз - Түрк Этем Озсой» заводу, жаңгак жыгачынан үй буюм­дарын жасап чыгаруучу Кыргыз-Түрк Вуд Ин­дастри ишканасы иштейт. Ал эми Кыргыз-Аме­рикалык «Дюбек холдинг» тамеки фермент­төөчү, Кыргыз-Корей жибек өндүрүүчү биргелеш­кен ишканалары өз продукцияларын чет өлкөлөргө сунуш кылууда. Ошондой эле райондо «Байлык», «Кенч», «Айыл курулушу», «Карүңкүр» акцио-&lt;br&gt;<br /> <br /> [[File:БАЗАРКОРГОН РАЙОНУ1.png | thumb | none]]<br /> нердик коомдору, сүт, нан заводдору, 138 тегир­мен, 58 май тегирмен, 31 ак жуваз чакан ишканалары иштейт. Базар-Коргон кыштагында жеке менчик 8 базар бар. Райондогу транспорт каттамынын негизги тү­рү - автомобиль жолу. Андагы жолдордун жал­пы узундугу 194 ''км'', анын асфальтталганы 147 ''км''. Базар-Коргон кыштагы - жолдор тоому. Ал аркы­луу Бишкек - Жалал Абад - Ош автомобиль жолу өтөт. Андан сырткары Базар-Коргон - Арс­танбап, Базар-Коргон - Кызыл Үңкүр ж. б. автомобиль жолдору бар. Райондо 2003-04-окуу жылында 2 кесиптик лицейде (Базар-Коргон, Кажыр-Абат кыштактарында) 465 окуучу окуп, 21 мугалим, 16 мастер ж-а 56 жалпы билим берүүчү мектептерде 33,0 миң окуучу окуп, 2,3 миң мугалим иштеген, 13 ба­ла бакчада 900 бала тарбияланган. Андан сырткары райондук спорт (357 окуучу), музыкалык мектеп­тер (115 окуучу), гимназия мектеп-интернаты, 4 гимназия багытында иштеп жаткан мектеп (жалпы гимназиялык мектептерде 4758 окуучу окуйт), балдар ж-а өспүрүмдөрдүн «Жаш талант» чыгармачыл борбору (210 окуучу) иштейт. Арстанбап, Кызыл Үңкүр аймактарында окуучу­лар жайында эс алуучу жайлар бар. Райондо 2003-жылы борборлоштурулган китепкана (китеп фондусу 25,2 миң нуска), 27 айылдык китепкана, 8 маданий-социалдык комплекс, 13 маданият үйү, борборлоштурулган оорукана, 6 айылдык оору­кана, бейтапкана, учук оорулар диспансери, 16 үй-бүлөлүк врачтар тобу, 17 ФАП, санитария-эпидемиологиялык станция, балдар санаторийи болгон. Райондо тарыхый жерлер да арбын, алар - Арстанбапата, Актайлак-Ата, Көлкупан-­Ата тарыхый эстеликтери ж. б. көптөгөн мазарлар. Райондук «Арстанбап таңы» гезити чы­гат.<br /> <br /> ''Ө. Бараталиев.'' <br /> [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%96%D0%9E%D0%93%D0%9E%D0%A0%D0%9A%D0%A3_%D0%9D%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%9D_%D3%A8%D0%A0%D3%A8%D3%A8%D0%9D%D2%AE&diff=44478 2026-02-26T05:52:55Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ЖОГОРКУ НАРЫН ӨРӨӨНҮ&lt;/b&gt; Ички Теңир-Тоо&amp;shy;до. Чоң Нарын суусунун алабынан орун алган. Жети-Өгүз жана Нарын райондорунун аймагында. Өрөөн кеңдик багытта 130 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt; узундукка созу&amp;shy;лат, туурасы 20 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;. Түндүгүнөн Жетим кырка тоосу, Тескей Ала-Тоо, чыгышынан Ак-Шый&amp;shy;рак кырка тоосу, түштүгүнөн жана түштүк-чыгы&amp;shy;шынан Нарын кырка тоосу, Улан, Чакыр-Ко&amp;shy;рум, Борколдой тоолору курчап жатат. Өрөөндүн таманынын деңиз деңгээлинен бийиктиги 2600–3600 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt;. Аны курчап жаткан тоолор салыштырмалуу 1000–1300 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt; көтөрүңкү. Батыш жагы анча ке&amp;shy;нен эмес, бара-бара кууштап, Кашка-Суу жана Төлөк суулары Чоң Нарынга куйган аймакта <br /> <br /> [[File:ЖОГОРКУ НАРЫН ӨРӨӨНҮ34.png | thumb | none]]&lt;i&gt;Чоң Нарын капчыгайына&lt;/i&gt; өтөт. Ортоңку бөлүгү кенен, туурасы айрым жерде 25 &lt;i&gt;км&lt;/i&gt;ге чейин же&amp;shy;тет. Чыгышын Кыргоо жана Кызыл-Эшменин байыркы морена кырлары &lt;i&gt;Тарагай өрөөнүнө&lt;/i&gt; жана Кара-Сай өрөөнүнө бөлөт. Тарагайдын башы Ара-Бел – Кум-Төр өрөөнү деп аталат. Өрөөндүн батыш жана ортоңку бөлүктөрүндө Каракол, Ча&amp;shy;кыр-Корум, Улан сууларынын майда өрөөндөрү бар. Төмөнкү (батыш) бөлүгүндөгү тоо каптал&amp;shy;дары майда кокту-колоттуу келип, өрөөндүн та&amp;shy;манына тик түшөт. Таманы тектирлүү. Айрым жерлерде кеңдик багытында жаткан анча би&amp;shy;йик эмес кырлар, дөбөлөр менен алмашат. Өрөөн&amp;shy;дүн таманы (батышында) негизинен төртүнчүлүк мезгилинин чөкмө тектеринен жана неогендин кум-шагылдарынан турат. Каптал беттери тө&amp;shy;мөнкү палеозойдун гранит, гранит-диорит жана башка интрузия тектеринен туруп, кеңдик багытында кеткен тектоникалык жаракалар менен тилмеленген. Кли&amp;shy;маты кескин континенттик, январдын орточо температурасы –19°С, июлдуку 9°С. Жылдык жаан&amp;shy;-чачыны 300 &lt;i&gt;мм&lt;/i&gt;. Өрөөндө альп шалбаасы, шал&amp;shy;баалуу талаа ландшафттары басымдуу, айрым тик беттерде алар субнивалдык жылаңач чөлдөр менен алмашат. Тоо кырларына нивалдык-гля&amp;shy;циалдык ландшафт мүнөздүү. Жайыт. Өрөөндө Каракол, Кара-Сай жана башка кыштоолор бар. Барс&amp;shy;коон – Ак-Шыйрак автомобиль жолу өтөт.<br /> <br /> Ад.: &lt;i&gt;Чупахин В. М.&lt;/i&gt; Физическая география Тянь- Шаня. А.-А., 1964; Бассейн реки Нарын. Ф., 1970; &lt;i&gt;Койчиев М.&lt;/i&gt; Кыргызстандын жаратылышы жөнүндөгү очерктер. Ф., 1975. <br /> [[Категория:3-том, 327-448 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=76976 2026-02-19T05:45:20Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Үчүнчү томдун&lt;/b&gt; макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;= <br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt;PDF варианты&lt;/font&gt;===<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Каралган макалалар&lt;/font&gt;===<br /> [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том 2-томдун каралып бүткөн макалалары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;===<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> === &lt;font color='green'&gt;2-томго кирүү нускамасы&lt;/font&gt; ===<br /> Оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү үчүн алгач системага кирүү талап кылынат. Системага кирүү нускамасы төмөнкүдө берилди.<br /> <br /> Нускама:<br /> * 1-кадам: [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:UserLogin Кирүү] шилтемесине өтүү.<br /> * 2-кадам: Колдонуучунун аты жана сыр сөзү жазылат.<br /> * 3-кадам: Кирүү баскычы басылат.<br /> <br /> Экинчи томдун башкы барагына алып баруучу шилтеме: [http://212.24.105.57:9989/index.php/Башкы_бет 2-томдун башкы бети]<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> <br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [[:Category:1-Том| Биринчи томдун макалалары]]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [[:Category:Жаңы макалалар| Кыргызстан энциклопедиясына жаңы киргизилген макалалар]]<br /> <br /> == Тамга боюнча ылгоолор ==<br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|Бардык терминдер]]<br /> <br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|«А»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> [[Special:AllPages/АҢЫР:БАЗИЛИКА |«Б»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> &lt;!---{{Special:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ|Б,_б_тамгасы}} ---&gt;<br /> <br /> = &lt;font color = 'green'&gt;&lt;b&gt;Алгы сөз!&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;=<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> === &lt;font color = 'green'&gt;Кыргыз энциклопедиясы жана терминология борбору - ишенимдүү маалыматтын булагы!&lt;/font&gt;===<br /> &lt;/p&gt;<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> Алдыңызда турган санариптик өнүмдөрдүн артыкчылыктары:<br /> # 1968-жылдан бери карай келе жаткан материалдарды жаратуу тажрыйбасы.<br /> # Материалдар «Кыргыз энциклопедия жана терминология борбору» тарабынан түзүлөт жана сайтка жарыяланат.<br /> # Айтылган борбор кыргызча жазылган энциклопедиялык жана терминологиялык материалдардын эң ири базасынын укуктуу ээси.<br /> # Энциклопедиялык материалдар мекеме тарабынан түзүлгөн редколлегия мүчөлөрүнүн, б. а. илимпоз-окумуштуулардын сын-пикиринен өтөт.<br /> # Чет өлкөлүк донорлордон көз карандысыз алгачкы улуттук санариптик портал.<br /> # Энциклопедиялык материалдарды ортомчусуз, автордук укуктун негизинде гана жарыкка чыгаруу.<br /> # Материалдар ар дайым жаңыланып турат. Ошондой эле көпчүлүк материалдар уникалдуу, б. а. буга чейин эч жерде жарык көрө элек макалалар орун алган.<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> Санариптик энциклопедиянын колдонуучуларына алдын ала эскертүүлөр:<br /> # Санариптик энциклопедиянын алгачкы версиясы пилоттук режимде иштеп жатат, ошондуктан макалаларда механикалык каталар болушу ыктымал.<br /> # Астрономия тармагына тиешелүү макалалардын базасындагы сүрөттөр көркөмдөө максатында гана коюлуп илимий редакциядан өтө элек.<br /> &lt;/p&gt;<br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Жалпы редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> <br /> ==&lt;font color='magenta'&gt;[http://212.24.105.57:9989/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз.<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот.<br /> <br /> &lt;br&gt; ''Мисал:'' &lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Муну мындай түшүнсө болот: көрсөтүлгөн колдонуучунун (редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын билгизет.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=76975 2026-02-19T05:39:41Z

<p>Mariya: /* 2-томго кирүү нускамасы */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты бул жерде ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Үчүнчү томдун&lt;/b&gt; макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;= <br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;===<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Каралган макалалар&lt;/font&gt;===<br /> [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том 2-томдун каралып бүткөн макалалары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;===<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> === &lt;font color='green'&gt;2-томго кирүү нускамасы&lt;/font&gt; ===<br /> Оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү үчүн алгач системага кирүү талап кылынат. Системага кирүү нускамасы төмөнкүдө берилди.<br /> <br /> Нускама:<br /> * 1-кадам: [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:UserLogin Кирүү] шилтемесине өтүү<br /> * 2-кадам: Колдонуучунун аты жана сыр сөзү жазылат<br /> * 3-кадам: Кирүү баскычы басылат.<br /> <br /> Экинчи томдун башкы барагына алып баруучу шилтеме: [http://212.24.105.57:9989/index.php/Башкы_бет 2-томдун башкы бети]<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> <br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [[:Category:1-Том| Биринчи томдун макалалары]]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [[:Category:Жаңы макалалар| Кыргызстан энциклопедиясына жаңы киргизилген макалалар]]<br /> <br /> == Тамга боюнча ылгоолор ==<br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|Бардык терминдер]]<br /> <br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|«А»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> [[Special:AllPages/АҢЫР:БАЗИЛИКА |«Б»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> &lt;!---{{Special:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ|Б,_б_тамгасы}} ---&gt;<br /> <br /> = &lt;font color = 'green'&gt;&lt;b&gt;Алгы сөз!&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;=<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> === &lt;font color = 'green'&gt;Кыргыз энциклопедиясы жана терминология борбору - ишенимдүү маалыматтын булагы!&lt;/font&gt;===<br /> &lt;/p&gt;<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> Алдыңызда турган санариптик өнүмдөрдүн артыкчылыктары:<br /> # 1968-жылдан бери карай келе жаткан материалдарды жаратуу тажрыйбасы.<br /> # Материалдар «Кыргыз энциклопедия жана терминология борбору» тарабынан түзүлөт жана сайтка жарыяланат.<br /> # Айтылган борбор кыргызча жазылган энциклопедиялык жана терминологиялык материалдардын эң ири базасынын укуктуу ээси.<br /> # Энциклопедиялык материалдар мекеме тарабынан түзүлгөн редколлегия мүчөлөрүнүн, б. а. илимпоз-окумуштуулардын сын-пикиринен өтөт.<br /> # Чет өлкөлүк донорлордон көз карандысыз алгачкы улуттук санариптик портал.<br /> # Энциклопедиялык материалдарды ортомчусуз, автордук укуктун негизинде гана жарыкка чыгаруу.<br /> # Материалдар ар дайым жаңыланып турат. Ошондой эле көпчүлүк материалдар уникалдуу, б. а. буга чейин эч жерде жарык көрө элек макалалар орун алган.<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> Санариптик энциклопедиянын колдонуучуларына алдын ала эскертүүлөр:<br /> # Санариптик энциклопедиянын алгачкы версиясы пилоттук режимде иштеп жатат, ошондуктан макалаларда механикалык каталар болушу ыктымал.<br /> # Астрономия тармагына тиешелүү макалалардын базасындагы сүрөттөр көркөмдөө максатында гана коюлуп илимий редакциядан өтө элек.<br /> &lt;/p&gt;<br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Жалпы редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> <br /> ==&lt;font color='magenta'&gt;[http://212.24.105.57:9989/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз.<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот.<br /> <br /> &lt;br&gt; ''Мисал:'' &lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Муну мындай түшүнсө болот: көрсөтүлгөн Жибек аттуу колдонуучу(редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын билгизет.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=76974 2026-02-19T04:15:24Z

<p>Mariya: /* Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты бул жерде ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Үчүнчү томдун&lt;/b&gt; макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;= <br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;===<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Каралган макалалар&lt;/font&gt;===<br /> [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том 2-томдун каралып бүткөн макалалары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;===<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> === &lt;font color='green'&gt;2-томго кирүү нускамасы&lt;/font&gt; ===<br /> Оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү үчүн алгач системага кирүү талап кылынат. Системага кирүү нускамасы төмөнкүдө берилди.<br /> <br /> Нускама:<br /> * 1-кадам: [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:UserLogin Кирүү] шитлтемесине өтүү<br /> * 2-кадам: Колдонуучунун аты жана сыр сөзү жазылат<br /> * 3-кадам: Кирүү баскычы басылат.<br /> <br /> Экинчи томдун башкы барагына алып баруучу шилтеме: [http://212.24.105.57:9989/index.php/Башкы_бет 2-томдун башкы бети]<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> <br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [[:Category:1-Том| Биринчи томдун макалалары]]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [[:Category:Жаңы макалалар| Кыргызстан энциклопедиясына жаңы киргизилген макалалар]]<br /> <br /> == Тамга боюнча ылгоолор ==<br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|Бардык терминдер]]<br /> <br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|«А»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> [[Special:AllPages/АҢЫР:БАЗИЛИКА |«Б»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> &lt;!---{{Special:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ|Б,_б_тамгасы}} ---&gt;<br /> <br /> = &lt;font color = 'green'&gt;&lt;b&gt;Алгы сөз!&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;=<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> === &lt;font color = 'green'&gt;Кыргыз энциклопедиясы жана терминология борбору - ишенимдүү маалыматтын булагы!&lt;/font&gt;===<br /> &lt;/p&gt;<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> Алдыңызда турган санариптик өнүмдөрдүн артыкчылыктары:<br /> # 1968-жылдан бери карай келе жаткан материалдарды жаратуу тажрыйбасы<br /> # Материалдар «Кыргыз энциклопедия жана терминология борбору» тарабынан түзүлөт жана сайтка жарыяланат.<br /> # Айтылган борбор кыргызча жазылган энциклопедиялык жана терминологиялык материалдардын эң ири базасынын укуктуу ээси <br /> # Энциклопедиялык материалдар атагы чыккан Кыргыз Республикасынын окумуштууларынын (Ред. Коллегиянын) сын-пикиринен өтөт<br /> # Чет өлкөлүк донорлордон көз карандысыз алгачкы улуттук санариптик портал.<br /> # Энциклопедиялык материалдарды ортомчусуз, автордук укуктун негизинде гана жарыкка чыгаруу.<br /> # Материалдардын ар дайым жаңыланып турушу, ошондуктан көпчүлүк материалдар уникалдуу, б.а. буга чейин эч жерде жарык көрө элек <br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> Санариптик энциклопедиянын колдонуучуларына алдын ала эскертүүлөр:<br /> # Санариптик энциклопедиянын алгачкы версиясы пилоттук режимде иштеп жатат, ошондуктан макалаларда механикалык каталар болушу ыктымал<br /> # Астрономия тармагына тиешелүү макалалардын базасындагы сүрөттөр көркөмдөө максатында гана коюлуп илимий редакциядан өтө элек<br /> &lt;/p&gt;<br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Жалпы редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> <br /> ==&lt;font color='magenta'&gt;[http://212.24.105.57:9989/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылуу веб баракка өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> &lt;br&gt; ''Мисал:'' &lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Муну мындай түшүнсө болот: көрсөтүлгөн Жибек аттуу колдонуучу(редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын билгизет.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%88%D0%BA%D1%8B_%D0%B1%D0%B5%D1%82&diff=76973 2026-02-13T10:23:26Z

<p>Mariya: /* Кыргызстан энциклопедия жана терминология борбору - ишенимдүү маалыматтын булагы! */</p> <hr /> <div>=&lt;b&gt;4-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Жаңыдан&lt;/b&gt; &lt;i&gt;кошулуп&lt;/i&gt;, каралып жаткан макалалар&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_1-50_бб 4-том,_1-50_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_51-100_бб 4-том,_51-100_бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_101-153_бб 4-том,_101-153_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_154-203_бб 4-том,_154-203_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_204-256_бб 4-том,_204-256_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_257-306_бб 4-том,_257-306_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_307-352_бб 4-том,_307-352_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_353-402_бб 4-том,_353-402_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_403-452_бб 4-том,_403-452_бб] Бег., Гул.<br /> * 10. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_453-496_бб 4-том,_453-496_бб] Бат.<br /> * 11. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_497-546_бб 4-том,_497-546_бб] K<br /> * 12. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_547-596_бб 4-том,_547-596_бб] Тем. <br /> * 13. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_597-656_бб 4-том,_597-656_бб] Л.<br /> * 14. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_657-736_бб 4-том,_657-736_бб] Л.<br /> * 15. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:4-том,_737-822_бб 4-том,_737-822_бб] K.<br /> == PDF варианты бул жерде ==<br /> [https://drive.google.com/drive/folders/1iFVfQ3B6vBMunKOF19CzD6EvJi6cbJEp Бул шилтемени бас]<br /> <br /> =&lt;b&gt;3-том&lt;/b&gt;=<br /> ==&lt;font color='green'&gt; &lt;b type='title'&gt;Үчүнчү томдун&lt;/b&gt; макалалары&lt;/font&gt;==<br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_5-85_бб 3-том,_5-85_бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_86-170_бб 3-том,_86-170_бб] <br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_172-214_бб 3-том,_172-214_бб]<br /> * 4. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_215-326_бб 3-том,_215-326_бб]<br /> * 5. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_327-448_бб 3-том,_327-448_бб]<br /> * 6. [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=Категория:3-том,_449-543_бб&amp;pageuntil=ИДЕНТИФИКАЦИЯ#mw-pages 3-том,_449-543_бб]<br /> * 7. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_544-607_бб 3-том,_544-607_бб]<br /> * 8. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_607-672_бб 3-том,_607-672_бб]<br /> * 9. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:3-том,_673-784_бб 3-том,_673-784_бб]<br /> <br /> ==&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;==<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 2-том pdf файлдары]<br /> <br /> <br /> =&lt;b&gt;2-том&lt;/b&gt;= <br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt;PDF вариант&lt;/font&gt;===<br /> бул жерде: [https://drive.google.com/drive/folders/1uV84whz3mVCrHgtPnqR2zzqxV31x2lS9?usp=sharing 3-том pdf файлдары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Каралган макалалар&lt;/font&gt;===<br /> [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том 2-томдун каралып бүткөн макалалары]<br /> <br /> ===&lt;font color='green'&gt; Карала элек макалалар&lt;/font&gt;===<br /> 2-томдун серверге мурда киргизилбей калган макалалары:<br /> <br /> * 1. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_1-69_%D0%B1%D0%B1 1-69 бб]<br /> * 2. [http://212.24.105.57:9989/index.php/Категория:2-том,_146-225_бб 146-225 бб]<br /> * 3. [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%9A%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F:2-%D1%82%D0%BE%D0%BC,_500-554_%D0%B1%D0%B1 500-554 бб]<br /> <br /> === &lt;font color='green'&gt;2-томго кирүү нускамасы&lt;/font&gt; ===<br /> Оңдоолорду жана толуктоолорду киргизүү үчүн алгач системага кирүү талап кылынат. Системага кирүү нускамасы төмөнкүдө берилди.<br /> <br /> Нускама:<br /> * 1-кадам: [http://212.24.105.57:9989/index.php?title=%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:UserLogin Кирүү] шитлтемесине өтүү<br /> * 2-кадам: Колдонуучунун аты жана сыр сөзү жазылат<br /> * 3-кадам: Кирүү баскычы басылат.<br /> <br /> Экинчи томдун башкы барагына алып баруучу шилтеме: [http://212.24.105.57:9989/index.php/Башкы_бет 2-томдун башкы бети]<br /> [[Категория:Жаңы макалалар]]<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> <br /> <br /> = &lt;b&gt;1-Том&lt;/b&gt; =<br /> <br /> == 1-томдун макалалары ==<br /> * [[:Category:1-Том| Биринчи томдун макалалары]]<br /> <br /> == 1-томго кошумча маалымат катары киргизилген макалалар ==<br /> * [[:Category:Жаңы макалалар| Кыргызстан энциклопедиясына жаңы киргизилген макалалар]]<br /> <br /> == Тамга боюнча ылгоолор ==<br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|Бардык терминдер]]<br /> <br /> [[Атайын:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ:|«А»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> [[Special:AllPages/АҢЫР:БАЗИЛИКА |«Б»ТАМГАСЫ ...]]<br /> <br /> &lt;!---{{Special:AllPages/«А»_ТАМГАСЫ|Б,_б_тамгасы}} ---&gt;<br /> <br /> = &lt;font color = 'green'&gt;&lt;b&gt;Алгы сөз!&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;=<br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> === &lt;font color = 'green'&gt;Кыргыз энциклопедиясы жана терминология борбору - ишенимдүү маалыматтын булагы!&lt;/font&gt;===<br /> &lt;/p&gt;<br /> <br /> &lt;p&gt;<br /> Алдыңызда турган санариптик өнүмдөрдүн артыкчылыктары:<br /> # 1968-жылдан бери карай келе жаткан материалдарды жаратуу тажрыйбасы<br /> # Материалдар «Кыргыз энциклопедия жана терминология борбору» тарабынан түзүлөт жана сайтка жарыяланат.<br /> # Айтылган борбор кыргызча жазылган энциклопедиялык жана терминологиялык материалдардын эң ири базасынын укуктуу ээси <br /> # Энциклопедиялык материалдар атагы чыккан Кыргыз Республикасынын окумуштууларынын (Ред. Коллегиянын) сын-пикиринен өтөт<br /> # Чет өлкөлүк донорлордон көз карандысыз алгачкы улуттук санариптик портал.<br /> # Энциклопедиялык материалдарды ортомчусуз, автордук укуктун негизинде гана жарыкка чыгаруу.<br /> # Материалдардын ар дайым жаңыланып турушу, ошондуктан көпчүлүк материалдар уникалдуу, б.а. буга чейин эч жерде жарык көрө элек <br /> &lt;/p&gt;<br /> &lt;p&gt;<br /> Санариптик энциклопедиянын колдонуучуларына алдын ала эскертүүлөр:<br /> # Санариптик энциклопедиянын алгачкы версиясы пилоттук режимде иштеп жатат, ошондуктан макалаларда механикалык каталар болушу ыктымал<br /> # Астрономия тармагына тиешелүү макалалардын базасындагы сүрөттөр көркөмдөө максатында гана коюлуп илимий редакциядан өтө элек<br /> &lt;/p&gt;<br /> =&lt;b&gt;Аткарылып жаткан жумуш, мониторинг&lt;/b&gt;=<br /> <br /> == [http://212.24.105.57:9989/index.php/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D0%BD:ListUsers Жалпы редакторлордун тизмеси жана салымдары] ==<br /> <br /> ==&lt;font color='magenta'&gt;[http://212.24.105.57:9989/index.php/Атайын:ActiveUsers?username=&amp;wpFormIdentifier=specialactiveusers Акыркы 30 күндүн ичинде редакторлордун салымдары, шилтеме]&lt;/font&gt;==<br /> <br /> '''Жогорку шилтеме аркылуу берилген маалыматты кантип түшүнүү керек, түшүндүрмө''' <br /> <br /> 1. Шилтеме аркылыуу веб барака өтүңүз<br /> <br /> 2. Баракта берилген маалымат төмөнкү мисалдагыдай болот<br /> <br /> &lt;br&gt; ''Мисал:'' &lt;br&gt; Жибек ([[#|талкуу]] | [[#|салымы]]) [10 action in the last 30 days]<br /> <br /> Муну мындай түшүнсө болот: көрсөтүлгөн Жибек аттуу колдонуучу(редактор) акыркы 30 күндө 10 өзгөртүү жасагандыгын билгизет.</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%A3%D0%A0%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%96%D0%90%D0%9D_%D0%94%D0%90%D0%A2%D0%9A%D0%90&diff=44321 2026-02-10T04:46:52Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КУРМАНЖАН ДАТКА&lt;/b&gt; Маматбай кызы (1811, Алай 1. 2. 1907, Ош шаарына жакын Мады кыштагы.) кыргыз аялдарынан чыккан коомдук ишмер.[[File:КУРМАНЖАН ДАТКА55.png | thumb | Курманжан датка небереси менен. Г. Маннергеймдин сүрөтү. 1906-жылы<br /> ]]<br /> Алымбек датканын аялы. Алайдагы кыргыздардын башкаруучусу, Алай «канышасы» деген ат менен белгилүү. Атасы Маматбай мунгуш уруусунун жапалак урусунан. 17 жашка чыкканда атасы кудалашып койгон 500 түтүндүү жоош уруусунун Төрөкул деген бийинин Кулсейит аттуу уулуна турмушка чыккан. Бирок күйөөсү көңүлүнө толбой, үч жыл жашап, чанып кеткен. 1832-жылы баргы уруусунун бийи Алымбек менен таанышып, ага баш кошкондон кийин анын таасирдүү кеңешчисине айланып, коомдук иштерге аралаша баштаган. Курманжан датка Алымбек менен 29 жыл жашап, 5 балалуу болгон. Кокон хандыгындагы так талашууга байланыштуу чыр-чатактын биринде Алымбек датка өлтүрүлгөн. Ушул себептен Бухаранын эмири Сейит Музаффар-эддин аскери менен Ошко келип, алайлык кыргыздарды өз жагына тартуу үчүн датка наамын Алымбектин улуу уулу (Курманжандын өгөй баласы) Жаркымбайга сунуш кылган. Бирок Осмон, Өмүрбек, Акимбай ж. б. белгилүү бийлердин кеңеши боюнча Жаркымбай ал наамдан баш тартат. Натыйжада эмир аны Ош шаарына аким кылып, Курманжанга датка наамын ыйгарган. Алай өрөөнүндө Курманжан датканын таасири күчтүү экенин жакшы билген Кокон хандары дагы бул жердеги кыргыздарды колдон чыгарбоо үчүн аны менен мамиле түзүүгө аргасыз болушкан. 1864-жылы М. Г. Черняевдин отрядына каршы салгылашууда Жаркымбай өлүп, ордуна Абдылдабек Ошко аким болуп дайындалат. Куда&amp;shy;яр хан 3-жолу такка отурганда (1865) Курманжан датка урмат менен анын шаан-шөкөтүнө чакырылган. Бирок 1870-жылдардан кийин Кудаяр хандын саясатына нааразы болуп, ага каршы көтөрүлгөн Шер датка, Мамыр Мерген уулу, Абдымомун<br /> жана башкаларды колдогон. Курманжан датканын таасири менен Абдылдабек Искактын кѳтѳрүлүшүндѳ белгилүү роль ойногон. Кокон хандыгы жоюлганда, орустарга багынгысы келбеген Курманжан датка Кашкардагы Кѳк-Сууга кѳчүп кеткен. Анын жайнаган малына кызыккан кашкарлыктар ал жерде да тынчтык берген эмес. Ошондуктан 1876-жылы уулу Камчыбек менен кайра Алайга келген. Ошол эле жылдын апрель айында Түркстан генерал-губернаторунун буйругу боюнча 3 күндүн ичинде алайлык кыргыздарды күч менен болсо дагы багындырып, салык жыйнап келүү үчүн М. Д. Скобелевдин отряды Гүлчѳгѳ келген. Ош уездинин биринчи начальниги, генерал М. Е. Ионовдун аракети менен Курманжан датка уулу Камчыбек жана небереси Мырзапаязды жанына кошуп алып, М. Д. Скобелевге жолуккан. Орус аскер курал-жарагынын артыкчылыгын жакшы түшүнүп, аргасыз алардын бийлигине багынууга жана алайлык кыргыздарды орус букаралыгына киргизүү үчүн кѳмѳктѳшүүгѳ макул болгон. М. Д. Скобелев аны урмат менен кабыл алып, белекке алтын чѳйчѳк берип, парча чепкен жапкан. Үч уулу -- Мамытбек, Асанбек, Батырбек да анын сѳзүн угуп, Ошко келишкен жана болуш башчылыгына дайындалышкан. Орустун бажы кызматчыларын ѳлтүргѳн деген айып менен уулдары - Мамытбек, Асанбек, Батырбек Сибирге айдалып, Камчыбек дарга асылгандан кийин (1895) орус бийлигинен алыстап, Алайдагы айылына кеткен. Аны менен бетме-бет сүйлѳшкѳн орус чиновниктери Курманжан датканын абдан акылдуугун жана терең дипломатиялык талантын баса белгилеп, аны «Алай канышасы» деп аташкан. Алардын кѳрсѳтмѳсү боюнча Алымбектин жесиринин кадыр-баркы үй-бүлѳсүндѳ эле эмес, Ош жана Маргалаң уезддерине караштуу жалпы кѳчмѳндѳр ичинде да ѳтѳ жогору болгон». Императордун 1901-жылы 13-декабрдагы буйругу боюнча Курманжан датка асыл таш чѳгѳрүлгѳн алтын саат менен сыйланган. Бишкек шаарына (2004), Жапалак айылына жана Ош шаарына (2011) эстелиги тургзулуп, ысмы кѳчѳлѳргѳ, айлындагы мектепке ыйгарылган. Курманжан датка фонду уюшулуп (1995), акчага элеси түшүрүлгѳн. КР президенти Р. Отунбаеванын чечими менен 2011-жылы «Курманжан датка» жылы деп жарыяланып, 200 жылдыгы белгиленген, «Курманжан датка» аттуу даректүү фильм (реж. 3. Эралиев) тартылып, «Курманжан датка» атындагы мамлекеттик сыйлык-орден уюштурулган. Курманжан даткага арналган драмалык чыгармалар («Канышанын кѳз жашы», С. Раев; «Курманжан датка», К. Сактанов, Т. Касымбеков) жазылган жана «Датка эне» деген китеп чыгарылган. Гүлчѳ айлында музейи бар.<br /> <br /> &lt;i&gt;<br /> <br /> <br /> Ад.: Алексеев А.&lt;/i&gt; Курманджан-датха (Краткая биографическая заметка)//Туркестанский сборник. Т. 422; &lt;i&gt;Ювачев И.&lt;/i&gt; Курбан-Джан-датха, кара-киргизская царица Алая//Туркестанский сборник. Т. 471; &lt;i&gt;Тагеев Б. Л.&lt;/i&gt; Царица Алая//Нива. 1898; &lt;i&gt;Газиев А&lt;/i&gt; Курманджан датка — некоронованная царица Алая. Б., 1991; &lt;i&gt;Жусуев С.&lt;/i&gt; Курманжан датка. Б., 1994; &lt;i&gt;Плоских В. H., Жолдошева Ж., Какеев А. Ч, Мамы&amp;shy;тов С.&lt;/i&gt; Курманджан датка — царица Алая. Б., 2002; &lt;i&gt;Ѳмүрзакова Т.&lt;/i&gt; Курманжан датка: доор, инсан, ишмердүүлүк. Б., 2002; &lt;i&gt;Хасанов А.&lt;/i&gt; Избранные труды. Очерки по истории Киргизии. Б.; М., 2004; &lt;i&gt;Бектурганова К.&lt;/i&gt; Кыргызстандын Асыл кыздары. Б., 2006.<br /> [[Категория:4-том, 597-656 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%9E%D0%9D_%D0%9A%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%9E%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%A0%D0%AB&diff=37428 2025-12-12T03:34:31Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КАРБО&amp;#769;Н КИСЛОТАЛАРЫ&lt;/b&gt; – молекуласында<br /> карбоксил – СООН топтору бар бирикмелер. Молекуладагы карбоксил топторунун санына жараша алар бир, эки, үч ж-а көп негиздүү, ал эми ал топтор м-н байланышып турган ради&amp;shy;калдардын түзүлүшүнө жараша ациклдүү, аро&amp;shy;маттык, гетероциклдүү, каныккан ж-а канык&amp;shy;паган болуп бөлүнөт. Алардын аттары три&amp;shy;виалдык, рационалдык ж-а илимий номенклатура&amp;shy;лар боюнча аталат. Практикада тривиалдык но&amp;shy;менклатура көбүрөөк колдонулат. Мисалы, кумурс&amp;shy;ка, алма, валериан, лимон кислотасы ж. б. Ал эми Женева номенклатурасы боюнча алардын аты углеводороддордун атынан алынып, аягына «кис&amp;shy;лотасы» деген сөз кошулат. Мисалы, этан, бутан кислотасы ж. б. Рационалдык номенклатура боюнча карбон кислоталарынын аттары уксус кислотасынын метил тобундагы суутек атому алкил радикал&amp;shy;дары м-н орун алмашкан бирикмелер сыяктуу каралат. Мисалы, СН&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–СН&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;– СООН – метилуксус кислотасы, СН&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;–(СН&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;–СООН – этилуксус кислотасы, С&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;Н&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;–СН&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;–СООН – фенилуксус кислотасы ж. б. Карбон кислоталары начар кислоталар. Суудагы эритмеси минералдык кислоталарга салыштырмалуу начар диссоциа&amp;shy;цияланат. Алар – суюк же катуу заттар. Моле&amp;shy;кулалык массалары анча чоң эмес ациклдүү карбон кислоталарынын төмөнкү өкүлдөрү сууда жакшы эрийт. Ири молекулалуу өкүлдөрү сууда эрибейт; спирт, эфир, бензолдо жакшы эришет; химиялык жактан активдүү бирикмелер. Негиздер м-н туздарды RCOOH + NaOH – &lt;math&gt;H_2&lt;/math&gt;O+ R–COONa; спирттер 2 м-н татаал эфирлерди, R+COOH + R–OHXR– COOR–+ H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O фосфор галогениди, хлордуу тио&amp;shy;нил ж-а сульфирил м-н хлорангидриддерди R-COCl, ал эми сууну өзүнө тартып алуучу зат&amp;shy;тардын таасиринде ангидриддерди (RCO)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O пай&amp;shy;да кылат. Карбон кислоталары жаратылышта (айрыкча али&amp;shy;фаттык) эркин түрүндө да, бирикмелер түрүндө да көп таралган. Алар өсүмдүктөрдүн мөмөлө&amp;shy;рүнүн, майдын, кандын курамында кездешет. Синтез жолу м-н кислоталардын нитрилдерин гидролиздөөдөн, углеводороддорду, спирттер&amp;shy;ди, альдегиддерди окистендирүүдөн алынат. Карбон кислоталарынын бирикмелери эл чарбасында чоң маа&amp;shy;ниге ээ. Мисалы, кумурска ж-а уксус кислоталары кездеме боёодо; уксус кислотасы ж-а ангидриддери ацетилцеллюлоза алууда, ал эми ири молеку&amp;shy;лалуу карбон кислоталары самын, сыр, лак өндүрүүдө; адипин ж-а терефтал кислоталары синтез буласын алууда колдонулат.<br /> <br /> &lt;p align='right'&gt;&lt;i type='author'&gt;С. А. Адылов.&lt;/i&gt;&lt;/p&gt;<br /> [[Категория:4-том, 101-153 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%90_%D0%A2%D0%90%D0%9C%D0%AB%D0%A0&diff=37235 2025-12-09T04:27:28Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КАРА ТАМЫР&lt;/b&gt; (Symphyium Тоurn.) – өсүм&amp;shy;дүктөрдүн эндиктер тукумундагы көп жылдык чөп. Бийик өсөт, жалбырагы майда тикендүү, кезектешип жайгашат. Гүлү көк, кызгылт, ак, сары, көгүш кызыл. Түндүк Африкада, Азиянын батышында 25тей түрү белгилүү; 10дон ашык түрү КМШ өлкөлөрүнүн Европа бөлүгүндө ж-а Батыш Сибирь токойлорунда кездешет. Эң не&amp;shy;гизгиси дары кара тамыр ж-а орус кара тамыры. О р у с к а р а тамырынын жалбырагы жазы, бийиктиги 1 &lt;i&gt;м&lt;/i&gt;ден ашык, көгүлтүр же сары гүлдүү, тамыры жоон. Орус кара тамыры тоют өсүмдүгү. Жашыл массасынан силос, чөп уну дардалат. Нымдуу жерде гектарынан 300-1000 ''ц силос массасы алынат. Түшүмдү негизинен жалбырагы берет. Орус кара тамырынан даярдалган 100'' кг жашыл тоютта 16 тоют бирдиги, 2,3 ''кг аш болумдуу прнотеин ж-а 600'' мг каротин болот Чөбүн чочко, коён, үй куштары, уй куштары жакшы жейт. Д а р ы к а р а т а м ы р ы медицинада, ветеринарияда колдонулат. Анын тамырында алкалоид ж-а өңдөгүч заттар бар.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Категория:4-том, 101-153 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%9E%D0%A6%D0%98%D0%9A%D0%9B%D0%94%D2%AE%D2%AE_%D0%91%D0%98%D0%A0%D0%98%D0%9A%D0%9C%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%A0&diff=37119 2025-12-05T09:03:05Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КАРБОЦИКЛДҮҮ БИРИКМЕЛЕР&lt;/b&gt;, и з о ц и к л &amp;shy;д ү ү б и р и к м е л е р – молекуласында көмүртек атомунан түзүлгөн цикли (шакеги) бар органикалык бирикмелер. Карбоциклдүү бирикмелер алициклдүү ж-а аромат&amp;shy;тык болуп бөлүнөт. Ароматтык бирикмелерге бензол ж-а анын гомологдору м-н туундулары, трополондор, азулендер ж. б. кирет. Алициклдүү бирикмелерге каныккан алициклдүү, полимети&amp;shy;лендүү (циклоалкандар ж-а алардын туундула&amp;shy;ры), мисалы, циклопропан, циклогексан, гексах&amp;shy;лорциклогексан, каныкпаган алициклдүү би&amp;shy;рикмелер (циклобутен, циклопентадиен) кирет. Карбоциклдүү бирикмелердин циклинде көмүртектин атомунун саны ж-а циклдеринин саны ар түрдүү. Шакектердин санына жараша алар бир ядролуу же моноцикл&amp;shy;дүү, би-, три&amp;shy;ж-а полициклдүү болуп бөлүнөт. Эки цикл бири-биринен көмүртектик түз чын&amp;shy;жыр м-н, мисалы, дифенилэтан &lt;math&gt;C_6H_5-CH_2-CH-C,_2H_6&lt;/math&gt;же жөнөкөй байланыш м-н байланышы мүмкүн, мисалы, дифенил &lt;math&gt;C_6-H_5-C_6-H_5&lt;/math&gt; . Көпчүлүк учурда цикл&amp;shy;дер жалпы эки көмүртектин атомуна ээ конден&amp;shy;сацияланган ядролор, мисалы, нафталин. Али&amp;shy;цикддүү ж-а ароматтык бирикмелер химиялык жол м-н бири-бирине оңой өтөт. Мисалы, бензолду майдаланган Niдин үстүнөн гидрлегенде – цикло&amp;shy;гексан, ал эми ультра-кызгылт көк нур м-н нур&amp;shy;ландырып, хлорлогондо гексахлоргексан алы&amp;shy;нат. Карбоциклдүү бирикмелер өтө кеңири тараган. Алар синтетика&amp;shy;лык чайырларды, пластмасса, дары-дармек, боёк, инсектицид ж. б. заттарды алууда колдо&amp;shy;нулат.<br /> [[Категория:4-том, 101-153 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%9A%D0%98%D0%9D%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=36438 2025-11-18T09:09:11Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;КИНОЛО&amp;#769;ГИЯ&lt;/b&gt; (гр. kyjn, илик жөндөмөдө kynjs – ит ж-а &lt;i&gt;...логия&lt;/i&gt;) – ит жөнүндөгү илим. Иттин анатомиясын, физиологиясын, тегин, порода&amp;shy;сын, итти багуу, үйрөтүү, эл чарбасында пайда&amp;shy;ланууну иликтейт. Кинология 19-кылымдын 2-жарымында илим катары калыптанган. Грекия, Римде итти багуу, үйрөтүү жөнүндөгү эмгектер биздин заманга чейин эле бел&amp;shy;гилүү болгон. Азыркы кинология иттин негизги 3 ти&amp;shy;бинин (ишчил, аңчы ж-а эрмектик иттердин) көптөгөн породаларын изилдейт.<br /> <br /> <br /> Ад.: &lt;i&gt;Пуньетти Д.&lt;/i&gt; Собаки: Энциклопедия. М., 1998.<br /> [[Категория:4-том, 257-306 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%96%D0%90%D0%9F%D0%90%D0%A0%D0%9E%D0%92_%D0%A1%D0%90%D0%94%D0%AB%D0%A0_%D0%9D%D0%A3%D0%A0%D0%9A%D0%9E%D0%96%D0%9E%D0%95%D0%92%D0%98%D0%A7&diff=31834 2025-09-09T10:30:57Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''ЖАПАРОВ Садыр Нуркожоевич''' (06. 12. 1968, [[Кыргыз ССРи]], [[Ысык-Көл облусу]], [[Түп району]], Кең-Суу айылы) – мамлекеттик ишмер, [[Кыргыз Республикасы]]нын [[Президент]]и (28. 01. 2021). Эмгек жолун 1986-жылы Түп районунун «Санташ» колхозунда колхозчу болуп иштөө менен баштап, ошол эле жылы Кыргыз мамлекеттик дене тарбия институтуна (азыркы [[Кыргыз Мамлекеттик Дене тарбия жана Спорт академиясы|Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясы]]) кирген. 1987–1989-жылдары [[Советтик Армия]]нын катарында кызмат өтөп, 1989–1992-жылдары билим алуусун кайрадан дене тарбия институтунда уланткан, 2006-жылы [[Кыргыз-Россия Славян университети]]нин юридикалык факультетин сырттан аяктаган. 1989–1994-жылдары «Санташ» дыйкан чарбасынын башчысы, 1994–1996-жылдары Ысык-Көл облусундагы «Керкей» нефти компаниясынын директору, 1996-жылы Ысык-Көл облусунун ички иштер башкармалыгында инспектор, 1996–2000-жылдары Түп районундагы «Солтонкул» дыйкан чарбасында төраганын орун басары, 2000–2002-жылдары Ысык-Көл облусундагы күйүүчү майларды ташуу боюнча «Гузель-МХААД», 2002–2005-жылдары «Нурнефтегаз» нефти компанияларын башкарган. 2005-жылдын март айында Түп шайлоо округунан Кыргыз Республикасынын [[Жогорку Кеңеш]]инин (III чакырылышы) депутаттыгына шайланып, «Келечек» фракциясын жетектеген. 2007-жылы 21-октябрда өлкөдө жаңы [[Конституция]]ны кабыл алуу боюнча жалпы элдик референдумдун негизинде парламенттин таратылышына байланыштуу Садыр Жапаровдун депутаттык ыйгарым укугу мөөнөтүнөн мурда токтотулган. Кыргыз Республикасынын Президенти (2005–2010) К. [[Бакиев]]дин кеңешчиси (2007–2009), мамлекеттик сыйлыктарды тапшыруу боюнча комиссиянын мүчөсү, ырайым кылуу боюнча комиссиянын төрагасынын орун басары, ошол эле учурда (2008–2009) коррупцияны алдын алуу боюнча улуттук агенттигинин комиссары болуп иштеген. 2010-жылы 10-октябрдагы «Ата Журт» партиясынын тизмеси менен Жогорку Кеңештин V чакырылышына депутат болуп шайланып, адегенде соттук-укуктук реформалар боюнча комитеттин төрагалыгына, андан кийин ошол эле комитеттин төрагасынын орун басарлыгына бекитилген. Депутаттык ишмердүүлүгүнүн алкагында «[[Кумтөр]]» алтын кениндеги коррупциялык схемалар, ошондой эле Ысык-Көлдөгү экологиялык көйгөйлөр жана Кыргыз мамлекетинин кызыкчылыгы үчүн аны улутташтыруу боюнча бир нече ирет маселе көтөрүп чыккан. 2012-жылы 3-октябрда «Ата Журт» партиясынын депутаттары К. Ташиев жана Т. Мамытовдор менен бирге митинг уюштуруп, акция учурунда парламенттин имаратына кирүүгө аракет жасашкан. Алардын мындай аракети коопсуздук кызматкерлери тарабынан токтотулуп, уюштуруучулар 5-октябрда [[Бишкек]] шаарынын 1-Май райондук сотунун чечими менен камакка алынган. 2013-жылы 29-мартта ошол эле 1-Май райондук соту Камчыбек Ташиев менен Садыр Жапаровду 1 жыл 6 айга, Талант Мамытовду 1 жылга эркинен ажыратууга өкүм чыгарса, 2013-жылы 17-июнда Бишкек шаардык соту алардын ишинде эч кылмыш болбогонун аныктап, бардык укуктарын калыбына келтирген. Ал эми 2013-жылы 6-августта Кыргыз Республикасынын Жогорку соту Кылмыш-жаза кодексинин 295-статьясы («бийликти күч менен басып алууга аракети») боюнча айыптуу деп таап, үчөөнү тең депутаттык мандатынан ажыратып, 1-Май райондук сотунун мурунку чечимин күчүндө калтырган. Бирок, жаза мөөнөтү аяктаганына байланыштуу сот залынан бошотуу тууралуу өкүм чыгарган. Бул учурда же 2013-жылы май, июнь айларында [[Жети-Өгүз району]]нун айрым айылдарында Кумтөрдү иштетип жаткан компанияга каршы митингдер күчөп кеткен. 7-октябрда ушундай митингдин бири Каракол шаарында башталып, анда Ысык-Көл облусунун губернатору (2013–2016) Э. Каптагаев барымтага алынган. Натыйжада митингди уюштуруучулардын айрымдарына кылмыш иши козголуп, Садыр Жапаров өлкөдөн чыгып кетүүгө аргасыз болгон. Польша мамлекетинде төрт жыл жашап, Кыргызстанга кайтып келе жатканында 2017-жылы 25-мартта камакка алынган. Бишкек шаарынын 1-Май райондук сотунун 2-августтагы өкүмү менен 2013-жылы Каракол шаарында өткөн митингде «массалык башаламандык уюштурган жана бийлик өкүлдөрүн барымтага алган» деген айып тагылып, 11 жыл 6 айга эркинен ажыратылган. Кийинчерээк жаза мөөнөтү 10 жылга кыскартылган. 2020-жылы 4-октябрда республикада өтүп жаткан парламенттик шайлоонун жыйынтыгына каршы массалык түрдө нааразылык акциялары башталган. 6-октябрга караган түнү ал жактоочулары тарабынан бошотулуп, кийинки күнү Жогорку сот тарабынан 1-Май райондук сотунун мурунку өкүмү жокко чыгарылган. 2020-жылы 14-октябрда Жогорку Кеңештин депутаттары Садыр Жапаровду Кыргыз Республикасынын премьер-министрлигине бекиткен. Өлкөдө түзүлгөн курч кырдаал жана оппозициялык кыймылдын кысымына байланыштуу 2020-жылы 15-октябрда республиканын президенти (2017–2020) С. [[Жээнбеков]] отставкага кетүүгө аргасыз болгон. Конституциялык мыйзамга ылайык, жаңы шайлоо өткөнгө чейин мамлекет башчысынын милдетин Жогорку Кеңештин төрагасы К. Исаев аткарууга тийиш болмок, бирок ал өз ыктыяры менен андан баш тартып, мамлекет башчысынын ыйгарым укуктарын премьер-министр С. Жапаровго өткөрүп берген. Натыйжада 2020-жылы 20-октябрда Садыр Жапаров «Кыргыз Республикасынын Президентинин ыйгарым укуктарын аткарууну кабыл алуу жөнүндө» жарлыгына кол коюп, ошол эле күнү Жогорку сот тарабынан 2012-жылы өлкөдөгү бийликти басып алуу аракети боюнча акталган. Мөөнөтүнөн мурда өтө турган президенттик шайлоого катышуу үчүн 2020-жылы 14-ноябрда республиканын президентинин милдетин аткаруучу кызматынан кеткендигин жана мыйзам талаптарына ылайык өкмөт башчынын ыйгарым укуктары убактылуу токтотулганын жарыялаган. Жогорку Кеңештин төрагасы Талант Мамытов мыйзам чегинде республиканын президентинин милдетин аткарып калган. 2021-жылы 10-январда өткөн президенттик шайлоодо 79,2% добуш менен Садыр Жапаров Кыргыз Республикасынын Президенти болуп шайланган. II класстагы Мамлекеттик кеңешчи. [[Россия Федерациясы]]нын «Даңк» (2023), [[Казак Республикасы]]нын I даражадагы «Достук» (2024) ордендери менен сыйланган. «Саясатка аралашкан 10 жыл» деген китептин автору (2015).</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%94%D0%98%D0%9D%D0%9E%D0%92_%D0%9A%D1%83%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D1%87%D0%B1%D0%B5%D0%BA&diff=29977 2025-08-13T03:44:31Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ИДИНОВ&lt;/b&gt; '''Кубанычбек''' (16.7.1949-жылы туулган‚ Нарын облусу‚ Жумгал району‚ Жаңы-Арык айылы) – эко&amp;shy;номика илимдеринин доктору (1993)‚ агрардык тео&amp;shy;рия, эл аралык экономика‚ политология ж-а коммерциялык укук боюнча адис. КМУну (1970)‚ Россия башкаруу академиясын (1988)‚ КМУУнун юриспруденция боюнча магистратурасын (2000) бүткөн. Орто Азия аскер округунун взвод коман&amp;shy;дири (1970–72). Кыргыз CCР ИА ЭИде илимий кыз&amp;shy;маткер (1972–80)‚ Кыргызстан КП БКнын инструкто&amp;shy;ру‚ бөлүм башчынын орун басары (1980–86)‚ Ысык-Көл райондук аткаруу комитетинин ж-а райондук кеңешинин төрагасы (1988–91)‚ Нарын облустук ке&amp;shy;ңешинин төрагасынын орун басары (1991–92)‚ КРдин эсеп палатасынын төрагасы (1993–96)‚ КРдин Жогорку Кеңешинин депутаты (1990– 2000)‚ 2000-жылдан Кыргыз-Түрк «Манас» университети&amp;shy;нин профессору. 80ден ашуун илимий эмгеги‚ анын ичинде 8 моно&amp;shy;графиясы жарык көргөн.<br /> <br /> <br /> Эмг.: Кыргызстан в системе Международных экономических отношений. Б., 1997; Влияние внешной экономической помощи на экономику Кыргызстана (соавторство). Б.‚ 2001; Формирование и развитие агробизнеса в условиях трансформирующей эко&amp;shy;номики. Б.‚ 2002.<br /> [[Категория:3-том, 449-543 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%94%D0%98%D0%9E%D0%A2%D0%98%D0%AF&diff=29976 2025-08-13T03:40:27Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ИДИОТИ&amp;#769;Я&lt;/b&gt; (гр. idiottia – макоолук) – олиго&amp;shy;френиянын (кем акылдыктын) оор түрү. Оору&amp;shy;луу сөзгө түшүнбөйт, сүйлөй албайт, айрым ты&amp;shy;быштарды айтат, кыймыл-аракети максатсыз, баш аламан, айлана-чөйрөгө такыр көңүл бур&amp;shy;байт. Кээде эч себепсиз күлөт же ыйлайт. Сырт&amp;shy;кы кебетеси маңыроо болот, дене-бою кадимки&amp;shy;дей эле өсөт. Ордуна көпкө тура албайт, көп баспайт, теңселип араң басат. Тамакты танда&amp;shy;бай ичет. Идиотиянын айрымдары чыр келет, кый&amp;shy;кырып ачуулана берет, өзүн тытмалайт, бирөөгө кол салуусу да мүмкүн, түшүнүксүз сүйлөйт. Кээ бир кем акылдар тескерисинче такыр унчукпайт, көбүнчө уктап, шалаакы болушат. Өздөрү кийи&amp;shy;не албайт. Кээде тамакты да иче албайт. Аларды бир нер&amp;shy;сеге көндүрүү же үйрөтүү мүмкүн эмес. Идиотиянын жеңил түрү м-н ооругандар басып жүрүшөт, өз боюна карашат, айрым сөздөрдү айтат, кээ бир буюмдарды тааныйт, айткан сөзгө түшүнөт. Алар башка бирөөнүн жардамына муктаж болот. Оору&amp;shy;лууну кароосуз калтырууга болбойт.<br /> [[Категория:3-том, 449-543 бб]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=...%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%9C%D0%9C%D0%90&diff=29220 2025-07-29T11:25:16Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>'''...ГРАММА ''' (grfmma – сызык, белги, тамга, жазуу) – татаал сөздөрдүн жазуу, графикалык белгилөө деген маанини берүүчү бир бөлүгү (мисалы, радиограмма, картограмма ж. б.).<br /> [[Category: 2-том]]</div>

Mariya https://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%98%D0%9D%D0%95%D0%A0%D0%A2%D0%A2%D2%AE%D2%AE_%D0%93%D0%90%D0%97%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=30346 2025-07-29T04:33:14Z

<p>Mariya: </p> <hr /> <div>&lt;b type='title'&gt;ИНЕРТТҮҮ ГАЗДАР&lt;/b&gt; , а с ы л г а з д а р, с е й &amp;shy;р е к газдар – элементтердин мезгилдик систе&amp;shy;масынын VIII тобундагы хим. элементтер: ге&amp;shy;лий (Не), неон (Ne), аргон (Ar), криптон (Kr), ксенон (Xe), радон (Rn). Булардын ичинен Rn радиоактивдүү, туруктуу изотобу жок, Не жа&amp;shy;ратылышта ар кандай ядролук процесстердин (ядролук ажыроо) натыйжасында пайда болот. И. г. абада, сууда, кээ бир тоо тектердин кура&amp;shy;мында кезигет. Алар атомдорунун электрондук катмарлары толук толгондуктан, молекулала&amp;shy;ры бир атомдон турат ж-а алардын инерттүүлүгү ошого байланыштуу. Ушуга жараша алар кы&amp;shy;йындык м-н суюк абалга өтөт, суюлуу темп-расы ат. м-нын өсүшү м-н жогорулайт. Катуу абалда кубдук кристаллдык торчону пайда кылат. И. г. бардыгы диамагниттүү болушат. Сууда аз, орг. эриткичтерде дурусураак эришет да, ат. м.<br /> чоңойгон сайын эригичтиги көбөйөт. Бардык<br /> И. г. (гелийден башкасы) суу ж-а орг. эриткич&amp;shy;тер м-н туруксуз клатраттык бирикмелерди пай&amp;shy;да кылышат. Хим. бирикмелерди пайда кылуу жөндөмдүүлүгү: Xe→ Kr→Ar иретте азайып оту&amp;shy;рат (Rn радиоактивдүүлүгү жогору болгондук&amp;shy;тан, катарга кирген жок). И. г. азот м-н кыч&amp;shy;кылтекти алууда кошумча продуктулар ката&amp;shy;ры абадан алынат. Алар инерттүү чөйрө ката&amp;shy;ры металлургияда, атомдук ж-а ракеталык тех&amp;shy;никада, жарым өткөргүчтөрдү алууда ж. б. кол&amp;shy;донулат.<br /> [[Категория:3-том, 544-607 бб]]</div>

Mariya