ЖЕТИ-ӨГҮЗ (Жети-Өгүз районундагы суу): нускалардын айырмасы
No edit summary |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>ЖЕТИ-ӨГҮЗ</b> – [[Жети-Өгүз]] районундагы суу, [[этимология]]сы боюнча жети суу (өзөн) дегенди билдирет. М. [[Кашгари]]нин сөздүгүндө «укуз» («окуз») – жайылып аккан суу. Мисалы, байыркы түрктөр азыркы [[Сыр-Дарыя]]ны «Йенчу-окуз» деп аташкан. Жети-Өгүдөн тышкары Ат-Жайлоо, Асан-Тукум, Айланыш, Көлтөр, Арчалы, Кашка-Суу | <b type='title'>ЖЕТИ-ӨГҮЗ</b> – [[Жети-Өгүз]] районундагы суу, [[этимология]]сы боюнча жети суу (өзөн) дегенди билдирет. М. [[Кашгари]]нин сөздүгүндө «укуз» («окуз») – жайылып аккан суу. Мисалы, байыркы түрктөр азыркы [[Сыр-Дарыя]]ны «Йенчу-окуз» деп аташкан. Жети-Өгүдөн тышкары Ат-Жайлоо, Асан-Тукум, Айланыш, Көлтөр, Арчалы, Кашка-Суу сыяктуу ири куймалары бар. Тилчи-окумуштуу Д. Исаев [[топоним]]дин экинчи компоненти «эгиз», башкача айтканда байыркы уйгур тилиндеги (idiz – идиз) сөзүнүн бузулуп айтылган формасы болушу мүмкүн деп эсептейт. Тес­кей Ала-Тоонун түндүк капталынан (батышында [[Чоң Кызыл-Суу]] жана чыгышында Ырдык менен Каракол сууларынын аралыгында) башталып, карагайлуу кууш капчыгай, Жети-Өгүз кыштагы тушта кенен өрөөн менен агып, [[Ысык-Көл]]гө куят (дээрлик кар-мөңгү сууларынан куралат). Узундугу 52 <i>км</i>, алабынын аянты 387 <i>км</i><sup>2</sup>. Апрелде кире баштап, сентябрда тартылат. Жылдык орточо чы­гымы 5,60 <i>м</i><sup>3</sup>/<i>сек</i>, эң көбү 57,2 <i>м</i><sup>3</sup>/<i>сек</i>, эң азы 0,55 <i>м</i><sup>3</sup>/<i>сек</i>. Жалпы узундугу 110 <i>км</i>ге жеткен 36 куймасы жана алабында жалпы аянты 126 <i>км</i><sup>2 </sup>келген 18 майда көл бар. Сугатка пайдаланы­лат. Алабындагы радондуу суу булактары элге кеңири белгилүү (к. [[Жети-Өгүз минералдуу суусу]]). Боюнда Жети-Өгүз кыштагы жана курорт жайгашкан. | ||
Ад.: Исаев Д. Жер-суу аттарынын сыры. Ф., 1977. | Ад.: Исаев Д. Жер-суу аттарынын сыры. Ф., 1977. | ||
[[Категория:3-том, 327-448 бб]] | [[Категория:3-том, 327-448 бб]] | ||
04:38, 11 Сентябрь (Аяк оона) 2025 -га соңку нускасы
ЖЕТИ-ӨГҮЗ – Жети-Өгүз районундагы суу, этимологиясы боюнча жети суу (өзөн) дегенди билдирет. М. Кашгаринин сөздүгүндө «укуз» («окуз») – жайылып аккан суу. Мисалы, байыркы түрктөр азыркы Сыр-Дарыяны «Йенчу-окуз» деп аташкан. Жети-Өгүдөн тышкары Ат-Жайлоо, Асан-Тукум, Айланыш, Көлтөр, Арчалы, Кашка-Суу сыяктуу ири куймалары бар. Тилчи-окумуштуу Д. Исаев топонимдин экинчи компоненти «эгиз», башкача айтканда байыркы уйгур тилиндеги (idiz – идиз) сөзүнүн бузулуп айтылган формасы болушу мүмкүн деп эсептейт. Тескей Ала-Тоонун түндүк капталынан (батышында Чоң Кызыл-Суу жана чыгышында Ырдык менен Каракол сууларынын аралыгында) башталып, карагайлуу кууш капчыгай, Жети-Өгүз кыштагы тушта кенен өрөөн менен агып, Ысык-Көлгө куят (дээрлик кар-мөңгү сууларынан куралат). Узундугу 52 км, алабынын аянты 387 км2. Апрелде кире баштап, сентябрда тартылат. Жылдык орточо чыгымы 5,60 м3/сек, эң көбү 57,2 м3/сек, эң азы 0,55 м3/сек. Жалпы узундугу 110 кмге жеткен 36 куймасы жана алабында жалпы аянты 126 км2 келген 18 майда көл бар. Сугатка пайдаланылат. Алабындагы радондуу суу булактары элге кеңири белгилүү (к. Жети-Өгүз минералдуу суусу). Боюнда Жети-Өгүз кыштагы жана курорт жайгашкан.
Ад.: Исаев Д. Жер-суу аттарынын сыры. Ф., 1977.