КОЛДОН УРУКТАНДЫРУУ

КОЛДОН УРУКТАНДЫРУУ , ж а с а л м а к у у т – уруктандыруу үчүн жаныбарлардын жыныс клеткаларын жасалма жалгоо ыкмасы. Уруктануусу организмден сырткары өтүүчү ба­лыктардын икрасы эркегинин уругу м-н аралаш­тырылып, атайын инкубатордо өстүрүлөт. Урук­тануусу организмдин өзүндө жүрүүчү сүт эмүүчү­лөр м-н куштарда урук (эякулят) атайын аспап­тар м-н ургаачысынын жыныс органдарына жиберилет. К. у. мал чарбасында кеңири кол­донулат. Бул ыкма аркылуу тукумунун сапаты текшерилген баалуу тукумдук малды көбүрөөк пайдаланууга болот (буканын бир жолку уругу м-н 200 ж-а андан көп уй уруктандырылат); мал­дын тукумдук ж-а продукттуулук сапаты жак­шырат; жугуштуу ылаңдар (вибриоз, трихомо­ноз ж. б.) ж-а кысыр калуу азаят. Алгач С. Яко­би (1765, Германия) К. у. ыкмасын сунуш кыл­ган. К. у-нун теор. негизин ж-а ишке ашыруу принциптерин сов. биолог И. И. Иванов иштеп чыккан. К. у. 5 процессти камтыйт: тукумдук малдын уругун алуу, анын сапатын баалоо, суюлтуу, сактоо ж-а ургаачы малдын жыныс органдарына салуу. Малдын физиол. өзгөчөлүк­төрүнө жараша урук жыныс органына, жатын­га, жатын оозундагы каналга, урук жылуучу түтүккө салынат.