КАЛЬЦИТ

КАЛЬЦИ́Т (лат. calcis – аки), а к и т а ш ш п а т ы, карбонаттар классына кирүүчү ми­нерал. Хим. формуласы CаCO₃. Тригон систе­масында кристаллданат. Өңү ак, боз, ка­ралжын, саргыч. Курамындагы киринди элемен­ттерге жараша түрдүү түстө болот. Кээси түссүз. Мөлтүрөгөн тунуктары да кездешет. Кош ча­гылууну пайда кылган тунук түрү исланд шпа­ты деп аталат. Анын бетин чийсе, кош чийин болуп көрүнөт. Айнектей жалтырайт. Катуулу­гу Моос шкаласы б-ча 3. Салыштырма салмагы 2,7. Суу кошулган туз к-тасын тамчылатсак, көмүр кычкыл газын бөлүп чыгарып, боркул­дап кайнайт. Жер кыртышында кеңири тара­ган минерал. Акиташ, доломит, мрамор, бор

сыяктуу тектер­дин к у рам ында жолугат. Хим. чөк­мөлөрдө (акиташ, доломит), гидро­терм (кальцит та­рамдары) ж-а ме­таморфизм процес­с ин ен ( мр амор ) пайда болот. Жа­ныбарлардын ске­леттерин, сөөк­саактарын, раковиналарын түзүүгө катышат.

Курулуш ишинде, акиташ өндүрүүдө, метал­лургияда, хим., кагаз, резина ө. ж-нда, айнек жасоодо, полиграфияда колдонулат. Исланд шпаты микроскопто пайдаланылат.