АЯНТ (геометрия): нускалардын айырмасы

Кыргыз Энциклопедия жана Терминология Борбору дан
Навигацияга өтүү Издөөгө өтүү
556-684>KadyrM
No edit summary
imported>Dilde
No edit summary
1 сап: 1 сап:
  г е о м е т р и я д а ‒ 1) геом. фигуралар м-н беттердин сандык мүнөздөмөлөрүнүн бири. А. төмөнкү касиеттерге ээ: 1) терс эмес; 2) аддитивдүү; 3) жылдырууда сакталат; 4) бирдик квадраттын А-ы 1ге барабар. А-ты эсептөө байыртадан эле геометриянын негизги маселелери нин бири болгон. Байыркы грек окумуштуула
  г е о м е т р и я д а ‒ 1) геом. фигуралар м-н беттердин сандык мүнөздөмөлөрүнүн бири. А. төмөнкү касиеттерге ээ: 1) терс эмес; 2) аддитивдүү; 3) жылдырууда сакталат; 4) бирдик квадраттын А-ы 1ге барабар. А-ты эсептөө байыртадан эле геометриянын негизги маселелеринин бири болгон. Байыркы грек окумуштуулары айрым фигуралардын А-тарын эсептөөнүн эрежелерин билишкен. Бул эрежелер Евклиддин «Башталыштар» аттуу жыйнагында теорема формасында берилген. Тегиздиктеги көп бурчтуктардын А-тары көп бурчтуктарды тик бурчтуктарга келтирүү аркылуу ченелет. Айрым А-тарды Кавальери принцибинин жардамы м-н аныктоого болот. Ар кандай жалпак фигуралардын А-тары аныкталган интегралдын жардамы м-н эсептелинет. Мис., төмөн жагынан (''а,'' 0) ж-а (''b,'' 0) арасындагы ''O<sub>x'' огунун кесиндиси м-н чектелген, ал эми жогору жагынан терс эмес ж-а [''a, b''] сегментинде аныкталган үзгүлтүксүз ''f(x'') функциясы м-н чектелген фигуранын А-ты кара <math>S=\int_a^b f(x)\,dx<br>
ры айрым фигуралардын А-тарын эсептөөнүн эрежелерин билишкен. Бул эрежелер Евклиддин «Башталыштар» аттуу жыйнагында теорема формасында берилген. Тегиздиктеги көп бурчтуктардын А-тары көп бурчтуктарды тик бурчтуктарга келтирүү аркылуу ченелет. Айрым А-тарды Кавальери принцибинин жардамы м-н аныктоого болот. Ар кандай жалпак фигуралардын А-тары аныкталган интегралдын жардамы м-н эсептелинет. Мис., төмөн жагынан (''а,'' 0) ж-а (''b,'' 0) арасындагы ''O<sub>x''</sub> огунун кесиндиси м-н чектелген, ал эми жогору жагынан терс эмес ж-а [''a, b''] сегментинде аныкталган үзгүлтүксүз<br>
</math>
''f(x'') функциясы м-н чектелген фигуранын А-ты кара <math>S=\int_a^b f(x)\,dx<br>
</math>
[[File:АЯНТ 189.png | thumb | Сүр.1]]
[[File:АЯНТ 189.png | thumb | Сүр.1]]
[[File:АЯНТ 190.png | thumb | none]]
[[File:АЯНТ 190.png | thumb | none]]
18 сап: 16 сап:
a b<br>
a b<br>
X''<br>
X''<br>

08:03, 4 Август (Баш оона) 2022 -деги абалы

г е о м е т р и я д а ‒ 1) геом. фигуралар м-н беттердин сандык мүнөздөмөлөрүнүн бири. А. төмөнкү касиеттерге ээ: 1) терс эмес; 2) аддитивдүү; 3) жылдырууда сакталат; 4) бирдик квадраттын А-ы 1ге барабар. А-ты эсептөө байыртадан эле геометриянын негизги маселелеринин бири болгон. Байыркы грек окумуштуулары айрым фигуралардын А-тарын эсептөөнүн эрежелерин билишкен. Бул эрежелер Евклиддин «Башталыштар» аттуу жыйнагында теорема формасында берилген. Тегиздиктеги көп бурчтуктардын А-тары көп бурчтуктарды тик бурчтуктарга келтирүү аркылуу ченелет. Айрым А-тарды Кавальери принцибинин жардамы м-н аныктоого болот. Ар кандай жалпак фигуралардын А-тары аныкталган интегралдын жардамы м-н эсептелинет. Мис., төмөн жагынан (а, 0) ж-а (b, 0) арасындагы Ox огунун кесиндиси м-н чектелген, ал эми жогору жагынан терс эмес ж-а [a, b] сегментинде аныкталган үзгүлтүксүз  f(x) функциясы м-н чектелген фигуранын А-ты кара 
Файл:АЯНТ 189.png
Сүр.1
Файл:АЯНТ 190.png

интегралы м-н туюнтулат (к. сүрөт).
Көп грандыктын бетинин А-ы анын грандары нын А-тарынын суммасына барабар.

Файл:АЯНТ 191.png
Сүр. 2
Файл:АЯНТ 192.png
Сүр. 3
=(u, n) теӊдемеси м-н берилген D бетинин туюк аймагынын аянты төмөнкү формула м-н эсеп-

телет:

Файл:АЯНТ 193.png
Сүр. 4
,мында
Файл:АЯНТ 194.png
Сүр. 5
ал эми rи ж-а rn болсо и ж-а n б-ча алынган жекече туундулар болот. Б. Э. Канетов.

Ю
a b
X