ИЗОЦИАНАТТАР: нускалардын айырмасы
м (1 версия) |
No edit summary |
||
| 1 сап: | 1 сап: | ||
<b type='title'>ИЗОЦИАНАТТАР</b> – изоциан | <b type='title'>ИЗОЦИАНАТТАР</b> – изоциан кислотасынын эфири, жалпы формуласы RN=C=O. Мында R – алифат­тык, ароматтуу, алкилароматтуу же гетероцикл­дүү радикалдар. Изоцианаттар – суюктуктар же балкып эрүү­чү катуу, өтө уулуу заттар. Химиялык жактан изоцианаттар – начар негиздер. Көбүнчө аларга нуклеофилдүү кошулуу мүнөздүү. Электрон-акцептордук орун алмашуучулар анын реакцияга жөндөмдүүлүгүн көбөйтөт, ал эми электрон-донордук орун алма­шуучулар аны азайтат. Спирттер м-н уретандар­ды пайда кылат: RN=C=O + R OH→RNHCOOR′. Фенолдор ж-а тиолдор спирттердей эле реак­цияга кирет. Изоцианаттар аминдер м-н жеңил аракетте­нишип, мочевинаны пайда кылат: RN=C=O+R′→ | ||
начар негиздер. Көбүнчө аларга нуклеофилдүү кошулуу мүнөздүү. Электрон-акцептордук орун алмашуучулар анын реакцияга жөндөмдүүлүгүн көбөйтөт, ал эми электрон-донордук орун алма­шуучулар аны азайтат. Спирттер м-н уретандар­ды пайда кылат: RN=C=O + R OH→RNHCOOR′. Фенолдор ж-а тиолдор спирттердей эле реак­цияга кирет. | → NH<sub>2</sub>R′ RNHCONHR. Изоцианаттардын суу м-н аракет­тенишүүсүнөн тиешелүү карбамин кислотасы алынып, ал СО<sub>2</sub> ж-а аминге ажырайт: RN=C=O+ +H<sub>2</sub>O R′ RNHCOOH R′ RNH<sub>2</sub> + CO<sub>2</sub>. Өнөр жайда изоцианаттар аминдердин ашыкча фосген м-н реакцияга ки­ришинен алынат: RNH<sub>2</sub> + COCl<sub>2</sub> R′ RN=C=O ++2HCl; изоцианаттар полиуретандарды, уретан каучукта­рын, желимдерди, лак-боёкторду алууда, пес­тициддерди, карбамин кислотасынын туундуларын ж. б. синтездөөдө колдонулат. | ||
→ NH<sub>2</sub>R′ RNHCONHR. | |||
ж-а аминге ажырайт: RN=C=O+ | |||
+H<sub>2</sub>O R′ RNHCOOH R′ RNH<sub>2</sub> | |||
+ CO<sub>2</sub>. | |||
аминдердин ашыкча фосген м-н реакцияга ки­ришинен алынат: RNH<sub>2</sub> | |||
+ COCl<sub>2</sub> | |||
R′ RN=C=O ++2HCl; | |||
[[Категория:3-том, 449-543 бб]] | [[Категория:3-том, 449-543 бб]] | ||
08:12, 14 Август (Баш оона) 2025 -га соңку нускасы
ИЗОЦИАНАТТАР – изоциан кислотасынын эфири, жалпы формуласы RN=C=O. Мында R – алифаттык, ароматтуу, алкилароматтуу же гетероциклдүү радикалдар. Изоцианаттар – суюктуктар же балкып эрүүчү катуу, өтө уулуу заттар. Химиялык жактан изоцианаттар – начар негиздер. Көбүнчө аларга нуклеофилдүү кошулуу мүнөздүү. Электрон-акцептордук орун алмашуучулар анын реакцияга жөндөмдүүлүгүн көбөйтөт, ал эми электрон-донордук орун алмашуучулар аны азайтат. Спирттер м-н уретандарды пайда кылат: RN=C=O + R OH→RNHCOOR′. Фенолдор ж-а тиолдор спирттердей эле реакцияга кирет. Изоцианаттар аминдер м-н жеңил аракеттенишип, мочевинаны пайда кылат: RN=C=O+R′→ → NH2R′ RNHCONHR. Изоцианаттардын суу м-н аракеттенишүүсүнөн тиешелүү карбамин кислотасы алынып, ал СО2 ж-а аминге ажырайт: RN=C=O+ +H2O R′ RNHCOOH R′ RNH2 + CO2. Өнөр жайда изоцианаттар аминдердин ашыкча фосген м-н реакцияга киришинен алынат: RNH2 + COCl2 R′ RN=C=O ++2HCl; изоцианаттар полиуретандарды, уретан каучуктарын, желимдерди, лак-боёкторду алууда, пестициддерди, карбамин кислотасынын туундуларын ж. б. синтездөөдө колдонулат.