http://encyclopedia.edu.kg/api.php?hidebots=1&urlversion=1&days=7&limit=50&action=feedrecentchanges&feedformat=atom 2026-04-22T16:58:55Z Ушул агымдагы уикидеги соңку өзгөрүүлөрдү көзөмөлдө. MediaWiki 1.40.0 http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9B%D0%90%D0%94%D0%95%D0%A8&diff=80060&oldid=15972 2026-04-22T11:57:00Z

<p></p> <a href="//encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9B%D0%90%D0%94%D0%95%D0%A8&amp;diff=80060&amp;oldid=15972">Өзгөрүүлөрдү көрсөтүү</a>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%9A%D0%9E%D0%9A&diff=80058&oldid=15970 2026-04-22T10:57:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:57, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">2 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">2 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАНГКОК66.png | thumb | Шаардын деңиз жак жээги.]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАНГКОК66.png | thumb | Шаардын деңиз жак жээги.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жана дарыя порту (жылына 50 млн ''т'' жүк та&amp;shy;шылат). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар.  XVI кылымдагы кыштактын ордуна 1782-жылы Пья Чакри (Рама I деген ат менен такка отурган) тара&amp;shy;бынан негизделген. Тайлар Крунг- Тхеп («Периш&amp;shy;телер шаары») деп аташкан.  XVIII кылымдын аягынан ири соода жана маданий бор&amp;shy;борго айланган. Рама II (1809''–''1824) жана Рама III (1824''–''1851) бийликте турган мезгилде көптөгөн будда храмдары (ваттар), мектептер, китепка&amp;shy;налар, ооруканалар жана каналдар курулган. Шаардын жаңы көрүнүшү Рама IV (1851''–''1868) жана Рама V Чулалонгкорндун (1868''–''1910) ту&amp;shy;шунда түзүлгөн. Алар шаарды жашылданды&amp;shy;рып, жолдор түйүнүн курдурткан. 1900-жылы 1-те&amp;shy;мир жол ишке киришкен. Улуттук зодчийлик&amp;shy;тин эстелиги болгон 400гө жакын монастырлар (ваттар) бар. Дарыянын оң жээгинде, Арун ва&amp;shy;тында («Күн чыгыш» храмы) бийиктиги 74 ''м'' бол&amp;shy;гон, фарфордун кесектери менен кооздолгон муна&amp;shy;ра сыяктуу силуэт (ыйык Меру тоосунун өзү) ''–'' борбордун архитектуралык символу. Ал эми дарыя&amp;shy;нын сол жээги ''–'' тарыхый бөлүгү (Раттанако&amp;shy;син) королдор сарайын, храмдарды (анын ичинен Пхра&amp;shy;кэу ваты же «Зымырыт будда» храмы, XV кылым) камтыйт. Чакри король династиясынын коло&amp;shy;дон жасалган скульптуралары Пхракэу ватын&amp;shy;да жайгашып, галереянын дубал тосмолору «Рамаяна» темасында кооздолгон. Пхо ватын&amp;shy;да Будданын алтындын буусуна кармалган 45 метрлик (жаткан) статуясы (XIX кылым) бар. Пхут&amp;shy;тхаисаван храмындагы алтарь Будданын коло&amp;shy;дон жасалган скульптурасы (XIII кылым) жана дубал&amp;shy;га тартылган живопись (XVIII кылым) менен кооздолгон. Ошондой эле XVIII''–''XIX кылымдардагы храм жана сарай курулушта&amp;shy;ры, Чакри король сарай комплекси (Махапра&amp;shy;сат, XVIII кылымдын башы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>XX кылым), Сиамда монументалдык эстеликтер (король Чулалонгкорндун атка мингизилген) сакталган. Улуттар үйү (XX кылым), отеллдер, 20дан ашык илимий коомдук ассоциа&amp;shy;циялар, илим-изилдөө институттар (анын ичинен Король институту, 1933, жана башкалар), улуттук китепкана, музейлер, XIX кылымдын турак-жайлары, сүрөт галереясы, улуттук театр, планетарий, зоопарк, парк бар. Ботаника бак экс&amp;shy;позициясы уюшулган. Бангкокто <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Азия оюндары (1966, 1978, 1998) өткөрүлүп турат. Бангкок ''–'' өлкөнүн финансы жана өнөр жай борбору. Нефть ажыр&amp;shy;туу, жыгаччылык, химия, фармацевтика, электр&amp;shy; техника, кагаз, металл иштетүү, күрүч актоочу өнөр жайлары иштейт. Автомобиль чогултулат. Кеме верфи бар. Көркөм кол өнөрчүлүк (күмүш, жыгач, карапа буюмдар) өнүккөн.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>жана дарыя порту (жылына 50 млн ''т'' жүк та&amp;shy;шылат). Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар.  XVI кылымдагы кыштактын ордуна 1782-жылы Пья Чакри (Рама I деген ат менен такка отурган) тара&amp;shy;бынан негизделген. Тайлар Крунг- Тхеп («Периш&amp;shy;телер шаары») деп аташкан.  XVIII кылымдын аягынан ири соода жана маданий бор&amp;shy;борго айланган. Рама II (1809''–''1824) жана Рама III (1824''–''1851) бийликте турган мезгилде көптөгөн будда храмдары (ваттар), мектептер, китепка&amp;shy;налар, ооруканалар жана каналдар курулган. Шаардын жаңы көрүнүшү Рама IV (1851''–''1868) жана Рама V Чулалонгкорндун (1868''–''1910) ту&amp;shy;шунда түзүлгөн. Алар шаарды жашылданды&amp;shy;рып, жолдор түйүнүн курдурткан. 1900-жылы 1-те&amp;shy;мир жол ишке киришкен. Улуттук зодчийлик&amp;shy;тин эстелиги болгон 400гө жакын монастырлар (ваттар) бар. Дарыянын оң жээгинде, Арун ва&amp;shy;тында («Күн чыгыш» храмы) бийиктиги 74 ''м'' бол&amp;shy;гон, фарфордун кесектери менен кооздолгон муна&amp;shy;ра сыяктуу силуэт (ыйык Меру тоосунун өзү) ''–'' борбордун архитектуралык символу. Ал эми дарыя&amp;shy;нын сол жээги ''–'' тарыхый бөлүгү (Раттанако&amp;shy;син) королдор сарайын, храмдарды (анын ичинен Пхра&amp;shy;кэу ваты же «Зымырыт будда» храмы, XV кылым) камтыйт. Чакри король династиясынын коло&amp;shy;дон жасалган скульптуралары Пхракэу ватын&amp;shy;да жайгашып, галереянын дубал тосмолору «Рамаяна» темасында кооздолгон. Пхо ватын&amp;shy;да Будданын алтындын буусуна кармалган 45 метрлик (жаткан) статуясы (XIX кылым) бар. Пхут&amp;shy;тхаисаван храмындагы алтарь Будданын коло&amp;shy;дон жасалган скульптурасы (XIII кылым) жана дубал&amp;shy;га тартылган живопись (XVIII кылым) менен кооздолгон. Ошондой эле XVIII''–''XIX кылымдардагы храм жана сарай курулушта&amp;shy;ры, Чакри король сарай комплекси (Махапра&amp;shy;сат, XVIII кылымдын башы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>XX кылым), Сиамда монументалдык эстеликтер (король Чулалонгкорндун атка мингизилген) сакталган. Улуттар үйү (XX кылым), отеллдер, 20дан ашык илимий коомдук ассоциа&amp;shy;циялар, илим-изилдөө институттар (анын ичинен Король институту, 1933, жана башкалар), улуттук китепкана, музейлер, XIX кылымдын турак-жайлары, сүрөт галереясы, улуттук театр, планетарий, зоопарк, парк бар. Ботаника бак экс&amp;shy;позициясы уюшулган. Бангкокто <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Азия оюндары (1966, 1978, 1998) өткөрүлүп турат. Бангкок ''–'' өлкөнүн финансы жана өнөр жай борбору. Нефть ажыр&amp;shy;туу, жыгаччылык, химия, фармацевтика, электр&amp;shy; техника, кагаз, металл иштетүү, күрүч актоочу өнөр жайлары иштейт. Автомобиль чогултулат. Кеме верфи бар. Көркөм кол өнөрчүлүк (күмүш, жыгач, карапа буюмдар) өнүккөн.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%98&diff=80057&oldid=15969 2026-04-22T10:51:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:51, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНГИ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Борбордук Африка Республикасынын борбор шаары. Өзүнчө административдик бирдикти түзөт. Калкы 542,4 миң (2005); Борбордук Африка Республикасынын шаар калкынын 40% жашайт. Өлкөнүн түштүгүндө, Убанги дарыясынын оң жээгинде жайгашкан. Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Дарыя порту (Борбордук Африка Республикасынын сырткы соодасын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бир аз Чад Республикасын тейлейт). 1989-жылы  Франция форту катары негизделген. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1914</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">58-ж. </del>Франциянын колониясы Убанги- Шаринин административдик борбору. 1958-жылдан Автоно&amp;shy;миялык Республика (Франция коомунун кура&amp;shy;мында), 1960-жылдан көз каранды эмес мамле&amp;shy;кеттин борбору. Борбордук бөлүгүндө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өкмөттүк ж-а </del>административдик, соода мекемелери, батышында соода квар&amp;shy;талдары, түштүгүндө өнөр жай аймактары жайгашкан. Мурдагы Франция фортунун калдык&amp;shy;тары, Кудай Эне собору (19-кылымдын аягы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>20-кылым&amp;shy;дын башы) сакталган. Улуттук край таануу (1964), өлкөнүн өткөндөгү тарыхы, эстелиги, турмуш-тиричилик буюмдары, музыкалык аспаптар музейлери, Улуттук искусство <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кол өнөрчүлүк борбору (1975), университет (1969), 6 институт (анын ичинде политехникалык, айыл чарба), илим-изилдөө борборлору (Пастер атындагы, 1961, ж. б.) иштейт. Тамак-аш, жыгаччылык, жеңил (анын ичинде кебез-кездеме комбинаты), металл иштетүү, тамеки, самын кайнатуу өнөр жайлары бар. Мотоцикл <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>велосипед чогултулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНГИ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Борбордук Африка Республикасынын борбор шаары. Өзүнчө административдик бирдикти түзөт. Калкы 542,4 миң (2005); Борбордук Африка Республикасынын шаар калкынын 40% жашайт. Өлкөнүн түштүгүндө, Убанги дарыясынын оң жээгинде жайгашкан. Жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар. Дарыя порту (Борбордук Африка Республикасынын сырткы соодасын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бир аз Чад Республикасын тейлейт). 1989-жылы  Франция форту катары негизделген. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1914–1958</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жылдары </ins>Франциянын колониясы Убанги-Шаринин административдик борбору. 1958-жылдан Автоно&amp;shy;миялык Республика (Франция коомунун кура&amp;shy;мында), 1960-жылдан көз каранды эмес мамле&amp;shy;кеттин борбору. Борбордук бөлүгүндө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өкмөттүкжана </ins>административдик, соода мекемелери, батышында соода квар&amp;shy;талдары, түштүгүндө өнөр жай аймактары жайгашкан. Мурдагы Франция фортунун калдык&amp;shy;тары, Кудай Эне собору (19-кылымдын аягы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>20-кылым&amp;shy;дын башы) сакталган. Улуттук край таануу (1964), өлкөнүн өткөндөгү тарыхы, эстелиги, турмуш-тиричилик буюмдары, музыкалык аспаптар музейлери, Улуттук искусство <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кол өнөрчүлүк борбору (1975), университет (1969), 6 институт (анын ичинде политехникалык, айыл чарба), илим-изилдөө борборлору (Пастер атындагы, 1961, ж. б.) иштейт. Тамак-аш, жыгаччылык, жеңил (анын ичинде кебез-кездеме комбинаты), металл иштетүү, тамеки, самын кайнатуу өнөр жайлары бар. Мотоцикл <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>велосипед чогултулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%93%D0%90%D0%9B%D0%9E%D0%A0&diff=80056&oldid=15968 2026-04-22T10:46:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:46, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНГАЛОР ''', Б а н г а л у р, Б е н г а л у р у <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Индиянын түштүгүндөгү шаар. Карнатака шта&amp;shy;тынын административдик борбору. Калкы 4,9 млн (2005; шаар айланасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>6,1 млн). Калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3-шаар. Декан бөксө тоосунда, 900 ''м'' бийиктикте жайгашкан. Жолдор тоому. Аэропорту бар. 1537-жылы негизделген. Шаарда Гави Гандхарешвара <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Басаван аска бетине салынган храмдар (16-кылым), Ыйык Мария (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1875-82</del>), Ыйык Андрей (1867), Ыйык Франциско Ксаверия (1911) чиркөөлөрү сакталган. Бангалор <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Түштүк Индиядагы кришнаиттер кыймылынын (Кришна храмы, 1997) чордону. Өлкөнүн ири өнөр жай, илимий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>маданий, 1969-жылдан космосту изил&amp;shy;дөөнүн индустриялык борбору. Илим-изилдөө институтта&amp;shy;ры, университет (1964), айыл чарба университети (1964), Индия илимий институту (так <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>техника илимдери; 1909), борбордук китепкана (1914), мамлекеттик музей (1866) бар. Эл а&amp;shy;ралык авиа космос техникасы көргөзмөсү (2 жылда 1 жолу) өткөрүлүп турат. Станок <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>авиа куруу заводдору, электр-техника, фармацевтика, тамак-аш, текстиль (жибек, кебез-кездеме өнөр жайынын борбору), жыгаччылык өнөр жай&amp;shy;лары бар. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНГАЛОР''', Б а н г а л у р, Б е н г а л у р у <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Индиянын түштүгүндөгү шаар. Карнатака шта&amp;shy;тынын административдик борбору. Калкы 4,9 млн (2005; шаар айланасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>6,1 млн). Калкынын саны боюнча өлкөдөгү 3-шаар. Декан бөксө тоосунда, 900 ''м'' бийиктикте жайгашкан. Жолдор тоому. Аэропорту бар. 1537-жылы негизделген. Шаарда Гави Гандхарешвара <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Басаван аска бетине салынган храмдар (16-кылым), Ыйык Мария (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1875–1882</ins>), Ыйык Андрей (1867), Ыйык Франциско Ксаверия (1911) чиркөөлөрү сакталган. Бангалор <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Түштүк Индиядагы кришнаиттер кыймылынын (Кришна храмы, 1997) чордону. Өлкөнүн ири өнөр жай, илимий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>маданий, 1969-жылдан космосту изил&amp;shy;дөөнүн индустриялык борбору. Илим-изилдөө институтта&amp;shy;ры, университет (1964), айыл чарба университети (1964), Индия илимий институту (так <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>техника илимдери; 1909), борбордук китепкана (1914), мамлекеттик музей (1866) бар. Эл а&amp;shy;ралык авиа космос техникасы көргөзмөсү (2 жылда 1 жолу) өткөрүлүп турат. Станок <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>авиа куруу заводдору, электр-техника, фармацевтика, тамак-аш, текстиль (жибек, кебез-кездеме өнөр жайынын борбору), жыгаччылык өнөр жай&amp;shy;лары бар. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%A5_%D0%9C%D0%95%D0%99%D0%9A%D0%98%D0%9D%D0%94%D0%98%D0%93%D0%98&diff=80055&oldid=15966 2026-04-22T10:41:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:41, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНАХ МЕЙКИНДИГИ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>норма киргизилген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ошол нормага карата толук болгон вектор&amp;shy;дук мейкиндик. Польша математиги С. Банах&amp;shy;тын ысмынан аталган. Немец математиги Д. Гильберт, француз математиги М. Фреше, венгр ма&amp;shy;тематиги Ф. Рисстин функционалдык мейкин&amp;shy;дикти изилдөөлөрү (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1904-18</del>) Банах мейкиндигинин пайда болушуна түрткү болгон. Ошолордо алгачкы жолу Банах мейкиндигинин негиздүү түшүнүктөрү изилден&amp;shy;ген. Алар: өтө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>начар жыйналуучулуктар, сызыктуу функционалдын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>сызыктуу опе&amp;shy;ратордун компакттуулугу ж. б. Банах 1922-жылы бул мейкиндиктерди изилдеп, орчундуу илимий жы&amp;shy;йынтыктарга келген. Банах мейкиндигинин проблематикасы бир нече багыттардан биригип түзүлөт. Алар: бирдик сферанын геометриясы, камтылган мейкиндиктердин геометриясы, сызыктуу топология.&lt;br&gt;Ад.: ''Данфорд Н., Шварц Дж. Т.'' Линейные операторы. Общая теория. М., 1962.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНАХ МЕЙКИНДИГИ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>норма киргизилген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ошол нормага карата толук болгон вектор&amp;shy;дук мейкиндик. Польша математиги С. Банах&amp;shy;тын ысмынан аталган. Немец математиги Д. Гильберт, француз математиги М. Фреше, венгр ма&amp;shy;тематиги Ф. Рисстин функционалдык мейкин&amp;shy;дикти изилдөөлөрү (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1904–1918</ins>) Банах мейкиндигинин пайда болушуна түрткү болгон. Ошолордо алгачкы жолу Банах мейкиндигинин негиздүү түшүнүктөрү изилден&amp;shy;ген. Алар: өтө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>начар жыйналуучулуктар, сызыктуу функционалдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>сызыктуу опе&amp;shy;ратордун компакттуулугу ж. б. Банах 1922-жылы бул мейкиндиктерди изилдеп, орчундуу илимий жы&amp;shy;йынтыктарга келген. Банах мейкиндигинин проблематикасы бир нече багыттардан биригип түзүлөт. Алар: бирдик сферанын геометриясы, камтылган мейкиндиктердин геометриясы, сызыктуу топология.&lt;br&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>Ад.: ''Данфорд Н., Шварц Дж. Т.'' Линейные операторы. Общая теория. М., 1962.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9D%D0%90%D0%9D&diff=80054&oldid=15965 2026-04-22T10:39:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:39, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНАН '''(Миsа) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>өсүмдүктөрдүн банандар туку&amp;shy;мунун уруусу. Көп жылдык чөп, тамыры жоон, сабагы кыска, жалбырагы чоң, чанда бийиктиги 15 ''м''ге жетет. Бир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кош жыныстуу гүлү чоку топ гүлгө чогулган. Мөмөсү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>көп уруктуу жемиш, сүйрү, үч кырдуу, курамында кант, крахмал, протеин бар. Мөмө байлагандан кийин, жер бетиндеги бө&amp;shy;лүгү куурап, та&amp;shy;мырынан жалган сөңгөк өсүп чыгат. Күрдүү жерде жак&amp;shy;шы өсөт, органикалык се&amp;shy;мирткич <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>ко&amp;shy;шумча азыктан&amp;shy;дырганда бир тү&amp;shy;бүнөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">50-60 </del>''кг'' түшүм алынат. Анын 40тан ашык түрү тропиктик  Африка, Азия,  Австралияда ке-</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАНАН '''(Миsа) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>өсүмдүктөрдүн банандар туку&amp;shy;мунун уруусу. Көп жылдык чөп, тамыры жоон, сабагы кыска, жалбырагы чоң, чанда бийиктиги 15 ''м''ге жетет. Бир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кош жыныстуу гүлү чоку топ гүлгө чогулган. Мөмөсү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>көп уруктуу жемиш, сүйрү, үч кырдуу, курамында кант, крахмал, протеин бар. Мөмө байлагандан кийин, жер бетиндеги бө&amp;shy;лүгү куурап, та&amp;shy;мырынан жалган сөңгөк өсүп чыгат. Күрдүү жерде жак&amp;shy;шы өсөт, органикалык се&amp;shy;мирткич <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>ко&amp;shy;шумча азыктан&amp;shy;дырганда бир тү&amp;shy;бүнөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">50–60 </ins>''кг'' түшүм алынат. Анын 40тан ашык түрү тропиктик  Африка, Азия,  Австралияда ке-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАНАН65.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАНАН65.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>зигет. Эгилме банандын мекени <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Индия. Техникалык  банан текстиль өнөр  жайында пайдаланылат, андан бышык кездеме токулат, аркан, тор, жип ж. б. буюм жасалат. Кавказдын Кара деңиз жээгин&amp;shy;де, Түштүк Крымда кооздук үчүн атайын өстүрүлөт. Банан кургатылган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жаңы бойдон тамак-ашка колдонулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>зигет. Эгилме банандын мекени <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Индия. Техникалык  банан текстиль өнөр  жайында пайдаланылат, андан бышык кездеме токулат, аркан, тор, жип ж. б. буюм жасалат. Кавказдын Кара деңиз жээгин&amp;shy;де, Түштүк Крымда кооздук үчүн атайын өстүрүлөт. Банан кургатылган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жаңы бойдон тамак-ашка колдонулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9C%D0%98%D0%90%D0%9D&diff=80053&oldid=15964 2026-04-22T10:35:59Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:35, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМИАН '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Афганстандын борбордук бөлүгүндөгү шаар. Бамиан провинциясынын административдик борбору. Калкы 125 миң (2005). Баба кырка тоосунун түндүк этегинде, Бамиан дарыясынын (Кундуз дарыясынын алабы) боюнда, деңиз деңгээлинен 3000 ''м'' ден ашык бийиктикте, Кабул шаарынан 130 ''км'' түндүк-батышта жайгашкан. Биздин замандын I кылымынан белгилүү. Байыркы кытай жаз&amp;shy;маларында V кылымдан эскерилет. Арабдар жеңген&amp;shy;ге чейин (VII кылым) буддизмдин маанилүү борбору болгон. Шаарга жакын аскага оюлган будда монастырь комплекси (I''–''VIII кылымдар) сакталган. 2000ден ашык үңкүр (чиркөө, үжүрө, чогулуш бөлмөлөрү жана башкалар) тепкич жана өткөөлдөр аркы&amp;shy;луу байланышып, Будданын статуялары, сүрөттөр жана ташка чегилген орнамент менен кооздолгон.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМИАН '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Афганстандын борбордук бөлүгүндөгү шаар. Бамиан провинциясынын административдик борбору. Калкы 125 миң (2005). Баба кырка тоосунун түндүк этегинде, Бамиан дарыясынын (Кундуз дарыясынын алабы) боюнда, деңиз деңгээлинен 3000 ''м'' ден ашык бийиктикте, Кабул шаарынан 130 ''км'' түндүк-батышта жайгашкан. Биздин замандын I кылымынан белгилүү. Байыркы кытай жаз&amp;shy;маларында V кылымдан эскерилет. Арабдар жеңген&amp;shy;ге чейин (VII кылым) буддизмдин маанилүү борбору болгон. Шаарга жакын аскага оюлган будда монастырь комплекси (I''–''VIII кылымдар) сакталган. 2000ден ашык үңкүр (чиркөө, үжүрө, чогулуш бөлмөлөрү жана башкалар) тепкич жана өткөөлдөр аркы&amp;shy;луу байланышып, Будданын статуялары, сүрөттөр жана ташка чегилген орнамент менен кооздолгон.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАМИАН64.png | thumb | Будданын зор скульптуралык сүрөтүнүн бири.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАМИАН64.png | thumb | Будданын зор скульптуралык сүрөтүнүн бири.</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9C%D0%91%D0%A3%D0%9A&diff=80052&oldid=15963 2026-04-22T10:32:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:32, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМБУК '''(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ватbusа</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>дан өсүмдүктөр тукуму&amp;shy;ндагы  дайыма жашыл бир же көп жылдык өсүмдүк. Жыгачка айланган сөңгөгүнүн бийиктиги  35 ''м'' дей, муунактуу, жогору жагы бу&amp;shy;тактуу. Жалбырагы тасма сымал, ичке, жал&amp;shy;бырак сабы кыска. Топ гүлү шыпыргы, кош жы&amp;shy;ныстуу; мөмөсү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>данча. Бамбук  чанда (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10-12 </del>жыл&amp;shy;да) жыш гүлдөп, мөмө байлагандан кийин куу&amp;shy;райт. Өтө тез өсөт (суткасына 0,75 ''м).'' Анын 80дей түрү негизинен Чыгыш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Түштүк  Азияда өсөт. Көгүлтүр бамбук көбүнчө саябакта (паркта), бакта кооздук үчүн өстүрүлөт. Кадимки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>камыш бамбук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>баалуу курулуш материалы. Саза уруу&amp;shy;сунун бир нече түрү КМШ өлкөлөрүндө, Курил <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Сахалин аралдарында жапайы өсөт. Жаш өркүнү тамак-ашка кошулат. Индияда ж. б. бир катар өлкөлөрдө целлюлоза-кагаз өнөр жайына сырьё катары пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМБУК '''(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ваmbusа</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>дан өсүмдүктөр тукуму&amp;shy;ндагы  дайыма жашыл бир же көп жылдык өсүмдүк. Жыгачка айланган сөңгөгүнүн бийиктиги  35 ''м'' дей, муунактуу, жогору жагы бу&amp;shy;тактуу. Жалбырагы тасма сымал, ичке, жал&amp;shy;бырак сабы кыска. Топ гүлү шыпыргы, кош жы&amp;shy;ныстуу; мөмөсү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>данча. Бамбук  чанда (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10–12 </ins>жыл&amp;shy;да) жыш гүлдөп, мөмө байлагандан кийин куу&amp;shy;райт. Өтө тез өсөт (суткасына 0,75 ''м).'' Анын 80дей түрү негизинен Чыгыш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Түштүк  Азияда өсөт. Көгүлтүр бамбук көбүнчө саябакта (паркта), бакта кооздук үчүн өстүрүлөт. Кадимки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>камыш бамбук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>баалуу курулуш материалы. Саза уруу&amp;shy;сунун бир нече түрү КМШ өлкөлөрүндө, Курил <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Сахалин аралдарында жапайы өсөт. Жаш өркүнү тамак-ашка кошулат. Индияда ж. б. бир катар өлкөлөрдө целлюлоза-кагаз өнөр жайына сырьё катары пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%9E&diff=80051&oldid=15962 2026-04-22T10:29:08Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:29, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМАКО '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Мали Республикасынын борбор шаары. Өзүнчө административдик бирдикти (дистрикт) түзөт. Калкы 1,3 млн (2005). Нигер дарыясынын боюнда жайгаш&amp;shy;кан. Жолдор тоому. Атлантика океанындагы Дакар порту, Нигер дарыясындагы Куликоро дарыя порту <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>темир жол аркылуу байланышат. Ба&amp;shy;мако-Сену эл аралык аэропорту бар. Бамаконун азыр&amp;shy;кы аймагында 1-тургун жайлар 15-кылымда эле пайда болгон. 19-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ккылымдын </del>2-жарымына чейин малинке <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бамбара урууларынын өкүлдөрү отурук&amp;shy;ташкан анча чоң эмес кыштак, 1882-жыл фран&amp;shy;цуздар басып алгандан кийин Франциянын соода факториясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>таяныч пункту болгон. 1908-жылдан француздардын колониялык администрациясынын резиден&amp;shy;циясы. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1920-58</del>-жылдарда Франция Суданынын, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958- 60</del>-жылдарда Мали Федерациясынын, 1960-жылдан Мали Республикасынын борбору. Чоң мечит, псевдороман стилиндеги Жанна д’Арк собору (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1925-36</del>), кол өнөрчүлүк үйү (1932), борбордук базар, улуттук илимий <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>техникалык изилдөө борбору (1986), тропика өсүмдүктөрүн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>азык&amp;shy;түлүктү изилдөөчү агрономия (1962), Сахел (1977), офтальмология (1953) институттары, улуттук китепкана (1913), улуттук (1953), край таа&amp;shy;нуу музейлери бар. Ботаника <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>зоология бакта&amp;shy;ры уюшулган. Бамако <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>өлкөнүн ири өнөр жай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>соода борбору. Өнөр жайлуу зонасы шаардын чыгыш бөлүгүндө жайгашкан. Текстиль комбинаты, айыл чарба шай&amp;shy;мандар заводу, ширеңке <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>сигарета фабрикасы, та&amp;shy;мак-аш (тоңдурма кушкана, минералдык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жемиш сууларын куюучу завод), булгаары-бут ки&amp;shy;йим, фармацевтика, металл иштетүү өнөр жай&amp;shy;лары, ремонттоочу жайлар бар. Кол өнөрчүлүк (жыгачка <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>пил сөөгүнө оймо-чийме түшүрү&amp;shy;лөт, токуучулук, алтын, күмүш, булгаары иштетүү) өнүккөн. ГЭС бар. Бамакого жакын жердеги үңкүрдө неолит дооруна таандык аска бетинде&amp;shy;ги сүрөттөр сакталган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАМАКО''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Мали Республикасынын борбор шаары. Өзүнчө административдик бирдикти (дистрикт) түзөт. Калкы 1,3 млн (2005). Нигер дарыясынын боюнда жайгаш&amp;shy;кан. Жолдор тоому. Атлантика океанындагы Дакар порту, Нигер дарыясындагы Куликоро дарыя порту <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>темир жол аркылуу байланышат. Ба&amp;shy;мако-Сену эл аралык аэропорту бар. Бамаконун азыр&amp;shy;кы аймагында 1-тургун жайлар 15-кылымда эле пайда болгон. 19-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кылымдын </ins>2-жарымына чейин малинке <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бамбара урууларынын өкүлдөрү отурук&amp;shy;ташкан анча чоң эмес кыштак, 1882-жыл фран&amp;shy;цуздар басып алгандан кийин Франциянын соода факториясы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>таяныч пункту болгон. 1908-жылдан француздардын колониялык администрациясынын резиден&amp;shy;циясы. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1920–1958</ins>-жылдарда Франция Суданынын, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958–1960</ins>-жылдарда Мали Федерациясынын, 1960-жылдан Мали Республикасынын борбору. Чоң мечит, псевдороман стилиндеги Жанна д’Арк собору (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1925–1936</ins>), кол өнөрчүлүк үйү (1932), борбордук базар, улуттук илимий <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>техникалык изилдөө борбору (1986), тропика өсүмдүктөрүн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>азык&amp;shy; түлүктү изилдөөчү агрономия (1962), Сахел (1977), офтальмология (1953) институттары, улуттук китепкана (1913), улуттук (1953), край таа&amp;shy;нуу музейлери бар. Ботаника <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>зоология бакта&amp;shy;ры уюшулган. Бамако <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>өлкөнүн ири өнөр жай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>соода борбору. Өнөр жайлуу зонасы шаардын чыгыш бөлүгүндө жайгашкан. Текстиль комбинаты, айыл чарба шай&amp;shy;мандар заводу, ширеңке <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>сигарета фабрикасы, та&amp;shy;мак-аш (тоңдурма кушкана, минералдык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жемиш сууларын куюучу завод), булгаары-бут ки&amp;shy;йим, фармацевтика, металл иштетүү өнөр жай&amp;shy;лары, ремонттоочу жайлар бар. Кол өнөрчүлүк (жыгачка <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>пил сөөгүнө оймо-чийме түшүрү&amp;shy;лөт, токуучулук, алтын, күмүш, булгаары иштетүү) өнүккөн. ГЭС бар. Бамакого жакын жердеги үңкүрдө неолит дооруна таандык аска бетинде&amp;shy;ги сүрөттөр сакталган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AF%D0%9D_%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%90%D0%B9%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87&diff=80050&oldid=15961 2026-04-22T10:21:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:21, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЯН <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Григорий Айказович</del>''' (1928-жылы туулган, Азер&amp;shy;байжан, Шамхор району, Барум айылы) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>агроном, айыл чарба илимдеринин  доктору (1983), профессор (1988). КРдин илимине эмгек сиңирген ишмер (1998). Азер&amp;shy;байжан айыл чарба институтун  (1948), Бүткүл союздук тоют илим изилдөө  институтунун аспирантурасын бүтүргөн (1952). Азербайжан ИАнын Мир-Башкир тажрыйба станциясында (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1953-56</del>), Азербайжан дыйкан&amp;shy;чылык ИИИде илимий  кызматкер (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1956-65</del>), 1965- жылдан Кыргызстан мал чарба <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ветеринария ИИИде, 1995-жылдан Кыргыз мал чарба, ветеринария <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>тоют ИИИде бөлүм башчы. Өсүмдүк өстүрүүчүлүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>шалбаачылык боюнча адис. 200дөн ашык илимий эмгектин, анын  ичинде  5 монография, 4 ой&amp;shy;лоп табуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>1 патенттин автору.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЯН''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Григорий Айказович </ins>(1928-жылы туулган, Азер&amp;shy;байжан, Шамхор району, Барум айылы) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>агроном, айыл чарба илимдеринин  доктору (1983), профессор (1988). КРдин илимине эмгек сиңирген ишмер (1998). Азер&amp;shy;байжан айыл чарба институтун  (1948), Бүткүл союздук тоют илим изилдөө  институтунун аспирантурасын бүтүргөн (1952). Азербайжан ИАнын Мир-Башкир тажрыйба станциясында (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1953–1956</ins>), Азербайжан дыйкан&amp;shy;чылык ИИИде илимий  кызматкер (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1956–1965</ins>), 1965- жылдан Кыргызстан мал чарба <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ветеринария ИИИде, 1995-жылдан Кыргыз мал чарба, ветеринария <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>тоют ИИИде бөлүм башчы. Өсүмдүк өстүрүүчүлүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>шалбаачылык боюнча адис. 200дөн ашык илимий эмгектин, анын  ичинде  5 монография, 4 ой&amp;shy;лоп табуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>1 патенттин автору.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt;Эмг.: Прутняк и его культура в Киргизии. Ф., 1972; Кормовые растения Киргизии и их возделывание при освоении пустынь, полупустынь и степей. Ф., 1978; Культурные пастбища для овец. М., 1980.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;br&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>Эмг.: Прутняк и его культура в Киргизии. Ф., 1972; Кормовые растения Киргизии и их возделывание при освоении пустынь, полупустынь и степей. Ф., 1978; Культурные пастбища для овец. М., 1980.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AE%D0%A1%D0%A2%D0%A0%D0%90%D0%94%D0%90&diff=80049&oldid=17498 2026-04-22T10:19:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:19, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЮСТРАДА '''(французча <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаіизігайе</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>тепкич, балкон, терраса, чатырдын четтерин чакан бийик&amp;shy;тиктеги балясиналар менен тосуу. Классикалык архитектурада балюстраданы көп учурда четтери бириктири&amp;shy;лип, бийиктиги боюнча тең, тегиз узундуктагы төрт кырдуу устунчалар түзөт, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. </del>''Парапет''.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЮСТРАДА '''(французча <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">balustrade</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–  </ins>тепкич, балкон, терраса, чатырдын четтерин чакан бийик&amp;shy;тиктеги балясиналар менен тосуу. Классикалык архитектурада балюстраданы көп учурда четтери бириктири&amp;shy;лип, бийиктиги боюнча тең, тегиз узундуктагы төрт кырдуу устунчалар түзөт, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара:  </ins>''Парапет''.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Балюстр.jpg|left|thumb|290x290px|Жыгач балюстрада]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Балюстр.jpg|left|thumb|290x290px|Жыгач балюстрада]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Таш.jpg|center|thumb|463x463px|Таш балюстрада]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Таш.jpg|center|thumb|463x463px|Таш балюстрада]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%A6%D0%95%D0%A0%D0%9E%D0%92%D0%98%D0%A7&diff=80048&oldid=15960 2026-04-22T10:15:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:15, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЦЕРОВИЧ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Лешек</del>''' (1947-жылы туулган) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>польша&amp;shy;лык экономист <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>мамлекеттик ишмер. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1989-92</del>-жылдарда Польшанын финансы министри. Анын демил&amp;shy;геси <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Польшада рынок экономикасын түзүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">б-ча </del>реформалар жүргүзүлгөн. Реформалар эркин соода жүргүзүү, валюта алмаштыруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бааларды либералдаштыруу чараларын камты&amp;shy;ган. Анын жүрүшүндө келип чыккан баалардын кескин жогорулашы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>инфляция поляк элинин абалын оорлоткон. 1992-жылы Польшанын президенти Лех ''Валенса'' өз өкмөтүнүн популяр&amp;shy;дуулугун сактап калуу үчүн аны отставкага ке&amp;shy;тирүүгө аргасыз болгон. Ага карабастан Бальцерович баш&amp;shy;таган реформалар оң натыйжаларды берип, өлкөнүн экономикасы өнүгө баштаган. Рынок экономикасына өтүүнүн польшалык үлгүсү дүй&amp;shy;нөлүк коомчулук тарабынан таанылган. Экономиканы реформалоонун мындай жолу кийин «шок терапиясы» деген атка ээ болгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЦЕРОВИЧ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Лешек </ins>(1947-жылы туулган) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>польша&amp;shy;лык экономист <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>мамлекеттик ишмер. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1989–1992</ins>-жылдарда Польшанын финансы министри. Анын демил&amp;shy;геси <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Польшада рынок экономикасын түзүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">боюнча </ins>реформалар жүргүзүлгөн. Реформалар эркин соода жүргүзүү, валюта алмаштыруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бааларды либералдаштыруу чараларын камты&amp;shy;ган. Анын жүрүшүндө келип чыккан баалардын кескин жогорулашы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>инфляция поляк элинин абалын оорлоткон. 1992-жылы Польшанын президенти Лех ''Валенса'' өз өкмөтүнүн популяр&amp;shy;дуулугун сактап калуу үчүн аны отставкага ке&amp;shy;тирүүгө аргасыз болгон. Ага карабастан Бальцерович баш&amp;shy;таган реформалар оң натыйжаларды берип, өлкөнүн экономикасы өнүгө баштаган. Рынок экономикасына өтүүнүн польшалык үлгүсү дүй&amp;shy;нөлүк коомчулук тарабынан таанылган. Экономиканы реформалоонун мындай жолу кийин «шок терапиясы» деген атка ээ болгон. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%A4%D0%A3%D0%A0_%D0%94%D0%95%D0%9A%D0%9B%D0%90%D0%A0%D0%90%D0%A6%D0%98%D0%AF%D0%A1%D0%AB&diff=80047&oldid=15958 2026-04-22T10:12:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:12, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬФУР ДЕКЛАРАЦИЯСЫ '''(1917) Улуу Бри&amp;shy;таниянын тышкы иштер министри Ж. Бальфурдун ысмынан аталган. Анда Улуу Британиянын өкмөтү Палестинада «еврей элинин улуттук очогун» түзүүгө жардам берүүгө даяр экендигин билдирген. Кийин бул декларация Франция <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>АКШ тарабынан таанылып, Севр тынчтык келишиминин шарттарына киргизил&amp;shy;ген. Биринчи дүйнөлүк согуштун жыйынтыгын&amp;shy;да Палестинаны башкарууга мандат алуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>Британия Бальфур декларациясын ишке ашырууга <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Палестинага башка өлкөлөрдөн еврей калкынын келүү&amp;shy;сүн колдоого аракеттенген. Бул аракет Палестина аймагында Израиль мамлекетинин түзүлү&amp;shy;шү (1948) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>аяктады. Бирок бул декларация палестиналык арабдардын нааразылыгын пайда кылып, еврейлер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>арабдардын ортосунда кагылышууларга алып келген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бүгүнкү күнгө чейин чечилбей келаткан араб-израиль чыр-ча&amp;shy;тактарына негиз салган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬФУР ДЕКЛАРАЦИЯСЫ '''(1917) Улуу Бри&amp;shy;таниянын тышкы иштер министри Ж. Бальфурдун ысмынан аталган. Анда Улуу Британиянын өкмөтү Палестинада «еврей элинин улуттук очогун» түзүүгө жардам берүүгө даяр экендигин билдирген. Кийин бул декларация Франция <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>АКШ тарабынан таанылып, Севр тынчтык келишиминин шарттарына киргизил&amp;shy;ген. Биринчи дүйнөлүк согуштун жыйынтыгын&amp;shy;да Палестинаны башкарууга мандат алуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>Британия Бальфур декларациясын ишке ашырууга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Палестинага башка өлкөлөрдөн еврей калкынын келүү&amp;shy;сүн колдоого аракеттенген. Бул аракет Палестина аймагында Израиль мамлекетинин түзүлү&amp;shy;шү (1948) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>аяктады. Бирок бул декларация палестиналык арабдардын нааразылыгын пайда кылып, еврейлер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>арабдардын ортосунда кагылышууларга алып келген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бүгүнкү күнгө чейин чечилбей келаткан араб-израиль чыр-ча&amp;shy;тактарына негиз салган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%95%D0%9E%D0%A2%D0%95%D0%A0%D0%90%D0%9F%D0%98%D0%AF&diff=80046&oldid=17019 2026-04-22T10:09:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:09, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬНЕОТЕРАПИЯ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>табигый <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жасалма жол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>даярдалган минералдуу сууларды оору&amp;shy;луунун денесин чыңдоо максатында пайдалануу ыкмасы. Бальнеологияда минералдуу сууларга түшүү (ванна, душ, бассейн, туздуу көл ж. б.) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ичүү, органдарды «сугаруу», оозду чайкоо, ингаляция, карын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ичегилерди жууш үчүн сунуш кылы&amp;shy;нат. Минералдуу суу ванналары жүрөк-кан та&amp;shy;мырдын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>нерв системасынын ишин, организм&amp;shy;деги зат алмашууну, ички бездердин иштешин жакшыртат. Жалпы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жергиликтүү ванна жүрөк-кан тамыр, муундардын, нерв системасынын, гинеко&amp;shy;логиялык ж. б. ооруларды дарылоо үчүн пайда&amp;shy;ланылат. Минералдуу сууну ичкенде ооз көңдө&amp;shy;йүнүн, карындын былжыр челинин рецепторло&amp;shy;руна түздөн-түз таасир этип, карын секрециясын нормалдаштырат. Минералдуу суулардын кээ бирлери өттүн пайда болушун <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>алардын боор&amp;shy;дон бөлүнүп чыгышын тездетип, организмде зат алмашууну жакшыртат. Бальнеотерапияны врач сунуш кылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬНЕОТЕРАПИЯ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>табигый <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жасалма жол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>даярдалган минералдуу сууларды оору&amp;shy;луунун денесин чыңдоо максатында пайдалануу ыкмасы. Бальнеологияда минералдуу сууларга түшүү (ванна, душ, бассейн, туздуу көл ж. б.) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ичүү, органдарды «сугаруу», оозду чайкоо, ингаляция, карын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ичегилерди жууш үчүн сунуш кылы&amp;shy;нат. Минералдуу суу ванналары жүрөк-кан та&amp;shy;мырдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>нерв системасынын ишин, организм&amp;shy;деги зат алмашууну, ички бездердин иштешин жакшыртат. Жалпы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жергиликтүү ванна жүрөк-кан тамыр, муундардын, нерв системасынын, гинеко&amp;shy;логиялык ж. б. ооруларды дарылоо үчүн пайда&amp;shy;ланылат. Минералдуу сууну ичкенде ооз көңдө&amp;shy;йүнүн, карындын былжыр челинин рецепторло&amp;shy;руна түздөн-түз таасир этип, карын секрециясын нормалдаштырат. Минералдуу суулардын кээ бирлери өттүн пайда болушун <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>алардын боор&amp;shy;дон бөлүнүп чыгышын тездетип, организмде зат алмашууну жакшыртат. Бальнеотерапияны врач сунуш кылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%9D%D0%95%D0%9E%D0%9B%D0%9E%D0%93%D0%98%D0%AF&diff=80045&oldid=17017 2026-04-22T10:00:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">10:00, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬНЕОЛОГИЯ '''(лат. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаlпеиm - </del>киринүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del> .''..логия) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>медицинанын'' минералдуу суулардын пайда болушун, физика-химиялык касиетин, ооруну дарылоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>алдын алуу максатында аларды колдонуу ыкмаларын изилдөөчү бөлүгү. Бальнеологиянын бальнеотехника, ''бальнеотерапия'' ж. б. тармак&amp;shy;тары бар. Минералдуу сууларда түрдүү туздар, газдар, радиоактивдүү ж. б. заттар болгондук&amp;shy;тан, алардын дарылык таасири ар түрдүү, ант&amp;shy;кени алардын дарылык касиети химиялык, температура&amp;shy;лык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>механикалык  факторлоруна байланыштуу болот. Минералдуу суулар ваннага, душ, бассейн&amp;shy;ге түшүү, ичүү, кээ бир органдарды «сугаруу», ооз, тишти чайкоо, ингаляция  ж. б. түрүндө колдонулат. Минералдуу суулар жүрөк-кан тамыр, нерв, боор, ичеги-карын, аялдын жы&amp;shy;ныс ооруларында, тери ооруларда кеңири пай&amp;shy;даланылат. Анткени, минералдуу суунун тааси&amp;shy;ринен кан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>лимфанын кыймылы тездейт, зат алмашуу күчөйт, ички бездердин иштеши, маңыз чыгаруусу жакшырат. Минералдуу суу&amp;shy;ну колдонуу врачтын көзөмөлүндө болушу зарыл. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬНЕОЛОГИЯ '''(лат. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bаlnеum – </ins>киринүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins> .''..логия) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>медицинанын'' минералдуу суулардын пайда болушун, физика-химиялык касиетин, ооруну дарылоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>алдын алуу максатында аларды колдонуу ыкмаларын изилдөөчү бөлүгү. Бальнеологиянын бальнеотехника, ''бальнеотерапия'' ж. б. тармак&amp;shy;тары бар. Минералдуу сууларда түрдүү туздар, газдар, радиоактивдүү ж. б. заттар болгондук&amp;shy;тан, алардын дарылык таасири ар түрдүү, ант&amp;shy;кени алардын дарылык касиети химиялык, температура&amp;shy;лык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>механикалык  факторлоруна байланыштуу болот. Минералдуу суулар ваннага, душ, бассейн&amp;shy;ге түшүү, ичүү, кээ бир органдарды «сугаруу», ооз, тишти чайкоо, ингаляция  ж. б. түрүндө колдонулат. Минералдуу суулар жүрөк-кан тамыр, нерв, боор, ичеги-карын, аялдын жы&amp;shy;ныс ооруларында, тери ооруларда кеңири пай&amp;shy;даланылат. Анткени, минералдуу суунун тааси&amp;shy;ринен кан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>лимфанын кыймылы тездейт, зат алмашуу күчөйт, ички бездердин иштеши, маңыз чыгаруусу жакшырат. Минералдуу суу&amp;shy;ну колдонуу врачтын көзөмөлүндө болушу зарыл. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%9A%D0%9C%D0%9E%D0%9B%D0%94%D0%9E%D0%95%D0%92%D0%90_%D0%A8%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%BE%D0%B1%D2%AF%D0%B1%D2%AF&diff=80044&oldid=79147 2026-04-22T09:51:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:51, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКМОЛДОЕВА''' Шайлообүбү Бородоевна <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>11. 03. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1950‑жылы  туулган</del>, Ысык‑Көл облусу, Ак‑Суу району, Маман айылы<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>– философия илимдеринин <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>доктору (1998). 1973‑жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Казак мамлекеттик  университетинин философия факультетин бүтүргөн. 1973–1978‑жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> КМДТИда</del>, 1979–1991‑жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КМУУда </del>философия кафедрасында улук окутуу­чу, доцент, 1991‑жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>культурология боюнча кафедра башчысы, 1992–1993‑жылдары  философия факультетинин де­каны, 1994–1996‑жылдары улук илимий  кызматкер, социо­логия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; культурология кафедрасында доцент болуп иштеген. Философия тарыхы, маданият­ таануу, манас таануу тармактары боюнча адис.&lt;br&gt;    Эмг.: Древне кыргызская модель мира (по мате­риалам эпоса «Манас») Б.,1996; Духовный мир древних кыргызов. Б., 1998.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АКМОЛДОЕВА''' Шайлообүбү Бородоевна <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>11. 03. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1950, [[СССР]], [[Кыргыз ССРи]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ысык‑Көл облусу<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ак‑Суу району<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Октябрь (азыркы [[</ins>Маман<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]) </ins>айылы<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>– философия илимдеринин доктору (1998<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">), Эл аралык Айтматов Академиясынын академиги (1994), [[Кыргыз Республикасы]]нын билим берүүсүнө эмгек сиңирген кызматкер (2018</ins>). 1973‑жылы Казак мамлекеттик  университетинин философия факультетин бүтүргөн. 1973–1978‑жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыз Мамлекеттик Дене Тарбия институтунда</ins>, 1979–1991‑жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыз Мамлекеттик Улуттук университетинде </ins>философия кафедрасында улук окутуу­чу, доцент, 1991‑жылы культурология боюнча кафедра башчысы, 1992–1993‑жылдары  философия факультетинин де­каны, 1994–1996‑жылдары улук илимий  кызматкер, социо­логия &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; культурология кафедрасында доцент<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. 1996–2010-жылдары И. Арабаев атындагы Кыргыз Мамлекеттик университетинин Илим-изилдөө институтунун директору, Б. Н. Ельцин атындагы Кыргыз-Россия Славян университетинин адабияттын тарыхы жана теориясы кафедрасынын профессору </ins>болуп иштеген. Философия тарыхы, маданият­ таануу, манас таануу тармактары боюнча адис.&lt;br&gt;    Эмг.: Древне кыргызская модель мира (по мате­риалам эпоса «Манас») Б.,1996; Духовный мир древних кыргызов. Б., 1998.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%97%D0%90%D0%9C%D0%94%D0%9E%D0%9E&diff=80043&oldid=15804 2026-04-22T09:49:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:49, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАМДОО '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>түрдүү чиритпөөчү заттарды куюу менен өлүктү бузулуудан сактоо. Бальзамдоо үчүн дене ткандарына антисептик жана консервалоочу эрит&amp;shy;мелер, көбүнчө формалин (байыркы заманда ''бальзамдар,'' аталышы ошондон) сиңирилет. Алар чиритүүчү микробдордун тиричилигине тоскоол кылат. Бальзамдоо окутуу, илимий, соттук-медициналык, ошондой эле көрүнүктүү адамдардын денесин сактоо максатында жүргүзүлөт. Бальзамдоо  байыркы замандан бери белгилүү. Айрыкча Байыркы Египетте кеңири таралган. Орус окумуштуулары В.П.Воробьев, Б. И. Збарский иштеп чыккан ыкма боюнча 1924-жылы  В. И. ''Лениндин'' денеси бальзамдалган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАМДОО '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>түрдүү чиритпөөчү заттарды куюу менен өлүктү бузулуудан сактоо. Бальзамдоо үчүн дене ткандарына антисептик жана консервалоочу эрит&amp;shy;мелер, көбүнчө формалин (байыркы заманда ''бальзамдар,'' аталышы ошондон) сиңирилет. Алар чиритүүчү микробдордун тиричилигине тоскоол кылат. Бальзамдоо окутуу, илимий, соттук-медициналык, ошондой эле көрүнүктүү адамдардын денесин сактоо максатында жүргүзүлөт. Бальзамдоо  байыркы замандан бери белгилүү. Айрыкча Байыркы Египетте кеңири таралган. Орус окумуштуулары В. П. Воробьев, Б. И. Збарский иштеп чыккан ыкма боюнча 1924-жылы  В. И. ''Лениндин'' денеси бальзамдалган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%97%D0%90%D0%9C%D0%94%D0%90%D0%A0&diff=80042&oldid=15957 2026-04-22T09:48:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:48, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАМДАР '''(гр. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ьаlsаmоп - </del>жыттуу ча&amp;shy;йыр) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>өсүмдүктөн алынган органикалык бирикмелердин аралашмасы. Негизинен монотерпендүү учма би&amp;shy;рикмелерден (эфир майларынан), чайыр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>анда эрүүчү жыпар жыттуу бирикмелерден (ванилин, бензой кислотасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>алардын татаал эфир&amp;shy;лери, альдегиддер, кетондор, спирттер) турат. Сууда иш жүзүндө эрибейт, органикалык эриткичте эрийт. Бальзамдар  өзгөчө жыттуу, өткүр, даамы ачуу, илээшме суюктук; абада эфир майларынын бууланышы&amp;shy;на <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>окистенишине жараша катууланат. Тропик <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>субтропикте, чанда түндүк  же мелүүн ал&amp;shy;какта өсүүчү жыгач өсүмдүктөрдө пайда болот. Ал кадимки зат алмашуу продуктусу катары же сөңгөк жабыркаганда бөлүнүп чыгат. Негизинен кабыктын клетка аралык боштугунда, кээде жалбыракта <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жаш жыгачта чогулат. Бальзамдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>канифолду, лак ж. б. даярдоо үчүн сырье; парфюмерияда, косметикада <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>дары заттарды алууда колдонулат. Ийне жалбырактуу да&amp;shy;рактардан алынат. Жасалма бальзамдар эфир майларынын спирттеги эритмеси, чөптөрдүн тундурма&amp;shy;сы болуп эсептелет. Табигый бальзамдын  аналогу син&amp;shy;тезделип алынган, мисалы, поливинилбутил эфи&amp;shy;ри (винилин) же Шостаковский бальзамы жа&amp;shy;раатты дарылоодо пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАМДАР '''(гр. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">bẚlsаmоп – </ins>жыттуу ча&amp;shy;йыр) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>өсүмдүктөн алынган органикалык бирикмелердин аралашмасы. Негизинен монотерпендүү учма би&amp;shy;рикмелерден (эфир майларынан), чайыр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>анда эрүүчү жыпар жыттуу бирикмелерден (ванилин, бензой кислотасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>алардын татаал эфир&amp;shy;лери, альдегиддер, кетондор, спирттер) турат. Сууда иш жүзүндө эрибейт, органикалык эриткичте эрийт. Бальзамдар  өзгөчө жыттуу, өткүр, даамы ачуу, илээшме суюктук; абада эфир майларынын бууланышы&amp;shy;на <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>окистенишине жараша катууланат. Тропик <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>субтропикте, чанда түндүк  же мелүүн ал&amp;shy;какта өсүүчү жыгач өсүмдүктөрдө пайда болот. Ал кадимки зат алмашуу продуктусу катары же сөңгөк жабыркаганда бөлүнүп чыгат. Негизинен кабыктын клетка аралык боштугунда, кээде жалбыракта <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жаш жыгачта чогулат. Бальзамдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>канифолду, лак ж. б. даярдоо үчүн сырье; парфюмерияда, косметикада <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>дары заттарды алууда колдонулат. Ийне жалбырактуу да&amp;shy;рактардан алынат. Жасалма бальзамдар эфир майларынын спирттеги эритмеси, чөптөрдүн тундурма&amp;shy;сы болуп эсептелет. Табигый бальзамдын  аналогу син&amp;shy;тезделип алынган, мисалы, поливинилбутил эфи&amp;shy;ри (винилин) же Шостаковский бальзамы жа&amp;shy;раатты дарылоодо пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AC%D0%97%D0%90%D0%9A&diff=80041&oldid=15950 2026-04-22T09:39:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:39, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАК <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Оноре де</del>''' (20. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>. 1799, Тур <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>18. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>.1850, Париж) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>француз жазуучусу. Вандом кол&amp;shy;лежинде, Парижде укук таануу мектебинде оку&amp;shy;ган. Жаш кезинде философияга өтө кызыккан. Француз агартуучуларынын материализми Бальзакка күчтүү таасирин тийгизген. Саясий көз карашы боюнча ал легити&amp;shy;мист болгон. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1822-25</del>-жылдарда түрдүү псевдонимдер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>8 роман жарыялаган. «Чиги&amp;shy;рим булгаары» (1830) рома&amp;shy;нын чыгармачылык ишинин баш&amp;shy;талышы деп санаган. 1829- жылдан жалпы мазмуну, каармандары бири-бири <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>байланышкан 90 чыгармадан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>роман, аңгемеден турган «Адам комедиясы» эпопеясын жаза баштаган, анын ичинде ро&amp;shy;мандары: «Белгисиз шедевр» (1831), «Евгения Гранде» (1833), «Горио ата» (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1834-35</del>), «Цезарь Биротто» (1837), «Унутулган кыялдар» (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1837-</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЬЗАК''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Оноре де </ins>(20. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">05</ins>. 1799, Тур <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>18. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">08</ins>.1850, Париж) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>француз жазуучусу. Вандом кол&amp;shy;лежинде, Парижде укук таануу мектебинде оку&amp;shy;ган. Жаш кезинде философияга өтө кызыккан. Француз агартуучуларынын материализми Бальзакка күчтүү таасирин тийгизген. Саясий көз карашы боюнча ал легити&amp;shy;мист болгон. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1822–1825</ins>-жылдарда түрдүү псевдонимдер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>8 роман жарыялаган. «Чиги&amp;shy;рим булгаары» (1830) рома&amp;shy;нын чыгармачылык ишинин баш&amp;shy;талышы деп санаган. 1829- жылдан жалпы мазмуну, каармандары бири-бири <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>байланышкан 90 чыгармадан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>роман, аңгемеден турган «Адам комедиясы» эпопеясын жаза баштаган, анын ичинде ро&amp;shy;мандары: «Белгисиз шедевр» (1831), «Евгения Гранде» (1833), «Горио ата» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1834–1835</ins>), «Цезарь Биротто» (1837), «Унутулган кыялдар» (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1837–</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЬЗАК63.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЬЗАК63.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">43</del>), «Кузина Бетта» (1846). Бул эпопеясында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1816-46</del>-жылдарда француз коомун кеңири камтып, анын карама-каршылыктарын, саясий, экономикалык, моралдык турум-турпатын, адеп-ахлакты реа&amp;shy;листтик мүнөздө ачып берген. Жеке адамдын коом <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>тарыхка багынычтуулугу, коомдун өкүлдөрүнүн идеалдары, жашоо принциптери «Гобсек» (1830), «Нусингендин банк үйү» (1838), «Дыйкандар» (1844) өңдүү ири чыгармаларында ашкереленген, ал түрдүү мүнөздөгү классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясын түзгөн. «Бальзак француздарды 5 миң кишиге көбөйттү» деген афоризм да ушундан улам чыккан. Анын чыгармалары дүйнөлүк көркөм өнүгүшкө зор таа&amp;shy;сир тийгизген. Мисалы, А. С. Пушкин, В. Г. Белинский, А. И. Герцен, И. А. Тургенев, Л. Н. Толстой, айрыкча Ф. М. Достоевский <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>М. Горький анын чыгармачылык мектебинен өткөн. Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1843</ins>), «Кузина Бетта» (1846). Бул эпопеясында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1816–1846</ins>-жылдарда француз коомун кеңири камтып, анын карама-каршылыктарын, саясий, экономикалык, моралдык турум-турпатын, адеп-ахлакты реа&amp;shy;листтик мүнөздө ачып берген. Жеке адамдын коом <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>тарыхка багынычтуулугу, коомдун өкүлдөрүнүн идеалдары, жашоо принциптери «Гобсек» (1830), «Нусингендин банк үйү» (1838), «Дыйкандар» (1844) өңдүү ири чыгармаларында ашкереленген, ал түрдүү мүнөздөгү классикалык образдардын бүтүндөй бир галереясын түзгөн. «Бальзак француздарды 5 миң кишиге көбөйттү» деген афоризм да ушундан улам чыккан. Анын чыгармалары дүйнөлүк көркөм өнүгүшкө зор таа&amp;shy;сир тийгизген. Мисалы, А. С. Пушкин, В. Г. Белинский, А. И. Герцен, И. А. Тургенев, Л. Н. Толстой, айрыкча Ф. М. Достоевский <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>М. Горький анын чыгармачылык мектебинен өткөн. Айрым чыгармалары кыргыз тилине которулган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%A8&diff=80040&oldid=28239 2026-04-22T09:33:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:33, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Балыш.jpg|thumb|280x280px|<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>БАЛЫШ. 1960''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–</del>''970-жылдар. Кыргызстан, Ош.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Балыш.jpg|thumb|280x280px|БАЛЫШ. 1960''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–1</ins>''970-жылдар. Кыргызстан, Ош.]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫШ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>саймаланып жана куралып жасалган асем буюм, жаздык. Ал башка жаздалып, артка жөлөнгөнгө колдонулат. Балышка көбүнчө «илме дос», саймасынын «тогуз төбөлөө», «айкеште» түрү салынат, ал эми курактын «кунаба курак», «айырма курак», «бөрү көз курак», «турна ку&amp;shy;рак» жана башка түрлөрү балыштын көркүн ого бетер ачат.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫШ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>саймаланып жана куралып жасалган асем буюм, жаздык. Ал башка жаздалып, артка жөлөнгөнгө колдонулат. Балышка көбүнчө «илме дос», саймасынын «тогуз төбөлөө», «айкеште» түрү салынат, ал эми курактын «кунаба курак», «айырма курак», «бөрү көз курак», «турна ку&amp;shy;рак» жана башка түрлөрү балыштын көркүн ого бетер ачат.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫШ62.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫШ62.png | thumb | none]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%A0%D0%9B%D0%90%D0%A0&diff=80039&oldid=15948 2026-04-22T09:27:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:27, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫРЛАР '''(Аlgае) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>көбүнчө сууда өсүүчү, хлорофилл ж-а пигменттери бар автотрофтуу, жө&amp;shy;нөкөй түзүлүштүү өсүмдүктөр. Аларда негизги   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫРЛАР '''(Аlgае) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>көбүнчө сууда өсүүчү, хлорофилл ж-а пигменттери бар автотрофтуу, жө&amp;shy;нөкөй түзүлүштүү өсүмдүктөр. Аларда негизги   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫРЛАР61.png | thumb | Балырлар: 1 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>та&amp;shy;рамдуу филлофора; 2 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>ульва; 3 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- кант</del>&amp;shy;туу ламинария; 4 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>саргассум; 5 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- ка</del>&amp;shy;димки хара.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫРЛАР61.png | thumb | Балырлар: 1 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>та&amp;shy;рамдуу филлофора; 2 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>ульва; 3 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–кант</ins>&amp;shy;туу ламинария; 4 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>саргассум; 5 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–ка</ins>&amp;shy;димки хара.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>вегетация органдары (жалбырак, сабак, тамыр) болбойт. Денеси таллом деп аталат. Микроскоп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>гана көрүнгөн түрлөрү, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40-50 </del>''м'' ге жеткендери да бар. Алар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>бир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>көп клетка&amp;shy;луу, клеткасыз, ошондой эле жөнөкөй жипче же пла&amp;shy;стинкалардан турган татаал түзүлүштүү өсүм&amp;shy;дүктөр. Океан, деңиз, көл, агын сууларда 50 миңге, Кыргызстанда 1 миңге жакын түрү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>хара, диатом ж. б. бар. Айрым түрлөрү нымдуу топу&amp;shy;ракта да кездешет. Алар жыныстык, жыныс&amp;shy;сыз, вегетативдик жол <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>көбөйөт. Өз дене&amp;shy;синде органикалык заттарды пайда кылып, көмүр кыч&amp;shy;кыл газын бөлүп чыгарат. Балык ж. б. суу жа&amp;shy;ныбарларына тоют, ошондой эле жер семирткич катары колдонулат. Көпчүлүгүнөн йод, калий туз&amp;shy;дары, целлюлоза, спирт, уксус кислотасы ж. б. алы&amp;shy;нат. Айрымдары тамак катары да пайдала&amp;shy;нылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>вегетация органдары (жалбырак, сабак, тамыр) болбойт. Денеси таллом деп аталат. Микроскоп <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>гана көрүнгөн түрлөрү, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40–50 </ins>''м'' ге жеткендери да бар. Алар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>бир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>көп клетка&amp;shy;луу, клеткасыз, ошондой эле жөнөкөй жипче же пла&amp;shy;стинкалардан турган татаал түзүлүштүү өсүм&amp;shy;дүктөр. Океан, деңиз, көл, агын сууларда 50 миңге, Кыргызстанда 1 миңге жакын түрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>хара, диатом ж. б. бар. Айрым түрлөрү нымдуу топу&amp;shy;ракта да кездешет. Алар жыныстык, жыныс&amp;shy;сыз, вегетативдик жол <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>көбөйөт. Өз дене&amp;shy;синде органикалык заттарды пайда кылып, көмүр кыч&amp;shy;кыл газын бөлүп чыгарат. Балык ж. б. суу жа&amp;shy;ныбарларына тоют, ошондой эле жер семирткич катары колдонулат. Көпчүлүгүнөн йод, калий туз&amp;shy;дары, целлюлоза, спирт, уксус кислотасы ж. б. алы&amp;shy;нат. Айрымдары тамак катары да пайдала&amp;shy;нылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A%D0%A7%D0%AB_%D0%91%D0%A3%D0%9B%D0%A3%D2%A2%D0%A3&diff=80038&oldid=15947 2026-04-22T09:21:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:21, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКЧЫ БУЛУҢУ ''', К ө т м а л д ы б у л у ң у <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Ысык-Көлдүн батыш бөлүгүндөгү эң ири булуң. Чырпыкты кыштагынан меридиан боюнча кеткен 100 ''м'' изобата сызыгы булуңдун табигый чыгыш чеги болуп саналат. Узундугу 34 ''км'' ге чейин, эң кууш жери Тору-Айгыр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Туура-Суу жарым аралынын аралыгында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>13,5 ''км.'' Булуңду батышынан чек&amp;shy;теген Балыкчы түздүгү саздак келип, кумдук&amp;shy; чопо, шагыл таш тектеринен түзүлгөн; камыш&amp;shy;туу. Түндүгүндөгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>түштүгүндөгү аккумуля&amp;shy;циялык жээктеринде чычырканак өсөт. Жа&amp;shy;рым чөлдүү жээгиндеги Боз-Бармак тоосунун чыгыш капталынан, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1620-1640 </del>''м'' бийиктен көлдүн жогорку деңгээлинин издери байкалат. Боз-Бар&amp;shy;мактын чыгыш уландысы кенен сайроон түрүндө суу астында жатат (10 ''м'' изобата сызыгы жээк&amp;shy;тен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-5 </del>''км'' ге чейин жетет). Булуңга туруктуу суу куйбайт; мезгили <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>гана Тору-Айгыр <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Туура-Суу сайларынан суу акканы байкалат. Мурда Чүй дарыясынын ийилген жериндеги саздак нук аркылуу Ысык-Көлгө суу куюп турган деген илимий болжол бар (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. </del>''Бууган, Көтмалды, Ысык-Көл''). Көлдүн деңгээлинин төмөндөшүнөн булуңдун аянты да кичирейүүдө; 1957-жылдан 1984-жылга чейин булуңдун суусу тартылып, кургактыкка айланган жердин аянты 10 ''км'' &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ге жеткен. Булуңдун таманында суу астындагы эки өрөөн (нук) бар, алар мурда көлдүн деңгээли 110 ''м'' тереңдикте болгон мезгилде жаралгандыгы аныкталган. Өрөөндүн бири Көтмалды нугу&amp;shy;нун чатынан башталып, булуңдун чыгышында 90 ''м'' тереңдиктен бүтөт. Анын эң жазы жери 600 ''м,'' чуңкурдугу башталышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-6 </del>''м,'' орто бөлүгүндө 20 ''м'' дей. Көтмалдынын нугуна суу астындагы өрөөндүн уланып жатышына байла&amp;shy;ныштуу айрым илимпоздор аны Чүй дарыясынын мур&amp;shy;дагы нугу деп аныкташса, башкалары ал Ысык-Көлгө куйган өзүнчө суунун нугу деген пикирге келишүүдө. Экинчи өрөөн (нук) Туура-Суунун уландысы; ал 10 ''м'' тереңдиктен башталып, 120 ''м'' тереңдиктен бүтөт; туурасы 1,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0-1</del>,2 ''км,'' чуңкурлугу 40 ''м'' ге чейин. Булуңдун аймагы Ысык-Көл өрөөнүндөгү эң кургакчыл жер бол&amp;shy;гондуктан мында буулануу да кескин жогору (жылына 900 ''мм'' ден ашык). Балыкчы булуңуна саат жебе&amp;shy;синин багытына каршы аккан өзүнчө циклон&amp;shy;дук суу айлампасы мүнөздүү. Август-октябрь айларында батыштан соккон «улан» шамалынан кийин саат жебеси боюнча аккан антициклондук циркуляция агымы пайда болот; шамалдын таа&amp;shy;сиринен булуңдун деңгээли 30 ''см'' ге чейин өзгө&amp;shy;рүп (тартылуу, көтөрүлүү толкундары), шамал басылгандан кийин мезгил-мезгили <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>''сейши'' кубулушу байкалат. Булуңдун түбүндө (3540 ''м'' тереңдикте) негизинен «хара» балырлары өсөт. Бул балырлар чирип, күкүрттүү суу тек жыттанган автохтон кара баткагын пайда кылат. Баткактын запасы мол болгондуктан, да&amp;shy;рылоодо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>чарбада (жер семирткич катары) мааниси зор. Чабак, сазан, каңылтыр, ошондой эле жылтыр балыктары бар. Жээгинде Балыкчы шаары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кеме турак жайгашкан.&lt;br&gt;Ад.: Приозёрная зона озера Иссык-Куля. Ф., 1979.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКЧЫ БУЛУҢУ''', К ө т м а л д ы б у л у ң у <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Ысык-Көлдүн батыш бөлүгүндөгү эң ири булуң. Чырпыкты кыштагынан меридиан боюнча кеткен 100 ''м'' изобата сызыгы булуңдун табигый чыгыш чеги болуп саналат. Узундугу 34 ''км'' ге чейин, эң кууш жери Тору-Айгыр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Туура-Суу жарым аралынын аралыгында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>13,5 ''км.'' Булуңду батышынан чек&amp;shy;теген Балыкчы түздүгү саздак келип, кумдук&amp;shy; чопо, шагыл таш тектеринен түзүлгөн; камыш&amp;shy;туу. Түндүгүндөгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>түштүгүндөгү аккумуля&amp;shy;циялык жээктеринде чычырканак өсөт. Жа&amp;shy;рым чөлдүү жээгиндеги Боз-Бармак тоосунун чыгыш капталынан, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1620–1640 </ins>''м'' бийиктен көлдүн жогорку деңгээлинин издери байкалат. Боз-Бар&amp;shy;мактын чыгыш уландысы кенен сайроон түрүндө суу астында жатат (10 ''м'' изобата сызыгы жээк&amp;shy;тен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3–5 </ins>''км'' ге чейин жетет). Булуңга туруктуу суу куйбайт; мезгили <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>гана Тору-Айгыр <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Туура-Суу сайларынан суу акканы байкалат. Мурда Чүй дарыясынын ийилген жериндеги саздак нук аркылуу Ысык-Көлгө суу куюп турган деген илимий болжол бар (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара: </ins>''Бууган, Көтмалды, Ысык-Көл''). Көлдүн деңгээлинин төмөндөшүнөн булуңдун аянты да кичирейүүдө; 1957-жылдан 1984-жылга чейин булуңдун суусу тартылып, кургактыкка айланган жердин аянты 10 ''км'' &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;ге жеткен. Булуңдун таманында суу астындагы эки өрөөн (нук) бар, алар мурда көлдүн деңгээли 110 ''м'' тереңдикте болгон мезгилде жаралгандыгы аныкталган. Өрөөндүн бири Көтмалды нугу&amp;shy;нун чатынан башталып, булуңдун чыгышында 90 ''м'' тереңдиктен бүтөт. Анын эң жазы жери 600 ''м,'' чуңкурдугу башталышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5–6 </ins>''м,'' орто бөлүгүндө 20 ''м'' дей. Көтмалдынын нугуна суу астындагы өрөөндүн уланып жатышына байла&amp;shy;ныштуу айрым илимпоздор аны Чүй дарыясынын мур&amp;shy;дагы нугу деп аныкташса, башкалары ал Ысык-Көлгө куйган өзүнчө суунун нугу деген пикирге келишүүдө. Экинчи өрөөн (нук) Туура-Суунун уландысы; ал 10 ''м'' тереңдиктен башталып, 120 ''м'' тереңдиктен бүтөт; туурасы 1,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">0–1</ins>,2 ''км,'' чуңкурлугу 40 ''м'' ге чейин. Булуңдун аймагы Ысык-Көл өрөөнүндөгү эң кургакчыл жер бол&amp;shy;гондуктан мында буулануу да кескин жогору (жылына 900 ''мм'' ден ашык). Балыкчы булуңуна саат жебе&amp;shy;синин багытына каршы аккан өзүнчө циклон&amp;shy;дук суу айлампасы мүнөздүү. Август-октябрь айларында батыштан соккон «улан» шамалынан кийин саат жебеси боюнча аккан антициклондук циркуляция агымы пайда болот; шамалдын таа&amp;shy;сиринен булуңдун деңгээли 30 ''см'' ге чейин өзгө&amp;shy;рүп (тартылуу, көтөрүлүү толкундары), шамал басылгандан кийин мезгил-мезгили <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>''сейши'' кубулушу байкалат. Булуңдун түбүндө (3540 ''м'' тереңдикте) негизинен «хара» балырлары өсөт. Бул балырлар чирип, күкүрттүү суу тек жыттанган автохтон кара баткагын пайда кылат. Баткактын запасы мол болгондуктан, да&amp;shy;рылоодо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>чарбада (жер семирткич катары) мааниси зор. Чабак, сазан, каңылтыр, ошондой эле жылтыр балыктары бар. Жээгинде Балыкчы шаары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кеме турак жайгашкан.&lt;br&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </ins>Ад.: Приозёрная зона озера Иссык-Куля. Ф., 1979.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;С. Өмурзаков.&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;С. Өмурзаков.&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A%D0%A7%D0%AB&diff=80037&oldid=15946 2026-04-22T09:12:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">09:12, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКЧЫ '''(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1954-89</del>-жылдарда Р ы б а ч ь е, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1989- 92</del>-жылдарда Ы с ы к <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>К ө л, 1992-жылдан адепки аты Балыкчы кайтарылган) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Ысык-Көл облусундагы шаар. Ысык-Көлдүн батыш жээгинде, деңиз деңгээлинен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1620-1640 </del>''м'' бийиктикте жайгашкан. Республи&amp;shy;канын борбору Бишкек шаарынан 175 ''км'' чыгыш тарапта. Калкы 41,3 миң (2005). Шаар Ысык-Көлдүн жээгин бойлой 12 ''км'' ге созулуп жатат. Климаты континенттик, кургак. Январдын орточо температурасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-4&lt;sup&gt;е&lt;/sup&gt;С</del>...<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-6'’С</del>, жайы ысык, июлдун орточо температурасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20'С</del>. Жылдык жаан-чачын өтө аз (115 ''мм'') түшүп, кышында кар жатпайт. «Улан» шамалы жылына орто эсеп <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н 20-60 </del>күндөй, айрым жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40-100 </del>күнгө чейин созулуп, ылдамдыгы 40 ''м/сек'' га жетет. Калкы көп улут&amp;shy;туу: кыргыз, орус, украин, казак, уйгур, татар, дуңган, өзбек ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Ири ишканалары: «Ысык-Көл дан азык», «Ал&amp;shy;тын дан», «Каухар таш», «Ынтымак», «Калем&amp;shy;гер», «Көк-Ойрок» акционердик коомдору. «Ак&amp;shy; кеме» акционердик коому Кыргызстандагы суу транспорту үчүн кемелерди куруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>оңдоо боюнча жалгыз ишкана. Шаар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>автомобиль, темир жол, суу жолдор тоому. Балыкчы аркылуу Бишкек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Нарын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Торугарт, Бишкек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Каракол (Күнгөй <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Тескей аркылуу) мамлекеттик маанидеги автомобиль жолдору өтөт. Луговой <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Бишкек <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Балыкчы темир жолунун аяккы пункту. Нефть базасы иштейт. Ал Ысык-Көл, Нарын облустарын күйүүчү-майлоочу май <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>камсыз кылат. «Кум&amp;shy;төр Оперейтинг Компани» ишканасын күйүүчү&amp;shy;-майлоочу май <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>камсыз кылуучу жаңы нефть базасы курулган. Көл аркылуу оор жүк ташуу кыскарган. Негизинен көлгө зыян келтирбеген жүктөр ташылат. Шаарда ири кампа, базалар да иштейт. Балыкчы социалдык-экономикалык институту (менчик), тогуз орто, башталгыч, спорт, музыкалык мектептер, бала бакча, үй-бүлөлүк тарбиялык борбор, мектепке чейинки пилоттук мекеме, кесиптик-техникалык окуу жайы, техникум, коллеж, 13 китепкана, 6 клуб бар. Шаардык оорукана, үй-бүлөлүк медицина борбору, тиш поликлиникасы, санитария-эпидемиологиялык станция, 3 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу иштейт.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКЧЫ '''(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1954–1989</ins>-жылдарда Р ы б а ч ь е, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1989–1992</ins>-жылдарда Ы с ы к <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>К ө л, 1992-жылдан адепки аты Балыкчы кайтарылган) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Ысык-Көл облусундагы шаар. Ысык-Көлдүн батыш жээгинде, деңиз деңгээлинен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1620–1640 </ins>''м'' бийиктикте жайгашкан. Республи&amp;shy;канын борбору Бишкек шаарынан 175 ''км'' чыгыш тарапта. Калкы 41,3 миң (2005). Шаар Ысык-Көлдүн жээгин бойлой 12 ''км'' ге созулуп жатат. Климаты континенттик, кургак. Январдын орточо температурасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> –4°С</ins>...<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–6°С</ins>, жайы ысык, июлдун орточо температурасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">20°С</ins>. Жылдык жаан-чачын өтө аз (115 ''мм'') түшүп, кышында кар жатпайт. «Улан» шамалы жылына орто эсеп <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен 20–60 </ins>күндөй, айрым жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">40–100 </ins>күнгө чейин созулуп, ылдамдыгы 40 ''м/сек'' га жетет. Калкы көп улут&amp;shy;туу: кыргыз, орус, украин, казак, уйгур, татар, дуңган, өзбек ж. б. улут өкүлдөрү да жашайт. Ири ишканалары: «Ысык-Көл дан азык», «Ал&amp;shy;тын дан», «Каухар таш», «Ынтымак», «Калем&amp;shy;гер», «Көк-Ойрок» акционердик коомдору. «Ак&amp;shy; кеме» акционердик коому Кыргызстандагы суу транспорту үчүн кемелерди куруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>оңдоо боюнча жалгыз ишкана. Шаар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>автомобиль, темир жол, суу жолдор тоому. Балыкчы аркылуу Бишкек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Нарын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Торугарт, Бишкек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Каракол (Күнгөй <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Тескей аркылуу) мамлекеттик маанидеги автомобиль жолдору өтөт. Луговой <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Бишкек <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Балыкчы темир жолунун аяккы пункту. Нефть базасы иштейт. Ал Ысык-Көл, Нарын облустарын күйүүчү-майлоочу май <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>камсыз кылат. «Кум&amp;shy;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-</ins>төр Оперейтинг Компани» ишканасын күйүүчү&amp;shy;-майлоочу май <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>камсыз кылуучу жаңы нефть базасы курулган. Көл аркылуу оор жүк ташуу кыскарган. Негизинен көлгө зыян келтирбеген жүктөр ташылат. Шаарда ири кампа, базалар да иштейт. Балыкчы социалдык-экономикалык институту (менчик), тогуз орто, башталгыч, спорт, музыкалык мектептер, бала бакча, үй-бүлөлүк тарбиялык борбор, мектепке чейинки пилоттук мекеме, кесиптик-техникалык окуу жайы, техникум, коллеж, 13 китепкана, 6 клуб бар. Шаардык оорукана, үй-бүлөлүк медицина борбору, тиш поликлиникасы, санитария-эпидемиологиялык станция, 3 үй-бүлөлүк дарыгерлер тобу иштейт.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;К. Кулназарова&#039;&#039;. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;К. Кулназарова&#039;&#039;. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%96%D0%98%D0%91%D0%95%D0%9A%D0%9E%D0%92%D0%90_%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B0&diff=80036&oldid=78721 2026-04-22T08:59:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:59, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЖИБЕКОВА''' Клара (19.12.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1946‑жылы  туулган</del>, Нарын шаары) – философ, философия илимдеринин  доктору (1991), профессор (1993). <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КММИни </del>бүтүргөн (1970). 1970–1983‑жылдарда <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> КМУда </del>окутуучу, улук окутуучу, доцент, 1983–1995‑жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Кыргызстан КП БКнын лектору, Саясий агартуу үйүнүн башчысы, Кыргызстан КП БКда бөлүм башчынын орун баса­ры, политология &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык башкаруу институтунун ректору, Кыргыз Республикасынын Министрлер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кабинетинин </del>Башкаруу институтунда, орус тили &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; адабиятт педагогикалык  институтунда, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">БГУда </del>кафедра башчысы, 1992‑жылдан Кыргызстан КП БКнын 1‑секрета­ры болуп иштеген, 1993‑жылдан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КРСУда </del>психология &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; философия кафедрасынын профессору. Анын эмгектери коомдук турмуштун оор­чулук учурунда жаштардын диний &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; атеист­тик түшүнүктөрдүн механизмин изилдөөгө, илимий-техникалык  революция шартында адамдын рухий эколо­гиясынын бузулуп баратышынын философиялык  масе­лелерин иликтөөгө арналган. 120 илимий эмгектин (&lt;span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; 7 монография, 3 окуу куралы – авторлош) автору.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЖИБЕКОВА''' Клара (19.12.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1946, [[СССР]], [[Кыргыз ССРи]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Нарын шаары<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) – философ, философия илимдеринин  доктору (1991), профессор (1993). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кыргыз Мамлекеттик Медициналык институту]]н </ins>бүтүргөн (1970). 1970–1983‑жылдарда <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кыргыз Мамлекеттик университети]]нде </ins>окутуучу, улук окутуучу, доцент, 1983–1995‑жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кыргызстан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>КП БКнын лектору, Саясий агартуу үйүнүн башчысы, Кыргызстан КП БКда бөлүм башчынын орун баса­ры, политология &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; социалдык башкаруу институтунун ректору, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кыргыз Республикасынын Министрлер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кабинети]]нин </ins>Башкаруу институтунда, орус тили &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; адабиятт педагогикалык  институтунда, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бишкек Гуманитардык университетинде </ins>кафедра башчысы, 1992‑жылдан Кыргызстан КП БКнын 1‑секрета­ры болуп иштеген, 1993‑жылдан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кыргыз-Орус Славян университети]]нин </ins>психология &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; философия кафедрасынын профессору. Анын эмгектери коомдук турмуштун оор­чулук учурунда жаштардын диний &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'&gt;жана&lt;/span&gt; атеист­тик түшүнүктөрдүн механизмин изилдөөгө, илимий-техникалык  революция шартында адамдын рухий эколо­гиясынын бузулуп баратышынын философиялык  масе­лелерин иликтөөгө арналган. 120 илимий эмгектин (&lt;span cat='ж.кыск' oldv='а. и.'&gt;анын ичинде&lt;/span&gt; 7 монография, 3 окуу куралы – авторлош) автору.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Эмг.: Молодёжь и проблемы психологии, религии и атеизма в условиях современной НТР. Ф., 1989.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Эмг.: Молодёжь и проблемы психологии, религии и атеизма в условиях современной НТР. Ф., 1989.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A%D0%A2%D0%AB_%D0%A0%D0%9E%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%A2_%D0%9A%D0%95%D0%9D%D0%98&diff=80035&oldid=15790 2026-04-22T08:56:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:56, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКТЫ РОДОНИТ КЕНИ ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–</del>'' '''Нарын облусунун Ат-Башы районунда, Нарын шаарынан 90 ''км'' аралыкта, деңиз деңгээлинен 2800''–''3400 ''м'' бийиктикте. 1982-жылы табылган. Өрөөндүн борпоң катмарларында, 1x1x1 ''см'' ден 5x5x10 ''см'' ге чейин болгон зергер&amp;shy;лик кооз таш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>родонитти камтыган жумуру таштар кездешет. Родониттин өңү саргыч-жа&amp;shy;шылдан коюу жашылга чейин жана түссүз. Ро&amp;shy;дониттен кооз буюмдарды жасоого болот. Болжолдуу ресурсу 5,7 ''т''.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКТЫ РОДОНИТ КЕНИ''' ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–</ins>'' Нарын облусунун Ат-Башы районунда, Нарын шаарынан 90 ''км'' аралыкта, деңиз деңгээлинен 2800''–''3400 ''м'' бийиктикте. 1982-жылы табылган. Өрөөндүн борпоң катмарларында, 1x1x1 ''см'' ден 5x5x10 ''см'' ге чейин болгон зергер&amp;shy;лик кооз таш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>родонитти камтыган жумуру таштар кездешет. Родониттин өңү саргыч-жа&amp;shy;шылдан коюу жашылга чейин жана түссүз. Ро&amp;shy;дониттен кооз буюмдарды жасоого болот. Болжолдуу ресурсу 5,7 ''т''.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A%D0%A2%D0%90%D0%A0&diff=80034&oldid=17004 2026-04-22T08:54:37Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:54, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКТАР '''(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Різsез</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>сууда жашоочу омуртка&amp;shy;луу жаныбарлардын чоң классы. Дене узундугу 1 ''см''ден 20 ''м''ге чейин, кээде салмагы 1 ''г''дан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12-14 </del>''т''га же&amp;shy;тет. Көкүрөк жуп сүзгүчтөрү,  курсак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жупсуз жон, куйрук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>куйрук астындагы сүзгүч ка&amp;shy;наттары балыктарды башка омурткалуу жаныбарлар&amp;shy;дан айырмалап турат. Алар торпедо, цилиндр, жалпак, тасма, тегерек, ай сымал болот. Бири биринен чоңдугу, түсү, формасы, түзүлүшү, фи&amp;shy;зиологиясы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>айырмаланат. Балыктардын түзүлүш өзгөчөлүгү, органдарынын функциясы  суудагы жашоо шартына, экологиясына байланыштуу. Скелети омуртка тутуму, баш <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>сүзгүч канат сөөктөрүнөн турат. Бакалоорлору, кээ бирлери (кош дем алуучулар) кошумча өпкөсү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>дем алат. Сууда эриген кычкылтек бакалоор жел&amp;shy;бирекчелеринен өтүп, денеге таралат. Скелети кемирчектүү же сөөктүү, баш мээси жөнөкөй, көрүү, жыт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>даам сезүү органдары, жаак аппараты жакшы өөрчүгөн, толкун кыймылда&amp;shy;рын каптал сызыктары аркылуу туят. Көпчүлүк балыктардын сүзүү баштыкчалары гидростатикалык, кээде үн чыгаруу кызматын аткарат. Балыктар  кемирчектүү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кылкандуу деп 2 класска ажыраты&amp;shy;лат. 20 миңден ашык түрү бар. Азыктануусу боюнча планктонофагдар, бентофагдар, фитофагдар, детритофагдар, жырткычтар болуп бөлүнөт. Уру&amp;shy;гун сууга таштап көбөйөт, кээ бири (көпчүлүк ''акулалар,'' гамбузия, ''аквариум балыктары'') тирүү тууйт. Жашоо узактыгы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-2 </del>жылдан (айрым кыска мөөнөттө жетилүүчүлөрү), 100 жылга чейин (белугалар ж. б.). Алар бийик тоо суула&amp;shy;рынан, океандын эң терең жерине чейин кез&amp;shy;дешет.  Балыктардын  2500 түрү бар, алардын 36 түрү Кыргызстанда кездешет. Балыктардын эл чарбасында мааниси чоң, адамга керек белок заттын негизги булагынын бири. Эти, икрасы, майы, сөөгү да өтө баалуу. Кийинки жылдарда промыселдик балыктардын саны азаюуда. Алардын санын калыбына келтирүү максатында мамлекеттик  деңгээлде чаралар көрүлүп, мый&amp;shy;замдар кабыл алынууда. Балыктардын 194 түрү ТКЭСтин кызыл китебине катталган.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКТАР '''(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ріsсеs</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>сууда жашоочу омуртка&amp;shy;луу жаныбарлардын чоң классы. Дене узундугу 1 ''см''ден 20 ''м''ге чейин, кээде салмагы 1 ''г''дан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12–14 </ins>''т''га же&amp;shy;тет. Көкүрөк жуп сүзгүчтөрү,  курсак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жупсуз жон, куйрук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>куйрук астындагы сүзгүч ка&amp;shy;наттары балыктарды башка омурткалуу жаныбарлар&amp;shy;дан айырмалап турат. Алар торпедо, цилиндр, жалпак, тасма, тегерек, ай сымал болот. Бири биринен чоңдугу, түсү, формасы, түзүлүшү, фи&amp;shy;зиологиясы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>айырмаланат. Балыктардын түзүлүш өзгөчөлүгү, органдарынын функциясы  суудагы жашоо шартына, экологиясына байланыштуу. Скелети омуртка тутуму, баш <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>сүзгүч канат сөөктөрүнөн турат. Бакалоорлору, кээ бирлери (кош дем алуучулар) кошумча өпкөсү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>дем алат. Сууда эриген кычкылтек бакалоор жел&amp;shy;бирекчелеринен өтүп, денеге таралат. Скелети кемирчектүү же сөөктүү, баш мээси жөнөкөй, көрүү, жыт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>даам сезүү органдары, жаак аппараты жакшы өөрчүгөн, толкун кыймылда&amp;shy;рын каптал сызыктары аркылуу туят. Көпчүлүк балыктардын сүзүү баштыкчалары гидростатикалык, кээде үн чыгаруу кызматын аткарат. Балыктар  кемирчектүү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кылкандуу деп 2 класска ажыраты&amp;shy;лат. 20 миңден ашык түрү бар. Азыктануусу боюнча планктонофагдар, бентофагдар, фитофагдар, детритофагдар, жырткычтар болуп бөлүнөт. Уру&amp;shy;гун сууга таштап көбөйөт, кээ бири (көпчүлүк ''акулалар,'' гамбузия, ''аквариум балыктары'') тирүү тууйт. Жашоо узактыгы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1–2 </ins>жылдан (айрым кыска мөөнөттө жетилүүчүлөрү), 100 жылга чейин (белугалар ж. б.). Алар бийик тоо суула&amp;shy;рынан, океандын эң терең жерине чейин кез&amp;shy;дешет.  Балыктардын  2500 түрү бар, алардын 36 түрү Кыргызстанда кездешет. Балыктардын эл чарбасында мааниси чоң, адамга керек белок заттын негизги булагынын бири. Эти, икрасы, майы, сөөгү да өтө баалуу. Кийинки жылдарда промыселдик балыктардын саны азаюуда. Алардын санын калыбына келтирүү максатында мамлекеттик  деңгээлде чаралар көрүлүп, мый&amp;shy;замдар кабыл алынууда. Балыктардын 194 түрү ТКЭСтин кызыл китебине катталган.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;Ад&#039;&#039;.: Частная ихтиология, 3 изд., М., 1971; Жизнь животных, т. 4, ч. 1; Рыбы, М., 1971.  [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;Ад&#039;&#039;.: Частная ихтиология, 3 изд., М., 1971; Жизнь животных, т. 4, ч. 1; Рыбы, М., 1971.  [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%91%D0%94%D0%A0%D0%90%D0%A8%D0%95%D0%92_%D0%90%D0%BA%D1%83%D0%BD%D0%B6%D0%B0%D0%BD&diff=80033&oldid=77796 2026-04-22T08:52:00Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:52, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДРАШЕВ''' Акунжан Баказович <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</del>18. 10. 1955<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-жылы туулган</del>,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Ош (азыркы </del>Жалал-Абад<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>облусу, Базар-Коргон району, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Абдраимов </del>айылы) – тарыхчы, саясат таануу илимдеринин  доктору (2014), профессор (2016). 1978-жылы  СССРдин 50 жылдыгы атындагы  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КМУнун </del>тарых факультетин бүтүргөн. 1978–1986-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Жалал-Абад шаарындагы №1 атайын техникалык орто окуу жайында мугалим, директордун орун басары, 1986–1988-жылдары  партиянын Жалал-Абад шааркомунда парткабинеттин башчысы, 1988–1994-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Жалал-Абад шаарындагы маданият техникумунун директору, 1994–2000-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Жалал-Абад шаардык билим берүү бөлүмүнүн башчысы, 2000–2001-жылдары Жалал-Абад шаарында акимдин орун басары, 2001–2005-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Жалал-Абад облустук  билим берүү башкармалыгынын башчысы, 2006–2011-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> КР </del>Билим берүү министрлигинин статс-катчысы, 2011–2016-жылдары  Жалал-Абад МУнун ректору, 2016-жылдан Жалал-Абад МУда гуманитардык илимдер &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; философия кафедрасынын профессору. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">КР </del>Билим берүүсүнүн эмгек сиңирген кызматкери. КМШ өлкөлөрүндөгү билим берүү саясатын изилдеген адис. 80ден ашуун илимий  макаланын, 3 илимий  монографиянын автору.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АБДРАШЕВ''' Акунжан Баказович <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>18. 10. 1955,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> [[СССР]], [[Кыргыз ССРи]], [[</ins>Жалал-Абад облусу<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Ленин (азыркы [[</ins>Базар-Коргон<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]) [[</ins>району<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Совет </ins>айылы) – тарыхчы, саясат таануу илимдеринин  доктору (2014), профессор (2016). 1978-жылы  СССРдин 50 жылдыгы атындагы  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыз Мамлекеттик университеинин </ins>тарых факультетин бүтүргөн. 1978–1986-жылдары Жалал-Абад <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(азыркы [[Манас]]) </ins>шаарындагы №1 атайын техникалык орто окуу жайында мугалим, директордун орун басары, 1986–1988-жылдары  партиянын Жалал-Абад шааркомунда парткабинеттин башчысы, 1988–1994-жылдары Жалал-Абад шаарындагы маданият техникумунун директору, 1994–2000-жылдары Жалал-Абад шаардык билим берүү бөлүмүнүн башчысы, 2000–2001-жылдары Жалал-Абад шаарында акимдин орун басары, 2001–2005-жылдары Жалал-Абад облустук  билим берүү башкармалыгынын башчысы, 2006–2011-жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кыргыз Республикасы]]нын </ins>Билим берүү министрлигинин статс-катчысы, 2011–2016-жылдары  Жалал-Абад МУнун ректору, 2016-жылдан Жалал-Абад МУда гуманитардык илимдер &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; философия кафедрасынын профессору. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кыргыз Республикасынын </ins>Билим берүүсүнүн эмгек сиңирген кызматкери. КМШ өлкөлөрүндөгү билим берүү саясатын изилдеген адис. 80ден ашуун илимий  макаланын, 3 илимий  монографиянын автору.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A%D0%98%D0%9D&diff=80032&oldid=15938 2026-04-22T08:47:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:47, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКИН <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Валерий Васильевич</del>''' (1941-жылы туулган, Бишкек) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>ички кызматтын генерал-майору (1990). Бишкек политехника институтун (1964), Таш&amp;shy;кен партиялык жогорку мектебин (1984) бүткөн.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫКИН''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Валерий Васильевич </ins>(1941-жылы туулган, Бишкек) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>ички кызматтын генерал-майору (1990). Бишкек политехника институтун (1964), Таш&amp;shy;кен партиялык жогорку мектебин (1984) бүткөн.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫКИН59.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛЫКИН59.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958-80</del>-жылдарда «Оор-электр&amp;shy;маш» заводунда инженер, конструктордук бюронун начальниги, башкы инже&amp;shy;нер, директор, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1980-82</del>-жылдарда&lt;br&gt;Кыргызстан КП Биринчи май райкомунун 2-секретары, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1982-93</del>-жылдарда Кыргыз Республикасынын ички иштер минист&amp;shy;ринин орун басары, 1993- жылдан ИИМдин система&amp;shy;сында жетекчилик кызматта. Медалдар <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>сыйланган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958–1980</ins>-жылдарда «Оор-электр&amp;shy;маш» заводунда инженер, конструктордук бюронун начальниги, башкы инже&amp;shy;нер, директор, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1980–1982</ins>-жылдарда&lt;br&gt;Кыргызстан КП Биринчи май райкомунун 2-секретары, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1982–1993</ins>-жылдарда Кыргыз Республикасынын ички иштер минист&amp;shy;ринин орун басары, 1993-жылдан ИИМдин система&amp;shy;сында жетекчилик кызматта. Медалдар <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>сыйланган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A-%D0%A1%D0%A3%D0%A3_%D0%91%D0%9E%D0%A0_%D0%9A%D0%95%D0%9D%D0%98&diff=80031&oldid=15941 2026-04-22T08:45:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:45, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК-СУУ БОР КЕНИ '''Чүй облусунун Кемин районунда, Шабдан кыштагынан 4 ''км'' түндүктө, деңиз деңгээлинен <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1700-2000 </del>''м'' бийиктикте. 1960-жылы геологиялык съёмка иштерин жүргүзгөндө табылган. Пайда&amp;shy;луу тек болуп 3,54% бордун үч кычкылын кармаган турмалинит эсептелинет. Анын таралы&amp;shy;шынын аянты 0,4 ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Технологиялык изилдөөдөн бордун үч кычкылы жакшы бөлүнүп алынары аныкталган. Кенди жер семирткич катары изилдөө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>геологиялык чалгындоо иштерин жүргүзүү сунуш кылынган. Бордун үч кычкылынын кен боюнча болжолдуу ресурсу 1 млн ''т.'' [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК-СУУ БОР КЕНИ '''Чүй облусунун Кемин районунда, Шабдан кыштагынан 4 ''км'' түндүктө, деңиз деңгээлинен <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1700–2000 </ins>''м'' бийиктикте. 1960-жылы геологиялык съёмка иштерин жүргүзгөндө табылган. Пайда&amp;shy;луу тек болуп 3,54% бордун үч кычкылын кармаган турмалинит эсептелинет. Анын таралы&amp;shy;шынын аянты 0,4 ''км''&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Технологиялык изилдөөдөн бордун үч кычкылы жакшы бөлүнүп алынары аныкталган. Кенди жер семирткич катары изилдөө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>геологиялык чалгындоо иштерин жүргүзүү сунуш кылынган. Бордун үч кычкылынын кен боюнча болжолдуу ресурсу 1 млн ''т.'' [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D3%A8%D0%A1%D0%A2%D2%AE%D0%A0%D2%AE%D2%AE&diff=80030&oldid=15106 2026-04-22T08:43:31Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:43, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ӨСТҮРҮҮ ''', <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">к. </del>''Балык чарбасы''. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ӨСТҮРҮҮ''', <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">кара:  </ins>''Балык чарбасы''. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A7%D0%90%D0%A0%D0%91%D0%90%D0%A1%D0%AB&diff=80029&oldid=16997 2026-04-22T08:42:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:42, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ЧАРБАСЫ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>айыл чарбасынын балык <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өстүрүүчү ж-а </del>аларды көбөйтүп, тукумун жак&amp;shy;шыртуу ишин жүргүзүүчү тармагы. Табигый <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жасалма көлмө балык чарбасына бөлүнөт. Табигый көлмө балык чарбасы дарыя, көл, суу сактагыч <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>деңиз&amp;shy;де балык запасын көбөйтөт. Азыркы балык чарбасы  балык өстүрүүчү көлмөнү мелиорациялоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ба&amp;shy;лыктын жаңы түрүн байырлаштыруу иштери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>бирге комплекстүү жүргүзүлөт. Мелиорация&amp;shy;нын натыйжасында балыкты табигый көбөйтүү шарты жакшырат, урук чачуучу жайларда ту&amp;shy;руктуу суу режими түзүлөт. Колдо өстүрүү максатында көл жээктерине балык заводдору курул&amp;shy;ган. Алар урукту инкубациялоо <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>табигый көлмөлөргө коё берилүүчү майда балыктарды чоңойтуу ж. б. иштер  жүргүзүлөт. Севан көлүнөн (Армения) Ысык-Көлгө алынып <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">келингген </del>жилин&amp;shy;гир (форель) балыгы жакшы байырланып, ай&amp;shy;рымынын салмагы 24 ''кг''га чейин жеткен. Токто&amp;shy;гул, Киров ж. б. суу сактагычтарында балык чарбасы өнүгүүдө. Балыкты тоюттандыруу, өстүрүү, көлмөнүн азыктуулугун арттыруу ж. б. маселе&amp;shy;лерди атайын илимий-изилдөө мекемелери иштеп чыгат.&lt;br&gt;   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ЧАРБАСЫ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>айыл чарбасынын балык <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өстүрүүчүжана </ins>аларды көбөйтүп, тукумун жак&amp;shy;шыртуу ишин жүргүзүүчү тармагы. Табигый <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жасалма көлмө балык чарбасына бөлүнөт. Табигый көлмө балык чарбасы дарыя, көл, суу сактагыч <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>деңиз&amp;shy;де балык запасын көбөйтөт. Азыркы балык чарбасы  балык өстүрүүчү көлмөнү мелиорациялоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ба&amp;shy;лыктын жаңы түрүн байырлаштыруу иштери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>бирге комплекстүү жүргүзүлөт. Мелиорация&amp;shy;нын натыйжасында балыкты табигый көбөйтүү шарты жакшырат, урук чачуучу жайларда ту&amp;shy;руктуу суу режими түзүлөт. Колдо өстүрүү максатында көл жээктерине балык заводдору курул&amp;shy;ган. Алар урукту инкубациялоо <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>табигый көлмөлөргө коё берилүүчү майда балыктарды чоңойтуу ж. б. иштер  жүргүзүлөт. Севан көлүнөн (Армения) Ысык-Көлгө алынып <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">келген </ins>жилин&amp;shy;гир (форель) балыгы жакшы байырланып, ай&amp;shy;рымынын салмагы 24 ''кг''га чейин жеткен. Токто&amp;shy;гул, Киров ж. б. суу сактагычтарында балык чарбасы өнүгүүдө. Балыкты тоюттандыруу, өстүрүү, көлмөнүн азыктуулугун арттыруу ж. б. маселе&amp;shy;лерди атайын илимий-изилдөө мекемелери иштеп чыгат.&lt;br&gt;   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Иманов Ж.&#039;&#039; Кыргызстандын балык чарбасы. Ф., 1980; &#039;&#039;Таиров М. Т.&#039;&#039; Рыбоводство и рыболовство. А.-А., 1985.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: &#039;&#039;Иманов Ж.&#039;&#039; Кыргызстандын балык чарбасы. Ф., 1980; &#039;&#039;Таиров М. Т.&#039;&#039; Рыбоводство и рыболовство. А.-А., 1985.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%A3%D0%9D%D0%A3&diff=80028&oldid=15469 2026-04-22T08:39:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:39, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК УНУ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>кургатылган балык же балык азык калдыктарынан майдаланып (тартылып)  даярдалган тоют. Балык унунда протеин (60%ке чейин), кальций, фос&amp;shy;фор, А, Д, В витамин&amp;shy;дери көп. Анын сапа&amp;shy;ты майлуулугуна жа&amp;shy;раша болот. Өтө май&amp;shy;луу (18%тен ашык) балык уну  көпкө сакталбайт, аны жеген малдын эти <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>сүтү балык жытта&amp;shy;нып калат. Анда 47% протеин, 18%ке чейин май, 5% кайнатма туз, 30% фосфор кычкыл кальций болот. Балык уну негизинен музоо, чочко, тоок, уйга берилип, аралаш тоюттун баа&amp;shy;луу кошулмасы болуп саналат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК УНУ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>кургатылган балык же балык азык калдыктарынан майдаланып (тартылып)  даярдалган тоют. Балык унунда протеин (60%ке чейин), кальций, фос&amp;shy;фор, А, Д, В витамин&amp;shy;дери көп. Анын сапа&amp;shy;ты майлуулугуна жа&amp;shy;раша болот. Өтө май&amp;shy;луу (18%тен ашык) балык уну  көпкө сакталбайт, аны жеген малдын эти <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>сүтү балык жытта&amp;shy;нып калат. Анда 47% протеин, 18%ке чейин май, 5% кайнатма туз, 30% фосфор кычкыл кальций болот. Балык уну негизинен музоо, чочко, тоок, уйга берилип, аралаш тоюттун баа&amp;shy;луу кошулмасы болуп саналат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%9C%D0%90%D0%99%D0%AB&diff=80027&oldid=15935 2026-04-22T08:37:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:37, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК МАЙЫ '''(Оlеum  jaecoris Аsеll) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>трескалар тукумундагы балыктын боорунан алынат. А, Д витаминдери болот. Медицинада колдону&amp;shy;луучу балык майы итий, остеомаляция, анемия оору&amp;shy;ларында, ошондой  эле ар кандай жараатта, күйүктө дары катары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>тамак-аш өнөр жайында пай&amp;shy;даланылат. Техникада колдонуучу балык майы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>куй&amp;shy;кум жыттуу, сары же күрөң суюктук. Бул май балык калдыктарын кайра иштетүүдөн алынып, булгаары чыгаруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>самын кайнатуу өнөр &amp;shy;жайларында колдонулат. Төлдүн, жөжөлөрдүн бат торолушу үчүн жемге аралаштырылып бе&amp;shy;рилет <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>малдын итий, ксерофтальмия ж. б. илдетин дарылоодо да пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК МАЙЫ '''(Оlеum  jaecoris Аsеll) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>трескалар тукумундагы балыктын боорунан алынат. А, Д витаминдери болот. Медицинада колдону&amp;shy;луучу балык майы итий, остеомаляция, анемия оору&amp;shy;ларында, ошондой  эле ар кандай жараатта, күйүктө дары катары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>тамак-аш өнөр жайында пай&amp;shy;даланылат. Техникада колдонуучу балык майы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>куй&amp;shy;кум жыттуу, сары же күрөң суюктук. Бул май балык калдыктарын кайра иштетүүдөн алынып, булгаары чыгаруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>самын кайнатуу өнөр &amp;shy;жайларында колдонулат. Төлдүн, жөжөлөрдүн бат торолушу үчүн жемге аралаштырылып бе&amp;shy;рилет <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>малдын итий, ксерофтальмия ж. б. илдетин дарылоодо да пайдаланылат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9C%D0%9A%D0%A3%D0%9B_%D0%90%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A&diff=80026&oldid=80023 2026-04-22T08:35:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:35, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛЫМКУЛ АТАЛЫК,''' Молдо Алымкул Асан бий уулу (болжол менен 1833-жылдар, Бугун-Биткан деген жер, [[Кокон хандыгы]] – 10. 05.1865, Ташкент шаары) – Кокон хандыгынын белгилүү саясий ишмери; аскер башчысы (амир-лашкер) жана [[аталык]] (1863–1865). Түштүк кыргыздардын [[ичкилик]] тобундагы кыргыз-кыпчак уруусунун өкүлү. Эки жашка чыкканда атасы Асан каза болуп, тайкесинин колунда калып, аны Анжиян, Кокондогу медреседен окуткан. Кийин жездеси Тагайкул датканын жардамы менен аскер ишин да өздөштүргөн. Кыска убакыт Коргон-Дөбөнү (азыркы Өзбекстан, Анжиян облусу) бийлеп турган. Бул учурда ''[[Кудаяр]]'' (1829–1879) Кокондун ханы (1844–1858; 1862–1863; 1865–1875) болуп жарыяланып, Анжиян менен Ташкентти агасы ''Малабекке'' ([[Мала-хан]], 1858–1862-жылдардагы Кокон ханы) берген. Бирок, илгертен келе жаткан эреже боюнча такка отуруу укугу үй-бүлөдөгү эң улуу балага таандык (кара: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>майорат<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>) болгондуктан, көп өтпөй ага-ининин ортосунда араздашуу башталган. Агасын баш ийдирүү үчүн Кудаяр хан Ташкентке жүрүш жасап, шаарды курчоого алганда, Малабек Бухарага качкан. Бир топ убакыттан кийин экөө жарашып, Малабек Коконго келген. Бирок, 1852-жылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Мусулманкул<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>өлтүрүлгөндөн кийин (кара: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Кыпчак кыргыны<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>) ордо ишине аралашып жүрүшкөн <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>Алымбек датка<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>, Алымкул, Кыдыр, Чотон, Сейитбек, Касым датка жана башка сыяктуу кыргыз, кыпчак бийлери Кудаяр хандын бийлигине нааразы болуп, Малабекти хан көтөрүүгө даярдана башташкан. Алардын даярдыгы билинип калганда, Кудаяр хан Малабекти кармоого буйрук кылат. Натыйжада кыргыз-кыпчак бийлери аны Үч-Коргонго качырышкан. Фергана өрөөнүнүн чыгыш тарабы толук Малабекти колдоп чыккан. Айрым имиштер боюнча 1857-жылдын аягы, 1858-жылдын башында Алымкул жана Алымбектер биригип, Жар-Мазар деген жерде Малабекти ак кийизге салып, хан көтөрүп, Алымкулду аскер башы кылып дайындашкан. Бул учурда орус өкмөтү Иле <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өзөнүнүн </del>батышы, Үч-Алматыга Верный чебин куруп, Кокон хандыгына коопсуздук туудура башташган. 1858-жылы күзгө жуук Саманчы деген жерде (Анжияндын түштүк-чыгышы) Кудаяр хандын колу жеңилип, иниси Султан-Мурат-бек менен адегенде Кожентке, андан <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Бухарага </del>качкан. 1858-жылы 13-ноябрда Кокондогу ордодо Малабекти кайрадан ак кийизге салып, хан көтөрүшүп, Алымкул Маргалаңга бек болуп дайындалган. 1862-жылы 24-февралда Малла хан өлтүрүлүп, тактыга Сарымсактын уулу (Шераалы хандын небереси) 15 жаштагы Шахмурад олтуруп, Алымкул баш вазирликке дайындалат. Малла хан өлтүрлүгөнүн уккан Кудаяр [[Канаат-шаанын]] колдоосунда Ташкент шаарына келип, кайрадан Кокон ханы болуп жарыяланган жана көп өтпөй Бухаранын эмири (1860–1885) Музаффардын жардамы менен Коконду алат. 1863-жылы жазында тоолук кыргыздардан жардам алган Алымкул төңкөрүш уюштуруп, тактыга Малла хандын уулу Султан Сейитти отургузуп, иш жүзүндө хандыкты өзү башкарып калган (1863–1865). Кыска убакыт аралыгында Алымкул аталык хандыкта тартипти чыңдап, хандыкты борборлоштурууга аракет кылган. Чек аралардын коопсуздугун чыңдоо максатында чептерди оңдоп, сарбаздардын санын көбөйткөн. Ал анжияндык, аркалык кыргыздарды ынтымакка чакырган. Мисалы, 1863-жылы сарыбагыш уруусунун чоң манабы [[Жантай Карабек уулу]]на орус аскерлерине каршы күрөштө бирге болууга үндөгөн кат жөнөткөн. Алымкул аталыктын көрсөтмөсү менен Кокондон Талас, Чүй, Ысык-Көл, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Нарындын манаптарына </del>ынтымакка чакырган каттарды жана өкүлдөрдү жиберишкен. Ошондой эле өлкөнүн эл аралык абалын жакшыртуу максатында 1863–1864-жылдары ал Россия императоруна, Түрк султанына, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кытайга</del>, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Индиядагы </del>Англия бийлигине, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Афганистанга </del>жана башка мамлекеттерге Кокон хандыгынын атынан элчилерди жөнөткөн. 1864-жылы полковник М. Г. Черняев башында турган 2500дөй орус аскери Олуя-Ата шаарын, полковник Н. А. Веревкин 1600дөй аскери менен Түркстан чеп калаасын каратып алышкандан кийин Алымкул аталык 4–6 миңдей аскери менен аларга каршы жортуулга чыккан. Орус аскерлери менен айыгышкан салгылашуулар Ак-Булак, Чымкент, Ыкан жана башка жерлерде болгон. 1865-жылы ал кокон аскерлеринин башкы аскер командачысы катары Ташкенттин алдында Шор-Төбө деген жерде Черняев башында турган орус аскерлерине каршы күчтүү коргонууну уюштура алган. Маргалаң, Анжиян, Ош, Шахрикандан жана башка жерлерден шашылыш аскер топтоп, натыйжада шаарды коргоочулардын санын 30 миңге жеткирген. Салгылашуу 9-майда башталып, адеп орус аскерлери чегинүүгө жанa чабуул коюудан коргонууга өтүүгө аргасыз болушкан. Кайрадан башталган салгылашуу учурунда Алымкул аталык оор жаракат алып, курман болот. Бул окуяны өз көзү менен көргөн Мухаммед Салих Кори Ташканди «Тарих-и Жадидаи Ташканд» («Ташкенттин жаңы тарыхы») аттуу эмгегинде Алымкул аталыктын өлүмдөн коркпой айкаштын алдынкы катарында жүрүп, баатырларча курман болгондугу тууралуу баяндайт. Күчтүү кол башчысынан айрылган соң Ташкент шаары тез эле орус аскерлери тарабынан басылып алынган.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛЫМКУЛ АТАЛЫК,''' Молдо Алымкул Асан бий уулу (болжол менен 1833-жылдар, Бугун-Биткан деген жер, [[Кокон хандыгы]] – 10. 05.1865, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ташкент шаары<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) – Кокон хандыгынын белгилүү саясий ишмери; аскер башчысы (амир-лашкер) жана [[аталык]] (1863–1865). Түштүк кыргыздардын [[ичкилик]] тобундагы кыргыз-кыпчак уруусунун өкүлү. Эки жашка чыкканда атасы Асан каза болуп, тайкесинин колунда калып, аны Анжиян, Кокондогу медреседен окуткан. Кийин жездеси Тагайкул датканын жардамы менен аскер ишин да өздөштүргөн. Кыска убакыт Коргон-Дөбөнү (азыркы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Өзбекстан<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Анжиян облусу) бийлеп турган. Бул учурда ''[[Кудаяр]]'' (1829–1879) Кокондун ханы (1844–1858; 1862–1863; 1865–1875) болуп жарыяланып, Анжиян менен Ташкентти агасы ''Малабекке'' ([[Мала-хан]], 1858–1862-жылдардагы Кокон ханы) берген. Бирок, илгертен келе жаткан эреже боюнча такка отуруу укугу үй-бүлөдөгү эң улуу балага таандык (кара: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>майорат<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) болгондуктан, көп өтпөй ага-ининин ортосунда араздашуу башталган. Агасын баш ийдирүү үчүн Кудаяр хан Ташкентке жүрүш жасап, шаарды курчоого алганда, Малабек Бухарага качкан. Бир топ убакыттан кийин экөө жарашып, Малабек Коконго келген. Бирок, 1852-жылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Мусулманкул<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>өлтүрүлгөндөн кийин (кара: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Кыпчак кыргыны<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) ордо ишине аралашып жүрүшкөн <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Алымбек датка<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Алымкул, Кыдыр, Чотон, Сейитбек, Касым датка жана башка сыяктуу кыргыз, кыпчак бийлери Кудаяр хандын бийлигине нааразы болуп, Малабекти хан көтөрүүгө даярдана башташкан. Алардын даярдыгы билинип калганда, Кудаяр хан Малабекти кармоого буйрук кылат. Натыйжада кыргыз-кыпчак бийлери аны Үч-Коргонго качырышкан. Фергана өрөөнүнүн чыгыш тарабы толук Малабекти колдоп чыккан. Айрым имиштер боюнча 1857-жылдын аягы, 1858-жылдын башында Алымкул жана Алымбектер биригип, Жар-Мазар деген жерде Малабекти ак кийизге салып, хан көтөрүп, Алымкулду аскер башы кылып дайындашкан. Бул учурда орус өкмөтү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Иле <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өзөнү]]нүн </ins>батышы, Үч-Алматыга Верный чебин куруп, Кокон хандыгына коопсуздук туудура башташган. 1858-жылы күзгө жуук Саманчы деген жерде (Анжияндын түштүк-чыгышы) Кудаяр хандын колу жеңилип, иниси Султан-Мурат-бек менен адегенде Кожентке, андан <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Бухара]]га </ins>качкан. 1858-жылы 13-ноябрда Кокондогу ордодо Малабекти кайрадан ак кийизге салып, хан көтөрүшүп, Алымкул Маргалаңга бек болуп дайындалган. 1862-жылы 24-февралда Малла хан өлтүрүлүп, тактыга Сарымсактын уулу (Шераалы хандын небереси) 15 жаштагы Шахмурад олтуруп, Алымкул баш вазирликке дайындалат. Малла хан өлтүрлүгөнүн уккан Кудаяр [[Канаат-шаанын]] колдоосунда Ташкент шаарына келип, кайрадан Кокон ханы болуп жарыяланган жана көп өтпөй Бухаранын эмири (1860–1885) Музаффардын жардамы менен Коконду алат. 1863-жылы жазында тоолук кыргыздардан жардам алган Алымкул төңкөрүш уюштуруп, тактыга Малла хандын уулу Султан Сейитти отургузуп, иш жүзүндө хандыкты өзү башкарып калган (1863–1865). Кыска убакыт аралыгында Алымкул аталык хандыкта тартипти чыңдап, хандыкты борборлоштурууга аракет кылган. Чек аралардын коопсуздугун чыңдоо максатында чептерди оңдоп, сарбаздардын санын көбөйткөн. Ал анжияндык, аркалык кыргыздарды ынтымакка чакырган. Мисалы, 1863-жылы сарыбагыш уруусунун чоң манабы [[Жантай Карабек уулу]]на орус аскерлерине каршы күрөштө бирге болууга үндөгөн кат жөнөткөн. Алымкул аталыктын көрсөтмөсү менен Кокондон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Талас<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Чүй<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ысык-Көл<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Нарын]]дын [[манап]]тарына </ins>ынтымакка чакырган каттарды жана өкүлдөрдү жиберишкен. Ошондой эле өлкөнүн эл аралык абалын жакшыртуу максатында 1863–1864-жылдары ал <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Россия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>императоруна, Түрк султанына, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Кытай]]га</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Индия]]дагы [[</ins>Англия<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>бийлигине, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Афганстан]]га </ins>жана башка мамлекеттерге Кокон хандыгынын атынан элчилерди жөнөткөн. 1864-жылы полковник М. Г. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Черняев<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>башында турган 2500дөй орус аскери Олуя-Ата шаарын, полковник Н. А. Веревкин 1600дөй аскери менен Түркстан чеп калаасын каратып алышкандан кийин Алымкул аталык 4–6 миңдей аскери менен аларга каршы жортуулга чыккан. Орус аскерлери менен айыгышкан салгылашуулар Ак-Булак, Чымкент, Ыкан жана башка жерлерде болгон. 1865-жылы ал кокон аскерлеринин башкы аскер командачысы катары Ташкенттин алдында Шор-Төбө деген жерде Черняев башында турган орус аскерлерине каршы күчтүү коргонууну уюштура алган. Маргалаң, Анжиян, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ош<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Шахрикандан жана башка жерлерден шашылыш аскер топтоп, натыйжада шаарды коргоочулардын санын 30 миңге жеткирген. Салгылашуу 9-майда башталып, адеп орус аскерлери чегинүүгө жанa чабуул коюудан коргонууга өтүүгө аргасыз болушкан. Кайрадан башталган салгылашуу учурунда Алымкул аталык оор жаракат алып, курман болот. Бул окуяны өз көзү менен көргөн Мухаммед Салих Кори Ташканди «Тарих-и Жадидаи Ташканд» («Ташкенттин жаңы тарыхы») аттуу эмгегинде Алымкул аталыктын өлүмдөн коркпой айкаштын алдынкы катарында жүрүп, баатырларча курман болгондугу тууралуу баяндайт. Күчтүү кол башчысынан айрылган соң Ташкент шаары тез эле орус аскерлери тарабынан басылып алынган.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бейсембиев Т. К. Неизвестный источник по истории Кокандского ханства в ХIХ в. (анонимная биография Алимкула амир-и лашкара) //Бартольдские чтения 1987 г. Тезисы докладов и сообщений. М., 1987; Бейсембиев Т. К. «Тарих-и Шахрухи» как исторический источник. А.-А., 1987; Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхый булактары. /Котор. М.Кожобеков, Т.Абдиев Б., 2002; Бабаджанов, Б. М. Кокандское ханство: власть, политика, религия. Таш., Токио. 2010.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бейсембиев Т. К. Неизвестный источник по истории Кокандского ханства в ХIХ в. (анонимная биография Алимкула амир-и лашкара) //Бартольдские чтения 1987 г. Тезисы докладов и сообщений. М., 1987; Бейсембиев Т. К. «Тарих-и Шахрухи» как исторический источник. А.-А., 1987; Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхый булактары. /Котор. М.Кожобеков, Т.Абдиев Б., 2002; Бабаджанов, Б. М. Кокандское ханство: власть, политика, религия. Таш., Токио. 2010.  </div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%9A%D3%A8%D0%9B%D0%9C%D3%A8%D0%A1%D2%AE&diff=80025&oldid=15934 2026-04-22T08:35:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:35, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК КӨЛМӨСҮ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>балык өстүрүүчү табигый же жасалма көлмө. Ал чарбанын суу тосууга ылайыктуу жеринде болот. Жылуу сууда жа&amp;shy;шоочу балыктар үчүн көлмө шалбаа же саздуу жерге курулуп, жылуу көл суусу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>өзөн суусу пайдаланылат. Ал эми муздак сууда жашоочу балыктар өстүрүлүүчү көлмө кыртыштуу, органикалык  заттары аз жерге жайгаштырылып, булак же арык суусу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>толтурулат. Көлмө суу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>тол&amp;shy;турулуп же суусу алмаштырылып турууга ыла&amp;shy;йыкталып, ага суу агызгыч орнотулат. Ага балыкты чыгарбоо, башка балыкты киргизбөө үчүн калканч тор тосулат. Балык уругун таштоочу, чабак <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өстүрүүчү ж-а </del>кыштоочу көлмөлөр да болот. Көлмөнүн жээгине көлөкө болбосун  үчүн өсүмдүк өстүрүлбөйт <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ылай суу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>агын&amp;shy;дыдан тазаланып турулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК КӨЛМӨСҮ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>балык өстүрүүчү табигый же жасалма көлмө. Ал чарбанын суу тосууга ылайыктуу жеринде болот. Жылуу сууда жа&amp;shy;шоочу балыктар үчүн көлмө шалбаа же саздуу жерге курулуп, жылуу көл суусу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>өзөн суусу пайдаланылат. Ал эми муздак сууда жашоочу балыктар өстүрүлүүчү көлмө кыртыштуу, органикалык  заттары аз жерге жайгаштырылып, булак же арык суусу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>толтурулат. Көлмө суу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>тол&amp;shy;турулуп же суусу алмаштырылып турууга ыла&amp;shy;йыкталып, ага суу агызгыч орнотулат. Ага балыкты чыгарбоо, башка балыкты киргизбөө үчүн калканч тор тосулат. Балык уругун таштоочу, чабак <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">өстүрүүчүжана </ins>кыштоочу көлмөлөр да болот. Көлмөнүн жээгине көлөкө болбосун  үчүн өсүмдүк өстүрүлбөйт <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ылай суу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>агын&amp;shy;дыдан тазаланып турулат. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_%D0%97%D0%90%D0%92%D0%9E%D0%94%D0%A3&diff=80024&oldid=15933 2026-04-22T08:33:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:33, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ЗАВОДУ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>балык өстүрүүчү ишкана. Анда балык урук таштоочу, инкубациялык, чабак өстүрүүчү, тоют даярдоочу цехтер болот.  Анын структурасы балыктын түрүнө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>андан алынуучу продукцияга жараша түзүлүп, аны курууда ошол жердеги суунун сапатына көңүл бурулат. Балык урук чачуучу мезгилине чейин өзүнчө кармалып, жетилгенден кийин уруктан&amp;shy;дырылат. Чабак бассейндерде <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жасалма көлмөлөрдө өстүрүлөт. Аларды тоюттандыруу үчүн атайын курттар, суу бүргөлөрү көбөйтүлүп, көк боор, сөөк уну <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>тууралган балык эти пай&amp;shy;даланылат. Ысык-Көлдөгү Тоң заводунда жилин&amp;shy;гир (форель) балыгы өстүрүлөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК ЗАВОДУ'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>балык өстүрүүчү ишкана. Анда балык урук таштоочу, инкубациялык, чабак өстүрүүчү, тоют даярдоочу цехтер болот.  Анын структурасы балыктын түрүнө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>андан алынуучу продукцияга жараша түзүлүп, аны курууда ошол жердеги суунун сапатына көңүл бурулат. Балык урук чачуучу мезгилине чейин өзүнчө кармалып, жетилгенден кийин уруктан&amp;shy;дырылат. Чабак бассейндерде <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жасалма көлмөлөрдө өстүрүлөт. Аларды тоюттандыруу үчүн атайын курттар, суу бүргөлөрү көбөйтүлүп, көк боор, сөөк уну <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>тууралган балык эти пай&amp;shy;даланылат. Ысык-Көлдөгү Тоң заводунда жилин&amp;shy;гир (форель) балыгы өстүрүлөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9C%D0%9A%D0%A3%D0%9B_%D0%90%D0%A2%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A&diff=80023&oldid=79377 2026-04-22T08:32:03Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:32, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛЫМКУЛ АТАЛЫК,''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">М о л д о  А л ы м к у л    А с а н  б и й  у у л у </del>(болжол менен 1833-жылдар, Бугун-Биткан деген жер, [[Кокон хандыгы]] – 10. 05.1865, Ташкент шаары) – <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">К о к о н    х а н д ы г ы н ы н  </del>белгилүү саясий ишмери; аскер башчысы (амир-лашкер) жана [[аталык]] (1863–1865). Түштүк кыргыздардын [[ичкилик]] тобундагы кыргыз-кыпчак уруусунун өкүлү. Эки жашка чыкканда атасы Асан каза болуп, тайкесинин колунда калып, аны Анжиян, Кокондогу медреседен окуткан. Кийин жездеси Тагайкул датканын жардамы менен аскер ишин да өздөштүргөн. Кыска убакыт Коргон-Дөбөнү (азыркы Өзбекстан, Анжиян облусу) бийлеп турган. Бул учурда ''[[Кудаяр]]'' (1829–1879) Кокондун ханы (1844–1858; 1862–1863; 1865–1875) болуп жарыяланып, Анжиян менен Ташкентти агасы ''Малабекке'' ([[Мала-хан]], 1858–1862-жылдардагы Кокон ханы) берген. Бирок, илгертен келе жаткан эреже боюнча такка отуруу укугу үй-бүлөдөгү эң улуу балага таандык (кара: ''майорат'') болгондуктан, көп өтпөй ага-ининин ортосунда араздашуу башталган. Агасын баш ийдирүү үчүн Кудаяр хан Ташкентке жүрүш жасап, шаарды курчоого алганда, Малабек Бухарага качкан. Бир топ убакыттан кийин экөө жарашып, Малабек Коконго келген. Бирок, 1852-жылы ''Мусулманкул'' өлтүрүлгөндөн кийин (кара: ''Кыпчак кыргыны'') ордо ишине аралашып жүрүшкөн ''Алымбек датка'', Алымкул, Кыдыр, Чотон, Сейитбек, Касым датка жана башка сыяктуу кыргыз, кыпчак бийлери Кудаяр хандын бийлигине нааразы болуп, Малабекти хан көтөрүүгө даярдана башташкан. Алардын даярдыгы билинип калганда, Кудаяр хан Малабекти кармоого буйрук кылат. Натыйжада кыргыз-кыпчак бийлери аны Үч-Коргонго качырышкан. Фергана өрөөнүнүн чыгыш тарабы толук Малабекти колдоп чыккан. Айрым имиштер боюнча 1857-жылдын аягы, 1858-жылдын башында Алымкул жана Алымбектер биригип, Жар-Мазар деген жерде Малабекти ак кийизге салып, хан көтөрүп, Алымкулду аскер башы кылып дайындашкан. Бул учурда орус өкмөтү Иле өзөнүнүн батышы, Үч-Алматыга Верный чебин куруп, Кокон хандыгына коопсуздук туудура башташган. 1858-жылы күзгө жуук Саманчы деген жерде (Анжияндын түштүк-чыгышы) Кудаяр хандын колу жеңилип, иниси Султан-Мурат-бек менен адегенде Кожентке, андан Бухарага качкан. 1858-жылы 13-ноябрда Кокондогу ордодо Малабекти кайрадан ак кийизге салып, хан көтөрүшүп, Алымкул Маргалаңга бек болуп дайындалган. 1862-жылы 24-февралда Малла хан өлтүрүлүп, тактыга Сарымсактын уулу (Шераалы хандын небереси) 15 жаштагы Шахмурад олтуруп, Алымкул баш вазирликке дайындалат. Малла хан өлтүрлүгөнүн уккан Кудаяр [[Канаат-шаанын]] колдоосунда Ташкент шаарына келип, кайрадан Кокон ханы болуп жарыяланган жана көп өтпөй Бухаранын эмири (1860–1885) Музаффардын жардамы менен Коконду алат. 1863-жылы жазында тоолук кыргыздардан жардам алган Алымкул төңкөрүш уюштуруп, тактыга Малла хандын уулу Султан Сейитти отургузуп, иш жүзүндө хандыкты өзү башкарып калган (1863–1865). Кыска убакыт аралыгында Алымкул аталык хандыкта тартипти чыңдап, хандыкты борборлоштурууга аракет кылган. Чек аралардын коопсуздугун чыңдоо максатында чептерди оңдоп, сарбаздардын санын көбөйткөн. Ал анжияндык, аркалык кыргыздарды ынтымакка чакырган. Мисалы, 1863-жылы сарыбагыш уруусунун чоң манабы [[Жантай Карабек уулу]]на орус аскерлерине каршы күрөштө бирге болууга үндөгөн кат жөнөткөн. Алымкул аталыктын көрсөтмөсү менен Кокондон Талас, Чүй, Ысык-Көл, Нарындын манаптарына ынтымакка чакырган каттарды жана өкүлдөрдү жиберишкен. Ошондой эле өлкөнүн эл аралык абалын жакшыртуу максатында 1863–1864-жылдары ал Россия императоруна, Түрк султанына, Кытайга, Индиядагы Англия бийлигине, Афганистанга жана башка мамлекеттерге Кокон хандыгынын атынан элчилерди жөнөткөн. 1864-жылы полковник М. Г. Черняев башында турган 2500дөй орус аскери Олуя-Ата шаарын, полковник Н. А. Веревкин 1600дөй аскери менен Түркстан чеп калаасын каратып алышкандан кийин Алымкул аталык 4–6 миңдей аскери менен аларга каршы жортуулга чыккан. Орус аскерлери менен айыгышкан салгылашуулар Ак-Булак, Чымкент, Ыкан жана башка жерлерде болгон. 1865-жылы ал кокон аскерлеринин башкы аскер командачысы катары Ташкенттин алдында Шор-Төбө деген жерде Черняев башында турган орус аскерлерине каршы күчтүү коргонууну уюштура алган. Маргалаң, Анжиян, Ош, Шахрикандан жана башка жерлерден шашылыш аскер топтоп, натыйжада шаарды коргоочулардын санын 30 миңге жеткирген. Салгылашуу 9-майда башталып, адеп орус аскерлери чегинүүгө жанa чабуул коюудан коргонууга өтүүгө аргасыз болушкан. Кайрадан башталган салгылашуу учурунда Алымкул аталык оор жаракат алып, курман болот. Бул окуяны өз көзү менен көргөн Мухаммед Салих Кори Ташканди «Тарих-и Жадидаи Ташканд» («Ташкенттин жаңы тарыхы») аттуу эмгегинде Алымкул аталыктын өлүмдөн коркпой айкаштын алдынкы катарында жүрүп, баатырларча курман болгондугу тууралуу баяндайт. Күчтүү кол башчысынан айрылган соң Ташкент шаары тез эле орус аскерлери тарабынан басылып алынган.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛЫМКУЛ АТАЛЫК,''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Молдо Алымкул Асан бий уулу </ins>(болжол менен 1833-жылдар, Бугун-Биткан деген жер, [[Кокон хандыгы]] – 10. 05.1865, Ташкент шаары) – <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Кокон хандыгынын </ins>белгилүү саясий ишмери; аскер башчысы (амир-лашкер) жана [[аталык]] (1863–1865). Түштүк кыргыздардын [[ичкилик]] тобундагы кыргыз-кыпчак уруусунун өкүлү. Эки жашка чыкканда атасы Асан каза болуп, тайкесинин колунда калып, аны Анжиян, Кокондогу медреседен окуткан. Кийин жездеси Тагайкул датканын жардамы менен аскер ишин да өздөштүргөн. Кыска убакыт Коргон-Дөбөнү (азыркы Өзбекстан, Анжиян облусу) бийлеп турган. Бул учурда ''[[Кудаяр]]'' (1829–1879) Кокондун ханы (1844–1858; 1862–1863; 1865–1875) болуп жарыяланып, Анжиян менен Ташкентти агасы ''Малабекке'' ([[Мала-хан]], 1858–1862-жылдардагы Кокон ханы) берген. Бирок, илгертен келе жаткан эреже боюнча такка отуруу укугу үй-бүлөдөгү эң улуу балага таандык (кара: ''майорат'') болгондуктан, көп өтпөй ага-ининин ортосунда араздашуу башталган. Агасын баш ийдирүү үчүн Кудаяр хан Ташкентке жүрүш жасап, шаарды курчоого алганда, Малабек Бухарага качкан. Бир топ убакыттан кийин экөө жарашып, Малабек Коконго келген. Бирок, 1852-жылы ''Мусулманкул'' өлтүрүлгөндөн кийин (кара: ''Кыпчак кыргыны'') ордо ишине аралашып жүрүшкөн ''Алымбек датка'', Алымкул, Кыдыр, Чотон, Сейитбек, Касым датка жана башка сыяктуу кыргыз, кыпчак бийлери Кудаяр хандын бийлигине нааразы болуп, Малабекти хан көтөрүүгө даярдана башташкан. Алардын даярдыгы билинип калганда, Кудаяр хан Малабекти кармоого буйрук кылат. Натыйжада кыргыз-кыпчак бийлери аны Үч-Коргонго качырышкан. Фергана өрөөнүнүн чыгыш тарабы толук Малабекти колдоп чыккан. Айрым имиштер боюнча 1857-жылдын аягы, 1858-жылдын башында Алымкул жана Алымбектер биригип, Жар-Мазар деген жерде Малабекти ак кийизге салып, хан көтөрүп, Алымкулду аскер башы кылып дайындашкан. Бул учурда орус өкмөтү Иле өзөнүнүн батышы, Үч-Алматыга Верный чебин куруп, Кокон хандыгына коопсуздук туудура башташган. 1858-жылы күзгө жуук Саманчы деген жерде (Анжияндын түштүк-чыгышы) Кудаяр хандын колу жеңилип, иниси Султан-Мурат-бек менен адегенде Кожентке, андан Бухарага качкан. 1858-жылы 13-ноябрда Кокондогу ордодо Малабекти кайрадан ак кийизге салып, хан көтөрүшүп, Алымкул Маргалаңга бек болуп дайындалган. 1862-жылы 24-февралда Малла хан өлтүрүлүп, тактыга Сарымсактын уулу (Шераалы хандын небереси) 15 жаштагы Шахмурад олтуруп, Алымкул баш вазирликке дайындалат. Малла хан өлтүрлүгөнүн уккан Кудаяр [[Канаат-шаанын]] колдоосунда Ташкент шаарына келип, кайрадан Кокон ханы болуп жарыяланган жана көп өтпөй Бухаранын эмири (1860–1885) Музаффардын жардамы менен Коконду алат. 1863-жылы жазында тоолук кыргыздардан жардам алган Алымкул төңкөрүш уюштуруп, тактыга Малла хандын уулу Султан Сейитти отургузуп, иш жүзүндө хандыкты өзү башкарып калган (1863–1865). Кыска убакыт аралыгында Алымкул аталык хандыкта тартипти чыңдап, хандыкты борборлоштурууга аракет кылган. Чек аралардын коопсуздугун чыңдоо максатында чептерди оңдоп, сарбаздардын санын көбөйткөн. Ал анжияндык, аркалык кыргыздарды ынтымакка чакырган. Мисалы, 1863-жылы сарыбагыш уруусунун чоң манабы [[Жантай Карабек уулу]]на орус аскерлерине каршы күрөштө бирге болууга үндөгөн кат жөнөткөн. Алымкул аталыктын көрсөтмөсү менен Кокондон Талас, Чүй, Ысык-Көл, Нарындын манаптарына ынтымакка чакырган каттарды жана өкүлдөрдү жиберишкен. Ошондой эле өлкөнүн эл аралык абалын жакшыртуу максатында 1863–1864-жылдары ал Россия императоруна, Түрк султанына, Кытайга, Индиядагы Англия бийлигине, Афганистанга жана башка мамлекеттерге Кокон хандыгынын атынан элчилерди жөнөткөн. 1864-жылы полковник М. Г. Черняев башында турган 2500дөй орус аскери Олуя-Ата шаарын, полковник Н. А. Веревкин 1600дөй аскери менен Түркстан чеп калаасын каратып алышкандан кийин Алымкул аталык 4–6 миңдей аскери менен аларга каршы жортуулга чыккан. Орус аскерлери менен айыгышкан салгылашуулар Ак-Булак, Чымкент, Ыкан жана башка жерлерде болгон. 1865-жылы ал кокон аскерлеринин башкы аскер командачысы катары Ташкенттин алдында Шор-Төбө деген жерде Черняев башында турган орус аскерлерине каршы күчтүү коргонууну уюштура алган. Маргалаң, Анжиян, Ош, Шахрикандан жана башка жерлерден шашылыш аскер топтоп, натыйжада шаарды коргоочулардын санын 30 миңге жеткирген. Салгылашуу 9-майда башталып, адеп орус аскерлери чегинүүгө жанa чабуул коюудан коргонууга өтүүгө аргасыз болушкан. Кайрадан башталган салгылашуу учурунда Алымкул аталык оор жаракат алып, курман болот. Бул окуяны өз көзү менен көргөн Мухаммед Салих Кори Ташканди «Тарих-и Жадидаи Ташканд» («Ташкенттин жаңы тарыхы») аттуу эмгегинде Алымкул аталыктын өлүмдөн коркпой айкаштын алдынкы катарында жүрүп, баатырларча курман болгондугу тууралуу баяндайт. Күчтүү кол башчысынан айрылган соң Ташкент шаары тез эле орус аскерлери тарабынан басылып алынган.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бейсембиев Т. К. Неизвестный источник по истории Кокандского ханства в ХIХ в. (анонимная биография Алимкула амир-и лашкара) //Бартольдские чтения 1987 г. Тезисы докладов и сообщений. М., 1987; Бейсембиев Т. К. «Тарих-и Шахрухи» как исторический источник. А.-А., 1987; Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхый булактары. /Котор. М.Кожобеков, Т.Абдиев Б., 2002; Бабаджанов, Б. М. Кокандское ханство: власть, политика, религия. Таш., Токио. 2010.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Ад.: Бейсембиев Т. К. Неизвестный источник по истории Кокандского ханства в ХIХ в. (анонимная биография Алимкула амир-и лашкара) //Бартольдские чтения 1987 г. Тезисы докладов и сообщений. М., 1987; Бейсембиев Т. К. «Тарих-и Шахрухи» как исторический источник. А.-А., 1987; Кыргыздардын жана Кыргызстандын тарыхый булактары. /Котор. М.Кожобеков, Т.Абдиев Б., 2002; Бабаджанов, Б. М. Кокандское ханство: власть, политика, религия. Таш., Токио. 2010.  </div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%AB%D0%91%D0%90%D0%95%D0%92_%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D1%8B%D0%B1%D0%B5%D0%BA&diff=80022&oldid=79337 2026-04-22T08:24:13Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:24, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛТЫБАЕВ''' Каныбек Аманович (15. 07. 1942, Жалал-Абад облусу, Токтогул району, Көдүл айылы – 22. 04. 2005, Бишкек) – генерал-майор (1994). В. И. Ленин атындагы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Ташкент командалык жогорку аскер окуу жайын (1966), «Аткычтар» жогорку курсун (1972) бүткөн. Окуу жайын бүткөндөн кийин Түркстан аскер округунда взводдун командири, 1974–1979-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>Ош <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусунун </del>Майлы-Сай, Ош шаарларында саясий бөлүмдүн начальниги, Ноокат <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">районунун </del>аскер комиссариатында бөлүмдүн начальниги, 1979–1980-жылдары <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Афганистандын </del>Аскер Күчтөрүнүн техникалык  департаментинин саясий бөлүмүнүн начальнигинин кеңешчиси, 1980–1995-жылдары  Ош облусунун аскер комиссары, 1996-жылдан укук коргоо органдарынын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; күч структураларынын ишин координациялоо бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.&lt;br&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''АЛТЫБАЕВ''' Каныбек Аманович (15. 07. 1942, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[СССР]], [[Кыргыз ССРи]], [[</ins>Жалал-Абад облусу<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Токтогул району<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, Көдүл айылы – 22. 04. 2005, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Бишкек<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] шаары</ins>) – генерал-майор (1994). В. И. Ленин атындагы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ташкент<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>командалык жогорку аскер окуу жайын (1966), «Аткычтар» жогорку курсун (1972) бүткөн. Окуу жайын бүткөндөн кийин Түркстан аскер округунда взводдун командири, 1974–1979-жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ош <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">облусу]]нун [[</ins>Майлы-Сай<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ош<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>шаарларында саясий бөлүмдүн начальниги, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>Ноокат <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">району]]нун </ins>аскер комиссариатында бөлүмдүн начальниги, 1979–1980-жылдары <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[Афганстан]]дын </ins>Аскер Күчтөрүнүн техникалык  департаментинин саясий бөлүмүнүн начальнигинин кеңешчиси, 1980–1995-жылдары  Ош облусунун аскер комиссары, 1996-жылдан укук коргоо органдарынын &lt;span cat='ж.кыск' oldv='ж-а'&gt;жана&lt;/span&gt; күч структураларынын ишин координациялоо бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген.&lt;br&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Категория:1-Том]]</div></td></tr> </table>

Турганбаев Элебай http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_(%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%8B%D1%80%D0%BA%D1%8B_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BA_%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%C2%AB%D1%88%D0%B0%D0%B0%D1%80%C2%BB)&diff=80021&oldid=15929 2026-04-22T08:23:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:23, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК  '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>байыркы түрк тилинде «шаар» деген маанини билдирген түшүнүк. Байыркы түрк руна жазууларында, М. Кашкаринин «Диван лугат ат-түрк» эмгегинде эскерилген. Байыркы энчилүү аттарда көп учурайт: Беш-Балык (Чыгыш Түрк&amp;shy;станда), Хан-Балык (Пекин шаарынын байыркы түркчө аталышы) жана башкалар. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК  '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>байыркы түрк тилинде «шаар» деген маанини билдирген түшүнүк. Байыркы түрк руна жазууларында, М. Кашкаринин «Диван лугат ат-түрк» эмгегинде эскерилген. Байыркы энчилүү аттарда көп учурайт: Беш-Балык (Чыгыш Түрк&amp;shy;станда), Хан-Балык (Пекин шаарынын байыркы түркчө аталышы) жана башкалар. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%9A_(%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%8F%D0%B4%D0%B0)&diff=80020&oldid=15931 2026-04-22T08:22:35Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:22, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="4" class="diff-multi" lang="ky">(One intermediate revision by the same user not shown)</td></tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>'''а с т р о н о м и я д а <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— жазгы </del>күн-түн теңелүүнүн чекити жайгашкан зодиак топ жыл&amp;shy;дызы. Бардык жарык жылдыздары жем талаш&amp;shy;кан эки балыкты элестетет. Анын өтө жарык жылдызы (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">а</del>-Балык) көгүш, бетинин температурасы 10000° ''К'', көрүнгөн жылдыз чоңдугу ''т''=4,3&lt;sup&gt;''т''&lt;/sup&gt; ге барабар, температурасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>түсү негизги жылдызга окшош жандоочусу бар, анын көрүнгөн жыл&amp;shy;дыз чоңдугу ''т''=5,2&lt;sup&gt;''т''&lt;/sup&gt;. Бул эки жылдыздын ар бири <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>жалпы массага ээ кош жылдыз. Бул топ жылдыз КМШнын орто кеңдигинен жай&amp;shy;дын аягында, күзүндө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>кыштын башталы&amp;shy;шында көрүнөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫК <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>'''а с т р о н о м и я д а <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–жазгы </ins>күн-түн теңелүүнүн чекити жайгашкан зодиак топ жыл&amp;shy;дызы. Бардык жарык жылдыздары жем талаш&amp;shy;кан эки балыкты элестетет. Анын өтө жарык жылдызы (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">α</ins>-Балык) көгүш, бетинин температурасы 10000° ''К'', көрүнгөн жылдыз чоңдугу ''т''=4,3&lt;sup&gt;''т''&lt;/sup&gt; ге барабар, температурасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>түсү негизги жылдызга окшош жандоочусу бар, анын көрүнгөн жыл&amp;shy;дыз чоңдугу ''т''=5,2&lt;sup&gt;''т''&lt;/sup&gt;. Бул эки жылдыздын ар бири <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>жалпы массага ээ кош жылдыз. Бул топ жылдыз КМШнын орто кеңдигинен жай&amp;shy;дын аягында, күзүндө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>кыштын башталы&amp;shy;шында көрүнөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%AB%D0%93%D0%9E%D0%9E%D0%97&diff=80018&oldid=28238 2026-04-22T08:15:55Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:15, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫГООЗ ''', б а к а о о з <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>аял затынын ''чач папик'' кооздугуна тагылуучу күмүштөн жасал&amp;shy;ган асем буюм. Ичи көңдөй, эки жагына оюм түшүрүлгөн күмүшкө жибек жип, кара боочо&amp;shy;лор кыпчылып, чач сымал төмөн түшүп турат. Аялдар ар бир өрүм чачынын учуна бир нече&amp;shy;ден балыгоозду асемдикке тагынышкан. Балыгооз негизинен Кыргызстандын түштүк аймагында пайдаланылган.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛЫГООЗ''', б а к а о о з <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>аял затынын ''чач папик'' кооздугуна тагылуучу күмүштөн жасал&amp;shy;ган асем буюм. Ичи көңдөй, эки жагына оюм түшүрүлгөн күмүшкө жибек жип, кара боочо&amp;shy;лор кыпчылып, чач сымал төмөн түшүп турат. Аялдар ар бир өрүм чачынын учуна бир нече&amp;shy;ден балыгоозду асемдикке тагынышкан. Балыгооз негизинен Кыргызстандын түштүк аймагында пайдаланылган.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Чачп.jpg|left|thumb|250x250px]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Файл:Чачп.jpg|left|thumb|250x250px]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%AB%D0%A0%D0%9A%D0%90%D0%9D_%D0%97%D0%90%D0%9A%D0%90%D0%97%D0%9D%D0%98%D0%93%D0%98&diff=80017&oldid=15925 2026-04-22T08:14:07Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:14, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТЫРКАН ЗАКАЗНИГИ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Чаткал кырка&amp;shy; тоосунун түштүк капталындагы токою корулуучу аймак. Авлетим суусунун өрөөнүндө. Аянты 304 ''га.'' Корук. 1975-жылы Аксы районунун аймагында (Авлетим токой чарбасында) Теңир-Тоонун эн&amp;shy;демиги болгон көк карагай токоюн сактоо максатында уюшулган. Мында көк карагайдан башка теңир-тоо карагайы, жаңгак, ак чечек, алма, алча, шилби, табылгы, четин ж. б. өсөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТЫРКАН ЗАКАЗНИГИ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Чаткал кырка&amp;shy; тоосунун түштүк капталындагы токою корулуучу аймак. Авлетим суусунун өрөөнүндө. Аянты 304 ''га.'' Корук. 1975-жылы Аксы районунун аймагында (Авлетим токой чарбасында) Теңир-Тоонун эн&amp;shy;демиги болгон көк карагай токоюн сактоо максатында уюшулган. Мында көк карагайдан башка теңир-тоо карагайы, жаңгак, ак чечек, алма, алча, шилби, табылгы, четин ж. б. өсөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%AB%D0%A0%D0%9A%D0%90%D0%9D&diff=80016&oldid=15924 2026-04-22T08:12:51Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:12, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТЫРКАН '''(Негасlеum) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">— </del>өсүмдүктөрдүн чатыр гүлдүүлөр тукумунун  уруусу; эки же көп жылдык чөп. Сабагы түктүү, катуу, көңдөй, би&amp;shy;йиктиги <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1—1</del>,5 ''м''. Жалбырагы татаал же үч ача кесилген. Моно же поликарптык өсүмдүк. Гү&amp;shy;лү майда, ак, сары, жашыл, мала кызыл. Топ&amp;shy; гүлү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>татаал чатырча. Мөмөсү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>кутуча. Жер жүзүндө 70, Кыргызстанда 4 түрү жайлоодо, бөксө тоодо суу жээктеп өсөт. Уругу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>көбөйөт, кө&amp;shy;пөлөктөр чаңдаштырат. Тоют катары пайдалы&amp;shy;нылат, жаш өркүндөрү желет. Алай тоолорун&amp;shy;да <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Чоң Кемин өрөөнүндө эки эндемик түрү өсөт. Уругунда эфир майы, кумарин болгондук&amp;shy;тан, медицинада колдонулат. Балтыркандын көп түрүнүн ширеси дерматит (күйүк) пайда кылат. Кээ бир түрлөрү кооздук үчүн өстүрүлөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТЫРКАН '''(Негасlеum) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>өсүмдүктөрдүн чатыр гүлдүүлөр тукумунун  уруусу; эки же көп жылдык чөп. Сабагы түктүү, катуу, көңдөй, би&amp;shy;йиктиги <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1–1</ins>,5 ''м''. Жалбырагы татаал же үч ача кесилген. Моно же поликарптык өсүмдүк. Гү&amp;shy;лү майда, ак, сары, жашыл, мала кызыл. Топ&amp;shy; гүлү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>татаал чатырча. Мөмөсү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>кутуча. Жер жүзүндө 70, Кыргызстанда 4 түрү жайлоодо, бөксө тоодо суу жээктеп өсөт. Уругу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>көбөйөт, кө&amp;shy;пөлөктөр чаңдаштырат. Тоют катары пайдалы&amp;shy;нылат, жаш өркүндөрү желет. Алай тоолорун&amp;shy;да <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Чоң Кемин өрөөнүндө эки эндемик түрү өсөт. Уругунда эфир майы, кумарин болгондук&amp;shy;тан, медицинада колдонулат. Балтыркандын көп түрүнүн ширеси дерматит (күйүк) пайда кылат. Кээ бир түрлөрү кооздук үчүн өстүрүлөт. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%98%D0%9C%D0%9E%D0%A0&diff=80015&oldid=15923 2026-04-22T08:10:36Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:10, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИМОР '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>АКШнын чыгышындагы ири шаар, Мэриленд штатында. Калкы 610 миң (2005; шаар айланасы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>2,5 млн). Атлантика океанынын Чесапик булуңуна Патапско дарыясы куйган жерде жайгашкан. Ири деңиз порту (жылы&amp;shy;на 30 млн ''т'' жүк ташылат). Темир <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>автомобиль жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар (Балтиморду <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Вашингтонду тейлейт). Метрополитен 1682-жылы негизделген. 1729-жылы Мэриленддин губернатору лорд Сесил Балтимордун ысымынан аталган. 1797-жылдан шаар. 1789-жылы Балтиморго өлкөдө 1-жолу католик епархиясы ыйгарылган. 19-кылымдын башында кооздоп эмерек жасоо боюнча даңкталган. Балтимордон <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Огайо шаарына АКШдагы алгачкы темир&amp;shy; жол (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1828-30</del>) курулуп, 1897-жылы 1-ири металлургия заводу ишке кирген. 1904-жылы шаардын ишкер бөлүгү толугу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>күйүп кетип, кайрадан салынган. Классицизм стилиндеги кафедралдуу Кудай Эне собору (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1805-21</del>) сакталган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1970-80</del>-жылдарда шаардын борбордук бөлүгү жаңыланып, архитектуралык комп&amp;shy;лекстер (анын ичинде Харбор-плейс) курулган. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1812-14</del>- жылкы Англия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Америка согушунун катышуу&amp;shy;чуларынын, Ж. Вашингтондун эстелиги бар. Балтимор <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>өлкөнүн билим <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>маанилүү илим-изилдөө бор&amp;shy;бору: Мэриленд ИА (1797), Ж. Хопкинс (1876), Мэриленд (1807), Балтимор (1925) ж. б. университеттер, консерватория (1868), искусство комплекси (1826), 60тан ашык лаборатория (башкы багыты <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>физика, океанология, океанография, фармецевти&amp;shy;ка, медициналык жабдуулар), Колумб борбору (1994, де&amp;shy;ңиздик биотехнология) иштейт. Мэриленд шта&amp;shy;тынын илимий борбору. Балтимор искусство (1914), Мэриленд тарых музейлери, Уолтерс сүрөт галереясы (1931), жазуучу Эдгар Понун үй-музейи (Балтимордо жашаган <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>көмүлгөн), опера театры, шаардык симфо&amp;shy;ниялык оркестр, океанариум бар. АКШнын түндүк-чыгышынын маанилүү өнөр жай <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>соода-финансы борбору. Металлургия, химия, радиоэлектроника (анын ичинде согуш өнөр жайы үчүн жабдуу), электр-техника, авиаракета, автомобиль кураштыруу, нефть ажыратуу, тамак-аш, кеме куруу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>ремонттоо өнөр жайы, илимий өндүрү&amp;shy;шү иштейт. Согуш-деңиз базасы бар.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИМОР''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>АКШнын чыгышындагы ири шаар, Мэриленд штатында. Калкы 610 миң (2005; шаар айланасы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>2,5 млн). Атлантика океанынын Чесапик булуңуна Патапско дарыясы куйган жерде жайгашкан. Ири деңиз порту (жылы&amp;shy;на 30 млн ''т'' жүк ташылат). Темир <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>автомобиль жолдор тоому. Эл аралык аэропорту бар (Балтиморду <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Вашингтонду тейлейт). Метрополитен 1682-жылы негизделген. 1729-жылы Мэриленддин губернатору лорд Сесил Балтимордун ысымынан аталган. 1797-жылдан шаар. 1789-жылы Балтиморго өлкөдө 1-жолу католик епархиясы ыйгарылган. 19-кылымдын башында кооздоп эмерек жасоо боюнча даңкталган. Балтимордон <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Огайо шаарына АКШдагы алгачкы темир&amp;shy; жол (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1828–1830</ins>) курулуп, 1897-жылы 1-ири металлургия заводу ишке кирген. 1904-жылы шаардын ишкер бөлүгү толугу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>күйүп кетип, кайрадан салынган. Классицизм стилиндеги кафедралдуу Кудай Эне собору (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1805–1821</ins>) сакталган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1970–1980</ins>-жылдарда шаардын борбордук бөлүгү жаңыланып, архитектуралык комп&amp;shy;лекстер (анын ичинде Харбор-плейс) курулган. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1812–1814</ins>- жылкы Англия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Америка согушунун катышуу&amp;shy;чуларынын, Ж. Вашингтондун эстелиги бар. Балтимор <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>өлкөнүн билим <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>маанилүү илим-изилдөө бор&amp;shy;бору: Мэриленд ИА (1797), Ж. Хопкинс (1876), Мэриленд (1807), Балтимор (1925) ж. б. университеттер, консерватория (1868), искусство комплекси (1826), 60тан ашык лаборатория (башкы багыты <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>физика, океанология, океанография, фармецевти&amp;shy;ка, медициналык жабдуулар), Колумб борбору (1994, де&amp;shy;ңиздик биотехнология) иштейт. Мэриленд шта&amp;shy;тынын илимий борбору. Балтимор искусство (1914), Мэриленд тарых музейлери, Уолтерс сүрөт галереясы (1931), жазуучу Эдгар Понун үй-музейи (Балтимордо жашаган <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>көмүлгөн), опера театры, шаардык симфо&amp;shy;ниялык оркестр, океанариум бар. АКШнын түндүк-чыгышынын маанилүү өнөр жай <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>соода-финансы борбору. Металлургия, химия, радиоэлектроника (анын ичинде согуш өнөр жайы үчүн жабдуу), электр-техника, авиаракета, автомобиль кураштыруу, нефть ажыратуу, тамак-аш, кеме куруу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>ремонттоо өнөр жайы, илимий өндүрү&amp;shy;шү иштейт. Согуш-деңиз базасы бар.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%A2%D0%98%D0%9B%D0%94%D0%95%D0%A0%D0%98&diff=80014&oldid=34599 2026-04-22T08:02:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:02, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА ТИЛДЕРИ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>индевропа тилдеринин тобу. Байыркы индевропа тил системасын көбүрөөк сактап калган. Славян тилдерине өтө жакын. Азыркы Балтика тилдерине литва жана латыш тил&amp;shy;дери кирет. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА ТИЛДЕРИ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>индевропа тилдеринин тобу. Байыркы индевропа тил системасын көбүрөөк сактап калган. Славян тилдерине өтө жакын. Азыркы Балтика тилдерине литва жана латыш тил&amp;shy;дери кирет. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%9A%D0%90%D0%9B%D0%9A%D0%90%D0%9D%D0%AB&diff=80013&oldid=15921 2026-04-22T08:01:06Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">08:01, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА КАЛКАНЫ '''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Чыгыш Европа плат&amp;shy;формасынын түндүк-батыш тарабындагы кембрий&amp;shy;ге чейинки мезгилде бүктөлүүгө дуушар болгон ''фундаменттин'' жер бетине чыгып жаткан аймагы. Россиядагы Карел Республикасы, Мурман <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Ленинград облустарынын батыш бөлүктөрүн, Финляндия <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Швециянын аймактарын ээлейт. Балтика калканы архей <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>протерозой замандарынын ме&amp;shy;таморфизмделген <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>татаал өзгөрүүлөргө, бүк&amp;shy;төлүүлөргө учураган гнейс, кристаллдуу сланец сыяктуу <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тоотектерден </del>турат. Балтика калканында темир (Швеция), жез-никель <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>апатит (Хибинде, Россия) кендери бар.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА КАЛКАНЫ '''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Чыгыш Европа плат&amp;shy;формасынын түндүк-батыш тарабындагы кембрий&amp;shy;ге чейинки мезгилде бүктөлүүгө дуушар болгон ''фундаменттин'' жер бетине чыгып жаткан аймагы. Россиядагы Карел Республикасы, Мурман <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Ленинград облустарынын батыш бөлүктөрүн, Финляндия <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Швециянын аймактарын ээлейт. Балтика калканы архей <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>протерозой замандарынын ме&amp;shy;таморфизмделген <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>татаал өзгөрүүлөргө, бүк&amp;shy;төлүүлөргө учураган гнейс, кристаллдуу сланец сыяктуу <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">тоо тектерден </ins>турат. Балтика калканында темир (Швеция), жез-никель <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>апатит (Хибинде, Россия) кендери бар.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%98%D0%9A%D0%90_%D0%94%D0%95%D2%A2%D0%98%D0%97%D0%98&diff=80012&oldid=15920 2026-04-22T07:59:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:59, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА ДЕҢИЗИ '''(байыркы славянча <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Варяг деңизи) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Атлантика океанындагы материкке кирип жаткан деңиз, Түндүк <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Ортоңку Европа&amp;shy;нын жээктеринде. Россия Федерациясы, Латвия, Польша, Германия, Дания, Швеция <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>Финляндия өлкөлөрү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>чектешет. Аянты 419 миң ''км&lt;sup&gt;2''. Дания кысыктары аркылуу Түндүк деңиз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>туташат. Көлөмү 21,5 миң ''км''&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Материктик та&amp;shy;йыздыкта жайгашкан, басымдуу тереңдиги 40100 ''м'', эң терең жери 470 ''м''. Түндүк жээги аскалуу, негизинен шхер <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>фьорд тибинде, түштүгү <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>түштүк-чыгышы ойдуңдуу, кумдуу, лагуна тибинде. Жээги булуң-буйткалуу, эң терең булуң&amp;shy;дары: Ботния, Финн, Рига, Курш, Щецин, Гдань. Аралдары: Аланд, Моонзунд, Борнхольм, Готланд, Эланд, Сааремаа, Хийумаа, Рюген. Балтика деңизине Нева, Батыш Двина (Даугава), Неман, Висла, Одра ж. б. дарыялар куят. Орточо температурасы кышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-3°С</del>, жээгинде 0°Сден төмөн, жай&amp;shy;ында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18-20°С</del>. Туздуулугу батышында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11%о</del>, борбордук бөлүгүндө <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6-8</del>%,. Булуңдарында <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>жээктеринде муз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16-45 </del>күндөн (Дания кысыктары) 210 күнгө чейин (Түндүк Ботния булуңу) жа&amp;shy;тат. Шамалдын <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>өзгөрүлмөлүү аба басымы&amp;shy;нын таасиринен деңиз деңгээли 1,<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-3 </del>''м'' ге көтөрүлүп, булуңдарда суу ташкындайт (мисалы, Нева колту&amp;shy;гунда). Суткасына эки <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>бир жолу ташкындайт (0,04 ''м'' ден 0,1 ''м'' ге чейин). Балык (негизинен килька, салака, балтика трескасы) карма&amp;shy;лат. Волга <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Балтика суу жолу аркылуу Волга, Ак деңиз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>Балтика каналы аркылуу Ак деңиз <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>туташат. Антропогендик таасирден экологиялык абалы начарлап кеткен. Негизги порттору: Санкт-Петербург, Таллин, Рига, Лиепая, Калининград, Клайпеда, Гданьск, Гдыня, Щецин, Росток, Любек, Киль, Копенгаген, Мальмё, Стокгольм, Лулео, Турку, Хельсинки, Котка. Жээгинде Сопот, Юрмала, Лиепая, Колобжег, Устка, Херингсдорф ж. б. белгилүү курорттор жайгашкан.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТИКА ДЕҢИЗИ '''(байыркы славянча <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Варяг деңизи) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Атлантика океанындагы материкке кирип жаткан деңиз, Түндүк <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Ортоңку Европа&amp;shy;нын жээктеринде. Россия Федерациясы, Латвия, Польша, Германия, Дания, Швеция <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>Финляндия өлкөлөрү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>чектешет. Аянты 419 миң ''км&lt;sup&gt;2''. Дания кысыктары аркылуу Түндүк деңиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>туташат. Көлөмү 21,5 миң ''км''&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. Материктик та&amp;shy;йыздыкта жайгашкан, басымдуу тереңдиги 40100 ''м'', эң терең жери 470 ''м''. Түндүк жээги аскалуу, негизинен шхер <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>фьорд тибинде, түштүгү <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>түштүк-чыгышы ойдуңдуу, кумдуу, лагуна тибинде. Жээги булуң-буйткалуу, эң терең булуң&amp;shy;дары: Ботния, Финн, Рига, Курш, Щецин, Гдань. Аралдары: Аланд, Моонзунд, Борнхольм, Готланд, Эланд, Сааремаа, Хийумаа, Рюген. Балтика деңизине Нева, Батыш Двина (Даугава), Неман, Висла, Одра ж. б. дарыялар куят. Орточо температурасы кышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1–3°С</ins>, жээгинде 0°Сден төмөн, жай&amp;shy;ында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">18–20°С</ins>. Туздуулугу батышында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11‰</ins>, борбордук бөлүгүндө <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6–8</ins>%,. Булуңдарында <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>жээктеринде муз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">16–45 </ins>күндөн (Дания кысыктары) 210 күнгө чейин (Түндүк Ботния булуңу) жа&amp;shy;тат. Шамалдын <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>өзгөрүлмөлүү аба басымы&amp;shy;нын таасиринен деңиз деңгээли 1,<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5–3 </ins>''м'' ге көтөрүлүп, булуңдарда суу ташкындайт (мисалы, Нева колту&amp;shy;гунда). Суткасына эки <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>бир жолу ташкындайт (0,04 ''м'' ден 0,1 ''м'' ге чейин). Балык (негизинен килька, салака, балтика трескасы) карма&amp;shy;лат. Волга <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Балтика суу жолу аркылуу Волга, Ак деңиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>Балтика каналы аркылуу Ак деңиз <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>туташат. Антропогендик таасирден экологиялык абалы начарлап кеткен. Негизги порттору: Санкт-Петербург, Таллин, Рига, Лиепая, Калининград, Клайпеда, Гданьск, Гдыня, Щецин, Росток, Любек, Киль, Копенгаген, Мальмё, Стокгольм, Лулео, Турку, Хельсинки, Котка. Жээгинде Сопот, Юрмала, Лиепая, Колобжег, Устка, Херингсдорф ж. б. белгилүү курорттор жайгашкан.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;Б. Мудаева.&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;Б. Мудаева.&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira http://encyclopedia.edu.kg/index.php?title=%D0%91%D0%90%D0%9B%D0%A2%D0%90%D0%93%D0%A3%D0%9B%D0%9E%D0%92&diff=80011&oldid=15919 2026-04-22T07:44:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="ky"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Мурунку нускасы</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">07:44, 22 Апрель (Чын куран) 2026 -деги абалы</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">1 сап:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">1 сап:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТАГУЛОВ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Төрөгелди</del>''' (1920, Жалал-Абад облусу, Ала-Бука району, Кош-Алмурут айылы <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- 1966</del>, Фрунзе) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">- </del>коомдук <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ж-а </del>мамлекеттик ишмер. Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтун, Москвадагы жогорку пар&amp;shy;тиялык мектепти бүтүргөн. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1941-44</del>-жылдарда Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда мек&amp;shy;тепте мугалим, директор, райондук элге билим бе&amp;shy;рүү бөлүмүнүн башчысы, Кыргызстан КП Ала-Бука райко&amp;shy;мунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысы, Кыргызстан ЛКЖС Жалал-Абад обкомунда про&amp;shy;паганда бөлүмүнүн башчы-</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''БАЛТАГУЛОВ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Төрөгелди </ins>(1920, Жалал-Абад облусу, Ала-Бука району, Кош-Алмурут айылы <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">–1966</ins>, Фрунзе) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">– </ins>коомдук <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">жана </ins>мамлекеттик ишмер. Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтун, Москвадагы жогорку пар&amp;shy;тиялык мектепти бүтүргөн. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1941–1944</ins>-жылдарда Жалал-Абад облусунун Ала-Бука районунда мек&amp;shy;тепте мугалим, директор, райондук элге билим бе&amp;shy;рүү бөлүмүнүн башчысы, Кыргызстан КП Ала-Бука райко&amp;shy;мунун уюштуруу бөлүмүнүн башчысы, Кыргызстан ЛКЖС Жалал-Абад обкомунда про&amp;shy;паганда бөлүмүнүн башчы-</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛТАГУЛОВ58.png | thumb | none]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[File:БАЛТАГУЛОВ58.png | thumb | none]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сы, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1944-49</del>-жылдарда комсомолдун Жалал-Абад обко&amp;shy;мунун 1-секретары, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1953-55</del>-жылдарда партиянын Ош обкомунун секретары, эмгекчилер депутатта&amp;shy;рынын Ош облустук советинин аткаруу комитети&amp;shy;нин төрагасы, <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1955-62</del>-жылдарда Кыргызстан КП Жалал-Абад обкомунун 1-секретары, эмгекчилер депутатта&amp;shy;рынын Ош облустук советинин аткаруу комитетинин төрагасы, партиянын Ош обкомунун 1-секрета&amp;shy;ры, 1962-жылдан профсоюздардын республикалык советинин төрагасы болуп иштеген. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1955-59</del>), СССР Жогорку Советинин (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958-66</del>) депутаты. Ленин, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">м-н </del>сыйланган. Райондун борборундагы мектепке, көчөгө ысмы берилип, айкели тургузулган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>сы, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1944–1949</ins>-жылдарда комсомолдун Жалал-Абад обко&amp;shy;мунун 1-секретары, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1953–1955</ins>-жылдарда партиянын Ош обкомунун секретары, эмгекчилер депутатта&amp;shy;рынын Ош облустук советинин аткаруу комитети&amp;shy;нин төрагасы, <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1955–1962</ins>-жылдарда Кыргызстан КП Жалал-Абад обкомунун 1-секретары, эмгекчилер депутатта&amp;shy;рынын Ош облустук советинин аткаруу комитетинин төрагасы, партиянын Ош обкомунун 1-секрета&amp;shy;ры, 1962-жылдан профсоюздардын республикалык советинин төрагасы болуп иштеген. Кыргыз ССР Жогорку Советинин (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1955–1959</ins>), СССР Жогорку Советинин (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1958–1966</ins>) депутаты. Ленин, Эмгек Кызыл Туу, «Ардак Белгиси» ордендери <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">менен </ins>сыйланган. Райондун борборундагы мектепке, көчөгө ысмы берилип, айкели тургузулган. [[Category: 2-том, 1-69 бб]]</div></td></tr> </table>

Gulira