КАТАЛОНДОР

КАТАЛОНДОР (өздөрүн каталанс деп аташат) – Каталониянын негизги калкы. Испаниянын түндүк-чыгышындагы эл. Франция, Италия, Түндүк ж-а Түштүк Америка (Аргентина, Бразилия, АКШ, Мексика, Венесуэла ж-а Куба) өлкөлөрүндө да жашашат. Жалпы саны 7 млн киши (2007). Каталан ж-а испан тилинде сүйлөшөт. Динге ишенгендери – католиктер. Каталондордун ата-бабала­ры иберий урууларынан. 12-кылымда каталондордун көбү Ара­гон королдугунун курамына кирген. 15-кылымда Ис-

Барселона аянтындагы сардана бийи.

панияга бириккен. 18-кылымдын башында испан­даштыруу саясатынын натыйжасында каталан тили үй-тиричилигинде эле колдонулуп калган. Каталондор өзүнчө автономия алыш үчүн узак убакыт күрөшүп, анын жүрүшүндө улут болуп калып­танган. Испан Республикасы түзүлгөндөн (1931) кийин, Каталондор автономияга ээ болгон (1932). Бирок, фран­кочулар басып алганда автономия жоюлуп, 1977-жылы кайрадан калыбына келтирилген. Каталондор не­гизинен дыйканчылык м-н кесиптенишип, таш­тан салынган эки кабаттуу, ошондой эле дубалы топу­рактан согулуп, шыбалып, акталган, үстү ка­мыштан жантайма чатырчаланган бир кабат­туу үйлөрдө жашашкан. Эркектер ичке же ке­нен тигилген көйнөк, күрмө, бир түстүү же жол­жолу бар тизеге чейинки кыска шым, булгаары бут кийим, башына кызыл же кызгылт көк түстөгү калпак – барретина, саймаланган чий калпак кийип (Валенсия м-н Балеарда эркек­тер жоолук салынып, капталынан же артынан байлап алган), үстүнө чакмактуу же жол-жолу бар жүндөн токулган шалы жоолук жамынган. Аялдар колуна жең кап--манготс, кыска жеңдүү кофта, ачык түстүү кездемеден тигилген кыска юбка кийип, алжапкыч тагынып, шалы жоо­лук салынган. Салттуу тамак-ашы бышкан эт, эскуделья, эттин сорпосуна бышкан кесме, корнадалья, эт кошулган картөшкө ж-а төө бурчак, паэлья, эт кошулган күрүч, балык, жашылча-жемиштер. Улуттук бийи – сардана, болангера ж. б.