КЕНЕ ДАН

КЕНЕ ДАН (Ricinus L.) – сүт тикендер тукумун­дагы көп жылдык өсүмдүк уруусу. Бир түрү –кадимки кене дан (R. communis L.) бар. Ал бир нече түрчөгө бөлүнөт. Анын ичинде көп эгилгендери:перс, сангвинеус, Занзибар ж-а кытай кене даны (уругунан май алынат). Африкада кене дан бадал же дарак (бийиктиги 10 мдей) түрүндө өсөт. КМШ өлкөлөрүндө негизинен перс, сангвинеус кене даны ж-а гибрид сорттору эгилет. Өзөк тамырлуу өсүмдүк; сабагы (бийиктиги 1 –2 м, айрымдары 4 мге чейин) түз, бутактанып өсөт. Heгизги сөңгөгүндө 5–20 чоң жалбырак өсүп чыгат. Топ гүлү манжа сымал. Кайчылаш чаңдашат. Мөмөсү үч уялуу (ар уяда бирден урук болот), тоголок же сүйрү чанак (топ гүлүндө 15–300 чанак болот); 1000 уругунун салмагы 200–500 г. Кене данда рицин белогу, рицинин алкалоиди бар; адам ж-а мал үчүн уулуу. Жылуу (уругу 10°Сде өнөт), кара топу­рактуу жерде жакшы өсөт. Уругунан кастор майы (60%) алынып, медицинада ж. б. пайдаланы­лат. Кене дандын күнжарасы мыкты жер семирткич болот. Сабак буласынан кап, жип жасалат. Кене дандын зыянкечтери: зым сымак курттар, күздүкчү үкүчө ж. б.; илдеттери – боз чирик ж. б.