КЕСКЕЛДИРИКТЕР: нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>КЕСКЕЛДИРИКТЕР</b> (Sauria) – түрпүлүү сойлоо­чулар түркүмчөсү. Денеси капталынан кысың­кы же тоголок, түрдүү түстө. Териси түрпүлөр м-н капталган. Узундугу 3,5 <i>см</i>ден 4 <i>м</i>ге (эчки эмер) жетет. Үстүңкү жаагы баш сөөгү м-н биригип өскөн. Геккондор м-н агамалардын тили жазы, эттүү, эчки эмерлердики узун, бир аз ачалан­ган, хамелеондордуку өтө узун, учу калың. Ай­рымдарынын буттары жакшы, кээ бириники начар өөрчүгөн же такыр жок. Жуп копулатив органы бар. | <b type='title'>КЕСКЕЛДИРИКТЕР</b> (Sauria) – түрпүлүү сойлоо­чулар түркүмчөсү. Денеси капталынан кысың­кы же тоголок, түрдүү түстө. Териси түрпүлөр м-н капталган. Узундугу 3,5 <i>см</i>ден 4 <i>м</i>ге (эчки эмер) жетет. Үстүңкү жаагы баш сөөгү м-н биригип өскөн. Геккондор м-н агамалардын тили жазы, эттүү, эчки эмерлердики узун, бир аз ачалан­ган, хамелеондордуку өтө узун, учу калың. Ай­рымдарынын буттары жакшы, кээ бириники начар өөрчүгөн же такыр жок. Жуп копулатив органы бар. Көпчүлүк кескелдирик куйругун кесип таш­тайт (к. <i>Автотомия</i>). Кескелдириктердин кыйла түрү жер бетинде, кумга көмүлүп, айрымдары даракта (жерге чанда түшөт) жашайт, кээ бири учууга жөндөмдүү. Кескелдиритердин 20 тукуму (геккондор, түрпү буттуулар, агамалар, эчки эмерлер, уу тиштер, хамелеондор, кадимки кескелдирик ж. б.), 4000 түрү бардык континентте (Антарктидадан баш­ка) таралган. КМШ өлкөлөрүндө 6 тукуму, 18 уруусу, 80дей түрү бар. Алар курт-кумурска, кээде майда омурткалуулар, чанда өсүмдүк м-н азык­танат. Кескелдириктер негизинен жумуртка тууйт, жумурт­ка тирүү ж-а тирүү туучулары да бар. Жылына 3–4 жолу 35тей жумурткасын таштайт. Айрым кескелдириктин эти желет, терисинен түрдүү буюмдар жа­салат. | ||
[[File:КЕСКЕЛДИРИКТЕР14.png | thumb | none]]36 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин Кызыл ки­тебине катталган. | [[File:КЕСКЕЛДИРИКТЕР14.png | thumb | none]]36 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин Кызыл ки­тебине катталган. | ||
[[Категория:4-том, 257-306 бб]] | [[Категория:4-том, 257-306 бб]] | ||
08:04, 26 Декабрь (Бештин айы) 2025 -га соңку нускасы
КЕСКЕЛДИРИКТЕР (Sauria) – түрпүлүү сойлоочулар түркүмчөсү. Денеси капталынан кысыңкы же тоголок, түрдүү түстө. Териси түрпүлөр м-н капталган. Узундугу 3,5 смден 4 мге (эчки эмер) жетет. Үстүңкү жаагы баш сөөгү м-н биригип өскөн. Геккондор м-н агамалардын тили жазы, эттүү, эчки эмерлердики узун, бир аз ачаланган, хамелеондордуку өтө узун, учу калың. Айрымдарынын буттары жакшы, кээ бириники начар өөрчүгөн же такыр жок. Жуп копулатив органы бар. Көпчүлүк кескелдирик куйругун кесип таштайт (к. Автотомия). Кескелдириктердин кыйла түрү жер бетинде, кумга көмүлүп, айрымдары даракта (жерге чанда түшөт) жашайт, кээ бири учууга жөндөмдүү. Кескелдиритердин 20 тукуму (геккондор, түрпү буттуулар, агамалар, эчки эмерлер, уу тиштер, хамелеондор, кадимки кескелдирик ж. б.), 4000 түрү бардык континентте (Антарктидадан башка) таралган. КМШ өлкөлөрүндө 6 тукуму, 18 уруусу, 80дей түрү бар. Алар курт-кумурска, кээде майда омурткалуулар, чанда өсүмдүк м-н азыктанат. Кескелдириктер негизинен жумуртка тууйт, жумуртка тирүү ж-а тирүү туучулары да бар. Жылына 3–4 жолу 35тей жумурткасын таштайт. Айрым кескелдириктин эти желет, терисинен түрдүү буюмдар жасалат.
36 түрү ж-а түрчөсү ТКЭСтин Кызыл китебине катталган.