КРЫМ ТООЛОРУ

КРЫМ ТООЛОРУ , Т а в р и я т о о л о р у Крым ж. а-нын түштүгүндө. Уз. 150 км, туура­сы 50 кмге чейин. Кара деңизди жээктей бири­бирине жарыш созулуп жаткан 3 жалчадан ту­рат: Башкы (түш.) жалча – Яйла (эң бийик жери 1545 мге чейин, Роман-Кош чокусу) жана түш­түктү карай тик түшкөн куэста тибиндеги 2 жал-

Крым тоолорунун ички жалдарынын куэстасы.

ча – Ички (ортонку) жалча, бийикт. 750 мге че­йин жана Сырткы (түн.) жалча, бийикт. 350 мге

чейин. К. т. жер ортолук деңиз кырчоосунун альп бүктөлүү обл-ндагы эпигеосинклиналдык, бир аз бөлүгү эпиплатформалык тоолорго ки­рет. Жалчалардын тамандары, тоо этектери жана Крымдын түш. жээги (Феодосия жана Судак туштагы бөлүгүнөн башкасы) кумдук кабатча­лары бар чополуу сланец, тоо капталдары чопо жана кумдук кыртышынан, Яйланын үстү неги­зинен акиташ тектеринен түзүлгөн. Яйлага ре­льефтин карсттык формалары – чуңкур жерлер, үңкүрлөр (Кызыл үңкүр ж. б.) мүнөздүү. Магма тектери лакколит (Аюудаг тоосу) жана бузулган жанартоо массиви (Карадаг) түрүндө жер бети­не чыгып жаткан аймактар да кездешет. Куру­луш материалдарынын (акиташ, шагыл, туф, диабаз ж. б.), асыл таштардын (Карадагда) кен­дери, минералдуу булактар («Феодосия», «Крым нарзаны») бар. Капталдарында ксерофилдүү жа­пыз өскөн арча-эмен токою (антропогендик про­цесстердин таасиринен) шибляк, фригана тибин­деги бадалдар менен аралаш өсөт. Яйла чокула­рында таштуу тоо шалбаасы жана шалбаалуу талаа мүнөздүү карст ландшафты басымдуулук кылат. Башкы жалчанын капталдарында Крым корук-аңчылык чарбасы, Ялта коругу, Карадаг коругу, Мартьян тумшугу коругу бар.