«КҮЛГААКЫ»

«КҮЛГААКЫ» – кыргыз эл дастаны. Негизги темасы – aта журтту коргоо, идеясы – калк достугун бекемдөө. Дастандагы окуялар кыргыз эли м-н калмактардын ортосунда 16–18-к-да болгон кагылышты чагылдырат. «К-нын» качан пай­да болгону ж-дө так маалымат жок. Дастан­дын жаралышына Күлгаакы ж-дөгү уламыш, санжыралар негиз болгон. Дастандын баш каар­маны Күлгаакы – калмак ханынын кыргыз аялдан төрөлгөн кызы. Ал 14 жашында эле калк­ка кайрымдуу, адилет эл башкаруучу болгон. Күлгаакы кыргыз жигит Гүлжигитке турмуш­ка чыгып, калмак м-н кыргызды достоштурган. Дастандагы Догон, Долухан, Таргын – терс кейипкерлер. Алар кол курап келип, Күлгаакы м-н Гүлжигитти өлтүрөт. Бирок дастанда ади­леттүүлүк, акыйкат жеңип, окуя калмактардын кыргыз жергесинен куулушу м-н аяктайт. Дас­тан Орозбай Урманбетовдун варианты б-ча басмадан чыгып (1969), окурмандарга тартууланган.