КӨП ӨЛЧӨМДҮҮ ГЕОМЕТРИЯ

КӨП ӨЛЧӨМДҮҮ ГЕОМЕТРИЯ – үчтөн көп өлчөмдүү (өлчөө саны үчтөн көп) мейкиндик гео­метриясы. К. ө. г-ны 1746-ж. немис философу И. Кант киргизген. Курчап турган мейкиндик үч өлчөмдүү, тегиздик эки өлчөмдүү, түз сызык бир өлчөмдүү болот. Геометрия алгач үч өлчөмдүү учур үчүн изилденип, кийин гана n>3 өлчөмүн­дөгү учур үчүн, б. а. евклид мейкиндиги, о. эле лобачевский, лиман, проекциялык, аффинылык мейкиндиктерге «К. ө. г.» термини колдонула баштаган. Элементардык геометрияда каралган кадимки евклид мейкиндиги – үч өлчөмдүү, ал эми n – өлчөмдүү евклид мейкиндиги К. ө. г-да каралат, мында n – ар кандай натуралдык сан. Кадимки евклид мейкиндигиндеги че­киттин абалы үч тик бурчтуу координата б-ча аныкталгандай n – өлчөмдүү евклид мей­киндиктеги «чекиттин» абалы х₁, х₂, ... , х_nn координата аркылуу берилет. n – өлчөмдүү ев­клид мейкиндигиндеги эки чекиттин М(х₁, х , ... , х ) ж-а М^`(у , у , ..., у ) ортосундагы аралык төмөнкү формула б-ча аныкталат: p= (x - y )² + (x - y )² + ... + (x - y )² , мында p – 1 1 2 2 n n эки чекиттин ортосундагы аралык.