АК-БЕШИМ шаар калдыгы: нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
imported>Gulira
No edit summary
No edit summary
 
1 сап: 1 сап:
'''АК-БЕШИМ''' '''<span dir="ltr" lang="ky">ШААР КАЛДЫГЫ</span>''' – 6–12‑кылымдарга таандык, Токмок шаарынан 6 ''км'' түштүк-батыш тараптан орун алган ири шаар калдыгы. Шаардын борбордук  бөлүгү се­пил <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> шахристандан турган, алардын дубал­дары калың келип, мунаралар <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыңдалган. Шаардын борбору туташ жайгашкан аймакта кол өнөрчүлүк, соода, дыйканчылык <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кесиптен­ген шаардыктардын үйлөрү болгон. Бул аймак жалпы узундугу 16 ''км'' келген дубал <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> курчалган. Негизинен турак жай имараттарынын калдык­тары, тиричилик шаймандары, тыйындар, искусство жасалгалары (айкел, алтын жалатылып көркөмдөлгөн буюмдар), ошондой эле шахристандын түштүк тарабында жайгашкан 6–8‑кылымдарга таандык эки будда храмынан (8‑кылымдын акырына чейин Буддизм өкүм сүргөн) архитектура, скульптура, сүрөт, курулуш техникасына тиешелүү бай материал­дар табылган. Табылгаларда Орто Азия <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> Чыгыш Түркстандын маданиятына таандык окшош­туктар болуп, бул Улуу Жибек жолунун ролун айкындайт.<br>
'''АК-БЕШИМ''' '''<span dir="ltr" lang="ky">ШААР КАЛДЫГЫ</span>''' – 6–12‑кылымдарга таандык, [[Токмок шаары]]нан 6 ''км'' түштүк-батыш тараптан орун алган ири шаар калдыгы. Шаардын борбордук  бөлүгү се­пил <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> шахристандан турган, алардын дубал­дары калың келип, [[мунара]]лар <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> чыңдалган. Шаардын борбору туташ жайгашкан аймакта кол өнөрчүлүк, соода, дыйканчылык <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> кесиптен­ген шаардыктардын үйлөрү болгон. Бул аймак жалпы узундугу 16 ''км'' келген дубал <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> курчалган. Негизинен турак жай имараттарынын калдык­тары, тиричилик шаймандары, тыйындар, [[искусство]] жасалгалары (айкел, [[алтын]] жалатылып көркөмдөлгөн буюмдар), ошондой эле [[шахристан]]дын түштүк тарабында жайгашкан 6–8‑кылымдарга таандык эки [[будда]] [[храм]]ынан (8‑кылымдын акырына чейин [[Буддизм]] өкүм сүргөн) [[архитектура]], [[скульптура]], [[сүрөт]], курулуш техникасына тиешелүү бай материал­дар табылган. Табылгаларда [[Орто Азия]] <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> [[Чыгыш Түркста]]ндын [[маданият]]ына таандык окшош­туктар болуп, бул [[Улуу Жибек жолу]]нун ролун айкындайт.<br>
[[File:АК-БЕШИМ 134.png | thumb|1. Ак-Бешимдин сырткы көрүнүшү (реконструкция) 6-8-к.;.]]
[[File:АК-БЕШИМ 134.png | thumb|1. Ак-Бешимдин сырткы көрүнүшү (реконструкция) 6-8-к.;.]]
[[File:АК-БЕШИМ 135.png | thumb|2. Планы]]
[[File:АК-БЕШИМ 135.png | thumb|2. Планы]]
Изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү Ак-Бешимди 6–10‑кылымдарда Батыш Түрк, Түргөш <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> Карлук ка­гандыктарынын борбору болгон ''Суйаб'' шаарынын калдыгы деп эсептешет. Археологиялык  казууларды А. Н. ''Бернштам'' (1938–1939), П. Н. К''ожемяко'' (1953), Л. Р. Кызласов (1953–1955, 1958), 1996-­1998‑жылдарда Кыргыз УИА Санкт‑Петербург чыгыш таануучулары <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> бирдикте казуу жүргүзүшкөн. Ак-Бешим  мамлекеттик корукка алынган.
Изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү Ак-Бешимди 6–10‑кылымдарда [[Батыш Түрк]], [[Түргөш]] <span cat='ж.кыск' oldv='ж‑а'>жана</span> [[Карлук]] [[ка­гандык]]тарынын борбору болгон [[Суйаб]] шаарынын калдыгы деп эсептешет. Археологиялык  казууларды А. Н. [[Бернштам]] (1938–1939), П. Н. [[Кожемяко]] (1953), Л. Р. Кызласов (1953–1955, 1958), 1996-­1998‑жылдарда [[Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясы]][[Санкт‑Петербург]] чыгыш таануучулары <span cat='ж.кыск' oldv='м‑н'>менен</span> бирдикте казуу жүргүзүшкөн. Ак-Бешим  мамлекеттик корукка алынган.


<br>        Ад.: ''Бернштам А. Н.'' Түндүк Кыргызстандын археологиялык очерки. Ф., 1941; ''Кызласов Л. Р.'' Ак‑Бешимдин урандыларында 1953–1954‑жылдарда жүргүзүлгөн археологиялык чалгындоолор. Кыргызстандын археологиялык‑этнографиялык экспедициясынын эмгектери. II том. М., 1959; Кожемяко П. Н. Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959.<br>
<br>        Ад.: ''Бернштам А. Н.'' Түндүк Кыргызстандын археологиялык очерки. Ф., 1941; ''Кызласов Л. Р.'' Ак‑Бешимдин урандыларында 1953–1954‑жылдарда жүргүзүлгөн археологиялык чалгындоолор. Кыргызстандын археологиялык‑этнографиялык экспедициясынын эмгектери. II том. М., 1959; Кожемяко П. Н. Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959.<br>
[[Категория:1-Том]]
[[Категория:1-Том]]

04:05, 4 Март (Жалган куран) 2026 -га соңку нускасы

АК-БЕШИМ ШААР КАЛДЫГЫ – 6–12‑кылымдарга таандык, Токмок шаарынан 6 км түштүк-батыш тараптан орун алган ири шаар калдыгы. Шаардын борбордук бөлүгү се­пил менен шахристандан турган, алардын дубал­дары калың келип, мунаралар менен чыңдалган. Шаардын борбору туташ жайгашкан аймакта кол өнөрчүлүк, соода, дыйканчылык менен кесиптен­ген шаардыктардын үйлөрү болгон. Бул аймак жалпы узундугу 16 км келген дубал менен курчалган. Негизинен турак жай имараттарынын калдык­тары, тиричилик шаймандары, тыйындар, искусство жасалгалары (айкел, алтын жалатылып көркөмдөлгөн буюмдар), ошондой эле шахристандын түштүк тарабында жайгашкан 6–8‑кылымдарга таандык эки будда храмынан (8‑кылымдын акырына чейин Буддизм өкүм сүргөн) архитектура, скульптура, сүрөт, курулуш техникасына тиешелүү бай материал­дар табылган. Табылгаларда Орто Азия менен Чыгыш Түркстандын маданиятына таандык окшош­туктар болуп, бул Улуу Жибек жолунун ролун айкындайт.

1. Ак-Бешимдин сырткы көрүнүшү (реконструкция) 6-8-к.;.
2. Планы

Изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү Ак-Бешимди 6–10‑кылымдарда Батыш Түрк, Түргөш жана Карлук ка­гандыктарынын борбору болгон Суйаб шаарынын калдыгы деп эсептешет. Археологиялык казууларды А. Н. Бернштам (1938–1939), П. Н. Кожемяко (1953), Л. Р. Кызласов (1953–1955, 1958), 1996-­1998‑жылдарда Кыргыз Республикасынын Улуттук Илимдер академиясыСанкт‑Петербург чыгыш таануучулары менен бирдикте казуу жүргүзүшкөн. Ак-Бешим мамлекеттик корукка алынган.


Ад.: Бернштам А. Н. Түндүк Кыргызстандын археологиялык очерки. Ф., 1941; Кызласов Л. Р. Ак‑Бешимдин урандыларында 1953–1954‑жылдарда жүргүзүлгөн археологиялык чалгындоолор. Кыргызстандын археологиялык‑этнографиялык экспедициясынын эмгектери. II том. М., 1959; Кожемяко П. Н. Раннесредневековые города и поселения Чуйской долины. Ф., 1959.