КЫРГЫЗ ЦИРКИ

КЫРГЫЗ ЦИРКИ . 1962-ж. Кыргыз ССРинин Өкмөтү м-н «Союзмамцирктин» чечими б-ча Кырг-ндагы алгачкы «Жаш Кыргызстан» цирк труппасы уюштурулуп, ага негизинен жерг. улуттардын уул-кыздары кабыл алынган. Режис­сёр-коюучу ж-а жетекчиси, цирк аренасынын атактуу чебери Е. А. Чжан-Фун-Лин дайын­далган. 1963-ж. труппага Э. Ма­мытбеков, А. Жу­супов, С. Бейше­баев, Б. Кулу­баев, С. Соорон­бае в, М. Жу ма­лиев, К. Лин-Чан ж. б. кабыл алы­нып, кыргыз улут­тук циркинин ал­гачкы артисттери болуп калышкан. 1963-ж. 20-октябрда алгач­кы жолу цирк аренасына чыгып, республика­нын калкына оюн көрсөтүшкөн. Бул күн кыр­гыз циркинин жаралган күнү катары эсептелет. Программанын алгачкы номери улуттук оюн­дардын негизинде түзүлүп, анда акробатиканын, гимнастиканын элементтери колдонулган, ай­рым фрагменттери комуз м-н аткарылган. Оюн ийгиликтүү өткөндүктөн, «Жаш Кыргызстан» Бүткүл союздук цирктин катарына киргизи­лип, СССРдин аймагында: Киев, Минск, Севас­тополь, Архангельск, Ташкент, Ленинград ш­нда узак гастролдо болушкан. Москва мамл. циркинде да оюн көрсөтүшүп, труппанын бар­дык мүчөлөрүнө цирк чыгармаларынын Бүткүл союздук кароосунун лауреаты деген наам ый­гарылган. 1964-ж. К. ц-нин жаңы жамаатын даярдоо максатында эки жылдык студия ачыл­ган. Ага кыргыз улан-кыздары тартылган, алар акробатика, гимнастика, жонглёрдук, эквилиб­ристика, хореографияны өздөштүрүшкөн. «Гүл­дөй бер, Кыргызстаным» аттуу колллектив түзү­лүп, жаңы номерлер даярдалган: «Шакектеги гимнасттар» (Ж. Көбөгөнова, Б. Султанкеримов, Р. Вафеев, М. Юсупов), «Төө үстүндө па-де-де» (Ф. Мукашева, А. Жумалиев), «Шайыр ашпоз-

чулар» (А. Абылкасымов, К. Арбатоев), «Ат үс­түндөгү жонглёрлор» (Д. Чокубаев), «Ийинге минген акробаттар» (М. Ачакеев, А. Айталиев, С. Жолдошев, К. Иманалиев, М. Жакыпов, М. Хусаинов, Б. Эсентаев, К. Тыныбеков ж. б.), «Антипод» (А. Хасанова, Бейшебаева, М. Төлө­мүшова), «Кыргыздын ат оюндары», «Шумкар» (Ф. Мукашева, Д. Чокубаева, Т. Төлөмүшова, А. Жумалиев, Абубакировдор, С. Урмамбетов, К. Тажибаев, В. Купрянов, Э. Өмүрбеков, Ү. Ку­дайбергенов, Ж. Аралбаев ж. б.), «Алкактагы аба гимнасттары» (К. Жолдошев, М. Мукаше­ва, Ш. Сыдыкбекова, Л. Лахина, Г. Алиева). Тун­гуч программаны аренага чыгарууга реж. Н. Цер­телев, жетекчиси Түркмөн ССРинин эмг. сиң. арт. Н. Кочаков, балетмейстер С. Кебеков, ком­позиторлор К. Молдобасанов, Н. Давлесов, ди­рижёр А. Жумакматов, жазуучу К. Жантөшев, ошол учурдагы цирктин директору Л. Иванова ж-а цирк артисттери Ю. Корнеев, Г. Осипов, И. Щербаков, Н. Павли, В. Твеленов катышкан.

Москвадан И. Девяткин тарабынан кыргыз мас­карапоздору – С. Сооронбаев м-н В. Попов даяр­далган. 1969-ж. «Алкактагы аба гимнасттары», «Жаш Кыргызстан» эки коллектив кошулуп, «Жаш Кыргызстан» деген ат м-н 1972-ж. чейин СССРдин шаарларында гастролдо болушкан. 1976-ж. бардык ыңгайлуулуктары бар цирктин жаңы имараты пайдаланууга берилгенден ки­йин манежде Союздук респ-калардын белгилүү цирк коллективдеринин театрлаштырылган ж-а техн. жактан өтө татаал программалары коюла баштаган. 1977-ж. Финляндияда К. ц. «Кыргыз ат оюндары» номерин көрсөткөн. 1980-ж. 21-декабрында «Ала-Тоо жаңырыгы» спектаклинин премьерасы цирк иск-восундагы жаңы ачылыш ж-а багыт болгон. «Легенда» (аба гимнасттары Г. Бөкөлөева, К. Арботоев), «Фрес­калар» (керилген зымда бий аткаруучу Б. Ток­собаева), «Жаа тарткыч» (С. Момункулова), «Кыргызстандын экзотикалык фауналары» ат­тракциону (жетекчиси С.Урманбетов), «Ысык- Көл» акробатикалык ансамбли (жетекчиси Р. Козубеков) жаңы программалары коюлган. 1985-жылдан «Кыргызстандын жигиттери» то­бун М. Эшимбеков жетектейт. 1999-ж. Европа­га иштеп кетишкен. Италия, Франция, Польша, Чехия, Словакия, Германия, Америка, Израиль, Түркия, Испанияда өткөрүлгөн Эл аралык фес­тивалдарга катышып, келишим түзүп, жашап, иштеп жүрүшөт. 2010-ж. «Кыргызстандын жи­гиттери» тобу Монте-Карлодогу цирк иск-восу­нун дүйнөлүк 34-фестивалында 52 мамлекеттин ичинен 2-орунга ээ болушту.