КЛАПЕЙРОН–КЛАУЗИУС ТЕҢДЕМЕСИ

КЛАПЕЙРОН–КЛАУЗИУС ТЕҢДЕМЕСИ – зат­тын бир фазадан экинчи фазага өтүү (буулануу, эрүү, сублимация – айдап чыгаруу, полиморф­тук айлануу ж. б.) кубулуштарына тиешелүү термод. теңдеме. Бул теңдемени биринчи жолу Б. Клапейрон түзгөн, немис физиги Р. Клаузиус кайрадан иштеп чыккан. К.–К. т-не ылайык тең салмактуу өтүүчү процессте фазалык өтүүнүн жылуулугу төмөнкү туюнтма м-н аныкталат: L=T (dp/dT)Ч (V2–V1), мында T – фазалык өтүү темп-расы, (V2–V1) – фазалык өтүү кезин­деги көлөмдүн өзгөрүшү, dp/dT – фазалык тең салмактуулук сызыгында темп-ра б-ча басым­дан алынган туундунун мааниси. Бул теңдеме­ни 1834-ж. Б. Клапейрон суюктук м-н жылуу­лук тең салмакта турган конденсацияланган буу­га Карно циклин анализдеп, колдонуу жолу м-н алган. 1850-ж. Р. Клаузиус бул теңдемени термодинамиканын экинчи законунун негизин­де кайрадан иштеп чыккан. Фазалык өтүү ж. б. үчүн жалпылаган. К.–К. т. жылуулук чыгаруу же жутуу м-н коштолгон бардык фазалык өтүүлөргө колдонулат. К.–К. т-нин жардамы м-н буулануу жылуулугу эсептелет, анткени ал тажрыйбада өтө кыйынчылык м-н өлчөнөт.